communicative;
communicable.
κοινωνικός communicativus, et communis Որ հաղորդէ զինքն եւ զիրս իւր այլոց, կամ ինքն հաղորդ գտանի այլոց. եւ Հասարակաց.
cf. Հաղորդեմ.
Իւրոյն լուսոյ հաղորդեցուցանէ զնա։ Զայլս հաղորդեցուցանել իւրեանց մաքրութեանն։ Հաղորդեցուցանէ պարգեւին։ Զայսոսիկ նա ուսոյց ինձ, իսկ ես զքեզ հաղորդեցուցից այսոցիկ. (Դիոն.։)
Հաղորդեցուցանել որդիութեան, կամ բարութեան իւրոյ, կամ շնորհաց, կամ առատութեան սեղանոյ. (Կիւրղ. թղթ.։ Լմբ. էր ընդ եղբ. եւ պտրգ։ Երզն. մտթ.։)
communication, participation, connection;
relations;
intercourse;
correspondence;
communion;
carnal communion;
սուրբ —, the Eucharist, the Lord's Supper;
զատկական —, pascal communion;
աղօթք յետ հաղորդութեան, post-communion.
Աստուածայինն երանութիւն ի յիւր հաղորդութիւն ընդունի զնա. (Դիոն.։)
Հաղորդ լինել քրիստոսի հաղորդութեամբ մարմնոյ իւրոյ։ Առանց ապաշխարութեան՝ հաղորդութեան արժանի ոք ոչ լիցի. (Խոսր.։)
to be contented, satisfied, pleased, gratified;
to agree, to acquiesce, to consent, to approve;
to be reconciled, to become friends again;
to deign;
to taste;
չ— ընդ, to disapprove, to dislike;
հաճեալ է նա ընդ քեզ, you please him;
հաճեսցի տէր իմ արքայ, may it please your Majesty.
Ընդ կամս բերանոյ իմոյ հաճեա՛ տէր։ Հաճեցար դու ընդ նոսա։ Ընդ ողջակէզս իսկ ոչ հաճեցար։ Ոչ հաճեցայց ընդ այն։ Հաճեցան հաւանեցան ընդ հաշտութիւնն աղեքսանդրի։ Հաճեցան, յանձն առին։ Հաճէի՝ կամէի պագանել զգարշապարս ոտից նորա։ Առաւել եւս հաճեալ եմք ելանել ի մարմնոյ աստի։ Այլ իմ զձեր արծաթն առեալ, եւ հաճեալ եմ։ Ի ճանապարհի՝ յոր եւ հաճեցաւ։ Ի ժողովս նոցա ոչ հաճեսցին միտք իմ։ Յովնաթան հաճեալ էր ընդ դաւթի յոյժ։ Ի՞ւ հաճիցի դա ընդ տեառն իւրում։ Հաճեսցի ընդ ձեզ աստուած.եւ այլն։
Հաճեալ ընդ մեզ հաշտարար արեամբ անդրանկի իւրոյ. (Նար. ՟Լ՟Գ։)
agreeable, pleasant, pleasing, complaisant, grateful, acceptable;
— լինել, to please, to humour, to agree, to have pleasure;
զի՞նչ — է ձեզ, what do you think of it ?
որպէս — թուեսցի քեզ, as you please or choose, as you like;
—աչաց հայելոյ, comely to the eye;
— եղեւ նա աչաց իմոց, he or she pleased me;
—թուեցաւ նմա, it pleased him, he thought fit or proper, he approved of it;
—եւս էր նմա, he preferred;
արա նմա զինչ — է առաջի աչաց քոց, do with him as you will.
Կամքն աստուծոյ բարին եւ հաճոյն եւ կատարեալն։ Հաճոյ էր աստուծոյ եւ մարդկան։ Հաճոյ եղեւ ենոք աստուծոյ։ Հաճոյ աչաց հայելոյ։ Զբարին եւ զհաճոյսն առաջի տեառն աստուծոյ քոյ։ Զհաճոյս առաջի նորա արասցես։ Այր իւրաքանչիւր զհաճոյս աչաց իւրոց առնէր։ Առնեմք իւրաքանչիւր զհաճոյն առաջի իւր։ Եղիցին քեզ հաճոյ բանք բերանոյ իմոյ։ Հաճո՛յ լեր առաջի իմ։ Հաճոյ թուեցաւ բանն առաջի յաչս նորա, կամ ի միտս բազմաց։ Հաճոյ թուեցաւ արքայի իրքն։ Հաճոյ եղեւ նմա աղջիկն, եւ եգիտ նա շնորհս առաջի նորա։ Արարէ՛ք զնոսա, զինչ հաճոյ է առաջի ձեր։ Ժառանգութիւն իմ հաճոյ եղեւ ինձ.եւ այլն։
Գնացին զհետ հաճոյից սրտից իւրեանց չարաց. յն. հաճելեաց, կամ ցանկալեաց. (Երեմ. ՟Թ. 14։)
Ասէ փրկիչ քրիստոս ցհաճոյսն իւր եւ ցծառայս. (Մաշկ.։)
Որք զընթացս իւրեանց կատարեցին հաճոյիւք քո քրիստոս. (Շար.։)
will, pleasure, good will, willingness;
caprice, humour, fancy, whim;
ըստ —յս, at one's will or pleasure, according to, at sight, at discretion;
negligently, carelessly;
ըստ —յից նորա, according to his caprice;
գործել ըստ —յս, to do according to one's liking, fancy or humour, to follow one's own bent, to listen to nobody;
անձնատուր լինել ի —յս ուրուք, to abandon oneself entirely to another's caprice or discretion;
այր իւրաքանչիւր զ—յս առաջի աչաց իւրոց առնէր, every man did that which was right in his own eyes.
agreeable, pleasing.
Ոչ ինչ դանդաղեցաւ առնուլ իւր ժառանգորդ վասն առաւել հաճոյական փափագանաց. իբր հաճողական կամ յօժարակամ։
satisfaction;
complacency, consent, willingness.
Կամաւ իւր, եւ հաճոյութեամբ փառակցացն կատարեաց զմարմնաւորութեանն խորհուրդ. (Սկեւռ. յար.։)
agreement, satisfaction;
accord, approbation, consent, complaisance, acquiescence, compliance;
desire, wish, pleasure, will;
—ք, grace, sweetness, loveliness, amiableness;
առանց քոյին հաճութեան, without your consent, in spite of you;
արա ընդ իս ըստ հաճութեան կամաց քոց, do with me according to your pleasure.
Յերկիր խաղաղութիւն, ի մարդիկ հաճութիւն։ Տէր որպէս զինու հաճութեամբ քով պսակեցեր զմեզ։ Արա՛ ընդ իս ըստ հաճութեան կամաց քոց։ Ըստ ամենայն հաճութեան աչաց քոց։ Ըստ հաճութեան իւրում, կամ ըստ հաճութեան կամաց իւրոց.եւ այլն։
of similar disposition, character or customs.
Հաշտ՝ դիւրահաւան եւ համբարոյ։ Որք սադուկեցւոցն են խոստովանողակիցք եւ համաբարոյք. (Սարգ. յկ.։ եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Դ։)
homogeneousness, connaturality, consubstantiality.
Եղբարս իւր զաշակերտսն անուանէ. զի համաբնութիւն եղեւ նոցա ըստ մարդկութեան. (Երզն. մտթ.։)
cf. Համաբնեայ.
Զիա՞րդ ոչ եղիցին միմեանց համաբուն, որք նորին բնութեան են. (Կիւրղ. գանձ.։)
cf. Համագոյակից.
Աստուած ճշմարիտ յաստուծոյ ճշմարտէ ծնեալ, եւ ոչ արարեալ, համագոյ հօր. (Կիւրղ. հանգ.։)
cf. Համագոյակից.
Նոյն եւ միածինն համագոյն իւր որդի՝ մերոյ համագոյակ մարմնովն. (Լմբ. յայտն.։)
Համագոյական հօր իւրոյ որդի։ Ի համագոյականին իւրում որդւոջ. (Աթ. ՟Ը։)
Բաժակ մի ջուր տալ, եւ ի համագոյական աղբիւրէն ըմպել. իմա՛ յանսպառ աղբերէ աստուածութեան։
consubstantially.
Բերկրին եւ խնդան՝ եւ մերոյ փառաբանութեանս բարեբանակցութեամբ համագոյապէս. իմա՛ արարածք ամենայն բնութենակից մեզ գոլով սեռօրէն, կամ երկինք եւ երկիր լրիւ իւրեանց։
consubstantiality.
Ոչ ի համագոյութենէ բնութեանն (հասարակաց) ամաչեն, եւ ոչ յանձինս իւրեան խնայեն։ Պատշաճ էր առաւել եւս հայցել զհամագոյութիւնն, եւ զոչ եւ մի ինչ տալն մխիթարութիւն յերթալն։ Վերստին եկեսցէ, եւ հանապազորդեսցի ընդ նոսա համագոյութեամբ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 35։ ՟Բ. 29. 33։)
cooperative;
cooperator.
Փառաւորի եւ ինքն հայր՝ որպէս ունելով որդի ըստ ամենայնի նման, եւ հաւասարափառ, եւ համագործ իւր. (Պրպմ.։ ՟Լ՟Գ։)
cooperation.
Համագործութեամբ կամեցաւ յիւր փառացն հաղորդութիւն վերածել. եղերո՛ւք ասէ գթած, որպէս եւ հայրն ձեր, եւ այլն. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Ե։)
agreeable to the taste, delicate, delicious, dainty, exquisite, savoury, succulent;
—ք, dainties, delicacies, tit-bits.
Տեսանէ զզանազան համադամս կերակրոցն եւ ըմպելեացն։ Ո՛չ է մի տեսանելն զյագեցուցիչ իւր համադամս, եւ ճաշակելն. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. համբ.։)
of the same class, order or rank.
Առընթեր համադասիցն իւրեանց քահանայից. (Լմբ. պտրգ.։)
of the same nation, family, kind or sort;
national;
related;
homogeneous.
Համազգիք քաջին են։ Ասէ ցհամազգին իւր ցսուրէն պահլաւ. (Խոր. ՟Գ. 65։)
of the same nation or race.
Հրապոյրս պղտորս իւրեանցայոցս արբուցին համազանց. (Յհ. իմ. երեւ.։)
equal, even, alike, similar.
Փարք հօրն էականի, պատիւ որդւոյն իւր էակցի, ընդ հոգւոյն համազուգի. (Շար.։)
cf. Համազն.
Իշխանն սիւնեաց համազուն եղբարքն իւրով. (Յհ. կթ.։)
Կոչէր առ ինքն զհամազունս իւր՝ զազատախումբ բանակին. (Ղեւոնդ.։)
co-reigning.
Որպէս որդի՝ նկարագիր եւ պատկեր, եւ համաթոռ, եւ արարիչ։ Գահակից է աստուծոյ, եւ համաթոռ ամենեցունց տիրողին լինի. (Կիւրղ. գանձ.։ Պրպմ. ՟Լ՟Թ։)
cf. Համալուծ.
Համալծակից առնու իւր զմարմինն արդարութեամբ։ Իբր համալծակից պաշտօնեայք. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)
Եւ մարդիկք համալծորդ նոցունց եղեալ՝ միեղինաբար փառք ի բարձունս վերաձայնեն։ Ինքն եւ մանկունք իւր համալծորդք յորջորջին ի մարգարէութենէն դուստր սիոնի. (Յհ. իմ. եկեղ.։)
cf. Համալուծ.
Համալծակից առնու իւր զմարմինն արդարութեամբ։ Իբր համալծակից պաշտօնեայք. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)
Եւ մարդիկք համալծորդ նոցունց եղեալ՝ միեղինաբար փառք ի բարձունս վերաձայնեն։ Ինքն եւ մանկունք իւր համալծորդք յորջորջին ի մարգարէութենէն դուստր սիոնի. (Յհ. իմ. եկեղ.։)
bearing the same yoke;
colleague;
companion, partner.
Համալծակից առնու իւր զմարմինն արդարութեամբ։ Իբր համալծակից պաշտօնեայք. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)
Եւ մարդիկք համալծորդ նոցունց եղեալ՝ միեղինաբար փառք ի բարձունս վերաձայնեն։ Ինքն եւ մանկունք իւր համալծորդք յորջորջին ի մարգարէութենէն դուստր սիոնի. (Յհ. իմ. եկեղ.։)
academy;
university, faculty.
Պղատոն ի վերայ իւրոյ համալսարանին մակագրեաց, աներկրաչափն մի՛ ներքսամտեսցէ։ Առաջի իւրում համալսարանին մակագրեաց, աներկրաչափ ոք մի՛ ներսամտցէ. (Սահմ. ՟Ա. եւ ՟Ժ՟Զ։)
cf. Համախորհուրդ.
Հանդերձ եւգինէոսիւ համախոհիւ իւրով։ Ժողովեալ զամենայն համախոհ եպիսկոսպոսս իւր. (Ճ. ՟Ա. եւ Ճ. ՟Բ.։)
Կարծէր եւս համախորհ եւ միագործ զնիզակակիցսն իւր. (Արծր. ՟Գ. 2։)
Հանդերձ տիմոթէիւ, որ ընդ իւրն էր համախորհ ի սպասաւորութիւն աւետարանին. (Ոսկ. փիլիպ.։)
Առեալ երկու աղախին համախորհ իւր. (Հ=Յ. դեկտ. ՟Ի՟Է.։)
cf. Համախորհուրդ.
Հանդերձ եւգինէոսիւ համախոհիւ իւրով։ Ժողովեալ զամենայն համախոհ եպիսկոսպոսս իւր. (Ճ. ՟Ա. եւ Ճ. ՟Բ.։)
Կարծէր եւս համախորհ եւ միագործ զնիզակակիցսն իւր. (Արծր. ՟Գ. 2։)
Հանդերձ տիմոթէիւ, որ ընդ իւրն էր համախորհ ի սպասաւորութիւն աւետարանին. (Ոսկ. փիլիպ.։)
Առեալ երկու աղախին համախորհ իւր. (Հ=Յ. դեկտ. ՟Ի՟Է.։)
of the same opinion or mind, unanimous, agreeing, concordant;
adherent, partisan;
— լինել, to agree with, to be of the same mind.
Ջանային համախորհուրդ զնա իւրեանց առնել. (Խոր. ՟Գ. 63։)
Որ ո համախորհուրդ եղիցի ինձ։ Գտին զնոսա համախորհուրդս եղեալ կամաց իւրեանց. (Ճ. ՟Ա.։)
of the same will, concordant;
obedient to the will of, resigned.
Յակոբ համակամ եղեւ ընդ մօր իւրոյ, եւ զյաւիտենական օրհնութեան ընկալաւ զպտուղ։ Յեսու եւ քաղէբ համակամ եղեն, եւ միայն ժառանգեցին զերկիր աւետեաց. (Սեբեր. ՟Ժ՟Զ։)
Զզօրսն՝ համակամս իւր արարեալ. (Խոր. ՟Գ. 15։)
Համախորհ եւ համակամ արքայի։ Համակամ համախոհ եւ կամարար իւր. (Յհ. կթ.։)
Յակոբ նահապետն համակամ եղեալ ընդ մօր իւրոյ. (Եփր. աւետար.։)
concord, unanimity, agreement, union, consent;
համակամութիւն ընդ կամացն աստուծոյ, obedience to God's will, resignation, trust in God.
Զհամակամութիւն եւ զպատիւ ընդ ծնողին ցուցանէ։ Ըստ բնաւորական իշխանութեանն որդւոյ ընդ հօր իւրում, եւ ըստ համակամութեան. (Երզն. մտթ.։ Տօնակ.։)
well versed in the Persian religion;
coreligionary.
Իշխան դենպետ էր ապար աշխարհին, եւ ըստ իւրեանց մոլորութեանն կարգի՝ համակդեն անուն էր։ Այր մի համակդեն՝ երեւելի ընդ ամենայն վերին աշխարհս. (Եղիշ. ՟Ը։)
coreligionary.
aid-de-camp;
adjutant.
Զի՞նչ անուանք իւրաքանչիւր համհարզանցն (կամ համհարզացն) իցեն։ Միհր աստուած, համհարզ քաջ եօթներորդաց աստուածոց. (Եղիշ. ՟Դ. եւ ՟Բ։)
Զամենայն փշտիպանս համահարզս իւր. (Ղեւոնդ.։)
cf. Համախմբեմ.
Համահաւաքեաց զոյսն իւր, եւ ի մի ժողովեցաւ. ոչ եթէ յայլ կողմանց եկն, եւ անդ հաւաքեցաւ. (Եփր. այլակերպ.։)
of the same form or shape, conform;
— առնել զկամս, to be of one mind.
Առաքինիքն համաձեւ առնեն զկամս իւրեանց կամացն աստուծոյ. (Ոսկիփոր.։)
born of the same mother;
— եղբայր, uterine, by the mother's side.
Զբենիամին զեղբայր իւր զհամամայր։ Ծն. (՟Խ՟Գ. 29։)
Եղբայր միահայր, եւ ո՛չ համամայր։ Համամօր եղբօրն իւրոյ անտիոքայ. (Եւս. քր. ՟Ա։)
Զքոյր իւր ոչ համամայր։ Եղբարք համամայր՝ յայլեւայլ հօրէ. (Խոր. ՟Բ. 85. եւ Խոր. առ արծր.։)
whole, entire, total, complete;
all, entirely;
together, all together, together with;
even, yet, still;
—, —իւ, totally, completely, wholly, thoroughly;
— եւ այնպէս, even though, even if, however, nevertheless;
— եւ այնպէս ոչ յագեցա՞ր, what, and you are not yet satiated?
— ասել, ասացեալ, in short, in a word.
Զանձն իւր օրինակ բարեաց համայնից կացուցանելով. (Սարգ. ՟ա. պետր. ՟Ժ։)
whole, universal;
all, all together, generally;
even, yet, still.
Երբեմն համանգամայնից յիշատակօք, եւ երբեմն իւրաքանչիւրովքն. (Սարկ. լս.։)
Համանգամայն ըստ գոլոյն աստուծոյ՝ եւ ծնանելն լինի իմացեալ։ Համանգամայն եւ է ծնեալ. (Կիւրղ. գանձ.։)
Եւ այլք բազումք, համանգամայն երկերիւր հարք. (Խոր. ՟Գ. 61։)
cf. Համանման.
Զառիստակէս փոխան յղեալ, որ իւր որդի համանմանեալ։ Ի քաջութեան գովաբանեալ, մինչ տրդատայ համանմանեալ. (Շ. վիպ.։)
cf. Համանման.
Ոչ յօտարազգին, այլ միայն յիւրում համանմանին դեգերեալ. (Պիտ.։)
Զի սիրէ առ համանմանիսն իւր հասանել վրիպեալն ի ճշմարտութենէն. (Յհ. իմ. պաւլ.։)
unanimity.
Համանոյնութեամբ, եւ զնոյն խորհելով առ միմեանս՝ մի լինիմք. (Կիւրղ. գանձ.։)
cf. Անուանակից;
name-sake.
Զհամանուն իւր գաւառս. (Յհ. կթ.։)
Թագաւորեցուցանէ մերս արտաշէս զհամանուն իւր զարտաշէս։ Եւ համանուանն արտաշրի. (Խոր. ՟Բ. 50։ ՟Գ. 51։)
homonymously.
Որոց անուանք երկաքանչիւրոց նոցա համանունաբար միմեանց կիրակոս ճանաչիւր. (Յհ. կթ.։)
the whole country, the public;
countryman.
Համաշխարհի նամակ յղէր, յիւրաքանչիւր գործըս խրատէր. (Լմբ. ի շնորհ.։)
of the same country;
countryman.
ὀμόχωρος ejusdem regionis, popularis, vicinus. Որ է ի նմին աշխարհէ կամ յերկրէ. գաւառակից. քաղաքակից այր աշխարհիկ. եւ Ինչ մի իւրոյ երկրի.
unanimity.
Համաշնչութեամբ եւ զնոյն խորհելով ի միմեանս՝ մի լինիմք. (Կիւրղ. գանձ.։)