Definitions containing the research զօր : 3226 results

Անհասութիւն, ութեան

s.

incomprehensibility;
unripeness.

· Calfa

NBHL (1)

Գունդք զօրաւորացն պարսից զկնի նորա երթային անհասութեամբ. (Փարպ.։)


Անհաստատ

adj.

inconstant, changeable, variable, alterable;
fragile.

· Calfa

NBHL (1)

Եւս եւ անվաւեր. անընդունելի. անզօր.


Անհատ, ից

adj. s.

undivided, indivisible, inseparable;
incessant, continual;
individual, one, atom.

· Calfa

NBHL (1)

(Ըստ հերայ գլխոյ)՝ բազմութեանն անհատ լինել՝ իբրեւ մի մարմին. եւ եթէ հատցին գիսակքն՝ բազմացն զօրութիւնքն անկցին։ Պնդեալ զնա կարի քաջ անհատ ջլօք։ (Փիլ.։)


Անհատութիւն, ութեան

s.

inexhaustibleness;
individuality.

· Calfa

NBHL (1)

Մշտնջենահոսութիւն գետոց զանհատութիւն բնութեանն ցուցանեն։ Զգետոցն անհատութեան բերելով զօրինակ. (Նանայ.։)


Անհարթչելի, լւոյ, լեաց

adj.

inevitable;
fearless, assured.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդդիմակաց զօրութեանցն անհարթչելի։ Զամենասուրբ Հոգւոյդ շնորհս պարգեւեցեր ի ժառանգութիւն անհարթչելի. (Ճշ.։)


Անհաւատ, ից

adj.

incredulous, unbelieving, infidel, irreligious;
incredible;
— լինել, to disbelieve.

· Calfa

NBHL (1)

Նորին ուխտին անհաւատք գտան։ Առ մեծ զօրութիւնն Աստուծոյ անհաւատ գտան. (Լմբ. սղ.։)


Անհաւատութիւն, ութեան

s.

incredulity, infidelity, irreligion.

· Calfa

NBHL (1)

Գողութիւն, նենգութիւն, ապականութիւն, անհաւատութիւն։ Ոչ արար անդ զօրութիւնս բազումս վասն անհաւատութեան նոցա։ Հաւատամ Տէր, օգնեա՛ անհաւատութեանս իմում։ Միթէ անհաւատութիւն նոցա զԱստուծոյ հաւա՞տսն խափանէր։ Յաւետեացն Աստուծոյ ոչ երկմտեաց անհաւատութեամբ։ Անհաւատութեամբն փշրեցան, եւ դու հաւատովք հաստատեցար. եւ այլն։


Անհետազօտ

adj.

that cannot be traced or investigated;
impenetrable, inscrutable.

· Calfa

NBHL (1)

Անհետազօտ բարերարութիւն. Անհետազօտ արար զծննդեանն զօրութիւն. (ՃՃ.։)


Անհերքելի, լւոյ, լեաց

adj.

irrefutable;
undeniable, incontestable.

· Calfa


Անհիմն

adj.

without foundation, without base.

· Calfa


Անհնազանդիմ, եցայ

vn.

to disobey, to rebel.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսանե՞ս, ո՛րչափ զօրաւոր է որ Աստուծոյ հնազանդի. եւ ո՛րչափ տկար, որ Աստուծոյ անհնազանդի։ Որ անհնազանդ լինի նոցա, առաքչին նոցա անհնազանդի ... Ոչ մեծ ինչ կարծէին զանհնազանդելն Քրիստոսի ... Նոյն ինքն Աստուծոյ անհնազանդին, որք Քրիստոսի անհնազանդին. (Ոսկ. ես. եւ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 29։)


Անհնար, ից

adj.

impossible;
յանհնարս մտանել, to get embarrassed, to be entangled, to want resources, to be reduced to extremities, not to know what to do;
յանհնարիցն է, it is impossible.

· Calfa

NBHL (1)

Յանհնարս մտանէր վասն կարօտութեան զօրու։ Որ յանհնարսն մտեալ են, զի՞ է (ասեն) զի ... եւ այլն. (Փիլ. իմաստն. եւ ՟Ժ. բան։)


Անհնարին

adj. adv. impossible;
extremely difficult;
insupportable, intolerable;
extreme, violent, excessive, enormous, horrible, terrible.

· Calfa

NBHL (3)

Սաստիկ զանհնարին զգիշերն. յն. անկարելի, իմա՛ զօրութեամբ՝ ի փարատել։

Անհնարին հաստատութիւն, եւ անընդդիմակ զօրութիւն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)

Կոտորէ անհնարին զզօրս հայոց. (Խոր. ՟Բ. 22։)


Անհոգի

adj.

without soul;
spiritless;
inanimate.

· Calfa

NBHL (1)

Որ չունիցի հոգի էական, եւ հոգի բանական, կամ ոգի զօրութեան, կամ զհոգի շնորհաց. րուհսուզ. ճանսըզ.


Անհուն

adj.

not fordable;
unfathomable, immense.

· Calfa

NBHL (2)

Զջուր գետոյն զհզօրն եւ զյորդն՝ զանհուն զանհնարին. (Եփր. ծն.։)

Անհուն իմն զօրօք. (Յհ. կթ.։)


Անձեռնընդել

adj.

untameable, savage, wild

· Calfa


Անձն, ձին, ձամբ, ձանց

s.

person;
hypostasis, personality;
creature, being;
soul;
mind;
heart;
myself, thyself, himself;
անձամբ, personally;
անձամբ անձին, by one's self, personally;
զանձամբ դառնալ, to turn back;
զանձամբ արկանել, to put on, յանձին բերել, to imitate;
յանձին ունել, to accept, to approve;
չառնուլ յ—, to refuse, to deny;
սիրէ նա զ— իւր, he loves himself;
վասն անձին եւեթ տամ պատասխանի, I only answer for myself;
երգնում յ— իմ, թէ այդ այդպէս է, on my soul, it is so;
զգաստանալ յանձին, to revive, to recover one's senses;
փոյթ ունի նա վասն անձին, he takes care of himself;
անձին առնել, to commit suicide;
եռն յանձին հարկանել, to boast of, to flatter one's self, to prick one's self;
յ— առնել, to recommend, to confide;
յ— լինել, to commend one's self, to have confidence in, to confide in, to be committed.

· Calfa

NBHL (1)

Կատարեալ է Հայր՝ անձամբ եւ զօրութեամբ. կատարեալ է Որդի անձամբ եւ զօրութեամբ. եւ այլն. (Յճխ. ՟Բ։)


Անձնական, ի, աց

adj.

personal;
hypostatical;
own.

· Calfa

NBHL (1)

Անձնական զօրութիւնք. Նիւս. բն. ստէպ. իմա՛ կենդանական, եւ յօժարական. զոր օրինակ երեւակայութիւն, միտք, յիշողութիւն, շարժութիւն, զգայութիւն։


Անխտրաբար

adv.

cf. Անխտիր.

· Calfa

NBHL (1)

Անխտրաբար երկնային էութիւնս կամ երկնային զօրութիւնս կոչեմք. (Դիոն. երկն.։)


Անխտրութիւն, ութեան

s.

indifference;
indiscretion.

· Calfa

NBHL (1)

Դադարեցին զօրք թագաւորին խառնամուխ լինել յամենայն տեղիս անխտրութեամբ. (Եղիշ. ՟Է։)


Անծառայական, ի, աց

adj.

that is not servile, free.

· Calfa

NBHL (1)

Անծառայական անձամբն՝ ի մեղաց (կամ մեղացն՝) սպան զզօրացեալ մահն. (Ագաթ.։)


Անծերանալի

cf. Անծեր.

· Calfa

NBHL (1)

Պայծառութեամբ պանծալի, զօրութեամբ անծերանալի եւ անապական. (Արիստ. աշխ.։)


Անկազմ

adj.

unbuilt, unfurnished, unprepared, not ready;
unbound.

· Calfa

NBHL (1)

Անկազմ սակաւուքն զայնչափ բազմութիւն զօրացն ցրուեաց. (Փարպ.։)


Անկած, ի, ից

adj.

fallen;
abject, vile, despicable;
booty, spoil.

· Calfa

NBHL (2)

Անկածն մեղօք։ Փոքունց եւ անկածից։ Հզօրն յանկածէ (կամ յանկարծէ) պատկառէ. (Նար. ՟Ձ՟Բ. ՟Կ՟Թ. եւ Մծբ.։)

Ուր անկած թագաւորական է, անդ եւ զօրք գումարին. (Ոսկիփոր.։)


Անկայ, ի, ից

adj.

unestablished, unfounded, unsupported, uncertain, frail.

· Calfa


Անկանիմ, անկայ, անկիր

vn.

to fall;
to chance, to happen;
to descend, to flow;
to steal away, to slip away, to escape;
to fall to ruin, to decay, to be impaired, to decline, to fail;
to place one's self, to fix one's self, to belong, to have relation to;
to put down, to deposit;
to pass away;
— ընդ, to undergo;
to sink under;
— երեսաց, to be put out of countenance, to be abashed;
— զբանիւք, to hold a long discourse;
— յոք, to associate with (any one), to be intimate with, to confide in;
— ի միտս՝ զմտօք՝ ի սիրտ, to remember, to recall, cf. Յիշեմ;
— ի ճանապարհ՝ իչու՝ յուղի, to voyage, to travel, cf. Ուղեւորեմ;
— ի վերայ, to come upon unawares, to attack, to surprise;
— ի մտաց, to become made, to lose one's reason, cf. Խելագարիմ, cf. Յիմարանամ;
— ի կենաց, to die, to lose one's life;
— ի յուսոյ, to lose hope, to become desperate;
— ի վերայ երեսաց, to fall upon one's face, to prostrate;
— յոտս ուրուք, to throw one's self or fall at the feet of some one;
— ի ձեռս ուրուք, to fall in the bands or power of some one;
— ընդ ումէք՝ ընդ միմեանս՝ այր ընդ այր, to come to blows, to fight, to combat, to quarrel, to dispute;
— յիշխանութենէ, to lose one's authority, to fall from one's power.

· Calfa

NBHL (2)

Անկեալ էր զօրավարն հայոց ի մեծ պատերազմին։ Կողմանցն երկոցունց անկելոց։ Իսկ ի կողմանէ ուրացելոյն անկանէր յայնմ աւուր ... եւ այլն. (Եղիշ.։)

Բեկաւ անկաւ զօրութիւն ուժոյ իւրոյ. (Եղիշ.։)


Անկապ

adj.

loose, untied, free.

· Calfa

NBHL (1)

Մերկն եւ անկապն ընդ մարմնի միտքն բազումս ունի զօրութիւնս. (Փիլ. այլաբ.։)


Անկար

adj.

seamless;
not sewed;
incapable, unable, weak, feeble, impotent;
impossible;
— է, it is impossible.

· Calfa

NBHL (2)

cf. ԱՆԿԱՐ, ի, ից, աց.) ἁδύνατος. impotens, impos. Չունօղ զկար զօրութեան. անկարօղ. տկար. հիւանդ, կամ անձեռնհաս, անբաւական. գատըրսըզ. գուվվէթսիզ. գուտրէթսիզ.

Ոչ իբրեւ զայլ բոլորս անկարս, այլ կարող ունիք զօրութիւն. (Պիտ.։)


Անկարելի, լւոյ, լեաց

cf. Անհնարին.

· Calfa

NBHL (1)

իբր անկարօղ. անզօր.


Անկարծ

adj. adv.

unexpected, unforeseen, extraordinary, unaccountable;
յ—ս, suddenly.

· Calfa

NBHL (1)

Հզօրն յանկարծէ (կամ յանկածէ) պատկառէ. (Նար. մծբ.։)


Անկեղակարծ

adj.

certain, sure.

· Calfa

NBHL (1)

Անկեղակարծելի խոստովանեսցի յամենեցունց՝ զօրաւորագոյն ունելով բնութիւն. (Պիտ.։)


Անկերպ

adj.

shapeless;
unformed, imperfect;
ugly.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ է իմաստ (իմացականութիւն). պարգեւ աստուծոյ, զօրութիւն աննիւթ, անկերպ ակն հոգւոյ. (Անյաղթ հց. իմ.։)


Անճառ, ից

adj.

ineffable, unspeakable.

· Calfa

NBHL (1)

Շնորհաց անճառից։ Հնարիւք անճառիւք։ Գովեստս անճառս։ Անճա՛ռ է ասել։ Անճառ է քան զօրինակ։ Հոգւոյդ անճառի։ Անճառ ես բանից։ Անճառ ի սերովբէից։ Զանճառիցն իմոց իբր զճառելեաց գիտողին։ Որ ինձ անճառն է, քեզ համարեալ է։ Խորութիւնք անճառիցն կնքեցելոց։ Յանդիմանեսցին անճառք։ Սերք սերմանց անճառից. (Նար.։)


Անճառահրաշ

adj.

very wonderful, prodigious

· Calfa

NBHL (1)

Անճառահրաշ զօրութեամբ ստեղծեր զԱդամ. (Շար.։)


Անճառաշնորհ

adj.

of wonderful grace, very graceful, admirable;
very abundant.

· Calfa

NBHL (1)

Անճառաշնորհ խաչիս են զօրութիւնք։ Յանճառաշնորհ խորհուրդ ծածկեցաւ. (Նար. խչ. եւ Նար. կուս.։)


Անճողոպրելի, լւոյ, լեաց

adj.

inextricable.

· Calfa

NBHL (1)

Առ ի յապացոյց անճողոպրելեաց բանիցն, յորոց ոչ զօրէր ոք զերծանել, այլ ըմբռնեալ լինէր. (Նոննոս.։) (գրեալ էր, անճողոպրեաց։)


Անճոռնի

adj.

gigantic, enormous, monstrous;
grotesque, extravagant, absurd, ridiculous, unseemly.

· Calfa

NBHL (2)

Անճոռնի զօրութեամբ ամբոխին. (Խոր. ՟Ա. 10։)

Անճոռնի զօրաց. (Յհ. կթ.։)


Անմահ, ից

adj.

immortal.

· Calfa

NBHL (1)

Որդանցն անմահից։ Անմահ զօրութիւն. (Նար.։)


Անմատոյց

adj.

inaccessible, unapproachable.

· Calfa

NBHL (1)

Անսկզբնական զօրութիւնն անմատոյց յումեքէ. (Ագաթ.։)


Անմատչելի, լւոյ, լեաց

cf. Անմատոյց.

· Calfa

NBHL (1)

Անմատչելի ամրութիւն, ամրոց, զօրութիւն. (Խոր. ՟Գ. 35։ Յհ. կթ.։) (Լմբ. սղ.։)


Անմարմնական, ի, աց

cf. Անմարմին.

· Calfa

NBHL (1)

Անմարմնական զօրք, դասք, պարք. եւ այլն. (Շար.։ Լմբ.։)


Անմարտ

adj.

impregnable, invincible

· Calfa

NBHL (2)

Անմարտ եւ անարգել է։ Տեսանե՞ս զանմարտ զօրութիւնն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 20։ ՟Բ. 8։)

Այս է զօրութիւն մեծ, եւ կարողութիւն անմարտական. (Ոսկ. ես.։)


Անմարտնչելի, լւոյ, լեաց

cf. Անմարտ.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսե՞ր զսիրոյն գերազանցութիւն, զիարդ անմարտնչելի առնէ զմինն եւ բազմապատիկ։ Տեսե՞ր զանմարտնչելի զօրութիւնն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 32. 37։)


Անմեծար

adj.

vile, abject, degraded.

· Calfa

NBHL (1)

Անմեծար հայր ամենայնիւ, եթէ ոչ զբանն ունիցի ինքեան զօրութիւն. (Նար. ՟Լ՟Դ։)


Անմեկնելի, լւոյ, լեաց

adj.

inseparable, indivisible;
inexplicable, inexpressible.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հօրէ անպակաս եւ անմեկնելի է զօրութիւն նորա. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 15։)


Անմեղացուցանեմ, ուցի

va.

to acquit, to declare innocent, to clear.

· Calfa

NBHL (1)

Ջրով մկրտութեան զօրացոյց զմեզ եւ անմեղացոյց. (Կանոն.։)


Անմիաբանիմ, եցայ

vn.

"cf. Անմիաբան լինիմ."

· Calfa

NBHL (1)

Զամենայն զօրսն պարսից կոտորեալ, անմի արարեալ սպառեցին. (Բուզ. ՟Դ. 31. 47։ ՟Է. 5։)


Անմիաբանութիւն, ութեան

s.

discord, dissension, disagreement, difference, misunderstanding;
— ձայնի, discordance, dissonance.

· Calfa

NBHL (1)

Անմիաբանութիւնք զօրացն, եւ այլ ազգականացն լինէին. (Խոր. ՟Բ. 27։)


Անմտանամ, ացայ

vn.

to lose senses, to become crazy or stupid.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ անմտասցուք զօրէն անասնոց. (Սարգ. յկ. ՟Զ։)


Անյագ, աց

adj. adv.

insatiable, greedy, gluttonous;
— ուտել, to devour;
cf. Անյագաբար.

· Calfa

NBHL (1)

Անյագաբար ի գերագոյնս տռփել, կամ սիրել, կամ եղանակել զօրհնութիւնս. (Մագ. ՟Ձ՟Բ։ Լմբ. սղ.։)