having but few children.
Որչափ թերեւս անզաւակ ի սոցանէ եւ սաւակազաւակ գոլով տարբերին. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Ա։)
a few, very few, almost none, almost nothing;
in a moment or instant;
— մի եւ, — միւս եւս եւ, — ինչ պիտոյ՝ եւ, little is wanting to, there was but little wanting, it would but a little.
Սակաւիկ մի՝ թէ ի բաց թողացու ցանէիր զփքումն տէրութեանդ։ Սակաւիկ մի երկայնամիտ լեր։ Զի թերեւս սակաւիկ մի քաղցրասցի յանհնարին դառնութէանն։ Սակաւիկ մի հանգչէին. (Եղիշ.։)
leaf, leafy branch;
long hair.
Սաղարթիւք ծառոց վարսաւորաց զանազանեալք ի պտուղս եւ ի տերեւս։ Ձօնեալ էր ի սօսիսն. զորոց զսաղարթուցն սօսաւիւն, եւ այլն. (Խոր. ՟Ա. 15. 19։)
to shoot forth leaves, to sprout, to be leafy, green.
ՍԱՂԱՐԹԱՆԱՄ որ եւ ՍԱՂԱՐԹԻԼ. θάλλω, θαλλέω vireo, floreo, pullulo φυλλυάω frondesco. Սաղարթաւորիլ. զարդարիլ սաղարթիւք. բողբոջիլ եւ տերեւս արձակել. ուռճանալ. դալարազգեաց լինել.
imperfection;
deformity;
infancy, youth.
Եւ թերեւս մարմնոյս անարգասի տխեղծութիւն՝ փոքրագոյն է ասել՝ վասն հոգեւոր իրացն՝ խազմութեամբ. (Պիտ.։)
living in trouble or care, unfortunate, wretched, miserable.
Թերեւս բազում անգամ սովաբեկ եւս, եւ վշտակեաց լինիցի. (Ոսկ. փիլիպ.։)
very perspicacious, of subtle intelligence.
Առ ի յայլոց թերեւս տեսողագունից իմացութեանց եղեն տեսեալ։ Կամ տեսողագոյն քան զնա, կամ աստուածագոյն վարկանիլ. (Դիոն. եկեղ. եւ Դիոն. ածայ.։)
leaf;
leaves;
— ծաղկանց, corolla, petal;
տատանիլ որպէս զ—, to quiver like an aspen leaf;
եւ — չանկանի թէ աստուած չկամի, no leaf falls but God's will drops it.
Կարեցին տերեւս թզենւոյ։ Տերեւ ձիթենւոյ։ Ձայն տերեւոյ խարխափելոյ, եւ այլն։ Տերեւ՝ զուզնտքեայ մասն եւ տնկայ. (Փիլ. լին.։)
leaf-bearing, petali-ferous.
Որ բերէ յիւրմէ այսինքն ընձիւղէ զտերեւս.
cf. Տերեւազգեստ.
ՏԵՐԵՒԱԶԳԵԱՑ ՏԵՐԵՒԱԶԳԵՍՏ. Ունօղ կամ ունելով յինքեան զտերեւս որպէս զգեստ.
clothed, covered with leaves, leafy, green.
ՏԵՐԵՒԱԶԳԵԱՑ ՏԵՐԵՒԱԶԳԵՍՏ. Ունօղ կամ ունելով յինքեան զտերեւս որպէս զգեստ.
deprived, stripped of leaves, leafless;
stripping or despoiling of leaves;
— առնել, to pluck or strip off leaves;
— լինել, to shed or lose leaves.
ἁποβεβληκυῖα τὰ φύλλα abjiciens folia. Որ թափէ յիւրմէ զտերեւս իւր. թափեալ եւ մերկեալ ի տերեւոց.
ՏԵՐԵՒԱԹԱՓ. Թափօղ զտերեւս ծառոց.
cf. Տերեւալից.
ՏԵՐԵՒԱԼԻ ՏԵՐԵՒԱԼԻՑ. ἕχων φύλλα habens folia. Լցեալ կամ լի տերեւօք. որ ունի զտերեւս լիով.
full of leaves, leafy.
ՏԵՐԵՒԱԼԻ ՏԵՐԵՒԱԼԻՑ. ἕχων φύλλα habens folia. Լցեալ կամ լի տերեւօք. որ ունի զտերեւս լիով.
to leaf, to put forth or produce leaves, to be covered with foliage, to become green.
φυλλάω folia emitto, frondesco. Տերեւս արձակել. սաղարթանալ.
leech;
blood-sucker;
cf. Բզրուկ;
դնել —ս, to apply leeches.
Զի թերեւս առցեն ինչ ի նմանէն ըստ բարուց տզրկի առ ի ծծել զարիւն նորա. (Յհ. կթ.։)
worse, more wicked.
Այլեւ վատթարագունի իմն նմանեցուցանես տարացուցի։ Ոչինչ է վատթարագոյն թերեւս եւ զայն զմտաւ ածել. (Յհ. իմ. երեւ.։)
nux montana.
ՎԱՏԻՐԱԿ կամ ՎԱՏԵՐԱԿ կամ ՎԱՏԻՐՈՆ. Բառ անստոյգ. որ ի բառս Գաղիանոսի գնի որպէս յն. որոկոմ, թերեւս օրօգա՛ռինօս. ὁροκάρυνος nux montana. լեռնային կամ վայրի կաղին։
beam-feathers.
πτερόν, πτέρνα ala, penna. Թեւք արծուոյ մեծամեծք. կամ ծայր փետրոյ թեւոց թռչնոց (թերեւս նման ստեւոյ վարազաց. կայ եւ պրս. բէրշէհի, թեւ, փետուր թեւոց աճեցեալ. եւ պէրժ, իբր պերճ, բարձ, բարձր. եւ շէհբէր, գանատ չելեկի, մեծ եղէգն թեւոյ).
dispersion;
vast open space;
— or — եւ ցան, dispersed, scattered about, spread;
cf. Ցան;
ցիր ընդ ցիր լինել, to be dispersed, scattered about, spread over;
— եւ ցան մտօք absent-minded, distracted.
ԱՍՏԵՂՔ ԾԵՐՔ, կամ ՑԻՐՔ. (Յոբ. ՟ԼԸ. 7.) յն. լոկ, աստեղք. որ թերեւս կրկին գրութեամբ ի մեր յունական օրինակի, որպէս արմատ բայիս ունէր նշանակել Հաստատուն։
to be delirious, deranged or light-headed, to feel giddy, dizzy, to be crazy, to talk nonsense, to rave;
to be beside oneself, to wander, to run mad;
to create oneself illusions, to build castles in the air.
Անմտին՝ որ յագահութիւնս ցնորի։ Այսինքն՝ որ քան զնոսա լաւագոյնք էին, յայսպիսի իրս ինչ ոչ ցնորէին։ Արանց աշխարհականաց յայսպիսի ցնորս ցնորիլ թերեւս իցէ մարթ պատշաճի։ Ոչ թողու վասն նոցա մեծամեծ ինչ ցնորս ցնորիլ. (Նախ. ժող.։ Ոսկ. յհ.։)
to disperse, to dissipate, to scatter, to spread;
to rout, to disperse, to put to the rout, to destroy;
— զտառս, to distribute the letters, to take down the types;
cf. Ցրեմ.
Վայրավատեալ ցրուին ի բազում կողմանս։ Թերեւս զմիաբանութիւնն քակեսցէ, եւ զուխտն եկեղեցւոյ ցրուեսցէ։ Ցրուէր եւ վատնէր զամենայն խորհումն նենգութեան։ Զխորհուրդն ցրուէր զառաջին հաստատուն երդմունսն. (Եղիշ.։)
turban;
head-dress, head-band, fillet, band;
hood, cowl;
cf. Վակաս, cf. Ուրար.
Առեալ որդի նորա (կրօնաւոր) զփակեղն իւր՝ պատատեաց զերկու ձեռս իւր. (Վրք. հց. ՟Ե. (ուր ըստ հին թարգ. դնի դաստառակ. կամ անկարելի. թերեւս արկանելի)։)
phalarope, sea-duck.
φαλάρις, φαληρίς phalaris. որ եւ Փաղարիկ. Թռչուն ջրային եւ քաղցրաձայն՝ նման կարապոյ, բայց սեաւ, նիշ սպիտակ ունելով՝ ի ճակատն. թերեւս վասն այնր սպիտակութեանն փայլուն ասացեալ. (զի եւ յն. փայլունն. )
friable.
φαλάρις, φαληρίς phalaris. որ եւ Փաղարիկ. Թռչուն ջրային եւ քաղցրաձայն՝ նման կարապոյ, բայց սեաւ, նիշ սպիտակ ունելով՝ ի ճակատն. թերեւս վասն այնր սպիտակութեանն փայլուն ասացեալ. (զի եւ յն. փայլունն. )
phalanx, legion;
troop.
Մի՛ անցցեն (ընդ բաբելոն) արաբացիք, կամ վաճառականք, փաղանգօք, այսինքն բազմութեամբ, ի լուսանցս եդեալ է կումաշ, կամ ղումաշ. թերեւս առեալ որպէս պ. փէլէնկինէ որ է վագրային, եւ ազգ արքունի զգեստու. եւ կամ ակնարկեալ ի միւս եւս նշանակութիւն յն. ձայնիս ֆա՛լանքս, որ է սարդ ոստայնանկ, իբրու գործ ոստայնանկաց։
Մի՛ անցցեն (ընդ բաբելոն) արաբացիք, կամ վաճառականք, փաղանգօք, այսինքն բազմութեամբ, ի լուսանցս եդեալ է կումաշ, կամ ղումաշ. թերեւս առեալ որպէս պ. փէլէնկինէ որ է վագրային, եւ ազգ արքունի զգեստու. եւ կամ ակնարկեալ ի միւս եւս նշանակութիւն յն. ձայնիս ֆա՛լանքս, որ է սարդ ոստայնանկ, իբրու գործ ոստայնանկաց։
lavender, spica.
Փաղանգամուշկ, ձարխոտն. կամ ֆարանճամուշկ ինքն դաղձն է. ուր թերեւս գրելի էր Ձագախոտ, կամ ընծախոտ. զի փալանկն է ինծ։ (Բժշկարան)
ardent, vivid as a flash of lightning;
flashing, dazzling.
Ուստի թերեւս առեալ՝ գրի ի Տօնակ. թէ փայլակն ասի ոչ միայն փայլատակումն, այլ եւ փայլածու, եւ արեգակն։
Mars.
ՓԱՌԱԶՆՈՏ կամ ՓԱՌԱԶՆՈՏԻ, կամ ՓԱՌԱԶՆՕՏԻ. Անուն փառացի մոլորակ աստեղ. թերեւս հրատն է.
Ցոյցք մարդկան արուեսին են հինգ աստղն. լուծ՝ հող, եւ ջերի ջուր, որ է այծ (եղջերաւոր). արտախոյր զմիտսն ասէ՝ որ ի գլուխն. (թերեւս լուսնթագ). զի խոյր պսակ ասի. ծպաւոր զգեստն ասէ, որ է օդն. փառազնոտ զհուրն. (Մեկն. ծն.։)
argumentation, reasoning, pleading;
advocacy, bar.
Թերեւս եւ սուղ ինչ բաղբաղեալ գտցէ տեղի փաստաբանութեան. (Պիտ.։)
benediction, blessing, doxology;
praise, laud, hymn, canticle;
blessings, great abundance, plenty, prosperity, wealth;
gift, present;
consecration;
the Eucharist;
eulogy;
relics;
instruments;
— օրհնութեանց, the Song of Songs, the song of Solomon;
— սեղանոյ, grace before meat;
— տալ, to bless, to pronounce the blessing;
առնուլ —, to receive the blessing, to be blessed;
to receive presents;
յ—ս համարիլ, to consider as a great blessing;
հայր, տուր ինձ զ— քո, father, your blessing.
Աղօթք թերեւս առ նեղութիւն սրտին լինին, օրհնութիւն՝առ խնդութիւն սրտի։ Օրհնութիւն ոգւոյ բերկրելոյ նշանակ է. (Սեբեր. ՟Թ։)
Սեղան ամենաբոյծ (թերեւս փոխանակ գրելոյ՝ ՍԵՂԱՆԱԲՈՅԾ։)
encouraging.
Առ նա թերեւս ունիցիմք զգիւրահասոյցն քաջալերիչ՝ զերանելին զուկաս. (Ագաթ.։)
far-sightedness, sharp sight.
Այլ թերեւս քաջատեսութեա՞մբ ինչ հպարտանայցես. այլ ոչինչ նման ես այծեման եւ արծուոյ. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Է.) յն. ὁξύ βλέπεις . սո՛ւր տեսանես.
magian, magician, wizard.
Գիտաց եւ քաւդէից յառաջագոյն ասելով զայն՝ որ եղբարց թերեւս լինելոց է դաւումն, զի թուեսցին յիրաւի սպանանել. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
cf. Քերթութիւն.
Որ ինչ թերեւս զնոյն իսկ զքերթողն քերթուածքն զուարճացուցանէ՝ եղանակաւ եւ կամ դաշամբ. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)
caressing, affectionate, coaxing, flattering;
wooing, courting.
Այն՝ որ քծնի, կամ սիրէ քծնիլ՝ բանիւ եւ շարժմամբ (թերեւս որպէս զՔած).
cloth;
cover;
drawers.
Ընդէ՞ր թզենւոյ տերեւս կարեն եւ քոթանակս. (Փիլ. լին. ՟Ա. 41։)
coarse or obscene word, coarse language.
Բառ ռմկ. թերեւս որպէս հիճապ, կամ հիյճա, կամ հիճվ. այսինքն Ամօթալի բան, կամ վէճ, կամ հեգնութիւն.
cf. Խարազնազգեաց.
Խարազնազգեաց (թերեւս յն. թռիխինօս ). եւ կամ Գրգլեակս զգեցեալ (ի ռմկ. քռթած կարկըտած բան հագնօղ)
behaviour;
policy;
police;
good breeding, civility, urbanity, courtesy, politeness, affability;
— կենաց, personal conduct;
անսագիւտ —, unimpeachable morality or integrity;
ծայրացեալ —, deep policy.
Քաղաքավարութեան սկիզբն զո՞ոք երբէք լինել ասասցուք։ Թերեւս ցուցցէ մեզ ցառաջին զքաղաքավարութեանց լինելութիւնն եւ փոխադրութիւն։ Քաղաքավարութիւնք եւ արհեստք եւ օրէնք։ Քաղաքավարութեանն իբրու մարք, մի իշխանութիւն (պարսից) եւ հրապարակակալութիւն (յունաց). (եւ այլն. Պղատ. օրին. ՟Գ։)
to despise, to scorn, to disdain, to slight, to set, at nought, to take no heed of, to take no account of.
Քամահեալ եւս զմիջնորդութիւն կաթողիկոսին մեծի։ Թերեւս այնու քամահեսցեն զնա։ Քամահէր զնկուղի։ Քամահիցեն զայն ինչ՝ զոր ոչ գիտէին. (Յհ. կթ.։ Նանայ.։ Մխ. առակ.։)
brave, gallant, valiant, courageous, intrepid, valorous, manful, stout, bold, daring;
good, honest, worthy;
clever, excelling in, of good abilities, fit for;
noble, distinguished, eminent;
hero;
tutelar genius;
cf. Մղձաւանջ;
good, well, right, suitably, very, much, very much;
— արանց, emperor, Caesar, Augustus;
— ի բաց, very far;
very, much, much more;
կարի —, կարի իսկ —, very well, as well as can be;
— է, that will do, that is settled;
well, very well !
— լեր ! courage ! be of good cheer ! cf. Կարի;
cf. Վաղ.
Քաջ մանկունքն (մակաբայեցիք), առաջինագոյն ծնօղն։ Թերեւս ասիցէ ոք յիմաստնոցն ի քաջից։ Բժիշկ քաջ։ նաւուղիղ։ Իբրու առատ ոք եւ քաջ՝ որ ի հաց կոչիցէ։ Որ քաջն է եւ կիրթ յառնուլ զբոլորս լծորդաց. (Ածաբ.։ Աթան.։ Ոսկ.։ ԻԳՆ. ՆԻՒՍ։ Երզն. քեր.։)
opportunity;
քաջադիպութեամբ, opportunely, at the proper time.
Թերեւս արդեօք եւ զգեստուս իմոյ զխոշորութիւն սագասանես, եւ զերեսացս գրութիւն, որ ոչ քաջադիպութեամբ է։ Պէտք՝ են բացայիշատակք համառօտ՝ քաջադիպութեամբ ի դէմս ինչ վերաբերեալ. (Առ որս. ՟Ը։ Պիտ.։)
Եւ ընդ այսր ընդդէմ թերեւս ոք յամառէ. (Վեցօր. ՟Բ։)
ԱՆԸՆՏԻՐ (գրի եւ ԱՆԸՆԴԻՐ) Ոչ ընտիր. անպիտան. (թերեւս եւ անընդել).
Զբազում մթերս գանձուց տային ի ձեռս թշնամեաց, զի թերեւս ապրեսցեն զանձինս իւրեանց. (Ղեւոնդ.։)
oil-filter.
ՔԹԱՆՈՑ եւ ՔԹՈՑԱՆԻ կամ ՔԹՈՑՆԻ. Քամոցն ձիթոյ՝ թերեւս ի ձեւ հիւսուածոյ քթոցի կամ կթոցի, այսինքն կողովոյ, զամբիւղի.
Ո՛վ իցէ, որ ոչ ցանկանայ մեծութեան, եւ կամ մարմնոյ առողջութեան, եւ կամ կամարարութեան կարօտիցի. (Բուզ. ՟Դ. 5.) թերեւս ըստ յն. ոճոյ նշանակէ՝ արբանեկութիւն, կամ բժշկութիւն. որպէս հոմաձայն է առ յոյնս θεραπεία.
ՀՈՅՆ կամ ՀՈՅ. Ահ, կամ ահարու անուն քաջութեան. (թերեւս որպէս Ախոյենի, կամ խոյի)