Definitions containing the research արդար : 1623 results

Հեշտ, ից

adj. adv.

ease, convenience, comfort, pleasure;
facility;
easy, commodious;
voluptuous;
— պաշտօն, volunteer service;
— ցանկութիւն, voluptuousness, concupiscence, lust;
ըստ —ի, at will, at pleasure, at one's ease;
— եւ համբոյր մտօք, affably, benignly, kindly, condescendingly;
զ— ցանկութեան զհետ անցանել, to give oneself up to pleasures;
ըստ իւրեանց —ի գնալ, to go one's own way, at one's leisure, at one's ease;
to live as one likes, to follow the bent of one's own inclinations.

· Calfa

NBHL (1)

Յանիրաւութենէ յարդարութիւն, կամ ի հեշտ ցանկութենէ յողջախոհութիւն. (Անյաղթ ստորոգ.։)


Հեշտալի, լւոյ, լեաց

cf. Հեշտալից.

· Calfa


Հեշտեաւ

adv.

easily, with ease, naturally;
conveniently, comfortably.

· Calfa

NBHL (1)

Մարդ մահկանացու, որ ոչ գիտէ, եթէ օ՞րն արդարեւ հեշտեաւ կատարի ի վերայ նորա, կամ գիշերն. (Սարգ. յկ. ՟Ժ։)


Հեռանամ, ացայ

vn.

to remove, to go away or far, to leave, to swerve, to deviate, to depart, to start;
to absent oneself;
to withdraw;
cf. Սիրտ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հեռանալ նոցա ի տանէն միքայ։ Հեռացեալ դադարէի յանապատի։ Ժամանակ հեռանալոյ ի գիրկս արկանելոյ։ Ի սրբոցն հեռացեալ էին։ Աստուած հեռացաւ յինէն։ Տէր հեռացաւ ի քէն։ Մի՛ հեռասցի սուր ի ատնէ քումմէ։ Յարդարութեանց նորա ոչ հեռացայց։ Հեռացան ի նոցանէ իրաւունք։ Հեռացի՛ր ի նոցանէ։ Հեռացեալք եւ մօտեալք զնոյն օրինակ վտանգէին.եւ այլն։


Հետ, ոյ, ոց

s.

trace, track, print, foot-mark;
vestige, footstep;
pace, step;
way, path;
—ք, iron rail, rail;
ի —ոյ, from behind, from the rear;
—ք նաւու, track of a ship;
—ք կառաց, cart-rut, wheel-rut;
—ք ամպոց, traces of cloud;
—ք գազանաց, trail, track or scent of animals;
—ք վիրաց, cicatrix, scar;
վաղվաղակի կամ զ—, quick ! come on ! courage !
կորուսանել զ—ս, to lose the traces of;
զ— լինել, to apply oneself, to give or addict oneself;
ընդունայն զ— եղեն, they have attempted or tried in vain.

· Calfa

NBHL (1)

Դաւիթ զարդար ո կոչէ, որ զհետս դաւթի ողջ յանձին ցուցանիցէ. (Կիւրղ. թագ.։)


Հետի, տւոյ, տեաց

adj. adv.

going on foot;
—, ի —, on foot, afoot;
— ընթանալ, to run or hasten on foot.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ծնանիլ վերջին արդարոյն, որոյ հետի այլ ոչ եւս իցէ. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)


Ձեռագրեմ, եցի

va.

to write with one's own hand;
to sign, to subscribe.

· Calfa

NBHL (1)

Յորոց վերայ ձեռագրեալ է ամենայն արիւն արդար. (Իգն.։)


Ձեռն, ռին, ռամբ, ձերբ, ձեռք, ռաց

s. fig. adv.

hand;
fist;
arm;
strength, might, power, force, main strength;
aid, succour, protection;
ի —, ընդ —, by, by means of, through the medium or channel of;
զձեռամբ, as much as one can, according to one's power;
ի ձեռանէ, coadjutor, assistant;
պաշտօնեայ ի ձեռանէ, subaltern functionary;
առ —, ready at hand, under one's hand, near, at hand;
առ — բառարան, portative dictionary;
— ի ձեռանէ, ընդ —, — ի —, from hand to hand, from one to another, from me to you, from you to him;
որ ընդ ձեռամբ է, subordinate;
հզօր ձեռամբ, with main strength, with a strong army;
— օտար, a strange hand;
յերկոցունց ձեռաց աջողակ, ambidexter, right-handed and left-handed person;
— հաւանութեան;
consent, assent;
ձեռս ի կապ, with one's hand tied;
with folded arms;
idle;
ձեռս յետս կապեալ, with one's hands tied behind;
—ք փապարեալք յաշխատութէնէ, hands hardened by toil;
մահահամբոյր ձեռամբ, with a deadly hand;
— տեառն, the hand, Spirit or Word of God;
ըստ ձեռին բաւականի, ըստ կարի ձեռաց իւրոց, according to one's strength, power or means;
ամբարձ զ— իւր ի տիրապետել, he formed the project of seizing the chief authority;
ձեռօք իւրեանց հայթայթէին զպէտսն, they lived by their labour;
ի ձեռանէ նորա վարէ իշխանութիւն, he governs under him;
ի ձեռս քո է, it is in your power, it depends on you;
չէր — նորա բաւական, he could not, he had not the means;
ահա — իմ ընդ քեզ, my hand shall be with you;
յամենայն տեղիս ուր միանգամայն հասանէր — իւր, every where he could;
եղեւ — տեառն ի վերայ իմ, the hand of God was on me;
— տալ իրերաց, to help or assist each other;
— տալ ի, to consent to;
— տալ անմեղութեան, to support, sustain or uphold innocence;
— տալ, to lend a hand to, to stretch out a helping hand, to aid, to succour, to assist, to help;
— արկանել, to lay hands on, to seize, to take possession of;
— արկանել, —ի գործ արկանել or առնել, to lay one's hand on, to put one's hand to, to set about, to undertake, to take in hand, to begin, to attempt, to try;
ի — տալ, to hand over, to deliver over, to give up;
ձեռս բառնալ, to lift up the hands;
ձեռս ամբարնալ, to raise one's hand against;
դնել զանձն ի ձեռին իւրում, to jeopard, to risk one's life;
— անձին հարկանել, to boast, to brag, to vaunt, to plume or pique oneself, to be proud of, to take to oneself the credit of, to avail oneself of, to deem it an honour;
ձեռն յանձին հարկանել, to oblige oneself to;
ձեռն դնել, to lay hands on, to ordain, to consecrate;
to put one's signature to, to sign;
— տալ աղջկան, to give one's hand, to consent to marry;
ընդ or զձեռամբ լինել, to be in the hands of, under the power, in subjection to;
ունել ընդ ձեռամբ, to have ready at hand;
ընդ ձեռամբ առնել, նուաճել, արկանել ընդ ձեռամբ, to bring under one's power, to subdue, to subjugate;
կալ ընդ ձեռամբ ուրուք, to put oneself under the protection of;
to submit, to yield;
to be submissive;
ընդ ձեռամբ անկանիլ, գալ ի ձեռս, ի ձեռս անկանել, to fall into the hands of, to be taken or seized, to get caught;
ի ձեռս բերել, to obtain, to procure, to entrap, to catch;
անկանել ի ձեռս ուրուք, to fall into the power of;
— օգնականութեան գտանել, to find a helping hand, to be sustained by, favoured with;
զձեռանէ առնուլ, ունել, ձգել, to take or lead by the hand;
ձեռամբ առնել, to indicate, to point to with the band;
զձեռամբ լինել, to be able, sufficient, capable;
զձեռօք ածել, to seize, to grasp;
to arrest;
ի — առնուլ, to obtain, to acquire;
to re-acquire;
to undertake, to begin;
տարածել զձեռս իւր առ ոք, to open one's arms to;
ճողոպրիլ ի ներքուստ ձեռին ուրուք, to escape from the hands or power of;
— մխել, to meddle, to interfere;
to set a hand to, to undertake;
— մխել յոք, to raise the hand against, to lay violent hands on, to ill-treat;
to put to death;
ի բաց կալ, ապստամբել ի ձեռանէ ուրուք, to rebel, to throw off the yoke, to save or rescue from the hands of;
— or ձեռս ի գլուխ ելանել, դառնալ, to be confounded by shame or grief, to be greatly abashed, or cast down;
— զձեռամբ փոփոխելով քարշել զչուանն, to draw a cord, to tighten a rope hand over hand;
— արկանել զգանձիւն, to try to rob the treasure;
լուանալ զձեռս, to wash one's hands of, to clear oneself from;
— ունել, to be fortunate, to have a lucky hand;
ձեռին կատակ՝ գռեհկաց կատակ, rough play is bear's play, joking with hands are jokes of blackguards.

· Calfa

NBHL (1)

Ձգել զձեռն, եւ առնուլ։ Մխել զձեռն յոք կամ ի գործ։ Հնազանդ լինել ընդ ձեռամբ։ Ձեռք նորա յամենեսին, եւ ձեռք ամենեցուն ի նա։ Հանեալ զմատանին իւր ի ձեռանէ իւրմէ՝ եդ ի ձեռին յովսեփայ։ Երկուս ապարանջանս ի ձեռս նորա։ Վաստակք կամ արդարութիւն ձեռաց։ Գործել ձեռօք։ Ահաւանիկ աղախին քո ի ձեռս քո։ Ի գործոց մերոց եւ ի տրտմութեանց ձեռաց մերոց։ Միթէ ձեռն տեառն չիցէ՞ բաւական։ Լինէր ձեռն տեառն ի վերայ քաղաքին.եւ այլն։


Ձեռնարկեմ, եցի

vn.

to put one's hand to, to undertake, to try, to attempt;
to lay hands on, to make an attempt, to attack, to encroach;
to argue, to reason, to dissert, to descant.

· Calfa

NBHL (1)

Եպիփանոս՝ ճշմարիտ եւ արդարադատ զաստուած ձեռնարկէ ցուցանել. (Խոր. ՟Ա. 5։)


Ձեռնկալու, աց

adj.

lending a hand, assisting, succouring;
— լինել, cf. Ձեռնկալեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ձեռնկալու մեծ։ Եթէ չէր ձեռնկալու աստուած, արդարն կործանէր. (Նար. ՟Գ։ Լմբ. սղ.։)


Ձեւ, ոյ, ով

s. geom.

form, shape, figure;
formula, form;
mould, model;
plan, design;
dress, costume, apparel, garb;
attitude, deportment, bearing, carriage;
countenance, look, demeanour;
figure;
ի — ժառանգաւորի, in the garb of a clergyman, in clerical attire;
ի — սոսկական, in private clothes;
պարզ or անպաճոյճ, ազնուական ունել —ս, to have simple, noble, gentlemanly or ladylike manners;
— տալ, to give a shape to;
առնուլ զ— կրօնաւորական, to become a monk;
զայս — օրինակի, in this way, thus, so;
գրեաց — բանից օրինակ զայս, he wrote a letter thus conceived, or in these terms;
ի — առակաց, allegorically.

· Calfa

NBHL (1)

σχῆμα habitus, figura ῤυθμός modulus ὐπόδειγμα , τύπος exemplum μορφή forma եւ այլն. Տեսիլ լրման քանակի. չափ եւ դիտակ մարմնոյ. յարդարուած. յօրինուած. զարդ. եղանակ. օրինակ. տարազ. տեսակ. կերպարան. կերպ. տիպ. նմանութիւն. համեմատութիւն. ունելութիւն.


Ձեւանամ, ացայ

vn.

cf. Կերպարանիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Առաջի մարդկան ձեւանալ դիւրին է, այլ ոչ առաջի աստուծոյ։ Ձեւանային առ մարդկան՝ թէ արդարք իցեն. (Իգն.։)


Ձիրեմ, եցի

va.

to give, to make a gift or present.

· Calfa

NBHL (1)

որ եւ ասի ՁՐԵԼ. գրի եւ ՁԵՐԵԼ. Ձիրս տալ. ձրի տալ. պարգեւել. շնորհել. ձրիւք զարդարել.


Ձրի, ձրոյ

s. adj. adv.

gratuitousness;
gratuitous, voluntary;
for nothing, gratis, free of cost, scot free, gratuitously;
—ք, gifts, presents.

· Calfa

NBHL (1)

Զորս բարձրացոյց ձրի արդարութեամբն։ Ձրի դեղօք բժշկեաց զմեզ. (Իգն.։)


Մտածեմ, եցի

va.

to think, to reflect, to meditate, to ponder, to consider, to muse, to weigh.

· Calfa

NBHL (1)

Մտածեսցե՛ս միշտ զմահ, զի գործեսցես զչափ նորա։ Մտածեսցո՛ւք. զի դատել զոք կամ արդարացուցանել՝ աստուծոյ, եւ ո՛չ մեր իշխանութիւն է. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Բ. եւ ՟Ժ՟Ա։)


Մտառութիւն, ութեան

s.

understanding, intelligence.

· Calfa

NBHL (1)

Սոկրատէս իւրով քաջուշեղագոյն մտառութեամբ եւ անձանձրոյթ երկասիրելովն արդարեւ գերազանցեալ զամենեքումբք. (Պիտ.։)


Մրտենի, նւոյ, նեաց

cf. Մուրտ;
պսակ —, myrtle-wreath.

· Calfa

NBHL (1)

Զարդարեալ ոստովք մրտենեօք (կամ նօք, կամ նովք). (Ճ. ՟Բ.։ Հ=Յ. յուլ. ՟Ժ՟Դ.։ Տե՛ս եւ Վստկ. ՟Մ՟Կ՟Ա։)


Մօտ

adj. adv.

prep. adv. near, nigh, next, close by, by;
near, next;
cf. Մերձ;
— այսր, near to this place;
— առ —, — ի —, — ի —ոյ, quite near or close, contiguously, thickly;
— ընդ —, — ընդ հուպ, soon, directly, instantly;
ի or ընդ մօտոյ, ի —է, մօտուստ ի —ուստ, near, nearly, close by or to, next;
soon, shortly, soon after;
lately;
ընդ — աւուրս, shortly, soon;
— լինել, to be near or close to, to approach, to draw near;
ի — կալ, to stand near, to be present at, to attend;
— կտրել, to cut quite short;
— անցանել, to pass close to, or hard by;
— է առ քեզ յորժամ կամի ցիս՝ կարող լինել, where there is a will there is a way;
ի մօտոյ, ի նանիր, cf. Մօտ, cf. Նանիր.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ոչ ընդ արդարսն է, եւ ոչ մօտ առ արդարոց։ Մօտ եղեալ զոտիւքն նորա՝ զամենայն վիշտս նորա տեսցեն։ Մի՛ վհատիր, զի որ մխիթարէն՝ մօտ է. (Իսիւք.։)


Մօտաւորութիւն, ութեան

s.

proximity, nearness, neighbourhood.

· Calfa

NBHL (1)

Գործոց արդարոց մօտաւորութիւն՝ մեծաձայնութիւն է (առ) աստուծոյ. (Բրս. սղ.։)


Յագեցուցանեմ, ուցի

va.

to satisfy, to satiate, to sate;
կշտապինդ —, to surfeit, to cloy, to glut, to stuff, to gorge;
— զցասումն իւր, to vent one's wrath.

· Calfa


Յախճապակեայ

adj.

china.

· Calfa

NBHL (1)

Զյատակսն յախճապակեայ զարդարես. յն. լոկ՝ գեղեցկազարդես. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 25։)


Յակովբեան

adj.

of Jacob or James.

· Calfa

NBHL (1)

Յուդա յակոբեան. (Շար.) որ եւ Թադէոս եղբայր Յակոբայ արդարոյ՝ եղբայր Տեառն կոչեցելոյ։


Յաղթեմ, եցի

va.

to vanquish, to overcome, to conquer, to subdue, to subjugate;
to surpass, to excel, to prevail over;
— պատերազմի, to conquer, to triumph;
— ցաւոցն, to overcome or master one's grief or sorrow;
— ամենայն դժուարութեանց կամ ներհակաց, to overcome all sorts of difficulties, to surmount every obstacle;
— անձին, կամ կրից անձին, to conquer oneself, to get the victory over self;
to overcome or subdue one's passions;
— ի դատաստանի, to gain one's cause.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն արդար՝ առ մարդիկ է արդար. բայց յԱստուծոյ արդարութիւն՝ յաղթեալ է. (Իսիւք.)


Յայպանաս, ի

adj. s.

despising, scorning, contemning;
despite, disdain;
outrage;
— ասել, to injure, to outrage, to affront;
to curse.

· Calfa

NBHL (1)

Պարտաւորիչք արդարոց եւ որդիք յայպանասի. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ. տե՛ս եւ ՟Ժ՟Գ։)


Յայտ, ից

adj. adv. s.

evident, clear, manifest, plain, palpable, obvious;
evidently, obviously, plainly, clearly, manifestly;
cf. Յայտնութիւն;
— է, — իսկ է, it is evident, clear;
— իմն է, naturally, of course, certainly;
այս — է զի, it is certain that;
ապա — ուրեմն է, it is therefore clear that;
— or ի — գալ, to appear, to be manifested, made known, evident, to be discovered or disclosed;
— ածել, առնել, to declare, to make manifest, to display, to put or set forth, to show, to prove;
to signify, to name;
— առնել զընդունելութիւն, to acknowledge the receipt of.

· Calfa

NBHL (2)

Հրէից եւ հեթանոսաց, յայտից եւ անյայտից, արդարոց եւ մեղաւորաց. (Մխ. ապար.։)

Հնազանդեալ է նմա ամենայն, յայտ է թէ բաց յայնմանէ՝ որ հնազանդեցոյց նմա զամենայն։ Զի օրինօքն ոչ ոք արդարանայ առաջի Աստուծոյ, այն յայտ իսկ է, զի արդարն ասէ ի հաւատոց կեցցէ.եւ այլն։


Յայտնաբանիչ, չի, չաց

s.

expounder, interpreter.

· Calfa

NBHL (1)

Քահանայք յայտնաբանիչք են Աստուծոյ։ Աստուածայինն քահանայապետ յայտնաբանիչ է աստուածպետականացն արդարութեանց. (Դիոն. թղթ. եւ Դիոն. եկեղ.։)


Յանգուցանեմ, ուցի

va.

to draw on, to win, to attract, to charm, to captivate, to reconcile, to conciliate, to appease, to calm;
to conclude, to terminate, to finish;
յինքն — զսիրտս, to steal hearts, to win, to conciliate;
յինքն — զոք, to win or bring over.

· Calfa

NBHL (1)

Զամուսնութիւն յարդարեաց, եւ առ ծնգեալսն սիրելութեամբ զկեանսն յանգոյց. յն. ընդելացոյց. (Առ որս. ՟Ժ՟Բ։)


Յանդգնեմ, եցի

va.

cf. Յանդգնեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Այլ եւ գլխատել յանդգնեցուցանէր վասն զարդարն խօսելոյ. (Սարկ. հանգ.։)


Յանդգնեցուցանեմ, ուցի

va.

to render impudent or rash, to embolden.

· Calfa

NBHL (1)

Այլ եւ գլխատել յանդգնեցուցանէր վասն զարդարն խօսելոյ. (Սարկ. հանգ.։)


Յանդիման

prep. adv. before, in the presence of, in the face or sight of, hard by, against, opposite, over against, in the view of, in the face, publicly, in public;
դէմ —, face to face;
front to front;
— իմ, before me, in my presence;
— եկեղեցւոյ, in face of the church;
— ամենայն աշխարհի, in the face of the whole world;
— ամենեցուն, publicly, before all people;
ասել —, to say to one's face;
— առնել, կացուցանել, ածել, to present, to offer, to introduce, to represent, to exhibit, to set before the eyes to show, to remonstrate;
— առնել, to reprove, to reproach, to blame;
— լինել, կալ, to present oneself, to appear, to make one's appearance before, to show oneself;
— մատչել, կալ, to appear before.

· Calfa

NBHL (1)

ԶԱստուծոյ արդարութիւնն յանդիման կացուցանէ. (Հռ. ՟Գ. 5։)


Յանկարծագիւտ

adj.

unexpectedly discovered.

· Calfa

NBHL (1)

Յանկարծագիւտ հաւատովք արդարացեալ։ Առեալ զյանկարծագիւտն (նշանագիրս Դանիէլի). (Կորիւն.։)


Յանցաւոր, աց

adj.

faulty, guilty, delinquent, culpable, criminal;
— օրինաց, transgressor, violator, criminal, delinquent;
— զանձն դաւանել, խոստովանել, to confess one's fault, to plead guilty.

· Calfa

NBHL (1)

Մի ամաչեսցեն յանցաւորք ապաշխարել՝ ի ձեռն Շմաւոնի յանցաւորի, որ յարդարեաց զնոսա գալ առ Աստուած. (Մեկն. ղկ.։)


Յերկարիմ, եցայ

vn.

to be prolonged, to last, to continue, to remain permanently.

· Calfa

NBHL (1)

Տունք արդարոց յերկարեսցին։ Յերկարի արդարոց ուրախութիւն. (Առակ. ՟Ժ. 7. 29։)


Յիշատակ, աց

s.

remembrance, recollection, memory;
reminiscence, commemoration, mention;
memorial;
monument;
—աց արժանի, worthy of memory, memorable;
— ննջեցելոց, commemoration of the dead;
— սրբոց, Saints' days, commemoration days;
զոհ —ի, sacrifice or oblation in memory of;
հաց —ի, bread for a memorial;
—աց դպիր, amanuensis, secretary;
ի —, in memory of;
առ իմոյ —ի, for my sake, in remembrance of me;
աղօտ —, a confused recollection of;
—աւ, by the memory of;
առ ի —է, in memory of;
as a memorial;
— առնել, to mention, to make mention of;
ածել ի —, to recall, to recall to mind;
to remind of, to recall to the memory of;
պահել զ—, to keep or treasure up the memory of;
պրծանիլ ի յուշոյ —աց, to have forgotten, to have no recollection of, not to recollect more.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ գոյ յիշատակ առաջնոցն։ Հեծութիւն անցելոց յիշատակաց։ Բարեաց յիշատակաց արժանի։ Խոստովա՛ն եղերուք յիշատակի սրբութեան նորա։ Զյիշատակ բազում քաղցրութեան քո բղխեսցեն։ Յիշատակ արդարոյ գովութեամբ։ Յիշատակ յաւիտենական թողուլ։ Յիշատակ առնել.եւ այլն։


Յիսուն, սնից

adj.

fifty.

· Calfa

NBHL (1)

Ի յիսուն կանգնոյ զլայնութիւնն։ Յիսուն արդար ... վասն յիսուն արդարոյն։ Առաքեաց առ նա իշխան յիսնապետ, զյիսունս նորա.եւ այլն։


Յիրաւի

adv.

justly, deservedly;
in truth, truly, surely, certainly, and indeed, in fact, yes.

· Calfa

NBHL (1)

δικαίως, κρίσει, ἁληθῶς, ἁλήθειᾳ , εὑλόγως jure, juridice, merito, vere, certe, rite, utique, equidem. (ի ձայնէս՝ Իր, իրի, իրաւ. իրօք) Իրաւամբք. արժան եւ իրաւ. արդարութեամբ. ճշմարտութեամբ. ստուգապէս. արդարեւ. ի դէպ. կարի յիրաւունս. իրա՛ւ. ... (լծ. լտ. եու՛րէ ).


Յղենամ, եցայ

vn.

cf. Յղանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Յղենալ զարդարութիւն. (Ճ. ՟Գ.։)


Յղկեմ, եցի

va. fig.

to rough-hew, to roughen down, to smooth, to plane, to polish;
to burnish, to gloss;
to polish.

· Calfa

NBHL (1)

ἁποξέω polio, expolio καθαιρέω purgo. գրի եւ ՅԵՂԿԵԼ. Ողորկ կամ ուղիղ առնել. ողորկել. ղորկել. հարթել. կոկել. տաշել. քերել. մաքրել. յարդարել. ղորդել, դուրել, շտկել.


Յոգնածուփ

adj.

very agitated, much troubled.

· Calfa

NBHL (1)

Յօթեւան ինքեան յարդարեալ ի յոգնածուփ երկոց չարութեան. (Սկեւռ. աղ.։)


Յոլովեմ, եցի

va. vn.

to cause to abound or increase, to augment, to multiply;
cf. Յոլովանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Գիտիցեմք յարդարութիւն յոլովել։ Յոլովեսցէ յողորմութիւն։ ՅԵգիպտոս յոլովեաց աստուածպաշտութիւնն. (Խոսր.։ Յհ. գառն.։ Վրդն. աւետար.։)


Յոպոպ, ոյ

s.

hoopoo, pewet, lapwing, plover.

· Calfa

NBHL (1)

Յոպոպ արդարախոհութեամբ զծերացեալ հայր կերակրէ. (Մխ. առակ. (որ ըստ այլոց է յատկութիւն ճայի կամ արագլի)։)


Յորձան, աց

s. mar.

current, stream, torrent;
eddy, whirlpool, vortex;
bubble, bubbling;
foaming;
eddy-water;
—ս առնուլ, to boil hard, violently or furiously.

· Calfa

NBHL (1)

Քանզի եւ Յովբայ իսկ ոչ վնասեցին յորձանք բանից նոցա։ Ընկալեալ զյորձանս նախատողացն՝ ի բաց մերժեաց համարձակութեամբ արդարութեանն. (Իսիւք.։)


Յուսադրական, ի, աց

adj.

consolatory, comforting;
exhortatory.

· Calfa

NBHL (1)

Ահա արդարեւ օրհնեալ է հատուած բանի՝ յուսադրական սրտի՝ այսր մեղայի. (Նար. ՟Ի՟Է։)


Յօդ, ից

s. gr.

articulation, joint, juncture;
bond, tie, link, connexion;
article.

· Calfa

NBHL (1)

Յօդդ ասի արդարեւ իսկ յօդ. որ է կցումն գրոյ յանգի անուանն եւ բայի, որ ցուցանէ զմերձաւորն կամ հեռաւորն։ Երեք գիր են, որ յօդ կոչին. եւ այլն. Երզն. քեր.։ Տե՛ս ի տառսդ Ս, Դ, Ն. յորոց կազմին եւ դերանունքս, այս, այդ, այն. սա, դա, նա. ես, դու, նա։


Յօդացուցանեմ, ուցի

va.

to articulate, to utter, to pronounce, to form;
to fit, to suit, to organize;
to associate, to elect or to return as member.

· Calfa

NBHL (1)

Յօդաւոր ձայնին գործի՝ լեզու, զձայնն յօդացուցանէ եւ ձեւացուցանէ, բանական արդարեւ գործի ելով. (Փիլ. լին. ՟Ե. 3։)


Յօրինեմ, եցի

va.

to fashion, to adapt, to fit to, to adjust;
to arrange, to dispose, to organize;
to get ready, to prepare, to provide with, to furnish, to order;
to form, to trim, to adorn, to embellish;
to compose, to write;
to make, to construct, to build;
— պարս, to dance;
— երգս, նուագս, to sing, to modulate, to tune;
թատրոնական քերթուածս —, to write a dramatic composition.

· Calfa

NBHL (2)

Յօրինել զարտախուրակ. զգլուխ զարդու իւրով. զհացն ի վերայ սեղանոյ. խորտիկս. զպէտս. զբան ի դատաստանի։ Ի բարութեան արդարոց յօրինի քաղաք։ Յօրինեցաւ գործն ի տանն Տեառն. եւ այլն։

ἀρμόζω, εὑαρμόζω concinno κατεργάζω conficio, elaboro κατορθόω erigo, dirigo ἑπιτίθημι, συντίθημι appono, compono οἱκονομέω dispenso διαγράφω describo διατάσσω, κατατάσσω dispono, ordino եւ այլն. Օրինօք՝ ըստ օրինի՝ բարւոք օրինակաւ կազմել, առնել. յարդարել. յերիւրել. յարմարել. յօդել. կարգաւորել. ուղղել. տնօրինել. կարգել. յարադրել. յեղանակել. շարագրել. շարադրել. օրինած կերպով շինել, շտկել, շտկտել, բանիլ.


Յօրինիչ

s.

cf. Յօրինող.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր Համեմիչ, կամ բարւոք յարդարիչ.


Նախագլուխ, լխոց

adj. s. chief, principal.

· Calfa

NBHL (1)

Առաքեալքն ցրուեցան ի վարդարպետէն, եւ նախագլուխն ուրացող գտաւ. (Լմբ. իմ.։)


Նախակարգ

adj.

predestined, pre-established, predisposed;
— բան, preliminary, preamble.

· Calfa

NBHL (1)

Եկեալ սքանչելի խորհրդակից որդին աստուծոյ՝ կատարել զխորհուրդ նախակարգ յաւիտենիս։ Նախակարգաւ եւ խելամուտ հմտութեամբ զտօրէնութեան տեսչութիւն յարդարել. (Ագաթ.։ Պիտ.։ Առն՝ զոր ի նախակարգ բանիս նշանակեմք, էր մաշթոց անուն. Կորիւն.։)


Նախայօժարութիւն, ութեան

s.

predisposition.

· Calfa

NBHL (2)

Զի՞նչ արդեօք իցէ նախայօժարութիւն։ Ախորժելն վախճանին է, իսկ նախայօժարութիւն՝ որոց մերձ առ վախճանն։ Ամենայն գործոյ՝ նախայօժարութիւն առաջնորդէ. եւ սկիզբն մեղաց եւ արդարագործութեան՝ նախայօժարութիւն ընդ դատաստանաւ է. (Նիւս. բն. ՟Լ՟Բ. ՟Լ՟Թ։)

Ե՛ւ զկամակորն ի նախայօժարութենէ գործողին սովոր ես թողուլ, ի վեր քան զբան գոլով մարդարսէր. (Սարկ. աղ.։)