Definitions containing the research աստուած : 3773 results

Տարաժամ, ու

adj. adv. s.

mistimed, ill-timed, inopportune, unseasonable, untimely;
premature;
unseasonably, inopportunely, at the wrong time or moment, out of season;
prematurely;
too late, when too late;
cf. Տարաժամութիւն;
— հասակաւ, not full grown, young;
— ծերանալ, to age prematurely.

· Calfa

NBHL (1)

Մատիցո՛ւք ի ժամու եւ ի տարաժամու։ Չի՛ք իսկ տարաժամ մատչելոյ (առ աստուած)։ Ի ժամու եւ ի տարաժամու աւուրց։ Տարաժամ էր գիշերոյն. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. յհ.։)


Տարաժամութիւն, ութեան

s.

unseasonableness, importunity;
tardiness, nightfall.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ զաստուածաբանելն (արգելում), այլ զտարաժամութիւնն։ Զարմանամ ոչ ընդ բամբասանսն, այլ ընդ տարաժամութիւն։ Եթէ այլ ոչ, զտարաժամութիւն գալոյս զմտա՛ւ ած, եւ տո՛ւրզոր պահանջեմս. (Առ որս. ՟Ա։ Սեբեր. ՟Թ։ Խոսր.։)


Տարակուսիմ, եցայ

vn.

to doubt, to have doubts, to question, to hesitate, to be irresolute, embarrassed, to demur;
— ի դիւէ, to become furious, to rage like a madman.

· Calfa

NBHL (1)

Տարակուսեալ թախծիւր՝ անզաւակութեանն տենչանօք տոչորեալ։ Տարակուսեալք էին ի հարկաց անտի ծառայութեան։ Նոքա մեծատանն տանջանօք տարակուսեսցին ... մի՛ սոքա տարակուսեսցին ի նեղութեան իւրեանց։ Զարհուրեալ յերկիւղէ մահու, եւ տարակուսեալ տատանէր յինքեան։ Երանելին մեսրոպ տարակուսեալ ի խորհուրդս իւր՝ առ աստուած ապաւինի. (Անան. եկեղ.։ Մծբ. ՟Ժ՟Ը։ Իգն.։ Խոսր.։ Շ. բարձր.։)


Տարացոյց

cf. Յարացոյց;
cf. Օրինակ.

· Calfa

NBHL (2)

Ի տարացուցէդ հրեշտակաց եւ մարդկան։ Եղեւ մարդ՝ առնելով զինքն տարացոյց բոլոր առաքինութեան։ Ի մարդկեղէնն տարացուցաց զաստուածեղէնսն բարեպաշտութեամբ իմասցուք. (Աթ.։)

Վատթարագունի իմն նմանեցուցանես տարացուցի. որ է ըստ քում աստուածխօսութեանդ եւ տարացոյց քո. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Տարբերութիւն, ութեան

s. ast.

difference;
dissimilitude, diversity, variety, distinction, disparity;
shade;
agitation, inconstancy, wavering;
course;
վերելական —, ascensional difference.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ մարմին է աստուած։ եւ ոչ զոր ի մարմինսն են՝ ունի տարբերութիւն։ Զի կատարեալ եւ աստուածութիւն, ի տարբերութիւն իրաց եւ անդամոց ոչ անկանի՝ ի մարմին եւ յանմարմին. (Կիւրղ. գանձ.։ Աթ. ՟Բ։)


Տարուբեր, աց

adj. s.

agitated, tossed about, driven here and there;
carrying or bringing merchandise;
agitation;
— բանից, messenger.

· Calfa

NBHL (1)

ուր եւ յաստուածաշնչի՝ որ ըստ օրինակաց գէորգեայ վարդապետի, ի բացատրութիւն ձայնիս.


Տարուբերեմ, եցի

va.

to agitate, to toss about, to stir, to drive here and there;
to repeat.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ընդ աստուած եւ ընդ մարդիկ ոչ միայն վասն անցաւորիս, այլեւ վասն անանց կենացն տարուբերին, բանիւք եւ արդեամբք զգուշութիւն պիտի. (Խոսր.։)


Տարրացուցանեմ, ուցի

va.

to element, to compound of elements, to constitute, to produce, to form, to give being to;
to incorporate, to attach together, to mix, to unite;
to inculcate, to impress.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մի էութիւն զիւրաքանչիւրոցն նուէր տարրացոյց։ Տարրացուցանէ զնոսա մի աստուած եւ մարմին աստուծոյ։ Հոգին տարրացուցանէ զմեզ ի քրիստոս իբր զկենդանութիւն։ Հանդերձն՝ զոր տարրացոյց անկողին ի խորափտին. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. էր ընդ եղբ.։)


Տարրութիւն, ութեան

s.

elementariness, elementarity, substance, existence;
elements, rudiments.

· Calfa

NBHL (1)

Սրբոյն յռեթէոսի յաղագս աստուածաբանականաց տարրութեանց։ Ըստ աստուածաբանականացն նորա տարրութեանց։ Զայս ինչ ասէ յաղագս յիսուսի ի ժողովեալսն իւր աստուածաբանականսն տարրութիւնս. (Դիոն. ածայ.։)


Տարփանք, նաց

s.

love, passion, ardent desire, over-eagerness;
բայց զի՞նչ — քեզ առասպելքն իցեն, why are you so fond of fables?.

· Calfa


Տարփաւոր

cf. Տարփող.

· Calfa

NBHL (1)

Բարեպաշտութեան եւ իմաստութեան տիրապէս տարփաւորն՝ աստուածասէր թագաւորն հայոց հեթում. (Երզն. քեր. յիշատ.։)


Տարփումն, ման

s.

cf. Տարփանք.

· Calfa

NBHL (1)

Լնուլ զաստուածահաճոյ տարփումն սիրոյ՝ թագաւորին. (Ճ. ՟Ա.։)


Տաւիղ, ւղաց

s.

psaltery, harp, dulcimer;
հարկանել զ— or տաւղեմ, cf. Տաւղեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զաստուածաբարբառ տաւիղն հարկանելով դաւիթ. (Պիսիդ.։)


Տեառնակողմն, ղմանց

cf. Տեառնակոյս.

· Calfa

NBHL (1)

ՏԵԱՌՆԱԿՈՂՄՆ, ՏԵԱՌՆԱԿՈՂՄՆ ԿՈՅՍ, ՏԵԱՌՆԱԿՈՅՍ ԿՈՂՄՆ. τὰ πρὸς κυρίον quae ad dominum. Որ ինչ է դէպ ի կողմն տեառն։ աստուածաւոյս կողմն. հրաման աստուծոյ.


Տեառնակոյս

s.

our Lord's side.

· Calfa

NBHL (1)

ՏԵԱՌՆԱԿՈՂՄՆ, ՏԵԱՌՆԱԿՈՂՄՆ ԿՈՅՍ, ՏԵԱՌՆԱԿՈՅՍ ԿՈՂՄՆ. τὰ πρὸς κυρίον quae ad dominum. Որ ինչ է դէպ ի կողմն տեառն։ աստուածաւոյս կողմն. հրաման աստուծոյ.


Տեառնամայր

cf. Տիրամայր.

· Calfa

NBHL (2)

Տիրամայր կոյս աստուածածին. մայր տեառն.

Տեառնամայր աղախինն ինքնաբուղխ կենդանի ջրոյն եղեւ։ Այլ ոչ իբրեւ զտեառնամայր աղախինն, յորում ամենեցուն աստուածն բնակեաց. (Պետր. սիւն.։)


Տեառնեղբայր, բօր

s.

the Saviour's brother (St. James Ap.).

· Calfa

NBHL (1)

Աստուածեղբայր. եղբայր տեառն. մականուն յակոբայ արդարոյ, որ էր որդի կղէովպայ եղբօր յովսեփայ աստուածահհայր կոչեցելոյ.


Տեառնորդի, դւոյ

s.

Son of God;
son of a freeman or noble;
—ք, sons of illustrious families.

· Calfa

NBHL (1)

Յորում մտանէ եւ բնակեսցէ աստուածն եւ տեառնորդին։ Ծնաւ զանդրանիկն եւ զսիրելին եւ զտեառնորդին։ Վաճառեսցի տեառնորդինլ ի սպանդ. (Սեբեր. ՟Ժ՟Գ։ Ճ. ՟Գ.։)


Տրտմեցուցանեմ, ուցի

va.

to displease, to discontent, to afflict, to chagrin, to pain, to grieve;
to cast a gloom over, to darken.

· Calfa

NBHL (1)

Կամեա՛ց մանաւանդ զմարդիկ, եւ ոչ զաստուած տրտմեցուցանել. (Կլիմաք.։)


Տօնակից լինիմ

sv.

to feast, to celebrate a feast in company, to solemnize together.

· Calfa

NBHL (1)

Զոր ոմն ի հարցն (աստուածաբանն) ասէ, գլուխ տօնիս է զաստուած յիշել, եւ տօնակից հոգեղինացն լինել. (Տօնակ.։)


Տօնասէր

adj.

fond of feasts or solemnities.

· Calfa

NBHL (1)

Պստկէ զտօնասէրն ոսկեճաճանչ իմաստութեանն ծաղկօք։ Պայծառացուցանելով զսիրտս հաւատաացեալ ժողովրդոց տօնասիրաց եւ աստուածասիրաց. (Խոր. վրդվռ. եւ Խոր. պտմ. հռիփս.։)


Րաբուն, ից

s.

my master, my lord;
master, doctor.

· Calfa

NBHL (1)

Համառօտեալն ձայնիս Րաբունի. այսինքն Պետ իմ. վարդապետ իմ. տէր իմ, եւ աստուած իմ. րապպի, եա՛ րէպպի.


Րաբունական, ի, աց

adj.

masterly, doctoral.

· Calfa

NBHL (1)

Պետական. վարդապետական. տիրական. աստուածապետական.


Րաբունի, նւոյ, նեաց

s.

rabbi, master, doctor, instructor;
—նեաց պետ, chief-rabbi.

· Calfa

NBHL (1)

Րաբունիս զնոսա կալցուք. մանաւանդ եթէ նոքօք զքրիստոս աստուած մեր. (Սիսիան.։)


Րամ, ի, ից

s.

cf. Երամ.

· Calfa

NBHL (1)

Րամիցդ երկնայնոց։ Րամից բոլորից տիրապէս աստուած՝ պետական։ Ւիւսեալ րամից դասուց սրբոց. (Ժմ.։ Շար.։)


Րենական, ի, աց

adj.

divine.

· Calfa

NBHL (2)

ՐԵՆԱԿԱՆ կամ ՐԷՆԱԿԱՆ. Այն է Որէնական. Էական. աստուածային. որ ինչ անկ է եհովահ կոչմանն աստուծոյ ըստ եբր.

Րենական չարութեամբ լցեալ հրէից ժողովոյն. իմա՛, աստուածընդդէմ։


Րենատես

adj.

seeing or who saw God.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսօղ զորէնն, աստուածատես. որ եւ ԻՍՐԱՅԷԼ.


Րոպէ, ից

s.

second;
instant, moment;
the world, the universe;
Europe.

· Calfa


Ցած, ի, ոյ, ից

adj. fig.

low, lower;
humble, lowly, modest, moderate, mild, docile, good;
low, vile, abject, ignoble, base, mean, grovelling, worthless;
— հայելով, looking down, modestly.

· Calfa

NBHL (1)

Աչք զգաստանան՝ ցա՛ծ հայելով, եւ տեսանելով զաստուածութիւնն ի պարտաւոր մարմինն. (Եղիշ. խաչել.։)


Ցածուցանեմ, ուցի

va.

to lower, to put or bring down, to stoop;
to reduce, to abate, to diminish, to lessen;
to abase, to debase, to disparage, to humiliate;
to soften, to assuage, to calm, to moderate, to appease, to allay, to tranquillize;
ցածոյց Տէր շուրջ զինեւ, the Lord has given me peace on all sides.

· Calfa


Ցամաք, աց

adj. s.

dry, arid;
terra firma, continent, mainland;
— կղզի, peninsula;
— երկիր, dry land;
հաց —, dry bread;
— փայտ, dry wood;
— աչօք, with tearless or dry eyes;
զ— ծարաւոյն շիջուցանել, to quench or allay thirst;
յածիլ ընդ ծով եւ ընդ —, to scour sea & land;
անցանել ընդ —, to pass dry-footed, dry-shod;
ելանել or իջանել ի —, to land, to go ashore or ou shore;
հասանել ի —, to reach the shore;
— երթալ, անցանել, to travel by land.

· Calfa

NBHL (1)

Ցամաք ի դալարութենէ։ Յաստուածային ջրոյն ցամաք։ Եղեւ ցամաք փոյթ ի հիւթից. (Շ. բարձր. եւ Շ. խոստով. եւ Շ. եդես.։)


Ցամաքեցուցանեմ, ուցի

va.

to dry, to des-sicate;
to dry up, to parch, to render arid;
to drain, to dry up, to exhaust.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս խորշակ զխոտ, այսպէս նոքա զսիրտ ցամաքեցուցանեն յաստուածային մտածութեանց եւ ցանկութեանց. (Լմբ. սղ.։)


Ցայգապաշտօն, տաման

s.

nocturn (religious service in the night).

· Calfa


Ցայթեմ, եցի

va.

cf. Ցայտեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ցայթեսցի յիս յարենէդ այդ, որ հոսեցաւ յաստուածային կողիցդ. (Բենիկ.։)


Ցանկ, ոյ

s. anat. adv.

hedge, fence, enclosure, boundary, wall;
index, catalogue, list, table;
desire, love, lust;
secundine, after-birth;
always, continually;
պատել, փակել —ով, to surround with hedges, to fence in;
— արկանել, to hedge in, to encompass, to surround.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ ցանկ զաստուած յեշեմք, չախորժիցեմք զչարիսն յիշել. (Ոսկ. եբր.։)


Ցանկալի, լւոյ, լեաց

adj.

desirable, to be wished for, longed for, much sought after, amiable, dear;
— պարզութիւն, amiable simplicity;
— է ինձ, I desire, I wish for, I would that, I dream of nothing but;

· Calfa

NBHL (1)

Այր ցանկացող իմաստից ես դու, եւ դարձեալ՝ ցանկալի ես աստուածեղէն հոգւոյն. (Վրդն. դան.։)


Ցանկական, ի, աց

adj. s.

concupiscible;
—ն, concupiscence.

· Calfa

NBHL (1)

Մէջ է մտացն եւ մարմնոյն՝ հոգին. եւ է ի նմա ցանկականն աստուածային եւ միայն բարւոյն. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Գ։)


Ցանկապատառ

adj.

hedge-breaking.

· Calfa


Ցանկասէր

adj.

amorous, lecherous, lewd, voluptuous, sensual, libidinous.

· Calfa

NBHL (1)

Ցանկասերք մանաւանդ՝ քան աստուածասէրք. (՟Բ. Տիմ. ՟Գ. 4։)


Ցանկորդեմ, եցի

va. vn.

to frequent, to haunt;
to continue, to persevere, to perpetuate, to last.

· Calfa


Ցանցեմ, եցի

va.

to fish with nets, to take or catch in a net.

· Calfa


Ցասուցանեմ, ուցի

va.

tooffeild, to rouse the indignation of, to put in a passion, to irritate, to incense, to chafe, to provoke, to exasperate.

· Calfa


Ցաւ, ոց

s. fig. adv.

pain, ill, suffering;
sorrow, grief, affliction, displeasure, bitterness;
regret;
disease, illness;
ցաւովք, painfully, sorrowfully, sadly;
դառնակակիծ —, sharp, smarting, poignant or bitter pain;
— սրբազան, epilepsy, falling sickness;
—ք ցանկութեան, concupiscence;
ի —ս լինել, —ս լինել, —ս կրել, տանել or բերել —ոց, to suffer or endure pain, to feel unwell, to be in pain, full of pain;
զմահու — ջերանիլ, to be ill of a fatal disease;
մեղմել զ—ս, to calm, to allay, assuage or lull pain;
դժոխըմբեր կալաւ զիս —, a cruel pain seized me;
փարատեցան յինէն —ք իմ, I have no more illness, I am free from pain;
— է or —է ինձ, it displeases me, I am vexed, I am very sorry;
cf. Ըմբռնիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Որոց վասն աստուածային իրաւանցն չէ՛ ինչ փոյթ, զի եւ ոչ եւս ցաւ է նոցա։ Եւ ոչինչ ցաւ է մեզ վասն կորստեան նոցա. (Իգն.։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ա։)


Ցեղ, ից

s.

tribe, caste, race, branch;
—ից —ից, various, diverse.

· Calfa


Ցերեակ

adv.

by day, in daytime, during the day, in broad daylight;
զցայգ եւ զցերեկ, day & night;
զօրն ցերեկ, all day long.

· Calfa


Տիեզերակեցոյց

adj.

saving the world, all-saving.

· Calfa


Տիկին, կնոջ, կնանց, կնայց

s. fig.

mistress, Mrs, dame, lady;
princess, queen, empress;
վիկտորիա տիկնանց —, Queen Victoria;
— մանկամարդ, young lady, miss, damsel;
— երկնից, queen of heaven, moon;
— վանաց, superioress, abbess.

· Calfa

NBHL (1)

Արկանել խունկս տիկնոջ երկնից. (Երեմ. ՟Խ՟Թ. 18. այն է ի չաստուածուհիս անահիտ. ըստ յն. դեմետրիա. լտ. տիա՛նա։)


Տիտան, այ, ի

s. chem.

cf. Տիտանիք;
Titan;
titanium.

· Calfa

NBHL (3)

Զրուանն եւ տիտանն եւ յապետոսթէ, սեմ, քամ, եւ յաբեթ։ Ի բռնանալն ասէ զրուանայ՝ ընդդիմացան նմա տիտանն եւ յապետոսթէ։ Արս հզօրս ի տիտանացն։ Այլ զտիտանսն եւ զըռափայիմսն յիշեն աստուածային գիրք. (Խոր. ՟Ա. 5։)

Զրուանն է այր մի քաջ, առ տիտանօքն։ Մարտ լեալ առ ի հսկայիցն ընդ աստուածսն, եւ տիտանացն ընդ դիոնիսեայ. (Եզնիկ.։ Նոննոս.։)

տեասեալ զտիտանեանն զկայն վիթխարի եւ աշխոյժ, զգերամբարձեալն մարմնոյն տրամադրութեամբ՝ աստուածօրէն իմն պատուով պատուեցին, նեբրովթ կոչելով, բէղ, բահաղ, դիոս, որմըզդ, արամազդ. (Յհ. իմ. պաւլ.։)


Տիրաբանեմ, եցի

vn. va. to speak imperiously, lordly;
seriously, sensibly.

· Calfa

NBHL (1)

Արդ ահա ընդ միտ ածեալ, առ աստուած տիրաբանէ։ Մի՛ ոք կարծեսցէ ի վերայ աստուծոյ զստուերս իսկապէս տիրաբանիլ։ Իսկ աստ բարբառք տիրաբանեալք. (Փիլ. լին. ՟Բ. 54. եւ իմաստն։ Ոսկ. ղկ.։ Տիրաբանեն՝ զբավանդակ զերկին նմա առանձինն ստանալ. Եփր. աւետար.։)


Տիրաբար

adv.

cf. Տիրապէս.

· Calfa