Your research : 1 result for անցումն

Անցումն, ման exact entry

s.

cf. Անցութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Անցումն լինէր մեծ։ Եղեւ անցումն անասնոցն։ Ածին մեծ անցումն հաւատացելոցն քրիստոսի. (Ուրհ։)


Entries' title containing անցումն : 6 results

Ածանցումն, ման

s.

derivation, origin, formation.

· Calfa


Զանցումն, ման

s.

cf. Օրինազանցութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Զայն՝ որ համարէին, թէ զանցաւորութիւն էր օրինացն, ի մէջ ածէին։ Նոցա թուէր, թէ զանցումն է օրինացն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 10։ ՟Ա. 22։)


Թափանցումն, ման

s.

penetration, perviousness.

· Calfa

NBHL (1)

ԶԻ մի՛ թափանցումն միայն կարծեսցես. (Երզն. մտթ.։)


Յանցումն, ման

s.

cf. Յանցանք.

· Calfa

NBHL (4)

Եթէ կամաւ, եւ եթէ ակամայ, եւ կամ եթէ ըստ մոռացման ի յանցումն եղեւ. (Բրս. հց.։)

Ոչ ինչ ամենեւին յանցումն ընդունել տեղւոյն՝ վասն երեւելոյ յայտնութեանն Հօր. (Փիլ. ել. ՟Բ. 32։)

Որպէս փայտիւն եղեւ յանցումն, նոյնպէս եւ ի ձեռն խաչին եղեւ փրկութիւն. (Ոսկ. խչ.։)

Զյանցումն՝ զոր ի բռնութենէ յանցանել ետուք. (Փարպ.։)


Քանցումն, ման

s.

laceration, tearing.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսից զչարաչար քանցումն մարմնոյ իմոյ։ Տե՛ս զքանցումն կողից քոց։ Ի քանցումն քերանաց կողից ձերոց. (ՃՃ.։)


Փոխանցումն, ման

s. mech.

transmission;
transition;
endorsement;
translation.

· Calfa


Definitions containing the research անցումն : 25 results

Փոխանցութիւն, ութեան

s.

cf. Փոխանցումն.

· Calfa


Աւանդութիւն, ութեան

s.

consignment, deposit;
tradition.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս Աւանդումն. տըւչութիւն. փոխանցումն.


Անց, ի, իւ, անցք, ից

s.

abortive;
Easter;
cf. Անցք.

· Calfa

NBHL (2)

ԱՆՑ ԱնՑՔ. διάβασις, διέξοδος , δίοδος, πάροδος. transitio, transitus, via, per quam transitur. Անցանելն, անցումն. ճանապարհորդութիւն, գնացք. եւ Ճանապարհ անցանելոյ. անցնիլը, անցնելու ճամբայ. կեչմէսի, կէչիտ.

ԱՆՑ. ՅԱՆՑԻ. ԱՆՑ ԵՒ ԱՆՑ. Հարեւանցի զանցումն. անցողաբար. իւստիւնքէոյիւ.


Անցաւորութիւն, ութեան

s.

instability, frailty, vanity.

· Calfa

NBHL (1)

Անոք, անցումն (ընդ խորս, կամ ընդ ծով համատարած).


Ապականութիւն, ութեան

s.

corruption;
destruction, ruin;
contamination, infection;
depravity, perversion, degeneration;
putrefaction, rottenness, sourness, staleness, rancidity;
— կուսի, defloration, debauchment;
տեղի՝ դուբ ապականութեան, sepulchre, tomb;
— բարուց, corruption, depravation of morals or manners;
յ— դնել՝ դարձուցանել, կարգել, հասուցանել, cf. Ապականեմ;
յ— դառնալ, լինել, անցեալ գնալ, cf. Ապականիմ;
ձմեռն ապականութեան, the winter destroyer or spoiler.

· Calfa


Առաւելազանցութիւն, ութեան

s.

excess, exaggeration.

· Calfa

NBHL (1)

ὐπερβολή, ἑξοχή. exsuperatio, excelsus, excellentia, eminentia, praestantia. Զանցումն ըստ չափ. առաւելութիւն. գերազանցումն ըստ չափ. առաւելութիւն. գերազանցութիւն. չափազանցութիւն, շատութիւն, մենծութիւն, մասնաւորութիւն.


Անպահպանութիւն, ութեան

s.

want of observation, negligence, infringement, infraction.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՆՊԱՀՊԱՆՈՒԹԻՒՆ որ եւ ԱՆՊԱՀՈՒԹԻՒՆ. Չպահելն, չպահպանելն. զանցումն.


Ածանցութիւն, ութեան

s.

cf. Ածանցումն.

· Calfa


Զանց

s.

passage, transition;
— առնել, to pass, to omit, to skip, to leave, to neglect, to fail;
— լինել, to be wanting, to fail;
— առնուլ, to flee, to run away.

· Calfa


Գերազանցութիւն, ութեան

s.

excellence, sublimity

· Calfa

NBHL (1)

ὐπερβολή, ὐπερβολία, ὐπεροχή exsuperatio, excessus, excellentia Անցումն զանցումն. գերագունութիւն. առաւելութիւն. մեծութիւն. անչափութիւն, կամ անցանելն ըստ չափ.


Ոստաքանցութիւն, ութեան

s.

lopping, cutting off.

· Calfa

NBHL (1)

Քանցումն ոստոց կամ յոստոց.


Հետեւակութիւն, ութեան

s.

triviality, vulgarity.

· Calfa

NBHL (1)

(Շրջանք անուոց նշականեն) զհետեւակութեանցն համբարձումն, եւ բարձրագունիցն լուսափայլութեանց ի նուսատսն իջողական անցումն. (Դիոն. երկն.։)


Յանց, ից

s.

fault;
sin.

· Calfa

NBHL (1)

ἀμάρτημα peccatum, delictum. Անցք զանցք ընդ պատուիրանս՝ զհրամանաւ. յանցումն, յանցանք. յանցաւորութիւն. զանցումն. առանցանք. մեղք.


Յանցանք, նաց

s.

transgression, fault, wrong, offence, error, fall, sin, trespass, crime, delinquency;
իմովս —նօք, through me, through my fault;
—նս համարել ումեք, to impute as a crime to;
cf. Ընկենում;
cf. Թեթեւացուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

παράβασις, πλημμέλεια, παράπτωμα , ἀμαρτία եւ այլն. transgressio, delictum, lapsus, peccatum եւ այլն. որ եւ ՅԱՆՑ. Յանցուած. յանցումն. օրինազանցութիւն. պատուիրանազանցութիւն. մեղք. անիրաւութիւն. վնաս. սխալանք. վրիպակ.


Յանցութիւն, ութեան

s.

cf. Յանցանք.

· Calfa


Յառաջանցակ

s.

cf. Յառաջանցութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

ՅԱՌԱՋԱՆՑԱԿ ՅԱՌԱՋԱՆՑՈՒԹԻՒՆ. որ եւ ԱՆՑ, ԱՆՑԱՐԱՆ. Որպէս Զատիկ, պասեք, եւ զատկական գառն. եւ Յառաջ անցումն.


Յառաջանցութիւն, ութեան

s.

the Passover;
the Paschal lamb.

· Calfa

NBHL (1)

ՅԱՌԱՋԱՆՑԱԿ ՅԱՌԱՋԱՆՑՈՒԹԻՒՆ. որ եւ ԱՆՑ, ԱՆՑԱՐԱՆ. Որպէս Զատիկ, պասեք, եւ զատկական գառն. եւ Յառաջ անցումն.


Պատուիրանազանցութիւն, ութեան

s.

transgression, infraction, prevarication;
disobedience, sinning.

· Calfa

NBHL (1)

παράβασις praevaricatio, transgressio. որ եւ ՊԱՏՈՒԻՐԱՀԱՏՈՒԹԻՒՆ. Զանցումն զպատուիրանաւ. յանցաւորութիւն ընդդէմ պատուիրանի. հրամանը անցնիլը՝ կոտրելը.


Քանցանք, նաց

s.

hard work, hard labour.

· Calfa

NBHL (1)

Քանցումն. որպէս Չարաչար աշխատութիւն. κόπος labor.


Օրինազանցութիւն, ութեան

s.

transgression, offence, prevarication, infraction of the law.

· Calfa

NBHL (1)

παρανομία, παράβασις transgressio legis. Օրէնսազանցութիւն. զանցումն զօրինօք. պատուիրանազանցութիւն. մեղք. ապստամբութիւն.


Գիրկ, գրկաց

s.

the two arms extended, open arms;
bosom, breast;
fathom;
—ս արկանել, — ընդ —ս խառն լինել, to embrace, to hug one another;
ընդ —ս մտանել, ընդ աղեղն լինել, to draw the bow well;
այն ինչ լինէր զոգիսն ի —ս իւր թափել, whilst he drew his bow tight;
— ընդ — խառնել or խառն լինել, — ընդ խառն or գրկընդխառն or գրկախառն լինել, to wrestle, to struggle with one;
— ընդ խառն կռիւ or մարտ, wrestling.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

, ի-ա հլ. (մանաւանդ անեզաբար գործածուած) «գոգ» ՍԳր. Ագաթ., «մէկ գըր-կաչափ» Գծ. իէ. 28. Եւս. քր., որից ոճերով աւնինք գիրկս արկանել «գրկել» ՍԳր. Եւագր. Ոսկ. ես., ընդ գիրկս մտանել «աղեղը լարել» ՍԳր, գիրկ ընդ գիրկ խառնիլ Վեցօր. Ոսկ մ. ա. 13 կամ գիրկ ընդ խառն լինել «գրկա-խառնուիլ» Եւս. քր. ղանաղան ածանցումնե-րով՝ գրկալիր Երեմ. դ. 29, գրկախառն Ոսկ մ. բ. 22 և բ. տիմ. գրկախառնիլ Ոսկ. բ. կոր. և հռ., գրկատարած Ոսկ. ես. 205, ընդգրկել Առակ. իդ. 33. Ագաթ., իննագիրկ «ինը գըր-կաչափ» Նոննոս., լիագիրկք Ոսկ. ես., գիր-կուծոց «գիրկընդխառն» Քուչ. 73։


Զովող, աց

s.

companion, fellow, comrade, mate;
school-fellow, fellow-student;
associate, partaker;
accomplice, party, abettor, follower.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

= Արմատն է *զով «ընկերութիւն, գործակ ցութիւն», որի բայական *զովել կորած ձևի ներկայ դերբայն է զովող. -այս ձևի և ա-ծանցումների համար հմմտ. յաջող, յաջողիլ, յաջողութիւն, արմատը՝ աջ։-Այս *զով ձևը ըստ իս ունի կովկասեան ծագում. հմմտ. վրաց. ზაჟი զավի «համաձայնութիւն, դաշ-նակցութիւն, հաշտութիւն», ზავება զավեբա «համաձայնեցնել, հաշտեցնել», მოზავი մո-զավե «խաղաղ, հաշտ», მოზავება մոզավե-բա «հաշտեցնել, համաձայնեցնել»։-Աճ.


Նման, ից

adj. adv.

like, similar, resembling, approaching;
equal, conformable, analogous;
v. imp. — է, it suits, it is proper, fit or becoming;
it seems, it appears;
ամենեւին — է նմա, he is as like him as can be;
— զ—ն սիրէ, like loves like;
similarly, in the same manner, alike, such.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

= Պհլ. *nimān ձևից, որ կազմուած է ni մասնեկով mān արմատից. սրա ուրիշ ա-ծանցումներն են ներկայացնում՝ սանս [other alphabet] māna «պատկեր, երևոյթ, նմանու-թիւն», upa-māna «նմանութիւն», ni-māna «չափ», պհլ. [other alphabet] mānāk «նման», պազ. Hāna «նման», պրս. [arabic word] mānistan «նման լինել», [arabic word] mānā «որպէս թուի, նը-ման է», [arabic word] mānand «նման». հմմտ. պրս. [arabic word] numūdan «ցոյց տալ, երևիլ», [arabic word] numuī̄na «օրինակ, նմոյշ», կազմուած ni մասնիկով mā արմատից։-Հիւբշ. 205?


Դեղ, ոց

s.

remedy, medicine, medicament, purgative, potion, draught;
spice, drug;
cure, dressing;
poison, venom;
ink;
die, colour;
amulet, talisman;
— դալար, grass, herbage, green;
nacea;
dress;
verdure;
ամենաբոյժ —, panacea;
— մատուցանել, to physic, to dress;
— առնուլ, to take a remedy;
to take poison;
անոյշ՝ դառն՝ սաստիկ՝ գօրաւոր՝ ազդու —, sweet, bitter, violent, powerful, efficacious remedy.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

, ո հլ. (Ագաթ. ունի գրծ. դեղօք. յետնաբար նաև ի հլ.). առաջին և հիմնական նշանակութիւնն է «խոտ». այս իմաստով տ-ռանձին գործածուած չէ, այլ միշտ ղալար բառի հետ իբր «կանաչ խոտ». այսպէս՝ «Եւ խոտ նորա նուազեսցէ և դեղ դալար անդ մի՛ գտցի» Ես. ժե. 6. «Լիզանիցէ արջառ զդեղ դալար ի դտշտի» Թիւք իբ. 4. «Նուազութիւն խոտոյ և ամենայն դալար դեղոյ լինի» Ոսկ, ես. 163. «Մի՛ ելզէ ի վերայ նորա ամենայն դեղ դալար» Օր. իթ. 23. «Ո՛չ գտցի ի նմա դեղ դալար» Ես. իէ. 10. (այս գործածութեան հետ հմմտ. խոտ դալար դարձուածը. «Ամե-նայն խոտ դալար ի կերակուր» Մն. ա. 30. «Ժողովես զխոտ դալար» Առակ. իէ. 25)։ Բա-ռիս առանձին գործածութիւնը պահում են վրացին և գաւառականները (տե՛ս տակը)։-Խոտերը հին բժշկութեան մէջ կազմելով հի-ւանդութեանց գլխաւոր դարմանը՝ այս դեղ ռառն էլ սկսաւ կամաց կամաց գործածուիլ «բժշկական խոտ» նշանակութեամբ. այս ի-մաստով գտնում ենք գործածուած Լաբուբ. էջ 5 և Իմ. ժզ. 11 «Ջի ոչ դեղովք և արմա-տովք բժշկես դու, այլ բանիւ», «Ոչ դեղք և ոչ սպեղանիք բժշկեցին ղնոսա»։-Այնուհետև աւելի ընդհանրանալով՝ սկսաւ նշանակել «ա-մէն տեսակ դարման, դեղ» ՍԳր. Եզն. Պիտ. Փիլ. և այս ընդհանրացումը պատճառ եղաւ. որ բառի նախկին նշանակութիւնը գործածու-թիւնից դադրի, ասպարէզը թողնելով խոտ հոմանիշին։ Նշանակութեանց այս զարգա-ցումը տեղի է ունեցած Ե դարից շատ առաջ։ Վրացերէն մղելո მდელო «խոտ» բառը, որ հայերէնից է փոխառեալ, հակառակ վրացե-րենի սովորական վերջաձայն ի յանգին, ունի ո, որ ներկայացնում է հյ. բառի ո բունը (դեղ-դեղոյ). այս բանը ցոյց է տալիս թէ բա-ռը փոխ է առնուած ա՛յն ժամանակ, երբ հայ լեզուն իր բուները դեռ կորցրած չէր. հետևա-բար նաև «խոտ» նշանակութիւնը այս ժամա-նակից է։-Դ դարի վերջերում «խոտ» նշա-նակութիւնը կորաւ. և ահա դրա համար է, որ Ե դարուն հազիւ նրա մնացորդներն ենք գըտ-նում, իսկ Ե դարից յետոյ՝ բնաւ։ Բայց դեղ «դարման», ինչպէս Ե դարուն, նոյնպէս և մինչև այսօր սովորական է։-Դեղ «դար-ման, ճար» նշանակութիւնը յառաջանա-լուց յետոյ՝ նոր փոխանցումներով ձևա-ցան հետևեալ նոր նշանակութիւնները.-«թոյն» (իբր վնասակար դեղ կամ խոտ) Բ. մակ. ժ. 13. Իմ. ա. 14. Փիլ. Պղատ. օրին., «յուռութ կամ կախարդանք» (իբրև միջոց բժշկութեան) Սղ. ծէ. 6. Ոսկ. կող. ը., «մար-մինը օծելու անուշահոտ իւղեր» Պղատ. տիմ., «ներկ» Լաբուբ. էջ 6, Ագաթ. Արիստ. աշխ. Յհ. կթ. 5, «աչքի քաշելու ծարիր» Յայտ. գ. 18, «թանաք, մելան» Բ. յհ. 12, գ. յհ. 13. Ե-ղիշ. չրչր., «աբեթ, կպչան» (այս նշանակու-թիւնը չունին բառարանները). Տաթև ձմ. ճզ (Հուրս վառի յերկաթէ և ի քարէ, յոր-ժամ պատրաստ լինի դեղն)։-Նշանակու-թեանց այսպիսի զարգացում գտնում ենք նաև ուրիշ շատ լեզուներում. հմմտ. վրաց. ծամալի «թունաւոր խոտ, դեղ, թոյն, ներկ», թուշ. ծոմալ «բժշկութիւն, դեղ, փոշի», արե-վել. թրք. ot «խոտ, դեղ, լուծադեղ, թոյն, դալար փայտ», եաքուդ. otarmak «արածաց-Kraut «խոտ, դեղ, դարման», ռուս. τραο-«խոտ» և oтpaвa «թոյն», ասոր. [syriac word] samā և ն. ասոր. darmana «դեղ, թոյն, ներկ» ևն ևն։ -Դեղ բառի այս զանազան առումներից են ածանցւում՝ դեղատու Սղ. ծէ. 6. Յայտ. իս-8. Եփր. քրզ., դեղել «բժշկել» Մագ., «թու-նաւորել, կախարդել» Եղիշ. փիլ., «ներկել, Պղատ. օրին., դեղագիտութիւն «կախարդու-թիւն» Նոննոս., դեղագործ «դեղ շինող» Ոս կիփ., «թոյն պատրաստող» Փարպ., «ներկա-րար» Ոսկիփ., «ներկով նկարուած» Վրդն. սղ. դեղագործող «նկարիչ» Բանք իմ. 54, դեղոջ «ներկանկար պատկեր» Հաւաք. 19, դեղա-խունկ Սեբեր., դեղահունդ Ոսկ. եփես., դե-ղաթափ Մեսր. եր. Ճառընտ. Մեծոբ., անղե-ղեայ Ոսկ. փիլիպ. Սեբեր. Բուզ. կամ անդե-ղայ Կոչ. 155 (գրուած նաև անթեղայ, ան-դեղէս Պիսիդ. Վեցօր.), մաղձադեղ Եզն., մկնդեղ Բժշ., դեղուն «թունավորուած» Շշունի ԱԲ) Պտմ. կիլ. 205, սևադեղ Սե-բեր., գրադեղ «մելան, թանաք» Վրք. հց.. կարմրադեղ Փարպ., դառնադեղ Ոսկ. ապաշխ., թմբրադեղ Յայսմ., կապըն-դեղ, հացադեղ, խաշնդեղ, ճակնդեղ բոյ-սերը։ Նոր գրականում՝ դեղագիր, դե-ղատոմս, դեղատուն, դեղավաճառ, դեղա-վաճառանոց, դեղատուփ, դեղափոշի ևն։-Դեղ բառի հետ ծագմամբ նոյն են՝-Դալար «խոտ, կանաչ, մատղաշ». կազմուած է դալ արմատից՝ -ար մասնիկով (տե՛ս և առան-ձին).-Դալուկն «դեղնացաւ», կազմուած է դալ արմատից՝ ուկն մասնիկով (տե՛ս և ա-ձին). նշանակութեան զարգացման համար հմմտ. տճև. սարը «դեղին» և սարըլըք «դա-ւուկ», ֆրանս. jaune «դեղին» և jaunisse «դալուկ» ևն.-Դաղձն «վայրի անանուխ» կազմուած է խոնարհ աստիճանի դալ ձայն-դարձից, որ աճած է ձ աճականով, բաղա-ձայնի պատճառով լ դառնալով ղ. «խոտ» նախնական նշանակութիւնը պահում է դեղ (տե՛ս և առանձին)։-Դեղին «դեղին գոյնը». կազմուած է դեղ արմատից՝ -ին մասնիկով, նշանակութեան զարգացման համար հմմտ դալար, դալուկն և յաջորդները (տե՛ս և ա-ռանձին).-Դեղբ «դեղին». կազմուածբ ա-ձին).-πեղե, կազմուած դեղ արմատից՝ ձ աճականով. բուն նշանակութիւնն էր «դե-ղին», որ յետոյ կորտւ. գոյնի պատճառով այս բառը յատկացուեց ծանօթ պտուղին. հմմա. պրս. ❇ šaftrang, որ նշանա-կում է բուն «դեղնագոյն», բայց գործածւում է դեղձ պտուղի համար. նոյնպէս [arabic word] saflalu «ռեղձ», որ ստուգաբանօրէն նշանա-կում է «դեղին սալոր». գրեթէ նոյն բանն է նաև պրս. [arabic word] zardālū «ծիրան», որ բուն նշանակում է «դեղնակարմիր սալոր» (տե՛ս և առանձին)։ Դեղձ բառի հին նշանակութիւ-նը յայտնի կերպով ցոյց է տալիս՝ Դեղձան «դեղին», որ կազմուած է դեղ արմատից՝ 3 աճականով և -ան մասնիկով.-Դեղձն «վայ-րի անանուխ». գրականութեան մէջ գործա-ծուած չէ և ենթադրւում է միայն Ղրբ. տէ՛խս-նը ձևից. կազմուած է դեղ արմատիզ ճիշտ այն ձևով՝ ինչպէս կազմուած է դաղձն բա-ռը ղալ արմատից (տե՛ս դաղձն բառի տակ),


Ւիւն

s.

poison.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

«թոյն և ժանգ» Հին բռ. «անցումն. ցնորումն, պակուցումն, թոյնք» Բառ. երեմ. էջ 319. անստոյգ բառ. յիշում է ՆՀԲ (և ՋԲ, ԱԲ), իբր յն. ἰός «թոյն, ժանգ» բառից։