fat;
corpulence, stoutness;
manure;
sap;
oiliness;
produce, abundance, riches.
Ի պարարտութէան երկրի։ Դաշտք քո լցցին պարարտութեամբ։ Զպարարտութիւն նոցա ուղղածուծ արասցէ։ Ծերութիւն իմ ի ձեթ պարարտութեան։ Ի ծերութիւն պարարտութեան։ Կերակրեաց զնոսա ի պարարտութէան ցորենոյ։ Պատառեսցի սեղանդ, եւ հեղցի պարարտութիւդ որ ի վերայ դորա։ Երթա՛յք կերա՛յք զպարարտութիւն.եւ այլն։
saliva, spittle, slaver, drivel, pituite, phlegm.
Արտաթորութիւնքն՝ եօթն. արտասուք, խլենք, տողուկք ... քիրտն. (Փիլ. այլաբ.։)
vine-shoot, vine-branch.
Ոչ զօրէն այլոց կարծր եւ տեւօղ ունի զտորրն, այլ միջագար. (Պիտ.։)
hard, stiff, tough.
wedding presents;
dower.
Զոր ինչ բերէ կին պռոյդս՝ գրեսցեն զայն. նոյնպէս գրեն եւ զվարձանսն, այսինքն զտուայրն՝ որ է մահր։ Եթէ կինն ելանէ յառնէն, առանց պռուգաց եւ առանց տուայրի ելանէ։ Իսկ եթէ մեռանի այրն, եւ չունի որդիք, առնու կինն զպռոյգսն իւր, եւ զտուայրին կէսն։ Այրն առ կինն դարձուսցէ պարգեւս, որ կոչի տուայր եւ մահր։ Զոր ետ մահր, այսինքն տուայր։ Պռոյգս տայ դստերացն, եւ տուայր որդոցն. եւ այլն։ (Մխ. դտ.։)
to pay a fine, to indemnify, to make amends, to recompense.
Զաշխարհս ամենայն շահեսցի, եւ զանձն իւրոյ տուժեսցի։ Որ ինչ իցէ մարդոյ, ընդ անձին իւրոյ տուժեսցի։ Զգազանաբեկ ես յանձնէ տուժէի։ Ինչ՝ զոր ոչ յափշտակեալն էր (իմ) տուժէի նոցա։ Զամենայն պատմուճան տուգանօք տուժեսցին։ Զխափանածոյ նորա եւ զբժշկութեանն տուժեսցի։ Տէր հորոյն տուժեսցի արծաթ։ Տուժելով տուժեսցի ցուլ ընդ ցլուն։ Տուժելով տուժեսցի.եւ այլն։
plant, shrub, tree;
planting;
տնկել —, to set plants, to plant trees;
լու տնկոց, podura.
ՆՆջեաց ընդ տնկոյն։ Զգետս նորա ած շուրջ զտնկովք իւրովք։ Հանդերձ բուսով տնկոյ նոր։ Տնկեաց տունկ առ ջրհորովն։ Ամենայն տունկ զոր ոչ տնկեաց հայր իմ երկնաւոր, խլեսցի։ տունկ տեառն ի փառս։ Տունկ անհաւատ, եւ սերմն անհաւատ։ Կանգնեցից նոցա տունկ խաղաղութեան։ Տունկք մրգաբերք.եւ այլն։
gift, donation;
collation;
tradition;
giving in, delivery, surrender;
— օրինաց, legislation, forming laws;
— եօթանասնից, the Septuagint.
Կենսաբեր տըւչութեանն շնորհելոյ։ Չի՛ք այլ ինչ իբր զտըւչութիւն շնորհացս այսմիկ եւ խաղաղութեան. (Ագաթ.։ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ա։)
Ոչ ասացին, թէ զանցանեն զօրինօքն մովսեսի, այլ թէ տըւչութեամբ ծերոցն։ Ընդէ՞ր անցանէք զպատուիրանաւն աստուծոյ վասն ձերոյ տըւչութեան։ յոյժ նախանձախնդիր էի հայրենի տըւչութեանց իմոց. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 26. եւ Ոսկ. գաղ.։)
Առ նոյն՝ յայլմէ տըւչութենէ. զի այսպէս ունէր. (Երգ. ՟Ը.) ի վերջն. (գրի եւ՛ վրիպակաւ, յայլմէ տեսչութենէ)։
extremity;
tail;
— հանդերձի, train;
skirt.
Տուտն նորա քարշէր զերրորդ մասն աստեղաց։ Զգեա՛ զձեռն, եւ բուռն հար զտտանէ նորա։ Ոչ բարձցեն թեփ մի ի տտնոյ նորա.եւ այլն։
Ի տըտունս հանդերձից իւրեանց։ Ի վերայ ծոպից տտնոցն։ Բուռն եհար զտտնոյ կրկնոցի։ Եհատ զտտուն լօդկին։ Ի վերայ չորեցունց տտնոց հանդերձից քոց։ Զչորեցունց տըտնոց կապեալ անօթ ինչ իբրեւ կտաւոյ մեծի, եւ այլն։
giving;
donation, gift, presents;
alms;
duty, taxes, impost;
—ք առատ՝ առնեն զբարեկամ զուարթ, short reckonings make long friends.
Նուիրիիցեն ըստ ամենայն տրոց սրբութեանցն իւրեանց։ Ի պտղոյ տրոցն նորա յամենայն նուիրաց որդւոցն իսրայէլի։ Արասցե՛ս զտուրսն՝ զոր խոստացար բերանով քով։ Պատուական է քան զտուրս անզգամաց զոհ քո։ Իբր ոչ եթէ խնդրեմ զտուրս անզգամաց զոհ քո։ Իբր ոչ եթէ խնդրեմ զտուրսն, այլ խնդրեմ զպտուղն՝ որ յաճախէ ի բան ձեր։ Զտուրս զուարթառատս սիրէ աստուած. (այժմու յն. զզուարթ տուիչն)։ Տուրք գաղտնիք դարձուցանեն զբարկութիւն. իսկ որ խնայէ ի տուրս, սասատիկ բարկութիւն յարուցանէ։ Մի՛ մոռանար զամենայն տուրս նորա. (յն. զհատուցումն)։ Ամենայն տուրք բարիք, եւ ամենայն պարգեւք կատարեալք։ Տրովք տնանկաց. եւ այլն։
Ա՛յլ են տուրքն, եւ ա՛յլ պարգեւքն. վասն զի տուրքն ի բազում ինչ իրս տեսանի, իսկ պարգեւքն ի մի։ Ձիր է, պարգեւք է, մարդասիրութիւն է, այլ ոչ փոխարինաց տուրք. (Սարգ.)
Ոչ ի տուրսն, այլ ի տուօղն յաւէտ կարօտիմ։ Մի՛ ոք թափուր ելցէ ի տրից նորա. (Նար. ՟Ժ՟Բ։ Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)
Եւ որպիսի ինչ աղքատն ի տրոցն ողորմուըենէ։ Ոչ եթէ ի չափս տրոցն հայի աստուած, այլ ի կամս տուողին. (Մանդ.։)
Ոչ ընդ չափ տրոց (յն. տուելոց) տայի աստուած, այլ ընդ կամս տալեացն. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Ժ։)
commerce, traffic, trade;
interchange, exchange;
conference, communication, correspondence, frequentation, society;
commercial, mercantile, trading;
— շնչոյ, respiration, breath;
— ամուսնութեանց, marriages, weddings;
դադարումն —ից, stagnation of business, of affairs;
ի յետին — շնչոյն, at the last moment or gasp;
— առնել, to trade, to traffic, to negotiate;
ի — գեղարդանցն ճայթիւն որոտման ելանէր, a sound as of thunder proceeded from the clash of the spears;
cf. Թեւակոխեմ.
πραγματεία, χρηματισμός negotiatio συναλλάγματα , καταλλαγή, συμβόλεια contractus, pactum Տալն եւ առնուլն. տըւչութիւն եւ առումն փոխադարձ՝ ի վաճառել եւ ի գնել, եւ յայլեւս կցորդութիւնս կենաց. որ եւ ասի ՏՈՒՐԵՒԱՌԻԿ ՓՈՓՈԽՈՒՄՆ. եւ ՍԱԿԱՐԿՈՒԹԻՒՆ. առուտուր. ալըշվերիշ.
Ընդելական բարեկամութիւն ... այլեւ ամուսնութեանց տուրեւառիւք հաղորդեալք առ միմեանս. (Փարպ.։)
merchant, trader;
տուրեւառիկք or —իկ փոփոխումն, շահաւետութիւն, վաճառք, commerce, trade;
ի —իկ վաճառս ընդ ուրուք բերիլ, to trade, to negotiate, to traffic.
Ոչ եթէ տուրեւառիկ կերակրովքն, այլ ըստ բարիոք յօժարութեանն. (Ոսկ. հռ.։)
Մի՛ հաւատայք այսմ տուրեւառիկ շնչոյս, այլ որպէս թէ հանապազ մեռանել ի վարս. (Աթ. անտ.)
Վաճառացն տուրեւառիկք, կամ այլոց շահից ինչ հայթհայթանք. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 10։)
box, case, chest;
cf. Խնկաման. book-case;
small square;
— սահուն, movable, running or drop-box;
չքնաղագիւտք ի յակունս՝ պահին ի —ս մանունս, precious things are packed in small parcels.
Արասցես զխնկաղացսն եւ զտուփս նորա։ Զափսէսն եւ զտուփսն եւ զճաշական։ Տուփ մի ոսկի ի տասն դահեկանէ լի խնկով։ Տուփք ոսկիք։ Ամենայն ոսկի տփոցն։ Եւ զտփոցն զիւրաքանչիւր ուրուք.եւ այլն։
cf. Տպաւորեմ.
Առ այն գեղեցկութիւնն հայելով՝ այնպէս զինքն ապացուցանէ ըստ գեղեցիկ նմանութեանն։ Տպացուցանէ յինքեան զլուսափայլ տպազարդութիւն. (Դիոն. եկեղ.։ Անան. եկեղ։)
to form, to figure, to model;
to imprint, to print, to mark;
to grave, to engrave;
to inculcate, to impress.
Ի կողէ տպաւորէր զկինն. (Փիլ. այլաբ.։)
impression, stamp, print, mark, figure, form;
impression;
— գործել յոք, to produce an impression on a person;
fixation
τύπωσις, ἁποτύπωσις, διατύπωσις, τύπος եւ այլն. Տպաւորելն եւ իլն. իրն տպաւորեալ. տիպ. կնիք. նմանութիւն. պատկեր. ձեւ. օրինակ.
Սկիզբն առնէ այլոց աստուածազանագոյն տպաւորութեանց. (Փիլ. այլաբ.։)
cf. Տռփանք.
Ոչ էր կեանք նորա այլ ինչ, բայց տռփումն եւ գիութիւն։ Զտռփումն ցանկութեան ախտին նահանջեալ։ Տռփմամբ կերակուր կամեցաւ առնել. (Շ. ՟բ. պետ. ՟Ի։ Մագ. ՟Ձ՟Բ։ Մխ. առակ.։)
Ո՛չ ախտաւոր տռփմամբ, այլ աստուածային։ զտռփումն սիրոյ սրբոցն՝ որ առ քրիստոս։ Ցանկութիւն եւ տռփումն առ աստուած մերձաւորութեան։ Աղօթք եւ իղձք սրտին տռփման. (Նոննոս.։ Նար. երգ.։ Շ. յկ. ՟Ծ՟Ա։ Լմբ. պտրգ.։)
sour, rough, sharp, acerb, hard, tart, astringent, acrid, pungent;
— գինի, racy or brisk wine.
στρυφνός acerbus. Փոթոթահամ. (իբր միջակ ընդ թթու եւ ընդ դառն՜) կծուահամ. ունակ համոյ տհաս պտղոյ, կեղեւոյ, գինւոյ, եւ այլն. բերանը զպօղ, փոթռտօղ, պուրուշտուրմիշ կամ պիւզմիշ ընօղ, մրմրուկ.
tailed.
Նորոգ աստեղք երեւին այլակերպք՝ տտնաւորք. (Իգն.։)
sour taste, acidity, acrity, pungency, acerbity, harshness.
Տտիպն գոլ. թթուութիւն իմն անախորժ՝ զսպիչ կամ կծկիչ լեզուի, ո՛չ թթու կամ կծու, այլ կսկծեցուցիչ. որպէս ի տհաս միրգս եւ ի կեղեւս։ (Բժշկարան.։)
dative;
dative.
Տրականդ լինի թղթական՝ ո՛չ ի հայս, այլ ի հռոմին. (Երզն. քեր.։) cf. ԹՂԹԱԿԱՆ, cf. ԱՌԱՔԱԿԱՆ, cf. ՑՈՒՑԱԿԱՆ։
granting or according together.
συνδοτήρ qui una largitur. Զոյգ ընդ այլում տուօղ.
logically.
Ոմանք աստուածաբանաբար, եւ ոմանք տրամաբանաբար (խնդիր յուզեն). արդ ասէ, թէ ասուածաբանաբար ոչ կամիմ խնդրել, այլ՝ տրամաբանաբար։ Տրամաբանաբար է յորժամ խնդրեմք, եթէ հոմանունք իցեն բարբառքն ... Տրամաբանաբար աստանօր զբանականն կոչէ. (Անյաղթ պորփ.։)
to dispose.
διατίθημι dispono, compono, constituo եւ այլն. Ի կարգի դնել. կարգաւորել. կարգել. հաստատել. կացուցանել. պատրաստել. յօժարեցուցանել. զգածել. փոլխել. յարմարել. յերիւրել. շարադրել. տպաւորել. դոշմել. տարրացուցանել.
յայլ բարձրագոյն տրամադրէ խորհուրդ։ Տրամադրել զլսողն ի զուարճական խնդութիւն. (Խոր. վրդվռ.։ Երզն. լուս.։ (իբրու փոխել կամ պատրաստել։))
dispositio;
class of verbs.
Տրամադրութիւնք են տարափոքութիւնք, եւ ո՛չ ի վերայ հաստատութեան, այլ ի վերայ փոփոխման. ըստ որում տրամադրութիւնք ասին փոխադրութիւնք։
judicious, reasonable.
յայլ բարձրագոյն տրամադրէ խորհուրդ, զոր տրամախոհիցն ի հոգւոյն է գտեալ. (Խոր. վրդվռ.։)
Ստորակէտ, տրամախոհին չեւ եւս յանգեցելոյ, այլ եւ եւս կարօտացելոյ նշան, զառաջին կիտէն ասէ. իսկ տրամախոհին չեւ եւս անգեցելոյ, այսինքն աստ խորհրդոյ (իմաստից) չեւ եւս կատարեալ. (Երզն. քեր.։)
judgment, reasoning.
Ընդհանուրքն ենթակայացեալ են ո՛չ ըստ ինքեան, այլ ի մերում տրամախոհութեանս։ Կարծիք զընդհանուրսն գիտեն՝ առանց գիտելոյ զպատճառսն, իսկ տրամախոհութիւնն ըստ պատճառացն։ Կարծիք զեզրակացութիւն միայն գիտէ. բայց միայն տրամախոհութիւն է, որ հաւաքէ (այսինքն հաւաքաբանէ). (Անյաղթ պորփ. եւ Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)
diagonal.
Բաղկանան ընդ միմեամբքն (ի ծառն պորփիւրի), եւ մի այն՝ որ ի տրամանդեանցն է. իսկ ոչ բաղկանան ընդդիմակք, եւ մի ի տրամանգեանցն ... եւ ո՛չ մի ի տրամանկեանցն, որ ասէ այլանջատական։ Յերիցն երկուքն գտանին ընդ միմեամբք, եւ մինն տրամանգիւնի. իսկ եթէ չորք են բաղկացելիք երկու տրամանգիւնիքն, եւ երկու ընդմիմիեամբքն. (Անյաղթ պորփ.։)
diagonal.
Բաղկանան ընդ միմեամբքն (ի ծառն պորփիւրի), եւ մի այն՝ որ ի տրամանդեանցն է. իսկ ոչ բաղկանան ընդդիմակք, եւ մի ի տրամանգեանցն ... եւ ո՛չ մի ի տրամանկեանցն, որ ասէ այլանջատական։ Յերիցն երկուքն գտանին ընդ միմեամբք, եւ մինն տրամանգիւնի. իսկ եթէ չորք են բաղկացելիք երկու տրամանգիւնիքն, եւ երկու ընդմիմիեամբքն. (Անյաղթ պորփ.։)
diametrical.
Կենդանատեսակաց բոլորակութեան տրամաչափական կողմանն բաղկացելոց ի կենդանակերպացն է ... զկէսն տրամաչափական կողմանն հակառակ, եւ այլն. (Շիր.։)
to divide equally.
Որպէս ի վերայ մարմնոյ եռակի տրամատեաց։ Եւ տրամատեսցի այսպէս, է՛ որ արդարութիւն, եւ է՛ որ անիրաւութիւն։ Երկակի տրամատելով եւ այլն. (Անյաղթ ստորոգ.։)
to impress well, to imprint solidly.
Տրամախոհութիւն երեւակայելով յինքեան զձեւս, ոչ այլ ինչ առնու ի նիւթոյ, այլ նոյն ինքն զձեւս երեւակայէ եւ տրամատպաւորէ յինքեան. (Սահմ. ՟Ժ՟Զ։)
generous, liberal.
Այլովք տրասէրն, եւ այլովք երեւութանայ (յերազի) անյագն։ Հալածելոցն վասն արդարութեան, եւ տրասիրացն ի կարօտեալս։ Զուարթամիտ կամօք մշակել ի հրամայեալ ողորմածութեանն տրասէր բարեմտութեամբ նուէրս. (Նիւս. կազմ.։ Վրդն. դան.։ Պիտ.։)
to divide, to sort.
Զքաղցունսն տրոհել, եւ զդառինսն ողջունել։ Զաղնիւսն եւ զյոռիսն տրոհէ ի միմեանց ... Խոտան ի պիտանեաց տրոհի։ յայնժամ զուտ ընտրութեամբ տրոհէ ոչ միայն զմարդ ի մարդոյ, այլեւ զխորհուրդ ի խորհրդոյ. (Մաշկ.։ Վրդն.։ Երզն.։)
Յայլոցն ի բաց զիս տարեալ տրոհեալ։ Բացէ ի նմանէն տրոհեալ. (Յհ. կթ.։)
cf. Տրոհումն.
Մահ տրոհութիւն եւ զատուցումն է մարմնոյ եւ հոգւոյ. (Փիլ. այլաբ.։)
division;
abduction;
diaeresis;
sorting, choice.
Մահ տրոհութիւն եւ զատուցումն է մարմնոյ եւ հոգւոյ. (Փիլ. այլաբ.։)
humble, lowly, unworthy, inferior, least, vile, abject, despicable.
to stamp on the ground;
to trample or tread under foot;
ոտս or զոտս — ի վերայ, to despise, to insult, to outrage.
Չէ՛ պարտ նախատել, եւ ոչ զոտս ի վերայ տրոփել, այլ՝ խրատել։ Մի՛ ոտս տրոփիցես ի վերայ անկելոյն, այլ ողորմեսջիր եւ կանգնեսջիր։ Իշխան աշխարհիս եկեալ հասեալ՝ ծաղր առնէ, զոտս ի վերայ տորոփէ. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. փիլիպ.։)
to compassionate, to be afflicted for another, to share another's grief or care.
ՏՐՏՄԱԿԻՑ ԼԻՆԵԼ. συλλυπέομαι, συναλγέω condoleo, contristor. Կցորդ լինել տրտմութեան այլոց. ցաւակցիլ. կարեկցիլ. վշտակից լինել.
cf. Տրտմեցուցանեմ.
Ոչ կամաւ առնէ սա, այլ դեւն տայ առնել. եւ տրտմէ զմեզ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ը. ձ. տպ. զի տրտմեցուսցէ զմեզ։)
to displease, to discontent, to afflict, to chagrin, to pain, to grieve;
to cast a gloom over, to darken.
λυπέω contristo, dolore afficio. Տալ այլում տրտմիլ. տխրեցուցանել. լցուցանել տրտմութեամբ՝ ցաւօք՝ վշտօք. դառնացուցանել. խռովեցուցանել. տրտմեցնել. սիրտը ցաւցընել.
Վասն մեղաց առ սակաւ մի տրտմեցուցի զնա։ Տրտմեցուցանէիր զիս ի վերայ ամենայնի այդորիկ։ Եթէ զանձն տեառն երկրին զայրացուցեալ տրտմեցուցի։ Եթէ անկցի եւս երկաթն, եւ նա տրտմեցոյց զերեսս իւր.եւ այլն։
to be displeased, afflicted, grieved, chagrined, to sorrow, to take to heart, to repine, to fret.
λυπέομαι, συλλυπέομαι tristor, moereo, doleo σκυθρωπάζω vultu tetrico et tristi sum στυγυάζω pro inviso habeo ἁθυμέω animum despondeo եւ այլն. Տրտում եւ տխուր լինել. տրտմութիւն կրել. տխրիլ. թախծիլ. խռովիլ. նեղիլ. վշտանալ. դժուարիլ. զչարիլ. խոժոռիլ. տրտմիլ, ցաւիլ, երեսը կախել, նեղանալ.
Տրտմեցաւ կային յոյժ։ Մի՛ տրտմիցիս ի սրտի քում զկնի տրոցն քոց նմա։ Տրտմեցաւ յովնան տրտմութիւն մեծ ... թէ արդարեւ յոյժ տրտմեա՞լ իցես ի վերայ դդմենւոյն։ Ակն ունէի, թէ ոք տրտմեսցի ընդ իս (ցաւակցութեամբ)։ Տրտմեցան ի վերայ քո։ Տրտմեսցին վասն քո։ Ուրա՛խ եմ, ո՛չ զի տրտմիցիք, այլ զի յապաշխարութիւն տրտմեցարուք։ Քանզի տրտմեցայք դուք ըստ աստուծոյ։ Տուք արբեցութիւն տրտմեցելոց.եւ այլն։
Չասէ իսկ, թէ երանի՛ տրտմեցելոցն, այլ թէ երանի սգաւորացն։ Տրտմեցելոյ թերեւս ի մարդկային տկարութենէ։ Ուրախութիւն տրտմեցելոյ բնութեանս՝ բերկրեալ կոյս մարիամ։ Արբուցին տրտմեցելոց որդւոց ադամայ զբաժակն ուրախարար. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 15։ Պրպմ. ձ։ Շար.։)
sorrow, chagrin, affliction, dejection, sadness, melancholy;
cf. Ընկղմիմ.
Բազմացուցիս զտրտմութիւնս քո. տրտմութեամբ ծնցես որդիս։ Տրտմութեամբ կերիցես։ Սա հանգուսցէ զմեզ ի գործոց մերոց, եւ ի տրտմութեանց ձեռաց մերոց։ Որդի անմիտ՝ տրտմութիւն է մօր։ Ոչ եւս յաւելու տրտմութիւն ի սիրտ նորա։ Ոգի՝ որ ի տրտմութեան իցէ, թախծեալ շրջի։ Ընդ ուրախութիւնս ոչ խառնի տրտմութիւն։ Նորոգեցան ի վերայ նորա տրտմութիւնք բազումք։ Ի հովտէս տրտմութեան. եւ այլն.
to grumble, to murmur, to complain, to cry out, to quarrel.
Ի լսել նորա զտրտունջ ձեր զաստուծոյ։ Այլ մեք մ՞վ եմք, զի տրտնջէք զմէնջ։ Տրտնջէին զտանուտեառնէն։ Տրտնջէին զնմանէ առ աշակերտսն։ Գիտաց, եթէ տրտնջեն վասն այնորիկ։ Զի՞նչ տրտնջեսցէ մարդ կենդանի ի վերայ մեղաց իւրոց։ Զայս տրտնջեցին երկիւղածքն տեառն իւրաքանչիւր ընդ ընկերի իւրում։ Տրտնջօղք ուսցին զհնազանդութիւն.եւ այլն։
Մի՛ տրտնջօղք ի գործ կամ յայլ ինչ իր. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։)
cf. Տրտունջ.
Ոչ առաքին այսոցիկ տրտնջմունք, այլ՝ անլռելի գոհաբանութիւնք։ Նախատինք եւ բամբասանք եւ տրտնջմունք. (Նար. ՟Ձ՟Բ։ Վրք. հց. ՟Բ։)
cf. Տրտունջ.
Ոչ առաքին այսոցիկ տրտնջմունք, այլ՝ անլռելի գոհաբանութիւնք։ Նախատինք եւ բամբասանք եւ տրտնջմունք. (Նար. ՟Ձ՟Բ։ Վրք. հց. ՟Բ։)
cf. Տրտունջ.
Ոչ առաքին այսոցիկ տրտնջմունք, այլ՝ անլռելի գոհաբանութիւնք։ Նախատինք եւ բամբասանք եւ տրտնջմունք. (Նար. ՟Ձ՟Բ։ Վրք. հց. ՟Բ։)
complaint, grumbling, murmur, lament, cry, quarrel;
complaining, murmuring;
— ունել, to make a complaint, to complain;
— լինել, cf. Տրտնջամ;
— առնել, to dissatisfy, to discontent.
Վասն լսելոյ տեառն զտրտունջ ձեր։ Զի ոչ զմէնջ է տրտունջդ ձեր, այլ զաստուծոյ։ Զտրտունջ որդւոցն իսրայէլի՝ որ տրտնջեն զձէնջ՝ լուայ։ Եղեւ տրտունջ յունացն առ հեբրայեցիս.եւ այլն։
Զպատճառս տրտնջոյն իւրեանց։ Լաւ է չգործել՝ քան տրտնջով գործել։ Ւր տրտնջովն եղեւ գործն։ Ոչ խնդրէին մեղմով, այլ տրտնջով աղաղակաւ. (Փարպ.։ Ոսկ. փիլիպ.։ Բրս. հց.։ Լմբ. սղ.։)
bundle, bunch;
— խոտոյ, truss, bottle;
— փայտի, faggot, bundle of wood;
— մագնիտական, pencil of magnetic rays;
առնել տրցակ or տրցակեմ, to truss, to tie in a bundle, to bottle, to bind up in faggots.
Խուրձ. կապոց խոտոց՝ եղեգանց՝ գաւազանաց եւ այլոց իրաց. իբր δέσμα, σύνδεσμος, φάκελλος, φακελλίδιον fasciculus.
cf. Տարապարհակ վարեմ.
Մի՛ անձամբ զանձինս ձգեսցուք ի ներութիւնս, եւ մի՛, յորժամ այլք տքնաբար տանիցին, եւ իրքն կոչեսցեն, թուղասցուք. (Ոսկ. եբր. ՟Ե։)