supplication, petition, entreaty, instance;
insinuation, persuasion;
suppliant, beseeching, mild, humble, insinuating, persuasive, attractive, fawning;
—ով, softly, humbly, kindly;
յ— ածել, to persuade, to soften, to affect, cf. Յորդորեմ, cf. Յօժարեցուցանեմ;
յ— անկանել, դեգերել, to supplicate, to beg humbly, to entreat, to pray earnestly, cf. Աղերսեմ, cf. Աղաչեմ.
· Calfa
, ո հլ. «աղաչանք, պաղատանք, քաղցր և համոզիչ խօսքեր» Առակ. ժը. 23. Ագաթ. Բուզ. «աղաչական, աղերսական» Ա-ռակ. ժե. 1. Ոսկ. ես. որից յողոք անկանել Բ. կոր. ժբ. 19. Եզն. Ոսկ. գաղ. յողոք ածել «հաւանեզնել» Ոսկ. յհ. բ. 1. ողոքել ՍԳր. Ոսկ. Եզն. ողոքանք ՍԳր. ողոքումն Ժող. ժ. 4. ողոքիչ Իմ. ժ. 9. Ոսկ. մ. գ. 38. անողոք Պիտ. փիլ. ևն։
ՆՀԲ «ողորմ աղերս, որպէս ողողա-նօք (ողիկ ողիկ գալով)»։ Տէրվ. Al-tarm 30 ո յաւելուածով *ղոսք արմա-տից, որի հետ հմմտ. հսլ. ласка «ողո-քանք, շողոմանք», лаcкати «ողոքել. շողոքորթել», лacкавьць «շողոքորթ»։ Նոյն, էջ 72 ղոք արմատից, որի հետ յի-շում է շողոմ, շողոքորթ, զնդ. ram «հանգչիլ, ուրախանալ», սանս. rāma «հաճուք, ուրախութիւն» ևն։ Նոյն, Նա-խալ. 63 արմատական ձևը ողոք (որից բողոքել և շողոքորթ) ծագում է հնխ. ark կամ rak արմատից. հմմտ. սան. arč «մռնչել, գոչել, երգել», յն. λάσϰω, ἔλαϰον, λέλαϰα «հնչել, երգել, խօսիլ», լտ. loqui «խօսիլ», հսլ. rekti «խօսիլ»։ Հիւնք. եղեռն բառից։ Pedersen, Հայ.
դր. լեզ. 91 կցում է հյ. աղաչել, լտ. lo-quor? Մառ, Ocновн. Taбл. էջ 6 հա-մեմատում է եբր. [hebrew word] xlq «հարթել, շողոմել», արաբ. ❇l︎axlaq «հարթ», [arabic word] halq «սափրել», որոնց արմատն է սեմ. xlk. սրա յաբեթականն է sla հմմտ. վրաց. սլեքա «հարթել, կակղել», ենա-մոսլեքիլի «շողոքորթ». իսկ հայ-կականում՝ արմատը դարձել է ulk', šlk', որից ողոքել և շողոքորթ։ Ուղիղ մեկնեց նախ Pedersen, Հայ. դր. լեզ. 91, բայց վերիվերոյ և առանց բաւարար բա-ցատրութեան, որով մատնուել էր անու-շադրութեան։
Յողոք բանի եւեթ կայ անանկն». յն. աղաչանս բարբառի. (Առակ. ՟Ժ՟Ը. 23։)
Խորհէր արդատիոս խօսել եւ այլ ողոքով ընդ նմա. (Ագաթ.։)
Խօսէր ընդ նմա ողոքով։ Այսպիսի բանս ողոքոյ ընդ թագաւորին խօսէր։ Խօսէր համակ ողոքով, եւ աղաչէր. (Բուզ. ՟Դ. 21։ ՟Ե. 15. 22։)
Համարիցիք, եթէ յողոք անկեալ ինչ ձեզ աղերսիցեմք. (՟Բ. Կոր. ՟Ժ՟Բ. 19։)
Յողոքս անկեալ աղաչէր զնա. (Եզնիկ.։)
Յողոքս անկեալ աղերսիցն. (Ոսկ. գաղ.։)
Մատուցեալ յողոք դեգերիմ. (Նար. ՟Ժ՟Բ։)
Ոչինչ ասէ յողոք ածէ զիս՝ ոչ յանդիմանել զպիղծսն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 1։)
Պատասխանի ողոք դարձուցանէ զսրտմտութիւն. (Առակ. ՟Ժ՟Ե. 1։)
Ոչ բանս ինչ ողոքս, եւ ոչ բարբառս ինչ աղերսականս լուաւ. (Ոսկ. ես.։)
Աստի անտի անցանիցեն, եւ զողոքսն եւեթ խօսեսցին. (անդ։)
Իբր Ողոքով. ողոքանօք. քաղցրութեամբ.
Թողեալ զցասումն սրտի՝ ողոք խօսեցայ ընդ նոսա. (Վրդն. սղ.։)
δέησις preces, supplicatio, rogatio κολακία adulatio, blandiatiae. Ողորմ աղերս, որպէս ողողանօք ( ողիկ ողիկ գալով ). աղաչանք. կամ բողոք թախանձագին. ամոք եւ համոզիչ բան. կողկողանք. հրապոյրք. շողոքորթութիւն. քաղցրութիւն. նիազ. լօղօզ, րիճա.
implacable, severe, inflexible, inexorable.
· Calfa
ԱՆՈՂՈՔ ԱՆՈՂՈՔԵԼԻ. Որ ոչ ողոքի աղաչանօք. անամոքելի. անմեղկելի. խիստ. որ կակղնալ չի գիտեր.
Թշուառական, ծառայելով բազմաց եւ անհաշտ եւ խիստ եւ անողոք տերանց. (Փիլ. լին.։)
Անողոք աններելի սրտմտութեամբ։ Անողոքելի քինուցն ոխակալութեամբ. (Պիտ.։)
Կերչացն կոյաք անողոքելիք։ Անողոքելի պարսաւիչ. (Նար. ՟Կ՟Թ. ՟Ձ՟Ը։)
Անողոքելի տանջեալս. (անդ. ՟Հ՟Ա.) իմա՛, առանց կարելոյ ողոքել։
Անողոքելի սլացմամբ. (՟Ձ՟Զ.) իբր աննահանջելի։
cf. Անողոք.
· Calfa
ԱՆՈՂՈՔ ԱՆՈՂՈՔԵԼԻ. Որ ոչ ողոքի աղաչանօք. անամոքելի. անմեղկելի. խիստ. որ կակղնալ չի գիտեր.
Թշուառական, ծառայելով բազմաց եւ անհաշտ եւ խիստ եւ անողոք տերանց. (Փիլ. լին.։)
Անողոք աններելի սրտմտութեամբ։ Անողոքելի քինուցն ոխակալութեամբ. (Պիտ.։)
Կերչացն կոյաք անողոքելիք։ Անողոքելի պարսաւիչ. (Նար. ՟Կ՟Թ. ՟Ձ՟Ը։)
Անողոքելի տանջեալս. (անդ. ՟Հ՟Ա.) իմա՛, առանց կարելոյ ողոքել։
Անողոքելի սլացմամբ. (՟Ձ՟Զ.) իբր աննահանջելի։
appeal;
complaint, recourse;
claim, lodging an appeal;
— արկանել բառնալ՝ հարկանել ունել cf. Բողոքեմ.
· Calfa
, ո հլ. (յետնաբար կայ նաև յգ. ևես. -առ) «բարձրաձայն գանգատ» ՍԳր. Փարպ. Եղիշ. ոճով ասւում է բողոք արկանել, բողոք հարկանել, բողոք բառնալ, բողոք ու-նել «բողոքել, բղաւելով գանգատիլ» ՍԳր. Փարպ. Եղիշ. որից բողոքել ՍԳր. Ագաթ. Եզն. բողոքիչ Նար. բողոքումն Պիտ. Նար. մարգարէաբողոք Անան. եկեղ. նորաձև նշա-նակութեամբ գտնում եմ բողոք «մունետիկ» և բողոքել «մունետիկի բարձրաձայն յայ-տարարելը». հմմտ. «Եթէ ոք գտանէ ինչս և քարոզն բողոքէ և գտողն խորէ... Եթէ բո-ղոքն ոչ բողոքէ և զտէր ընչիցն ոչ ճանաչի-ցէ... իսկ եթէ բողոքն բողոքէ և զտէր ընչիցն ճանաչիցէ...» Աթան. հրց. էջ 429։ Նոր գրա-կանին յատուկ բառեր են բողոքական, բո-ղոքագիր, բողոքարկու, բողոքատու, բողո-Քոլդր ևն։
Աւետիքեան, Քերակ. 1815, էջ 207 ողոք բառիցբ բացասականով։ ՆՀԲ սաստ-կականն ձայնիս ողոք. լծ. և յն. βօή «ճիչ, աղաղակ»։-Բ մասնիկով ողոքել բայից հանում են նաև էմին, Հայ. քե-րակ. 1846, էջ 38, Տէրվ. Նախալ. 63, Գազանճեան, Արևել. մամ. 1902, 76 և Հիւնք։-Տէրվ. Altarm. 10 յն. φη-μί և լտ. loqu-i «ասել, խօսիլ» բառերից բար-դուած՝ իբր կրկնական։-Հիւբշ. ZDMG 30, 774-9 քննադատելով այս վերջինը, առում է. «լեզուաբանութեան առաջին ռարն է»։-Meillet MSL 11, 391 իբր բնաձայն համեմատում է անգլսք. bel-lan «գոչել», հրգ. bellan «հաջել», հիսլ. be'ja «մռնչել», յն. φλοϊσβος «ժխոր». φλύος «շատախօսութիւն». φλύαρος «դա-տարկաբան, շատախօս», φλύας «խեղ-կատակութիւն» ևն ձևերի հետ։ (Boi-sacq 1032 և 1030 և Walde 301 այս բառերը կցում են յն. φλέω=լտ. fluo
Ածել զնովաւ զաղաղակ տնանկի, եւ զբողոք աղքատաց լուիցէ. (Յոբ. ՟Լ՟Դ. 28։)
Կցեցաւ բողոք սահմանաց մովաբացւոյն ընդ բողոքս գաղիմացւոյն. (Ես. ՟Ժ՟Բ. 8։)
Բողոք հնձողացն եհաս յականջս տեառն զօրութեանց. (Յկ. ՟Ե. 4։)
Լուեալ այնպիսի բողոք։ Ուսուցիչ լեալ եմ բողոքոյն Պօղոսի։ Այլ ինձ հոգողապէս բողոքոյս հատուսցէ Քրիստոս։ Ասէին բազում անգամ համարձակապէս բողոքով։ Եւ ըստ բռնութեան չլսեալ բողոքոյն մերոյ. (Փարպ.։)
Եւ ընթացան ի գուժ բողոքաց. (Գանձ.։)
Մեծ է ձայնս գուժի, եւ անբերելի բողոքս աղաղակի։ Ոչ զգաստացայ ի բողոք գուժի՝ հրափորձական աւուրն ընտրութեան. (Նար.։)
Բարի բողոք զԱստուած ի բարի խնամս շարժէ. (Յճխ. ՟Ի։)
Բողոք արկի առ ձեզ, եւ ո՛չ փրկեսցէք զիս ի ձեռաց նոցա։ Եւ մի՛ բողոք հարկանիցէ զքէն առ տէր։ Բողոք բարձին ասկաղոնացիքն։ Բողոք բարձցեն մարդիկ, եւ աղաղակեսցեն ամենայն բնակիչք երկրին։ Զի՞նչ իրաւունք կան իմ այսուհետեւ բողոք ունել միւսանգամ առ արքայ։ Բողոք կալան առաջի փարաւոնի։ Բողոք կալեալ առ քաջ արանցն։ Որդի՛ մարդոյ՝ բողոք կալ ժողովրդեանդ այդմիկ, թերեւս ի միտ առցեն.եւ այլն։
Առաւել եւս բողոք կալեալ առ արքայի։ Մինչեւ առ Շապուհ եւս ունել նոցա բողոք. (Խոր. ՟Բ. 59։ ՟Գ. 27։)
Անլուռ բերանով բողոք բարձեալ. (Փարպ.։)
Բողոք ի դուռն կարդային, կամ կարդացին. (Եղիշ. ՟Է։)
to appeal, to complain, to claim;
to lodge an appeal;
to complain.
· Calfa
βοάω, ἁναβοάω, ἑπικαλέομαι , κράζω, κραυγάζω clamo, reclamo, advoco, appello որ եւ Բողոք արկանել՝ ունել՝ բառնալ, եւ այլն. Գանգատել՝ քանքարտալ աղաղակաւ. գոչել եւ ազդել միաձայն դատախազութեամբ. դիմել յատեան իրաւանց. ամբաստանել. գուժել.
ԲՈՂՈՔԵԼ. διαμαρτύρομαι testificor, obtestor Վկայութիւն դնել. ազդ առնել բողոքով.
Գոչումն արեան եղբօր քո բողոքէ առ իս յերկրէ։ Եւ բողոքեաց Մովսէս առ տէր։ Բողոքեսցէ զքէն առ տէր, եւ լինիցին քեզ այն մեղք մեծամեծք։ Եւ բողոքեցին որդիքն իսրայէլի առ տէր։ Եւ բողոքեցաք առ տէր եւ եհան զմեզ յեգիպտոսէ։ Ի կայսր բողոքեմ ... ի կայսր բողոքեցեր, առ կայսր երթիջիր.եւ այլն։
Բողոքեմ զանձնէս. (Ժմ.։)
Բողոքել զանապատում չարեացս. (Պիտ.։)
Զծածկեցելոցն բողոքեսցէ, եւ այլն. (Նար.։)
Ոչ դադարեմ բողոքել ի քէն (այսինքն զքէն) առ նա. (Վրք. հց. ՟Դ։)
Ապա թէ ցուլն հարկանօղ իցէ յերեկն եւ յեռանդն, եւ բողոքեալ իցէ տեառն նորա (այսինքն այլոց առ տէրն նորա), եւ նորա չիցէ ի միջոյ բարձեալ. (Ել. ՟Ի՟Ա. 29. 36։)
Առաքեալքն մատնեցին զանձինս իւրեանց, ընկերացն բողոքելով, զի աստուածասցին. (Ագաթ.։)
Որում թէ ոչ բողոքեսցես, զարիւնն ի քոց խնդրեցից ձեռաց. (Պիտ.։)
Պատուհասիմք վասն չբողոքելոյ ումեք ի ձէնջ։ Որ եւ մեզ ցանկ բողոքէ՝ ասելով, օրհնեցէ՛ք զհալածիչս ձեր. (Փարպ.։)
Արեգակն իւրով խաւարելովն բողոքեաց՝ ցուցանելով ամենեցուն զտէրն ի խաչին. (Ագաթ.։)
Իբրեւ խօսուն բերանով անշշունջն բողոքէ, եթէ չեմ արժանի պաշտօն առնլոյ. (Եզնիկ.։)
Բողոքել զչարեացս հասումն. (Պիտ.։)
Կորուստ մահու բողոքեն։ Բողոքէր դիմակս կերպից կերպից աւաղականաց. (Նար.։)
Զայս ինքն մարգարէքն յառաջագոյն կանխաւ բողոքեցին. եղբայր ոչ փրկէ ի մահուանէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 11։)
Զայս առաւել կանանց բողոքեմք եւ կուսանաց. (անդ. ՟Բ. 11։) իբր ողոքել բողոքելով, կամ ազդել աղաչելով։
Իրաւացի էր՝ յորոց մահ բողոքեցաւ ի բնութիւնս մարդկային. (Վահր. համբ. կամ դտ. այսինքն սպառնալեօք քաղոզեցաւ, կամ գուժեաց։)
cf. Ողոք.
· Calfa
Ոչ բանիւք ողոքականօք լցեալ». յն. ողոքանաց. (Կիւրղ. առ կոստանդ.։)
Զօրավարք ողոքական բանիւք նախ քան զհանդէսն վարին. (Բրս. պհ. ՟Բ։)
Ոչ առաւել ողոքական (կամ ողոքականօք) բանիւք եւ պատրողօք՝ քան թէ սաստիւ նուաճեալ. (Խոր. ՟Բ. 65։)
Օծեալ կաւովն՝ ողոքական հեզութեամբն։ Ընդ սպառնականացն բանից՝ ողոքական զբօսանս. (Նար. ՟Բ. ՟Հ՟Գ։)
supplication, humble prayer, instance;
softness, kind things, soft words, blarney;
attraction, insinuation, persuasion;
fondling, caress, cajoling, coaxing, fulsome flattery, adulation.
· Calfa
κολκία, θωπεία adulatio, blandimentum δέησις precatio. supplicatio παραίτησις depreciatio παραίνεσις, ἑπῳδή persuasio ἵαμα medela եւ այլն. Ողոք. ողոքումն. ամոքումն. քաղցրաբանութիւն. աղերս. ողորմագին քծնութիւն. շողոմանք. շողոքորթութիւն. յորդոր. հրապոյրք. թովչութիւն. բուժումն սրտի.
Ոչ երբէք բանիւք ողոքանաց եղեաք առ ձեզ։ Ծանեայց զողոքանս, զոր ընդ իս խօսիցի։ Ի ձայն բարբառոյ ողոքանաց սկսան աղաղակել առ թագաւորն։ Ի գրգութիւնս ողոքանաց. (՟Ա. Թես. ՟Բ. 5։ Յոբ. ՟Ի՟Գ. 5։ ՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Ա. 89։ ՟Գ. Մակ. ՟Զ. 16։)
Եւ զի՞նչ ողոքանս մատուցանես իսկ օրինադրին (կամ օրինապահին). (Պղատ. օրին. ՟Է։)
Գովութիւն աղիւ համեմեալ՝ ո՛չ առ ողոքանս, այլ առ առաջնորդութիւն լաւագունին. (Առ որս. ՟Ժ՟Գ։)
Եւ զի ողոքանօք ոչ կարացին որսալ զնա, մեղադրանօք սկսան խօսել ընդ նմա. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 15։)
Ընդ ողոքանսն խնդան մարդիկ։ Ի բաց դառնան ի բարրելի ողոքանացն։ Որ առ ի յողոքանս ինչ է (իբր ի գրգանս). (Փիլ.։)
Դեւք ողոքանօք որսան զանուսմունս ի խաբէութիւն։ Ընկալան զգիրն խաբեբայ ողոքանաց թագաւորին։ Եւ ոչ ողոքանացն երեսս ինչ արար։ Բազում բանիւք ողոքանօք ածէր զթագաւորն ի հաւանութիւն։ Գութս ողոքանաց արկանէին առաջի բարերարին. (Եղիշ.)
Քան զբռնութիւն ողոքանք զօրագոյնք իցեն. (Երզն. մտթ.։)
suppliant;
flattering.
· Calfa
Ասէր ոմն ողոքաւոր՝ չաւատալեացն պաշտօնատար. (Նար. ՟Ծ՟Գ։)
to supplicate, to persuade mildly;
to soften, to calm, to appease;
to touch, to move to pity;
to fawn upon, to toady, to flatter.
· Calfa
Իբրեւ զմօտաւոր զհեռաւորն ողոքեսցեն փութով։ Բազումք ողոքեն զերեսս թագաւորաց (կամ իշխանաց)։ Եթէ տրտմէր, թագաւորդ ողոքէր. (Իմ. ՟Ժ՟Դ. 17։ Առակ. ՟Ժ՟Թ. 6։ ՟Ի՟Թ. 27։ ՟Ա. Եզր. ՟Դ. 31։)
Որք եւ զքեզ թերեւս ողոքեն ոչ փախչել ի տնանկացն։ Ողոքելով հաւանեցուցանել ջանայ. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)
Զո՞ յիշխանացն ողոքեցաք ընդդէմ ձեր. (Առ որս. ՟Ը։)
Հարկ է եւ զնոսա ողոքել զոհիւք եւ նուիրօք. (Եզնիկ.։)
Զառիւծս ողոքես։ Ոչ ողոքէին զոք, այլ կսկծեցուցանէին եւս իբրեւ զաղ։ Հարք զիւրեանց որդիսն ոչ այնչափ ողոքեն, որչափ թշնամանեն։ Մի՛ այսուհետեւ եւ մեք ողոքիցեմք ամենայն ուրեք զայնոսիկ՝ որ ընդ ձեռամբ մերով իցեն, եւ մի մեք յիշխանաց ողոքիլ եւեթ փութայցեմք. (Ոսկ. մտթ.։)
κολακεύω, θωπεύω adulor, blandior ἁπομειλίσσομαι demulceo, placo θεραπεύω, ὐγιάζω colo, sano τιθασσεύω mansuefacio. Ողոք բանիւք աղերսել. ամոքել. հաշտ առնել. համոզել. շողոքորթել. հրապուրել. հաճել. ընդելացուցանել. հանդարտել. աղաչել, չօղօզել, երեսպաշտութիւն ընել, սիրտը առնել.
Մի՛ գուցէ արդեօք այժմ ողոքել ի կախարդականաց ինչ բանից դորա. (Պիտ.։)
Զքաղց եւ զծարաւ ողոքեն (հարկաւորօք) եւ դադարեցուցանեն. (Փիլ. տեսական.։)
Ուխտեաց ի բաց կալ ի չարէն. եւ ստեաց ուխտին, եւ դարձեալ զնոյն ողոքեաց (զախտ իւր). (Անյաղթ հց. իմ.։)
cf. Ողոքաւոր.
· Calfa
θεραπεύων . Որ ողոքէն. ողոքաւոր. կամարար.
Իմաստութիւն զողոքիչս իւր փրկեաց ի ցաւոց. (Իմ. ՟Ժ. 9։)
Թէ խորշել ինչ պարտ իցէ, յողոքչացն մանաւանդ՝ եւ ոչ ի թշնամանչացն պարտ է խորշել. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 38։)
«կեղծաւոր, քծնող». մէկ ան-գամ միայն գործածուած է Ոսկեդարեան ռրականութեան մէջ՝ շողոքորթ առնել ումեք ոճով (Ոսկ. սղ. ՀԱ 1917, 27). աւելի լա-ճախական է յետոյ, ինչ. Պիտառ. Նար. Կլի-մաք. (գրուած է շողաւքորթ Սասն. էջ 55), որից շողոքորթել Յճխ. Դիոն. ածայ. Երզն. մտթ. շողոքորթանք Ճառընտ. շողոքորթու-թիւն Ասող. Գր. հր. արդի գրականում ոմանք գրում են շողոքորդ, իբր թէ կազմուած -որղ մասնիկով *շողոք արմատից։
ՆՀԲ շողոմ ողոքիլ։ Տէրվ. Altarm. 72
(տե՛ս նաև շողոմ), Նախալ. 63, Երկրա-գունտ 1883, 170 արմատը շողոք, որ կազմւած է շ մասնիկով ողոք բառից։ Հիւնք. շաղակրատ բառից։ Մառ տե՛ս ողոք բառի տակ։
Ո՞ր ի գազանաց չարագոյն խածանէ. յընտանեաց շողոքորթն, եւ յօտարաց զրպարտողն. (Պիտառ.։)
Հանդարտ, եւ ամենեցունցն շողոքորթ շուն՝ ո՛չ եղիցի շուն. (Դիոն. ածայ.։)
Խաբօղ շողոքորթ՝ յարեալ ի ստութիւն։ Խաբօղ շողոքորթ՝ անոպայ մատնիչ։ Նողկասցի մտացս կայից՝ համբոյր շողոքորթին. (Նար. ՟Լ. ՟Խ՟Ը. ՟Զ։)
Արծաթասէրն է՝ ծերութեան շողոքորթ, սովոյ նախայիշող. (Կլիմաք.։)
προσηνής blandus, lenis. Շողոմ ողոքիչ. շողոմարար. փաղաքուշ. քծնօղ. բարեմոյն. սուտակասպաս.
Քաղցր լեզուաւ շողոքորթեաց զնա. (Երզն. մտթ.։)
Ելին երկու գազանարոյծք, եւ շողոքորթեցին նմա (առիւծուն), զի մտցէ անդրէն ի դառադեղն իւր. (Ճ. ՟Ա.։)
Է շան եւ՛ պահպանողականն, եւ՛ շողոքորթել իւրոյն, եւ՛ ի բաց վարել զայլոյն. (Դիոն. ածայ.։)
Որպէս եզն եւ շուն, եւ այլ ամենայն՝ որք ընդ լծով անկանին. եւ շողոքորթեն. (Յճխ. ՟Դ։)
Կարգի եւ կռուի, եւ դարձեալ շուտափոյթ ողոքէ եւ շողոքորթի. (Լմբ. առակ.։)
Առանց երկրաւոր շողոքորթութեանց (կամ շողոքորթանաց). (Ասող. ՟Գ. 32։)
Զդառնութիւն հայհոյութեան եւ բամբասանաց, երդմնահարութեան, եւ շողոքորթութեան. (Գր. հր.։)
tribute;
tax, impost, duty, excise;
necessity, want, exigency;
constraint, obligation;
homage, duty, service;
հարկ վերադիր, additional tax;
— տարապայման, over-assessment;
— դժնդակ, shocking necessity;
առանց —ի, without necessity;
—աւ, ի —է, առ —ի, necessarily, of necessity, essentially;
inevitably, indispensably;
by force, by compulsion, forcibly;
ընդ —աւ արկանել, ի —ի կացուցանել, to place or lay under contribution, to tax, to load or burden with imposts, to levy contributions, to render tributary, to subdue, to subject, to enslave, to subjugate;
— հանել, to gather in, to exact tribute, to raise money, to put a tax on;
—ս հարկանել, to pay a tribute;
to be tribute to;
ի —ի կալ, մտանել ի —, to serve, to subject oneself to, to submit, to be tributary to;
— առնել, to force, to constrain, to use violence;
հատուցանել զ— շնորհապարտ մեծարանացն, to pay the tribute of gratitude;
—է, one must, it is necessary;
չէ —, չէ ինչ —, it is not necessary, there is no need, no matter;
— ի վերայ կայ ինձ, necessity obliges me to;
— եղեւ նմա բողոքել ի կայսրն, he was obliged to appeal to Caesar;
ըստ —ի ժամանակին, according to the wants of the age;
— էր, it was necessary;
— եղեւ մեզ առնել, we were obliged, compelled or constrained to do;
— է ինձ երթալ, I must go;
մերցուք եթէ — լիցի, let us die if it must be!.
· Calfa
Հարկ եղեւ բողոքել ի կայսր։ Հարկ եղեւ մեզ առնել. (Գծ. ՟Ի՟Ը. 19։ Յուդթ. ՟Ը. 28։)
supplication, petition, deprecation, entreaty;
— արկանել, — մատուցանել, յ— մատչել, to supplicate, to implore, to pray, to request.
· Calfa
, ո և ի հլ. «աղաչանք, պաղա-տանօ» ՍԳր. Ոսկ. ես. «գութ, ողորմութիւն» Սեբեր. (յաղերս ածիլ կամ խոնարհեցուցա-նել «աղաչելով ողոքել» ոճի մէջ), «չքմե-ղութիւն, ջատագովութիւն» ՍԳր. Ոսկ. «մէ-կի սիրտը շահելու համար տրուած ընծայ, նուէր» Խոր. Նար. «յարաբերութիւն» Ոսկ-Եբր. Հռութ. «աղաչական, մեղմ (ձայն)» Եփր. ել. Եղիշ. որից աղերսել ՍԳր. աղեր-սալից Եզն. աղերսական Ոսկ. ես. աղերսանք Ոսկ. ոճով ասւում է յաղերս անկանիլ, յաղերս մատչիլ, աղերս լինել, աղերս արկանել «ա-ղաչել»։ Նոր բառեր են աղերսագին, աղեր-սագիր, աղերսախառն ևն։
Աղաչանք, պաղատանք, մաղթանք, ողոք, զաղէտ սրտին յայտնելով, կամ զաղիս գթոյ թափելով. խեղճ թափելու խնդրուածք. րիճա, նիյազ. եալվարմագ.
Յաղերսոյն եւ յողոքանացն չդադարէր. (Ոսկ. ես.։)
ՅԱՂԵՐՍ ԱԾԵԼ կամ ԽՈՆԱՐՀԵՑՈՒՑԱՆԵԼ. Ի գութ ածել աղաչելով. ողոքել. ամոքել.
ԱՂԵՐՍ. որ եւ ԱՂԵՐՍԱԲԱՆՈՒԹԻՒՆ. ԱՊԱԲԱՆՈՒԹԻՒՆ, կամ ԱՂԵՐՍ ԱՊԱԲԱՆՈՒԹԵԱՆ. Պատասխանատուութիւն առ ի զանձն արդարացուցանելոյ. ջատագովութիւն անձին. առաջարկութիւն իրաւանց՝ խոնարհ եւ ողոք բանիւք. իրաւունք. փաստ. չքմեղութիւն. ἁπολόγημα, ἁπολογία apologia, causae defensio. բթիզար, արզ.
adulator;
flattery;
—ս առնել, to flatter, to toady, to blandish.
· Calfa
, ի-ա հլ. «շողոքորթ, քծնող» Պամ ոստ Լեհ. «շողոքորթութիւն» Ոսկ. հռովմ. 415 (ձ. յիշէղոմս). Վրք. հց. բ. 292. որից շողո-մել «շողոքորթել, քծնիլ» Նոնն. 45. Նեղոս 646. շողոմարար Խոր. Յհ. կթ. շողոմութիւն Յհ. կթ. Ագապ. 169. սրանք գրւում են նաև շղոմ-, ըղում-, շղողմ-ձևերով։
Տէրվ. Altarm. 72 կցելով շողոքորթ բառի հետ, արմատը դնում է ղոմ, ղոք՝ ծագած պարզական ra արմատից. հմմտ սանս. ra «սէր», յն. ἐραμαι «սիրեմ», šοος «սէր», զնդ. ram «հանգչիլ, ուրա-խանալ», սանս. rāma «ուրախութիւն, հաճոյք», լիթ. rimti «հանգչիլ»։
Շողոքորթ. շողոմարար. քծնի.
ՇՈՂՈՄՔ գ. Շողոմութիւն. շողոքորթութիւն.
zest, relish, much sweetness.
· Calfa
ՆՀԲ ումեկ մեկնում է «բառ մթին, որ-պէս թրք. էմէք «վաստակ, արդիւնք» և կամ որպէս հյ. ամոքումն, ողոքանք», ումեկաւոր «վաստակաւոր»։ ԱԲ ումեկ «ամռռումն, սիրտ առնելը, անուշու-թիւն», ումեկաւոր «բարերար, արդիւնա-ւոր», անումեկ «անոք»։ Երկուսն էլ ումե-կել դարձնում են ամեհել։ Վերի ձևով մեկնեց Նորայր, Բառաք. էջ 1-2, որ և բառը դնում է պրս. [arabic word] umīd «յոյս» ձևից փոխառեալ։ գինըմպութիւն Ճառընտ. թերըմպեալ կանոն ըմբոց «ջուր խմելու աման» Կղնկտ. (հրտր, Էմ. էջ 126, Շահն. Ա. 272), ոմտամտն «փարչ» Բառ. երեմ. 292 (երկուսն էլ չունի ԱԲ). ըմպարան «բաժակ» Տիմոթ. կուզ. էջ 227. նախըմպել Նոնն.։
Բառ մթին. որպէս թ. էմէք, Վաստակ. արդիւնք. (յորմէ Ումեկաւոր) եւ ակմ որպէս հյ. Ամոքումն, ողոքանք.
caressing, coaxing, wheedling;
flatterer, fawner, toadeater, adulator, smooth-tongued fellow, sycophant.
· Calfa
, ի-ա հլ. «կեղծաւոր, շողո-քորթ» Եւագր. 62. Ոսկ. լս. ղկ. մրգր. «շո-ղոքորթական» Լմբ. սղ. Վրդն. դան. ա, էջ 245. «կեղծաւորութիւն, շողոքորթութիւն» Մագ. քեր. որից փաղաքշել «գգուել, փայ-փայել, շողոքորթել» Եւագր. 62. Ոսկ. մ. բ. 18. փաղաքշանք Ոսկ. մտթ. փաղաքշաբար Յհ. կթ. փաղաքշոտ Վրդն. ծն.։
Փաղաքուշք եւ ողոքոտք։ Իբրեւ չար եւս քան ի թշնամեաց փախիջի՛ր դու ի պատիր փաղաքուշ մարդոյ. (Փիլ. լին.։ Եւագր. ՟Թ։)
to assemble, to concentrate;
to enclose, to confine;
to fold, to furl, to tighten, to pack, to tuck;
to shorten, to restrain, to contract;
to straiten, to stint, to limit, to bound;
— զմիտս՝ զանձն, to recollect one's self, to collect one's ideas;
— զմեռեալն, to bury the dead, to inter;
— զսուրն, to sheathe a sword.
· Calfa
Զտօն արմտեաց ամփոփելոյ։ Մի՛ առհասարակ զնշխար հնձոց ամփոփեսցես։ Ամփոփիցէ զկալ քո։ Առաքեաց Դաւիթ, եւ ամփոփեաց զնա ի տուն իւր։ Ամփոփեաց զձեռն անդրէն։ Շա՛տ է արդ, ամփոփեա՛ զձեռն քո։ Ընդէ՞ր ամփոփեաց Մողոքոմ զԳադ։ Ամփոփեցին զնա, եւ տարան թաղեցին։ Երթիցես ամփոփիցես զմեռեալն։ Ամփոփել զմարմինս անկելոցն ի պատերազմի. եւ այլն։
disconsolate;
inconsolable.
· Calfa
Զոր չէ մարթ արգահատել. անողոքելի. անխնայ. խօսք չեկող, անգութ. գալպի փէք, մերհամեթսիզ.
cf. Բաբախիւն.
· Calfa
Բ. Ի սկիզբն այլոց բառից՝ վերածէ զնոսա յայլ իմն առումն նշանակութեան. զոր օրինակ. ոլոր, բոլոր. ողջ, ամբողջ, ուղխ, բուղխ. ողոք, բողոք. ուտ, բուտ. արի, բարի. ողջախոհ, բողջախոհ։
insolent, pert, bold, audacious;
—ս, insolently, pertly.
· Calfa
Որպէս թէ կա՛մ անառ յումեքէ, Չառօղ զխրատ. անողոքելի. անամոքելի. անհամբոյր. խիստ. վայրագ. կամ մանաւանդ՝ ի հյ. ապ, եւ ի թ. առ. այսինքն ամօթ. որպէս թ. առսըզ. յորմէ եւ Անառակ. այսինքն Անամաչ, անամօթ, լիրբ, յանդուգն, ժպիրհ. անմարդի. անզգամ. անզգայ. որպէս եւ յն. ἁπαίσχυντος. imprudens եւ ἁναίσθητος, insensatus, desipiens
unbridled, unrestrained, licentious, insolent, impudent
· Calfa
ἁφηνιαστής. effrenis, habenasnon admittens, ἁμείλικτος, αὑθάδης, ὡμός, implacabilis, insolens, immanis. որ եւ ԱՊԵՐԱՍԱՆ. Աներասան. անսանձ. սանձակոտոր. նմանութեամբ՝ Ըմբոստ. անհաւան. ընդվզեալ. խեռ. յանդուգն. անողոքելի. ապառում.
divinity;
deity;
God.
· Calfa
Առ աստուածութիւնն բողոքեցից։ Ապաւինեցայց առ նոյն ինքն աստուածութիւնն. (Պիտ.։)
va. vn. to have pity or compassion, to grieve, to console, to comfort;
to conjure, to entreat, to demand, to intercede.
· Calfa
(որպէս լտ. րօ՛կօ, տճկ. իրճա. րէճա) Գութ արկանել. գթովք աղաչել. պաղատիլ. ողոքել թախանձանօք խնդրել. մաղթել. հայցել. (որ եւ յն. բարագալէօ)
but, yet, notwithstanding, however, nevertheless, though, still;
save, except, without;
— եթէ, except;
unless;
— միայն, if, provided, with the exception of, excepted, but, hesides;
if not;
— ասկայն, yet, however, nevertheless.
· Calfa
Ոչ մի ինչ ելս գտանել կարող եմք, բայց բողոքել թագաւորին. (Փարպ.։)
of many kinds or sorts.
· Calfa
Այլեւ հալածչին բանք բազմատեսակք լինէին, որ թշնամանէրն, եւ սպառնայր, եւ ողոքէր։ Վասն բազմատեսակ բարեգործութեանն՝ պարգեւ կոչեմք, շնորհ, եւ այլն. (Ածաբ. մակաբ. եւ Ածաբ. մկրտ.։)
to supplicate, to implore, to entreat, to petition.
· Calfa
Եթէ յողոք անկեալ ինչ ձեզ աղերսիցեմք. (Բ. Կոր. ՟Ժ՟Բ. 19։)
s. pl. prayer, orison, supplication;
աղօթս առնել, յաղօթս կանխել, յաղօթս կալ, cf. Աղօթեմ.
· Calfa
ՅԱՂՕԹՍ կամ ՅԱՂՕԹ ԱՆԿԱՆԻԼ. Յաղերս անկանիլ. աղաչել. ողոքել.
to accuse, to inform against, to charge, to complain against;
to plead guilty, to confess.
· Calfa
Ամբաստան լինել. դատախազել. յանդիմանել կամ բողոքել յատենի. չարախօսել. մեզ դնել. վնասակար առնել. շիքեայէթ էթմէք. գօվլամագ. կէչմէք. այըբլամագ. զամզէթմէք.. κατηγορέω, ἑγκαλέω, καταμαρτυρέω accuso, incuso, contra testor.
soft, sweet, gentle, agreeable, inviting, engaging, winning, attractive, affable, conciliating, persuasive.
· Calfa
Արմատ յաջորդ բառիցդ, որպէս ողոք. մեղմ. միւլայիմ, հազիմ.
that cannot be taken;
incomprehensible, inconceivable.
· Calfa
Անըմբռնելի եւ անողոքելի սլացմամբ ի բաց ոստուցեալ. (Նար. ՟Ձ՟Զ։)
without offering;
implacable, inexorable, cruel.
· Calfa
Անողոքելի ի ձեռն նուիրաց կամ աղաչանաց. անհամբոյր. անաղք. անամոք. անգութ. անհաշտ. ἅσπονδος. implacabilis.
haughty, unsociable, reserved, austere, churlish, uncivil, morose, sullen, surly, harsh, forbidding.
· Calfa
Ոչ համբոյր. անընդել. վայրենի. կատաղի. դժնդակ. անհաշտ. անողոքելի. որ ոչ համբուրէ զբարի ինչ, կամ ոչ է համբուրելի առ դժնէութեանն. անճահ. անդէպ. ἁνήμερος, ἅγριος, μαινόμενος, ἁμείλικτος, ἅσπονδος. immanis, furiosus, implacabilis.
implacable, irreconcilable.
· Calfa
ἁκατάλλακτος, ἅσπονδος, ἁσύμβατος. implacabilis, pacificatione alienus, irreconciliabilis. Որ ոչ հաշտի. անհաշտելի. անողոքելի. եւ ուր չիք նշան հաշտութեան. պարըշմազ. պարըշըգսըզ. իսլահ օլունմազ.
that does not allure or seduce.
· Calfa
ԱՆՀՐԱՊՈՅՐ ԱՆՀՐԱՊՈՒՐԵԼԻ Որ ոչ ձգի ի հրապոյրս. որ ոչն հրապուրի. անողոքելի. անխաբ. անպատիր, եւ առանց պատրանաց. ալտանմազ.
cf. Անձանձիր.
· Calfa
Անձանձրոյթ խօսել, կամ բողոքել, պատմել, հրատարակել, աղօթել, եւ այլն. (Փարպ.։)
intolerable, insupportable.
· Calfa
Անբերելի բողոքս աղաղակի։ Անբերելեացն տոյժ։ Զանբերելիսն յիշատակել. (Նար. ԻԱ. ԻԳ. ԽԹ։)
eye;
sight, look;
bud, germ;
hope, expectation;
opinion, suspicion;
յականէ անուանէ, by name, specially, expressly;
յական թոթափել, in the twinkling of an eye, instantaneously;
— առնուլ, to show a respect of persons, to be partial, cf. Աչառեմ;
զակն արկանել, to cast eyes upon, cf. Անտեսեմ;
յակն արկանել, to show;
to review, to read;
ընդ ակամբ ակնարկել, to scowl;
— ունել, to hope, to expect, cf. Ակնկալեմ, cf. Յուսամ;
— յայտնի, — յանդիման, in presence of, visibly, openly;
— յանդիման առնել, to represent, to lay before;
առ ական դիպել to see by accident;
առ ականէ, ostentatiously;
յ— առնուլ, to have an eye to, to watch, to take care of;
—ի խոնարհ, quite confused, cf. Ակնկոր;
կորովաբիբ —, Argus-eyed, piercing eye;
— կառուցեալ հայել, to look fixedly;
տալ ակն, cf. Նայիմ, cf. Նկատեմ;
ակն դնել, cf. Ցանկամ;
ակն ածել, cf. Պատկառեմ, cf. Ակնառեմ, cf. Ամաչեմ, cf. Խնամեմ;
· Calfa
Ոչ ողոքանացն ակն ածէր։ Առ այն ակն ածել։ Ակն ածել եւս՝ թէ գուցէ ոչ լնուցու զսակ հարկացն. (Ճ. Բ.։ Ոսկ. մտթ.։ Յհ. կթ.։)
precious stone, jewel, gem;
pearl;
cameo;
— բազմագունի, cf. Բազմագունի;
— վանի, cf. Վանի.
· Calfa
Ոչ ողոքանացն ակն ածէր։ Առ այն ակն ածել։ Ակն ածել եւս՝ թէ գուցէ ոչ լնուցու զսակ հարկացն. (Ճ. Բ.։ Ոսկ. մտթ.։ Յհ. կթ.։)
source, origin;
water-spout, spring;
hole, stitch;
ring, link;
— արեւու՝ լուսոյ՝ տունջեան, day-star, the sun, cf. Արեգակն;
— գերեզմանի, grave, tomb;
— տապարի, the orifice of the hatchet, axe;
ակունք լուսարձակք, glass.
· Calfa
Ոչ ողոքանացն ակն ածէր։ Առ այն ակն ածել։ Ակն ածել եւս՝ թէ գուցէ ոչ լնուցու զսակ հարկացն. (Ճ. Բ.։ Ոսկ. մտթ.։ Յհ. կթ.։)
to take away, to remove, to carry off, to displace;
to retrench;
to derogate, to suppress, to withdraw;
to cause to cease, to destroy, to dispel, to efface, to extinguish, to stifle;
to take away, to ravish, to take, to steal, to rob;
to lift up, to raise;
to bear, to support, to sustain;
— ի վերայ, to put, to put on, to load;
— ի հաշուէ, to discount, to deduct, to abate;
— զօրէնս, to repeal a law, to cancel, to annul;
— զխոչս, to clear, to extricate;
— զցանկն, to unbar;
— զմանուկն յարգանդէ, to deliver a woman;
— թողուլ, բարձի թողի առնել, to abandon, to forsake entirely, cf. Մերժեմ, cf. Լքանեմ;
—ի լուծ կշռոց, to weigh;
— զգլուխ, to behead, cf. Գլխատեմ;
աղաղակ կական՝ կառաչ՝ ձայն՝ ճիչ —, to scream, to cry out;
to weep;
— ի միջոյ, to carry away, to stroy, to annul;
— զամենայն դժուարութիւն, to take away all difficulty;
— զկեանս ուրուք, to take away the life of some one, to kill, to murder;
բաղոք —, to appeal, to invoke, to lament;
— զցաւս, to support pain;
— ուստեք, to go away, to depart;
— զթիւ, to subtract;
— արձակել, to dismiss;
բարձեալ բերել, to carry;
to be carried or brought;
to liken, to compare;
to be taken away;
to be destroyed;
to be estinguished;
բարձիր եւ անկիր ի ծով, be thou removed and cast into the sea;
— մտաց հպարտութեամբ, to be proud of;
արք արգարք բառնիմ, the just perish;
Դամասկոս բարձցի ի քաղաքաց, Damascus will soon be no longer a city;
բարձաւ ուխան, the pact is broken;
— ի կենաց, to die;
նմա բարձին զխանչն, they put on him the cross.
· Calfa
Ձայն բարձեալ՝ ասէր։ Կառաչ բարձեալ լային։ Բողոք բարձեալ յանդիմանէին. (Փարպ.։)
to speak;
to cry out, to exclaim.
· Calfa
Բանամ զշրթունս, բարբառիմ լեզուաւս, բողոքեմ զանձնէս. (Ժմ.։)
to carry, to bring, to bear;
to produce;
to conduct, to lead back, to drag along;
to provoke;
to refer;
to render;
to suffer, to support;
— զնմանութիւն, to imitate;
to resemble, to be like;
յինքեանս — զկեղծիս, to feign, to dissimulate, to pretend;
— ընդ միոյ երեսուն, to give thirty for one;
— զվճիռ, to give sentence;
— զլռութիւն, to be silent, to hold ones tongue;
ոչ բերէ ատել կարդ բանիս, the order of mine discourse does not permit me to say;
— ատելութիւն ընդ ումեք, to hate, to dislike some one;
նախանձ — ընդ ումեք, to envy some one;
— սրամտութիւն ընդ ումեք, to be angry with some one;
to be offended;
ի գործ —, to make use of;
խորհուրդ — ընդ ումեք, to consult, to take counsel with some one;
ոգի —, to strengthen one's self, to become strong;
ոչ — զփառս ուրուք, to envy the glory of some one;
ի համար, ի հաշիւ, to count, to enumerate, cf. Համարեմ, cf. Հաշուեմ;
տալ —, to cause to be conveyed, to despatch;
ի միտս, ի յուշ —, to remember;
օտարացուցիչս իմն բերես ի լսելիս մեր, you tell us strange things.
· Calfa
Կարգ բանիս բերէ ինձ՝ խառնել ընդ ձայն աւետեացս բողոք գուժիս. (Նար. ՟Լ՟Ը։)
act of sending out flames.
· Calfa
Զողոքական բոցաշնչութիւն ձգօղ կախարդին. այսինքն զպատիր ազդմունս դիւին. (Նար. ՟Ղ՟Ա։)
keeper of a menagery.
· Calfa
Ելին երկու գազանաբոյծք, եւ շողոքորթէին նմա, զի մտցէ ի դառագդղն իւր. (Ճ. ՟Ա.։)
cf. Զայրացութիւն.
· Calfa
Առ տարակուսանս մտացն, եւ զայրացման սրտին՝ առ Աստուած բողոքեն. (Սարգ. յկ. ՟Ժ։)
to irritate, to put in a passion, to enrage, to anger, to make angry, to fret, to vex, to nettle, to affront, to provoke.
· Calfa
Զայս բիծ շողոքորթութեամբն զայրացուցանել. (Լմբ. սղ.։)
to tighten. fo press, to close;
to wring, to distress.
· Calfa
Խանդաղական ձայնիւ գորովեն (զտղայս), եւ զխոսն գելուն. իբր բեկբեկեն ոլորմամբ ձայնի եւ ողոքանօք. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
complaint, lament, quarrel, woe, claim;
— ունել՝ առնել, cf. Գանգատիմ.
· Calfa
γογγυσμός Murmur, mussitatio ռմկ. գանկատ. Շշնջիւն. քրթմնջիւն. տրտունջ. բողոք. մեղադրութիւն. շէքվա, շիքեայէթ.
to complain, to implore, to grumble;
— զմիմեանց, to quarrel together.
· Calfa
γογγύζω Murmuro, mussito ռմկ. գանկըտիլ. Շշնջել. քրթմնջել. տրտնջել. գանգատ առնել. բողոքել.
parasitic.
· Calfa
Տեսանիցես զմեղաւոր ոք երկապաշտիւք (կամ երկապաշտեօք) մեծարեալ ... որ զողոքսն եւեթ խօսեսցին. (Ոսկ. ես.։)
the two arms extended, open arms;
bosom, breast;
fathom;
—ս արկանել, — ընդ —ս խառն լինել, to embrace, to hug one another;
ընդ —ս մտանել, ընդ աղեղն լինել, to draw the bow well;
այն ինչ լինէր զոգիսն ի —ս իւր թափել, whilst he drew his bow tight;
— ընդ — խառնել or խառն լինել, — ընդ խառն or գրկընդխառն or գրկախառն լինել, to wrestle, to struggle with one;
— ընդ խառն կռիւ or մարտ, wrestling.
· Calfa
Ոչ բանս ինչ ողոքս, եւ ոչ բարբառս ինչ աղերսականս լուաւ. այլ միայն ետես, եւ գիրկս տարածեաց. (Ոսկ. ես.։)
lamentation, complaint accompanied with groans and cries;
sad news;
— առնուլ, — ի բերան առնուլ, — դնել, to lament, to deplore;
— արկանել, առնել, տալ, to bring bad news, cf. Գուժեմ.
· Calfa
Բողոք գուժի։ Ձայնս գուժի։ Վհատութեան գոյժ. (Նար.։)
ԳՈՅԺ. κραυγή, κοπετός, θρῆνος vociferatio, planctus, lamentatio որպէս Կոծ, ճիչ եւ աղաղակ, կամ բողոք. ողբ եւ կականումն վասն ձախող անցից.
to cry, to exclaim, to cry out;
to call;
to bellow, to roar.
· Calfa
βοάω, ἁναβοάω, κράζω, κραυγάζω , ἁνακράζω clamo, exclamor, vociferor, ἡχέω sono, κωκύω ejulo եւ այլն. Սաստիկ կոչել. կարդալ. աղաղակել. հնչել. բողոքել. խրախուսել. ձայն արձակել. ճչալ. մռնչել. եւ Խոխոջել. կանչել, կանչւըռտել. պոռալ, պոռչալ. ճըւալ. (սանս. կուշ, կարդալ, հնչել).
pity, compassion, tenderness, commiseration, feeling, mercy, sensibility, tender heart;
ի — ածել՝ շարժել, — արկանել, ի — խանդաղատանաց շարժել, to move, to soften, to entreat tenderly;
փակել զ—ս իւր յումեքէ, to harden one's heart against another;
—ք նորա առաւել եւս են ի ձեզ, he loves yon more intensely;
առ — տոհմի նորա, for the love of his race;
յիմրիլ ի — երեսաց ուրուք, to go mad on account of the beauty of some one;
— մեր առաջի երեսաց քոց, let our supplications find favour in thy sight;
կին առնուլ ի նմանէ զի — անկցի, to marry into bis family for the purpose of strengthening the bonds of friendship;
-ք, the Goths, the nation of Goths.
· Calfa
ԳՈՒԹ. ἕλεος Ողորմ, իբր ողորմագին սրտի առաջարկութիւն. աղերսաղեաց. ողոք. պաղատանք.
Արկանէր գութ առաջի ուրացեալն վասակայ։ Գութս ողոքանաց արկանէին առաջի բարերարին. (Եղիշ. ՟Է. ՟Ը։)