discouragement, faint-heartedness, dejection, despondency, grief, languor, despair.
δειλία, ἁκηδία, ὁλιγωρία timor, pavor, acedia, pigritia. Վեհերոտութիւն. երկիւղ. լքումն. տատամսութիւն. ձանձրութիւն. վախկոտութիւն, թուլութիւն, անճրկածութիւն.
conjurer, sorcerer, wizard, magician;
prophetess, pythoness, witch, sorceress.
Զի՞նչ վհուկ (կամ վոհուկ).դեւ իմն չար, որ յորովայնէ կանանցն խօսի, եւ նոր իրօքն ջանայ հաւանելի առն զմոլութիւն. (Գէ. ես.։)
to finish, to end, to complete, to bring to an end, to terminate, to carry out, to perform, to fulfil, to conclude;
to recompense, to restore, to compensate;
to pay, to acquit, to discharge, to settle;
to deliver, to release, to free from, to rid of, to disentangle, to set free;
to forbid, to prohibit, to obstruct, to hinder;
— զկեանս, to end one's life, to depart this life, to die;
— զոք ի կորուստ, to despatch, to kill;
— զպարտս, to pay, to settle a debt;
— զհաշիւն, to pay a balance;
գործս —, to despatch business;
զիրս դատաստանին արեամբ —, to condemn to capital punishment;
— զհաճոյսն, to content, to satisfy;
զառաջի եդեալ ճանապարհն —, to finish the journey undertaken;
ոչ ինչ կարացին ի ժամուն —, they could do nothing at that moment;
անձամբ ինչ ոչ կարէր —, he could do nothing alone;
չոր թզով եւեթ զպէասն վճարէր, he satisfied his hunger with dried figs alone;
վճարեցէք զնա ամենայն իրօք, provide for all his requirements;
վճարեաց վասն նորա հայրն, his father resolved to kill him;
տեսից եթէ ըստ աղաղակին վճարեցին, I shall see if their works equal their cry ?
լինել ի միջի եւ չլինել՝ զնոյն վճարէ, to be there or not is the same thing;
աստուածպաշտութեամբ վճարեցին զկեանս, they led a pious life to the end.
Եւ Արգելուլ. վճիռ հատանել բացասելով. որոշել.
ՎՃԱՐԵՄ ՎՃԱՐԻՄ. συντελέω consummo, perficio, exsequor περαίνω finio πληρόω impleo. Վճար առնել, եւ լինել. որպէս թ. իճրա էթմլք. Կատարել. ի գլուխ հանել, առնել.
accomplishment, execution, carrying out;
delivery, release;
death;
payment, pay.
Ոչ իբրեւ յակնկալութիւն կենաց, այլ իբրեւ ի վճարումն վախճանի. (Եղիշ. ՟Ա։)
clear, pure, clean;
— ջուր, limpid, crystal, pellucid water.
Լուսինն վճիտ երեւեսցի։ Ջահաւորէ վճիտ եւ մաքուր լուսով։ Վճիտ իմն միտս։ Մաքրագոյնս եւ վճիտս խոկան յարմարել. (Շիր.։ Խոր. վրդվռ.։ Յհ. կթ.։ Մագ. ՟Ա։)
cf. Վիշտ.
compassionately, sympathizingly.
Եւ թէ այլուստ էք բարերար, յիս մերձեցա՛յք վշտակցաբար. (Շ. եդես.։)
cf. Վշտակից լինիմ.
Վշտակցել վշտացելումն։ Վշտակցելով նմոյ ճգնութեանս։ Վշտակցեցաք այդմ. (Բրս. հց. Իսիւք.։ Շ. թղթ.։)
suffering, trouble, grief, plague, disquietude.
Առին զթագն վշտատեսութեան, եւ եդին ի գլուխ նորա զթագն արքայութեան. (Եփր. նին.։)
flax;
tow, hards of flax, flaxen tow, stuffing;
oakum.
Լուսանային զվուշսն։ Եղբա՛յր աղեքսանդրէ, բարւոք լուա՛ զցօղունդ, զի վուշ է։ (Վրք.հց. ՟Ժ՟Ա։)
cf. Վսեր.
cf. Վսեր.
cf. Վսեր.
to be assured, to trust to, to confide in, to rely on, to have confidence in, to put one's trust in, to place confidence in, to rely or reckon on;
to hope;
to trust with, to confide to, to commit to, to put into the hands of, to deposit;
չ-, to distrust, to mistrust, to suspect, to be mistrustful;
յինքն or յանձն —, to rely on oneself, to presume, to have a great conceit of oneself, to assume too much.
Դու՞ ես որ գալոց ես, եթէ այլում վստահանամք ի դժոխս. (Բաբիղ. յհ. մկ.։)
cf. Վստահանամ.
Զաճումն յառաջադիմութեան, զոր ոչ ի տեսչութենէ մարդոյ վստահեալ յանձինս ունէին, այլ օգնութեամբ վերին խնամակալութենա։ Դու՝ որ սոսկ մարդ ես, հրամանաւ եւ բանիւ վստահես (տպ. վստահիս) առաւել քան զհրեշտակն գործել. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 36։)
trust, confidence, reliance on, assurance, security, conviction;
expectation, hope;
consignment, deposit;
վստահութեամբ, cf. Վստահաբար.
πεπείθησις confidentia, fiducia ἑλπίς spes. Աներկիւղ համարձակութիւն. յոյս ակնկալութեան. յապահովութիւն. ապաւինութիւն յայլս կամ յանձն. պարծանք.
cf. Վտանկ.
κίνδυνος periculum, discrimen ἁνάγκη necessitas συνοχή , στένον, -να coarctatio, angustia ἁνιαρόν, -ρα molestia, moestitia. ՎՏԱՆԳ կամ ՎՏԱՆԿ. Վատ կամ ի վատ ինչ անկումն. վիճակ եւ առիթ խիթալի, մօտալուտ չարիք. փորձանք. աղէտք. անձակութիւն. պաշարումն. տուգանք. վիշտ. հարկ. նեղութիւն, նեղը ինկնալը.
to drive away, to expel, to banish, to exile, to expatriate, to cause to wander or stray;
— ի ծառայութիւն, to reduce to slavery to lead into bondage.
Նորոգ է գալուստն (քրիստոսի), եւ վտարանդի՛ (այսինքն դիմախօսեալ լինի ի թշնամեաց). (Կոչ. ՟Բ։)
dwelling in the same or a neighbouring tent.
σύσκηνος contubernalis. Բնակեալ ի նմին վրանի, կամ դրացի այլում վրանաբնակչի. եւ յարկակից.
fault, defect;
want, privation, deprivation;
defective, wanting, failing in, deprived of;
ոչ — ի ճշմարտութենէ, likely, probable;
— ելանել, գտանիլ, to want, to fail, to miss, to be deprived of;
to be rendered useless, inefficacious, to be deluded, annulled.
ՎՐԷՊ. գ. ἁνάνευσις nutatio πλάνη error. եւ այլն. Խոտորումն. սխալումն. դանդաչումն. դեդեւանք.
error, mistake;
failing, fault, perversity;
unforeseen event, accident, casualty, hazard, chance;
wanting, failing, wrong, mistaken, false, erroneous, perverse;
—աւ, by mistake, erroneously;
accidentally, casually, by chance;
— տպագրութեան, erratum;
— ժամանակագրական, anachronism;
— գտանիլ, to wander, to go astray, to deviate.
Ի բաց կացցեն յայնպիսի վրիպակ օրինաց։ Վրիպակ ազդեցմամբ զկենացն բան լուտացաւ լեզուս։ Կորստական շաւիղ, վրիպակ ճանապարհ։ Ի ճանապարհէ՝ յորմէ վրիպակ գտան, ընդ նոյն հետս դառնալն ունի ի նոյն անվրէպ ածել. (Եղիշ. ՟Բ։ Պիտ.։ Նար. ՟Խ՟Ը։ Իգն.։)
quack, mountebank, charlatan.
Ի վրիպարհեստ բժշկաց ընտրեալ՝ զաչս ոգւոց լուսաւորեցին. (Նար. առաք.։)
cf. Վրիպեցուցանեմ;
cf. Վրիպիմ.
Վրիպեսցին զթողութիւն ի լուսոյ անտի յանդգնութեան. (Պիտառ.։)
cf. Վրիպանք.
ՎՐԻՊՈՒԹԻՒՆ ՎՐԻՊՈՒՄՆ. Վրիպանք. վրիպականութիւն. սխալումն. սխալանք, վրիպելն, վրէպ լինելն.
cf. Վրիպանք.
ՎՐԻՊՈՒԹԻՒՆ ՎՐԻՊՈՒՄՆ. Վրիպանք. վրիպականութիւն. սխալումն. սխալանք, վրիպելն, վրէպ լինելն.
to neigh;
to neigh after.
Հաջելն շանց է, եւ վրնջելն ձիոց։ Յորժամ լուան երիվարքն զձայն փոյոցն, սկսան վրնջել։ Դաբր հատեալ վրնջէր, մինչեւ զարթուցանէր զռոստոմ։ Վրնջօղդ մոլի ի մատակս։ Որ ի բաց ձգեսցէ զպահք, ձի վրնջօղ եղիցի. (Հին քեր.։ Զենոբ.։ Մագ. ՟Լ՟Է. ՟Ծ՟Է։ Վրք. հց. ՟Ե։)
to put to trouble, to embarrass, to perplex, to puzzle, to torment, to grieve;
to constrain, to force, to tease, to importune;
to urge, to hasten, to solicit, to quicken;
ահիւ —, to strike with terror, to appall, to terrify.
cf. ՏԱԳՆԱՊԵՄ. որպէս Տալ այլում տագնապիլ.
cf. Տաժանելի.
Պտուղս հիահրաշս իւրոցն տաժանաշատ կրիցն։ Դառնաբեր վիժանաց տաժանաշատ եւ աղմկեալ ծփական տատանմանց (ծովու աշխարհիս). (Վրդն. լուս.։ Ոսկիփոր.։)
painful, grievous, hard, difficult, incommodious, vexatious, laborious, fatiguing, tiring, toilsome, annoying, rude, heavy.
Տաժանելի հողեղէն բնութեանս եւ հրեշտակացն լուծ։ Պատասխանի առնել ամենայն հարցուածոց տաժանելի գործ է։ Ի տաժանելի եւ յաղէտաբեր երկանց։ Վտանգաւորաց տաժանելեաց կրից։ Գեհենին հրովն երկայնագունիւն եւ տաժանելեաւն. (Խոսր.։ Զքր. կթ.։ Նար. ՟Ժ՟Է։ Շ. մտթ.։)
to give oneself trouble, to have much trouble, to toil, to be fatigued, worn out with fatigue, to drudge, to work hard.
Արկեալ զանձն ի ջան՝ պէսպէս հնարիւք տաժանիւր։ Մի՛ տաժանիր սնոտի երկամբք։ Զօրքն ամենայն վայրագնաց ջլաձիգ խզմամբ տաժանեալ։ Զոտս տաժանեալս լուացեր։ Զծանրաբեռնեալս եւ զտաժանեալս մեղօք. (Խոր. ՟Գ. 43։ Երզն. մտթ.։ Յհ. կթ.։ Շար.։ Ժմ.։)
nutrive, alimentary.
Հովիւսն տածողական զհօրանս ուլուցն ամայաբնակաց. (Նար. ՟Խ՟Զ։)
talent (weight);
talent, ability, parts, attainments;
— ոսկի, golden talent.
Նախանձու զտաղանդ արուեստիցն արգելուցուն յայնցանէ, որք ուսանելն կամիցին. (Մանդ. ՟Ժ՟Ը։)
cf. Տաղաւարիմ.
Եթէ ծովն իսկ արտաքս անկցի, առաջի կոյս նաւին տաղաւարելով, ի ծովին լուանալով զոտսն. (Պղատ. օրին. ՟Թ։)
to be distressed, harassed, uneasy, annoyed, plagued.
Ընդ պահոց երկարութիւնս կարճամտաբար տաղտապին։ Դժուարի եւ տաղտապի ընդ լուր նախատանաց անձին. (Լծ. կոչ.։ Բրսղ. մրկ.։)
cf. Տաղտկանամ.
Որ սովորն իցէ նեղութեան՞ չտաղտկայ ինչ ընդ ճնշելն։ Զի՞նչ դիւրին քան զուտելն կայցէ. այլ բազումք առ զմայլութեան (գինւով) եւ ընդ ուտելն տաղտկան. (Ոսկ. ՟ա. թես. ՟Թ. եւ Ոսկ. եբր.։)
to be disgusted, wearied, sick or tired of, to loathe, to nauseate;
տաղտակացեալ եմ ի մարդկանէ, I am weary of men.
Որ սովորն իցէ նեղութեան՞ չտաղտկայ ինչ ընդ ճնշելն։ Զի՞նչ դիւրին քան զուտելն կայցէ. այլ բազումք առ զմայլութեան (գինւով) եւ ընդ ուտելն տաղտկան. (Ոսկ. ՟ա. թես. ՟Թ. եւ Ոսկ. եբր.։)
to tire, to disgust, to put out of conceit, to annoy, to sicken, to plague.
Եւ այնոցիկ մանաւանդ թէ լուրն զլսելիս մեր տաղտկացուցանէր. (Խոր. ՟Ա. 31։)
many roomed.
Շինէ անդ վայելչական տեղի խրախից՝ բլուր մի պարսպեալ՝ տաճարախիտ շինուածովք. (Արծր. ՟Դ 11։)
to give, to present, to offer;
to concede, to grant, to bestow;
to provide, to furnish, to lend;
to give up, to deliver, to abandon, to expose;
to make, to render, to produce, to cause;
— զանձն, to apply to, to addict oneself to;
to give oneself up to, to abandon oneself;
— խօսել, to cause to speak;
— պատասխանի, to answer, to reply, to respond;
cf. Պատասխանի;
չ— դուլ եւ դադար, to give neither peace nor rest, to disturb continually;
— իշխանութիւն, to invest or intrust with authority;
վկայագիր, անցագիր —, to deliver a certificate, to grant a passport;
մրցանակ, վարձս —, to decree rewards, to award prizes or premiums;
— ածել, to cause to bring;
— գերեզմանի, to bury, to inter;
— ի բանտ, to put in jail or prison, to imprison;
ժողով —, to come together, to assemble, to reunite, to meet, to hold a meeting;
քարամբք —, to strike with stones;
տաց զքեզ յազգ մեծ, I will make of you a great nation;
տացէ քեզ տէր լինել, may you be!
չէ տուեալ ամենեցուն, it is not every one that can;
զորս ընդ ձեռամբ ձերով ետու, which I put in subjection to you;
ես ետու տանել զուլդ, I have sent the kid;
հօրն իւրում ետ տանել, he sent to his father;
տուր բերել ինձ փայտս մայրս, send me cedar wood;
ետ զանձն իւր երթալ, he went;
զլէգէոնս այսոցն՝ անդնդոց տայ, he sends the legions of devils into the pit;
զպատիժս տայցեն յաւիտենից տանջանաց, they will suffer eternal punishment;
զմեզ ի կորուստ եւ յոչէութիւն տան, they load us with evil and annihilate us;
մի տայք մեռանել, do not leave to die.
Սոքա չեն ի վարձու տալոյ զիշխանութիւն հոգւոյն սրբոյ. (Կոչ. ՟Ժ՟Դ. այսինքն տալոց. (ռմկ. տալու պէս չեն)։)
ՏԱԼ ԳԵՏՈՅ, կամ ՄՕՐԱՑ, կամ Ի ՄՕՐԻՆ. Ստիպել մխիլ եւ խրիլ կամ ընկղմիլ։ (Մամիկ.։) Կամ ՏԱԼ ԶԱՆՁՆ ի բլուրն. որպէս (Դիմել. անդ։)
to carry, to carry away or off, to bear off, to take or convey away, to lead, to bring, to fetch away, to transport;
to drive at, to tend or lead to;
to hold, to contain, to comprise, to include, to comprehend;
to bear, to suffer, to endure;
to carry to an end, to accomplish, to crown;
to be brought, conducted, led;
յինքն —, to appropriate to oneself, to assume wrongfully, to arrogate, to lay claim to;
ընդ միտ —, to take exception or offence at, to find fault with;
— եւ ածել ինչ, to publish, to celebrate, to make public.
φέρω (լծ. բերել). ի կատարեալն ἥνεγκα (ի ἅγω լծ. ածել). porto, duco, fero, tollo, tuli եւ այլն. որ եւ ἁποφέρω, ἑκφέρω, ἁπάγω , διάγω, ἁνάγω, μετάγω, διακομίζω եւ այլն. Փոխադրել այլուր. աստի անդր տեղափոխել. վարել. եւ բառնալ բերել՝ յանձին կամ ի վերայ իւր. կրել. տանիլ.
Մեծախոհութեամբ տանիք զրկանաց։ Զի՞նչ եղեւ, զի եւ ոչ դռնապանին տարար հարցմանն։ Համբերութեամբ աղքատութեանդ տանիցիս։ Չգալ ի վերայ՝ փորձութեանց, որ մեզ չէ՛ տանելի։ Տարեալ ժուժկալութեամբ համբերեցին տանջանացն. (Նախ. յոբ.։ Ոսկ. յհ. ՟Բ. 37։ Մանդ. ՟Դ։ Խոսր.։ Շար.։)
master of a house, head of a family;
landlord, house-holder;
patriarch, chief of a tribe or race;
— տարւոյ, the Sun's house.
οἱκοδεσπότης paterfamilias, herus. Տէր տանն. գլուխ ընտանեաց եւ գերդաստանի. տանտէր.
Խոյ յորժամ տանուտէր լինի. գարունն ազնիւ. Յորժամ ցուլն տանուտէր լինի տարւոյն, գարունն գիճային։ Առ ի յոյժ վրիպանացն՝ ասացին զտուընջենային եւ զգիշերային ծնելութիւնս ի տանուտեառնէ աստեղէ. (Շիր.։)
rack, instrument of torture.
Լինել արժանի գեհենի, զանազանութիւն ամենայն իրօք ունելով տանջանարանացն։ Նորագոյն տանջանարանաց եղեւ գտիչ։ Չարաչար տանջանարանք ճանապարհին չարագոյն էր քան զսպանումն եւ զմահ։ Ոչինչ քան զնոսա չարչարանսն չարագոյն է լուեալ ոք տանջանարան։ Համօրէն տանջանարանօք. (Բրս. հց.։ Նոննոս.։ Վրք. ոսկ.։ Վրք. հց. ՟Դ։ Ճ. ՟Բ.։)
Հրամայէ հանել զնա ի տանջանարան երկաթեղէն տապակի։ Զտանջանարանսն բազմապատիկս։ Հերքեսցին տանջանարանքն բազմօրինակք։ Այրեցողականն առանց լուսոյ՝ մեղաւորաց կարգի տանջանարան. (Յհ. կթ.։ Նար. հթ. ղե։ Շ. բարձր.։)
tortures, in torment;
tormenting;
torturer, executioner.
Ո՞ւր են՝ որ ասիցեն, եթէ տանջանաւորացն մխիթարութիւն է, եթէ ամենեքեան ի տանջանս գտանիցին։ Տանջանք ի տանջանս տանջանաւորացն յաւելուցուն. (Ոսկ. ես.։)
torment, torture, punishment, suffering, pain, plague, grief;
—նս ածել ի վերայ or արկանել զգլխով ուրուք, cf. Տանջեմ.
Յորժամ արասցէ յանցանս, արկից տանջանս զգլխով նորա։ Ընկալան զտանջանս իւրեանց ընդ իջեալսն ի խորխորատ։ Զմնացելոց տանջանաց լուծցեն զպատիժս։ Մեռաւ մեծաւ տանջանօք։ Մեծամեծ տանջանօք խոստովանել։ Բազում տանջանք են մեղաւորաց։ Ցաւովք եւ տանջանօք խրատեսցիս երուսաղէմ։ Ի տանջանաց լեզուի ծածկեսցէ զքեզ։ Ի միտս իւր իջանէր առ տանջանացն աստուծոյ։ Երթիցեն ի տանջանս յաւիտենականս.եւ այլն։
mistress of a house, matron;
housewife.
οἱκοδέσποινα materfamilias, matrona κυρία, δεσποίνη domina συνοικούσα cohabitans. Տան տիկինն. կին տանուտեառն. եւ կին օտար տնարար կամ տնօրէն տան. տնկալուչ.
fall, ruin.
Թաւալումն. կործանումն.
visible;
seeing;
—ք, organ of sight, the eyes;
cf. Շուրջ.
seeing;
prophet, seer.
Տեսանօղք անտեսին։ Տեսօղն տեսանողին լուսոյ առաջնոյ. (Շար.։ Շ. հրեշտ.։)
Իսրայէլ՝ տեսօղ զաստուած։ Ոչ տեսօղ աստհուծոյ, այլ աստուած ճշմարիտ անուանեալ։ Ամենայն տեսողացն երիկամունք դողային։ Տեսողացն ընթացեալք ի քաղաքն պատմէին։ Նա է իմաստուն, որ զտեսօղ միտքն գլուխ պահէ հոգւոյն. (Փիլ. իմաստն.։ Նար. կուս.։ Եղիշ. ՟Գ. Շար.։ Նախ. ժող.։)
fond of seeing.
theatre, spectacle;
scene;
sight, the eyes;
landscape, scenery;
watch-tower;
look-out man, top-man;
vedette;
շուրջ —, amphi-theatre;
— աշխարհի լինել, to be a subject of scorn or opprobrium.
Կեղծաւորելով իբրեւ ի տեսարանի։ Զորօրինակ ի տեսարանսն է տեսանել, որ ռամիկն՝ զօրավար եղեալ, եւ որ ծառայն է՝ թագ ի գլուխ ադեալ. (Փիլ. իմաստն.։ Նիւս. երգ.։ եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Գ։)
Աջ ապաւինութեան, տեսարան լուսաւորութեան։ Ամբարձաւ մտացն տեսարանօք ի տեղի գերակայիցն։ Առ ձեզ համբառնալ զմտաց տեսարան. (Նար. ՟Ձ՟Գ։ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Ա։ Գանձ.։)