Definitions containing the research ինքն : 5288 results

Օծումն, ման

s.

cf. Օծութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն օծմանն ոք անուանի քրիստոս (այսինքն օծեալ). (Պրպմ. ձ։)


Օձ, ից

s.

serpent, adder, snake;
— or — աւազակ, the devil;
— խարամանի, dipsas or dipsade;
— շչէ, the serpent hisses;
cf. Քաղցրութիւն.

· Calfa

NBHL (3)

ՕՁ ԱՒԱԶԱԿ. Նոյն ինքն բանսարկուն.

Եւ օձն էր իմաստնագոյն քան զամենայն գազանս։ Եւ եղիցի գան՝ օձ դարանակալ ի ճանապարհի։ Առաքեաց օձս կոտորիչս։ Հարուածովք կամակոր օձիցն։ Ի վերայ վիշապ օձին կամակորի (այսինքն գալարելոյ)։ Սպանցէ զնա լեզու օձի.եւ այլն։

Օձ է նոյն ինքն բանսարկուն. (Լմբ. ժղ.։)


Օձաձեւ

adj. s.

snake-shaped, snaky;
full of turnings & windings, going or running winding about, zigzag, crankling;
zigzag, crankle.

· Calfa

NBHL (1)

Ձեւ բնաւոր օձին ըստ հինգ թագաւորազն՝ կրկնելովն, կապէ զնոսա յեսու զհնգետասեան օձաձեւսն։ Թիւ թագաւորացն օձաձեւ էր, զձեւն կոխեաց։ Եթէ կամի (ոք), օձաձեւ լինի. եւ եթէ կամի, աստուածաձեւ։ Ինքն զինքն օձաձեւ արար. (Եղիշ. յես.։)


Օձապատիր

adj.

deceived by the serpent.

· Calfa

NBHL (1)

Պատրեալն յօձէ. եւ Եղեալն պատրանօք օձին, այսինքն բանսարկուին.


Օձտեմ, եցի

va. vn.

to divide, to disunite, to separate, to detach, to sever, to part, to distract, to divert from;
to dissipate, to disperse, to scatter;
to sow discord or strife;
to tear, to lacerate;
to be divided, dissipated, to dissent.

· Calfa

NBHL (2)

Որ օցտէ ի ճշմարտութենէ, այսինքն վարատէ. (Պիտառ.։)

Եթէ ոչ զեկեղեցի տեսանէաք օցտեալ եւ պառակտեալ յայլոց։ Մի՛ զմեծութիւն (համագոյ երրորդութեան) սնոտի անուամբ օցտեսցուք. վասն զի ոչ ոք է քան զինքն մեծ։ Ո՛վ երրորդութիւն, որ երկայնամիտ ես, որ այսքան ներեցիր զքեզ օցտողաց. (Առ որս. ՟Թ. ՟Ժ՟Դ։)


Օճառ, աց

s.

soap;
cf. Օշնան;
cf. Աճառ;
bride's dress, furniture, ornaments;
means, remedy.

· Calfa

NBHL (1)

Օճառք, այսինքն նիւթք անվանելի զինուց. (Լծ. նար.։)


Օն

s. int.

cheer, shout of encouragement;
— առնում, to cheer up, to pluck up courage;
Օ՛ն առ, Օ՛ն առեալ, now! come! cheer up! courage! bravo! օ՛ն անդր, oh fie! for shame! pshaw! avaunt! back ! stand back ! off or away with you! օ՛ն անդր, իբաց կաց, be off! go away! begone! get you gone! օ՛ն արի, rise up! come! օ՜ն եկայք, come along ! օ՜ն եկայք եւ մեք, let us go too;
օ՜ն արիք, arise! get up! օ՜ն եւ օն, so, in this or that way, thus, such;
certainly, to be sure, assuredly;
օ՛ն եւ օն արասցէ ինձ Աստուած եւ օ՛ն եւ օն յաւելցէ եթէ ոչ մահու մեռանիցիս, may God strike me if you die not ! օ՛ն եւ օն արասցեն դիք աստուածք եւ օ՛ն եւ օն յաւելցեն եթէ, the gods do so unto me, more also, if...;
օ՛ն եւ օն արասցէ ինձ Աստուած եւ օ՛ն եւ օն յաւելցէ եթէ, may the gods load or afflict you withevery evil if ...;
օն իբաց թողցուք, oh too much! leave off ! have done !

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛չ եթէ մատեանք ինչ են իրաց անցելոց, այլ՝ մարգարէութիւն իրաց լինելոց (այսինքն լինելւոց), եւ եթէ՛ օ՛ն թէ՛ օ՛ն՝ գալոց իրացն. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե։)


Օտարաբար

adv.

strangely;
like a stranger.

· Calfa

NBHL (1)

Ծնանի զոր յինքենէն՝ օտարաբար ըստ ի մէնջ (այսինքն աննման ծննդեան մերում). (Կիւրղ. գանձ.։)


Օտարանամ, ացայ

vn. fig.

to become a stranger, to adopt foreign manners & customs;
to estrange oneself, to go away, to leave;
to be alienated, estranged, disunited, disaffected.

· Calfa

NBHL (1)

Օտարանալ ի խռովութենէ, կամ յապաշխարութենէ, կամ ի հայրենեաց։ Օտարացեալ յառ նմա նմանութենէ։ Օտարացեալք աշխարհի, եւ որ ի սմա։ Օտարացեալն իմ ալեքսիանոս (այսինքն կամաւոր պանդուխտ). (Ոսկ. Ոսկ.։ Յճխ.։ Սարգ.։ Կիւրղ. գանձ.։ Վրք. հց.։)


Օտարատեսակ

adj.

of another kind, form or manner, diverse, different.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ոչ նման նոցա, այլ՝ օտարատեսակ, այսինքն այլաբուն քան զնոսա. (Պրպմ. ձ։)


Օր, աւուր, աւուրք, աւուրց

s. fig. adj. adv.

day, daytime;
time, days, life;
— գործոյ, work-day;
— տօնի, feast-day, holiday;
օր ծննդոց, birth-day;
ուտիք օր, flesh-day;
օր պահոց, fast day;
օր մոխրոց, ash-wednesday;
տօն աւուրց յաւուրս, universary solemnity;
գեղեցիկ or գեղածիծաղ օր, fine, splendid day;
բարենշան՝ երջանիկ or երանաւէտ օր, fortunate, happy, lucky day;
չարագուշակ օր, unlucky day;
այս or զայս օր, today;
օր ընդ մէջ օր ընդ օրն, every other;
օր յօրէ, from day to day;
օր ըստ օրէ, quotidian;
day by day, daily, every day, more & more;
օր աւուր, աւուր աւուր, աւուրց յաւուրս, daily, every day;
առ օրին, նոյն օրին, the same day, in the same day, presently, soon;
զօրն ցերեկ, զօրն իբուն, all day, all day long, during the livelong day, from morning till night;
զօր ամենայն, every day, diurnal;
all day long;
մինչեւ ցօր հասարակ, till noon;
աւուրն, a day;
յաւուր միում, ի միում աւուրց, one day, a day, one fine day, some fine day;
յերկրորդում աւուր, the day after, next day;
ի միուսում աւուր, the day after, tomorrow;
հետեւեալ օրն, the following day;
յետ երկուց աւուրց, two days after;
յերիր աւուր, in three days;
ի նմին աւուր, the same day;
ի նմին իսկ աւուր, the very same day;
յօրէ յառաջնմէ, from the first day;
զամենայն աւուրս, every day, for ever;
յաւուրս մեր, in our days, in these days, in our time;
յաւուրս յետինս, in the latter days, latterly;
յաւուրսն յայնոսիկ, in those times or days;
յաւուրս նորա, under him, during his time;
որ օր, the day that;
զաւուրս, many days, long time;
միով օրով, of a day;
օր ի յօր or օր յօր առնել, to put off from day to day, to procrastinate, to defer, to delay;
օր սահմանել, to fix a day;
կալ զօրս զերեկ դատարկ, to waste the day, to remain idle all day;
համարել զաւուրս, to count the days;
մեռանել լի աւուրք, to die full of days;
շրջել աւուրն, the passing of the day;
բառնալ զծանրութիւն աւուրն, to bear the burden of the day;
դեռ աւուր շատ կայ, it is not yet late, it is yet early;
մինչ աւուր կայ, while it is day;
զամենայն աւուրս կենաց իւրոց, for his whole lifetime;
երկայնին, կարճին աւուրք, the days grow or are growing longer, shorter;
երեք ժամ է աւուրն, it is three o' clock a. m.;
ոչ յետ բազում ինչ աւուրց, in a few days, soon, shortly;
տային նմա աւուրն նկանակ մի, they gave him a loaf daily;
մանուկ ծնեալ առ օրին, new-born babe;
օրն խոնարհեցաւ յոյժ, the day gave place to evening;
շատ է աւուրն, sufficient for the day is the evil thereof.

· Calfa

NBHL (4)

Եւ եղեւերեկոյ, եւ եղեւ վաղորդեան, օր մի։ Հանգեաւ յաւուրն եօթներորդ։ Եւ եղեւ յետ եւուրց։ Աւուր գնաց աստի, եւ աւուր գնաց անտի. (այսինքն միօրեայ ճանապարհ)։ Սուգ առի զաւուրս (ռմկ. օրերով, շատ օր). եւ այլն։

ՕՐ ՄԻ. որպէս ռմկ. այսինքն Յաւուր միում.

Օր մի երբեմն ասէ կայէն ցհաբէլ. (Եփր. ծն.։ Տե՛ս եւ Ո՛ր ՕՐ. իբր ռմկ. որ՛ օրն որ, այսինքն յորում աւուր։)

ԱՅՆ ՕՐ. իբր ռմկ. ան օրը. այսինքն Յայնմ աւուր, որ եւ ասի ԶԱՅՆ ՕՐ. որպէս դնի ըստ յն. յասելն.


Օրեր

s.

cf. Որեար;
*days.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսանե՞ս զառաքինութիւն այնր ժամանակի օրերոյ. վերծանելի՛ է ըստ ձեռագրաց՝ Որերոյ. այսինքն արանց, մարդկան։


Օրէնսդրութիւն, ութեան

s.

cf. Օրինագրութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Մովսէս օրէնսդրութիւնն։ Սա ինքն է կտակ յառաջ քան զօրէնսդրութիւնն։ Սկսաւ հոգեւոր օրէնսդրութիւն յաստուծոյ։ Զմոլար օրէնսդրութիւն կրօնիցն. (Յճխ. զ։ Մծբ. ՟Բ։ Եղիշ. ՟Բ։ Շ. մտթ.։ Արծր. ՟Դ. 12։)


Օրթի

s.

stand up !

· Calfa

NBHL (1)

ՕՐԹԻ ՕՐԹԻՒ. գրի ԱՒՐԹԻ կամ ԱՒՌԹԻ ԱՒՌԹԻՒ եւ ՈՐԹԻ ՈՐԹԻՒ. Բառ յն. օրթի. ὁρθοί recti, erecti. Ուղիղ, իմա՛ ուղղորդ եւ կանգուն յոտս կացէք՝ ուղղութեամբ եւ մտեաց՝ ուշ դնել սրբոյ աւետարան. յոր ըստյն. կցի յառաջնմէ սօֆիա, այսինքն իմաստութիւն, իմաստութեամբ։ (Պարգ։ եւ Ժմ.։)


Օրինագէտ

cf. Օրէնսգէտ.

· Calfa

NBHL (1)

Այլ ասիցես. մեզ զի. մեզ դնէ, զորս ոչ արար օրինագէտ ... այսինքն օրէնսգէտ չարար չուսոյց. (Լմբ. սղ.։)


Օրինադիր, դրաց

cf. Օրէնսդիր.

· Calfa


Օրինակ, աց

s. gr. prep. adv.

example, model, exemplar, original;
transcript, copy;
idea, shadow, image;
drawing, design, plan, project, representation;
form, manner, way, sort, figure;
sample, pattern, specimen;
paradigm;
as, in imitation of, after the fashion of, by way of, like...;
զայս —, զայս ձեւ օրինակի, զ— զայս, ըստ սմին օրինակի, — զայս, պէս զայս —, in this manner or way, thus, so;
զայն —, զնոյն —, ըստ նմին օրինակի, in that way, in the same way, likewise;
զոր —, օրինակի աղագաւ, — իմն, for example, for instance;
— իմն, let us say, we will suppose;
ըստ —ի, after the manner of, according to the example of, in imitation of, like;
սովին օրինակաւ, like that, in that way;
աստուածահրաշ օրինակաւ, in a divine way;
որով օրինակալ եւ է or իցէ, in whatever way it may be;
բարի՝ չար՝ քնաղ՝ գեղեցիկ —, good, bad, rare, fine example;
— տալ, to give or set the example;
— առաջի ընծայել, to indicate as an example;
— առնուլ, to take for example or for model, to follow;
— զանձն ընծայեցուցանել, կացուցանել, to shew or set oneself an example of;
—աւ իւրով քաջալերել, to encourage by one's example;
— եկաց թագաւորաց, he was the model of kings.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ մի՛ ի մարմինսմահկանացուս աստուածակերպ օրինակ (այսինքն օրինակաւ) բարձրանալ. (՟Բ. Մակ. ՟Թ. 12։)


Օրհաս, ի, աւ

s.

extremity, last moment, agony, death;
fate, destiny, fatality;
— մահու, the point of death, deaths-door;
յ— իւր ճեպել, to run to one's ruin;
ժամանէ յ— վախճանին, his last hour is at hand.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուած ետ զնա ի ձեռն նորա, այսինքն՝ օրհասն եկն եհես. (Եփր. ծն.։)


Օրհասական, ի, աց

adj.

in the pangs of death, at the last gasp, dying, expiring;
cf. Օրհասաբեր.

· Calfa

NBHL (1)

Պատասխանի ոչ ընկալեալ, օրհասականըն փութացեալ. այսինքն՝ զի կանխեաց մահն. (Շ. վիպ.։)


Օրհնութիւն, ութեան

s. mus.

benediction, blessing, doxology;
praise, laud, hymn, canticle;
blessings, great abundance, plenty, prosperity, wealth;
gift, present;
consecration;
the Eucharist;
eulogy;
relics;
instruments;
— օրհնութեանց, the Song of Songs, the song of Solomon;
— սեղանոյ, grace before meat;
— տալ, to bless, to pronounce the blessing;
առնուլ —, to receive the blessing, to be blessed;
to receive presents;
յ—ս համարիլ, to consider as a great blessing;
հայր, տուր ինձ զ— քո, father, your blessing.

· Calfa

NBHL (2)

Յեբրայեցւոց լեզուն՝ օրհնութիւն յովհաննէսն թարգմանի։ Յովհաննէս զնա անուանելով, այսինքն օրհնութիւն. (Կիւրղ. ղկ.։)

Թո՛ղ զի եւ մասն հացի օրհնեալ սոսկապէս՝ որ բաժանի ռամկին յարձակման պատարագի, ըստ յն. էւլօղի՛ա, այսինքն օրհնութիւն ասի։


Օփրանտ

s.

offering.

· Calfa

NBHL (1)

ՕՓՐԱՆՏ կամ ՕՖՐԱՆԹ, եւ կամ ՕՖՌԱՆԹ. Բառ ազդեական ի լատինէ օֆֆէ՛ռթում, օֆֆէ՛ռթա. այսինքն Ընծայ նուէր. տուրք. պատարագիք. ժամուց, յիշելիք.


Ֆռանգ

cf. Փռանկ.

· Calfa

NBHL (1)

cf. ՖՌԱՆԿ, cf. ՖՐԱՆԿ, cf. ՓՌԱՆԿ, ի բռ. յտկ. ան։ Այլ գտանի դրոշմեալ եւ երբէմն ըստ կամի գրչաց՝ եւ ֆ տառիւ ի գիրս Մագիստր. Շ. Լմբ. Մխիթ. գոշ. Վրդն. եւ հետագայից. որպէս եւ ի լուսանցս օրինակաց սուրբ գրոց առ կիլիկեցւովք դնի սկիզբն լատին գլխակարգութեանց գրովս ֆ. այսինքն ըստ Ֆռանկաց, իմա՛ լատինացւոց։


Ֆրեր

s.

brother;
—ք, Crusaders;
Templars, Knights templars.

· Calfa

NBHL (2)

cf. ՖՌԷՐ;
ձայն գաղղիական ի լատինականէս ֆռա՛դեր. պրս. պիրատէր . այսինքն Եղբայր։ (ի յետին օրինակս թղթոյ դաշանց. որ ըստ հին գրչութեան ունի լինել Փրեր։) Իսկ ի Պատմ. մատթէի ուռհայեցւոյ եւ Գրիգորի երիցու՝ Ֆրեր կամ Փրեր կոչին խաչակիր զօրք լատինացւոց։ Որպէս եւ Երզնկացին ի յիշատ. քեր. ասէ.

Քաղաքն աքայ, զոր ունէին ազգը Ֆրերացն՝ տունն դամբլուն եւ ոսպեթալին. այսինքն տաճարական եւ ասպնջական կոչեցեալքն։


Ածանց, աց, ից

NBHL (1)

ԱԾԱՆՑ մանաւանդ ԱԾԱՆՑՔ. παράγωγον derivativum Բառ ըստ քերականաց՝ ածեալ եւ անցուցեալ՝ այս ինքն վերածեալ ի նախատիպ գոլոյ յայլ վիճակ յաւելուածով աննշան մասնկան, որ տայ զմասնաւոր նշանակութիւն.


Ակն, ական, կունք, կանք

NBHL (1)

Որ յակն գային, տանէր առ ինքն. (Բուզ. Դ. 58։)


Ակնակռիւ՞՞՞լինիմ

NBHL (1)

Յորժամ ոք ի նոսա (այս ինքն ի մէջ քրմուհեաց) ակնակռիւ լինիցի յանցաւորաց ճանապարհին. (Թղթ. բարուք.։)


Աղերսահայց

NBHL (1)

Գագիկ Արծրունի աղերսահայց յարքայէ Սմպատայ լեալ՝ առ ինքն զքաղաքն Նախջուան խոկայր դարձուցանել. (Յհ. կթ.։)


Աղիկամի

NBHL (1)

Զմակեդոնացիս հռովմայեցիք ինքնօրէնս աղիկամիս թողին։ Առեալ կարասի յանտիոքացւոց՝ ինքնօրէն աղիկամի զքաղաքն թողոյր. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Աղիկամութիւն, ութեան

NBHL (2)

Ինքնօրէն աղիկամութեանն ամք ՟Ժ՟Թ։ Առին ի հռովմայեցւոց զինքնօրէն աղիկամութիւն։ Զաշխարհին ինքնօրէն աղիկամութիւն. (Եւս. քր. ՟Ա։)

αὑτονομία libertas Ազատութիւն՝ ըստ կամի ինքնօրէն աղիկամի գոլոյ.


Աղօթակից, կցի, կցաց

NBHL (1)

Վասն Աստուծոյ խօսիմ, եւ ձեզ զնոյն զայս աղօթակից լինիմ զգովելի կիրսս եւ զերանելի. այս ինքն խնդրեմ աղօթիւք. (Ածաբ. մկրտ.։)


Ամարայնոյ

NBHL (1)

Մրջիւն պատրաստէ ամարայնոյ (այս ինքն յամարայնոյ) զկերակուր իւր. (Առակ. ՟Լ. 25։)


Ամարանի, անւոյ

NBHL (1)

որպէս ԱՄԱՐԱՅՆԻ. այս ինքն յամարանի. յն. յամարան, կամ ի հունձս. θέρους, ἑν ἁμητῷ. aestate. ամառը, ամըռւընէ. եազըն.


Ամենածին

NBHL (1)

Ամենածին կուսի թագուհւոյ (այս ինքն եկեղեցւոյ). (Նար. ՟Ղ՟Բ։)


Ամենամաքուր

NBHL (1)

Գեղեցիկ այս ինքն ամենամաքուր մարդկութեանն պատմուճանաւ, որ ոչ արար մեղս. (Լծ. ածաբ.։)


Ամենապետ

NBHL (1)

Այր ճոխ ի դրան արքունի, եւ ստրատելատ, այս ինքն ամենապետ. (Ճ. ՟Բ.։)


Ամենուստ

NBHL (1)

Զամենուստ գոյից զբարեհռչակեալ անունդ։ Յամենուստ մասանց (այս ինքն կողմանց)։ Անմասն յամենուստ բարեկարգութեանց։ Ի յամենուստ ծառայութենէ. (Նար.։)


Ամէներջանիկ

NBHL (1)

Հուր ամէներջանկօքն իւրովք զամենեսեան հաղորդութեամբք (այս ինքն հաղորդելով՝) անծախ մնացեալ. (Դիոն. երկն. ՟Ժ՟Ե։)


Ամէնիմաստ

NBHL (1)

Ամենիմաստի է զարուեստն (այս ինքն յարուեստի՝) յառաջ քան սկսանել զիմեքէ կազմածէ՝ զբաւականն գիտել նիւթ։ Ամենայն տունն Աբրահամու ամէնիմաստին։ Առ Մովսէսի ամէնիմաստին. (Փիլ.։)


Այգուց

NBHL (1)

Որ երէկ սերմանեցան, յայգուցն ապականեալ՝ պատրաստեցան (այս ինքն բուսան յերկինս). (Թէոփիլ. Խ. Մկ։)


Այլաչափ

NBHL (1)

Չափոցն եւ թուոցն են ոմանք, որ ինքնաչափք եւ ինքնաթիւք են, եւ նոյնք այլաթիւք եւ այլաչափք են. (Սահմ. ՟Գ։)


Այրելի, լւոյ, լեաց

NBHL (1)

Զի իցէ մարդկան այրելի". յն. յայրումն. այս ինքն ի պէտս այրելոյ։ (Ուր եւ ԼԹ. 9.)


Անբաժանական

NBHL (1)

Զինքն գիտելով աստուածայինն իմաստութիւն՝ գիտասցէ զամենայն, աննիւթաբար զնիւթեղէնս, եւ անբաժանական զբաժանականս, եւ զբազումս միեղինապէս. (Դիոն. ածայ. ՟Է։)


Անգեղեցիկ, ցկի, կաց

NBHL (1)

Ամենատեսակ, անկերպ, անգեղեցիկ։ Անգեղեցիկ ասէ, որպէս գեղեցկութեան ի նմանէ եղելոյ. իսկ ինքն ի վեր քան զգեղեցկութիւն է. (Դիոն. ածայ.։ Մաքս. անդ։)


Անծածկոյթ

NBHL (1)

Զանծածկոյթսն զարդարէ, եւ կազմութեամբ իւիք տայ պատել զնոսա. (Դիոն. երկն.։) յն. անհովանի, այս ինքն հոլանի։


Անձնիշխանաբար

NBHL (1)

Զամնեայն օրէնսն անձնիշխանաբար փոփոխել ջանայք (ասես)։ Ասացեր, անձնիշխանաբար զթլփատութիւնն մեզ ի մկրտութիւն փոխել, զայս ո՛չ մեք, այլ նոյն ինքն տէրն ի մկրտութիւն փոխել. զայս ոչ մեք, այլ նոյն ինքն տէրն փոխեաց. (Ղեւոնդ.։)


Անպատիժ

NBHL (1)

Զդատողութիւնն (արա՛) անպատիժս. այսինքն առանց պատժի կամ պատժելոյ. (Նար. գանձ խչ.։)


Անվրիպութիւն, ութեան

NBHL (1)

Անմեղս եւ անվրիպութիւնս (այսինքն անվրիպութեամբ) ըստ քրիստոսի հետոցն ընթանայ. (Նար. ՟Հ՟Ե։)


Ապրեմ, եցի

NBHL (1)

Զի այնպէս կարգն իսկ ողջ ապրի (այսինքն պահի), եւ եբրայեցին ընդ ասորւոյն միաբանի. (Կիւրղ. ծն.։)


Աջոյ, Աջու

NBHL (1)

Որ ընդ աջմէն եւ ընդ ահեկէն է, այսինքն առ որդիսն աջու, եւ առ որդիսն ձախու. այսինքն աջակողմեան, կամ աջակողման. (Եփր. ՟բ. կոր.։)


Առաջնապահ

NBHL (1)

Նա ինքն է առաջնապահ եւ վերջնապահ. (Եփր. ծն.։)