to anoint;
to consecrate;
— ոսկւով, to gild;
— արծաթով, to silver;
— զանձն իւղով անուշիւ, to pomatum, to perfume one's person.
· Calfa
χρίω (յորմէ χριστός . քրիստոս, օծեալ). ungo (unctus) ἁλείφω, ἑγχρίω oblino λιπαίνω pinguefacio, impinguo. Մածանել՝ շաղախել՝ ներկանել. զանգանել իւղով. արկանել զձէթ՝ զմիւռոն՝ զիւղ անոյշ ի գլուխ, եւ զայլ հիւթս պարարտութեան ի վերայ այլոց իրաց. եւ Պարարել. օծել, եղ քսել. եբր. մաշախ. յորմէ մէսիա.
cf. Օծելութիւն;
anointing, consecration;
վերջին օծումն, extreme unction.
· Calfa
serpent, adder, snake;
— or — աւազակ, the devil;
— խարամանի, dipsas or dipsade;
— շչէ, the serpent hisses;
cf. Քաղցրութիւն.
· Calfa
Եւ օձն էր իմաստնագոյն քան զամենայն գազանս։ Եւ եղիցի գան՝ օձ դարանակալ ի ճանապարհի։ Առաքեաց օձս կոտորիչս։ Հարուածովք կամակոր օձիցն։ Ի վերայ վիշապ օձին կամակորի (այսինքն գալարելոյ)։ Սպանցէ զնա լեզու օձի.եւ այլն։
would to God ! Please God ! God grant it !
· Calfa
Տրտընջէին, եւ ասէին, օ՛շ թէ մեռեալ էաք։ Օ՛շ թէ անսայիք փոքր մի։ Որոյ օ՛շ թէ՝ ըստ ասողին՝ լինէր արգանդ անորդի. (Պրպմ՞ ձ։ Ոսկ. ՟բ. կոր.։ Սկեւռ. աղ.։)
strangely;
like a stranger.
· Calfa
Ծնանի զոր յինքենէն՝ օտարաբար ըստ ի մէնջ (այսինքն աննման ծննդեան մերում). (Կիւրղ. գանձ.։)
to become a stranger, to adopt foreign manners & customs;
to estrange oneself, to go away, to leave;
to be alienated, estranged, disunited, disaffected.
· Calfa
Օտարանալ ի խռովութենէ, կամ յապաշխարութենէ, կամ ի հայրենեաց։ Օտարացեալ յառ նմա նմանութենէ։ Օտարացեալք աշխարհի, եւ որ ի սմա։ Օտարացեալն իմ ալեքսիանոս (այսինքն կամաւոր պանդուխտ). (Ոսկ. Ոսկ.։ Յճխ.։ Սարգ.։ Կիւրղ. գանձ.։ Վրք. հց.։)
of another tribe, foreign, heterogeneous.
· Calfa
Որպէս այլասեր եւ օտարացեղ առնել զնա (զորդի ի հօրէ). (Կիւրղ. գանձ.։)
heterodox, heretical.
· Calfa
Զսատակիչ ձայնս օտարափառացն։ Հեռի փախիցէ օտարափառացն աղճատանք։ Ըստ օտարափառիցն մոլորութեան. (Կիւրղ. գանձ.։)
day, daytime;
time, days, life;
— գործոյ, work-day;
— տօնի, feast-day, holiday;
օր ծննդոց, birth-day;
ուտիք օր, flesh-day;
օր պահոց, fast day;
օր մոխրոց, ash-wednesday;
տօն աւուրց յաւուրս, universary solemnity;
գեղեցիկ or գեղածիծաղ օր, fine, splendid day;
բարենշան՝ երջանիկ or երանաւէտ օր, fortunate, happy, lucky day;
չարագուշակ օր, unlucky day;
այս or զայս օր, today;
օր ընդ մէջ օր ընդ օրն, every other;
օր յօրէ, from day to day;
օր ըստ օրէ, quotidian;
day by day, daily, every day, more & more;
օր աւուր, աւուր աւուր, աւուրց յաւուրս, daily, every day;
առ օրին, նոյն օրին, the same day, in the same day, presently, soon;
զօրն ցերեկ, զօրն իբուն, all day, all day long, during the livelong day, from morning till night;
զօր ամենայն, every day, diurnal;
all day long;
մինչեւ ցօր հասարակ, till noon;
աւուրն, a day;
յաւուր միում, ի միում աւուրց, one day, a day, one fine day, some fine day;
յերկրորդում աւուր, the day after, next day;
ի միուսում աւուր, the day after, tomorrow;
հետեւեալ օրն, the following day;
յետ երկուց աւուրց, two days after;
յերիր աւուր, in three days;
ի նմին աւուր, the same day;
ի նմին իսկ աւուր, the very same day;
յօրէ յառաջնմէ, from the first day;
զամենայն աւուրս, every day, for ever;
յաւուրս մեր, in our days, in these days, in our time;
յաւուրս յետինս, in the latter days, latterly;
յաւուրսն յայնոսիկ, in those times or days;
յաւուրս նորա, under him, during his time;
որ օր, the day that;
զաւուրս, many days, long time;
միով օրով, of a day;
օր ի յօր or օր յօր առնել, to put off from day to day, to procrastinate, to defer, to delay;
օր սահմանել, to fix a day;
կալ զօրս զերեկ դատարկ, to waste the day, to remain idle all day;
համարել զաւուրս, to count the days;
մեռանել լի աւուրք, to die full of days;
շրջել աւուրն, the passing of the day;
բառնալ զծանրութիւն աւուրն, to bear the burden of the day;
դեռ աւուր շատ կայ, it is not yet late, it is yet early;
մինչ աւուր կայ, while it is day;
զամենայն աւուրս կենաց իւրոց, for his whole lifetime;
երկայնին, կարճին աւուրք, the days grow or are growing longer, shorter;
երեք ժամ է աւուրն, it is three o' clock a. m.;
ոչ յետ բազում ինչ աւուրց, in a few days, soon, shortly;
տային նմա աւուրն նկանակ մի, they gave him a loaf daily;
մանուկ ծնեալ առ օրին, new-born babe;
օրն խոնարհեցաւ յոյժ, the day gave place to evening;
շատ է աւուրն, sufficient for the day is the evil thereof.
· Calfa
Եւ առ նմա ագան այն օր, զիժամ էր իբրեւ տասներորդ. (Յհ. ՟Ա. 59։)
Առ օրին տալ զվարձս վարձկանին։ Իբրեւ մանուկ ծնեալ առ օրին յարգանդէ. (Նախ. ղեւտ.։ Մծբ. ՟Ժ՟Ե։)
professor of jurisprudence, legist, lawyer;
legislative, instructive.
· Calfa
Անդ ի գանձակ օրէնսուսոյց սուրբ ծնօտն լուսաւորչին. (անդ։)
girl, maid, virgin, maiden, damsel;
young lady.
· Calfa
Օրիորդացըն հետեւեալ, փեսաւէրին թիկունս հասեալ։ Հարսունք երկնաւորք, եւ օրիորդք ըղձաւորք. (Շ. վիպ. եւ Շ. գանձ.։)
Whose name is blessed.
· Calfa
Երեքսրբեան անսահմանելի՝ օրհնանուն կենդանի. (Նար. գանձ խչ.։)
to bless, to shower down or bestow blessings on;
to bless, to consecrate, to offer;
to bless, to glorify, to sing hymns, to praise;
to bless, to prosper, to speed;
to salute, to greet;
to curse, to blaspheme;
— զսեղան, to say grace, to ask a blessing;
— զոք յերեսս, to curse a person to his face;
ո՞չ օրհնեցի զքեզ, didnt I curse you nicely ?
· Calfa
Առեալ զհացն՝ օրհնեաց. եւ օրհնելն՝ զհոգին սուրբ ալ ի նմա, զի զհացին միուիւն յորդին աստուծոյ հրաշագործեսցէ (հոգին՝ որպէս յարգանդի կուսին). (Խոսր. պտրգ.։)
ՕՐՀՆԵԼ ԶԱՍՏՈՒԱԾ՝ է Փառս եւ գովութիւնս տալ նմա, եւ Գովաբանել կամ երգանել. որ եւ ասին ի յն. լտ. εὑλογέω benedico αἱνέω laudo ὐμνέω, ἁνυμνέω hymnum dico, cantu celebro ᾅδω cano, canto.
Եթէ ամենայն ախորժումն ոչ առանց բանի լինի, զիա՞րդ ախորժումն յախորժման լինի. (Կիւրղ. գանձ.։)
ԱՌ ԱԿԱՆ ԴԻՊԻԼ. Պատահել աչաց. տեսանել ըստ դիպաց. աչքին զարնել՝ հանդիպիլ. կեօզիւնէ տօգանմագ՝ իլիշմէք.
Ի վերայ առասականացն միանունութիւն. ակն աչից, եւ աղբեր, եւ ակն քարի պատուականի. (որք առ հասարակ ի դէպ գան եւ ականն արեւու.) (Երզն. քեր.։)
Կոչէ եւ ձեռն վասն ներգոյին ի նմա ամենագործ զօրութեան։ Ստեղծեալ ամենագործ զօրութեամբ. (Կիւրղ. գանձ.։)
Խնամող ուղեկից ամենավստահ։ Ամենավստահ կառավարութեամբ (ընդ օդս)։ Շառաւիղս ամենավստահս ի խոնարհ առաքեալ. (Նար. գանձ եկեղ. եւ Նար. հոգ. եւ Նար. խչ.։)
Տախտակ անխորտակելի։ Պարփակարան անխորտակելի նորոյս սիրովնի. (Նար. գանձ խչ. եւ Նար. ՟Ղ՟Բ։)
Վասն անմահկանացու կենացն փափագանաց վախճանել զմահկանացու կեանսն. (Փիլ. տեսական.։)
Զբազում մթերս գանձուց տային ի ձեռս թշնամեաց, զի թերեւս ապրեսցեն զանձինս իւրեանց. (Ղեւոնդ.։)
Արգելաւորն եւ կրօնաւոր լերկ է (որպէս զյակոբ՝) սակաւապէտութեան ընկեր։ Արգելաւորքն եւ յաղթկուքն հարկաւորօքն հարկաւորօքն մահկանացուին գան ի կերակուրս եւ յըմպելիս։ Առաքինին սակաւապէտուեան, եւ արգելաւոր կրօնաւորութեան է ընկեր. (Փիլ.։)
Յորժամ զրկիցին ինչ, գազանեն. եւ յորժամ զայլս զրկեալս տեսանիցեն, մեղկին, իգանան, լքանին. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 16։)
Ցոյ՛ն ցուցանէ քեզ թշնամի, որ ընդ գանձիդ դէմ մարտնչի. (Երզն. ոտ. այբուբ.։)
Երթա՛յք դուք ի գեղդ, որ ընդդէմ ձեր կայ։ Առաջի տապանակին վկայութեան՝ ընդդէմ վկայութեանն։ Ընդ կողմն արեւելից՝ ընդդէմ քաւութեանն։ Կայր Յիսուս ընդդէմ գանձանակին.եւ այլն։
Երկաքանչիւր ոք կողմն (զգեստուց) գանգրաձեւ գեղեցիկ խորշաքաղ զպարեգօտսն պի կուրծն ժողովեսցէ. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ը։)
Խրոխտականն՝ անձնահաճական եւ սիգանձն լսի, որ ինքն զինքն ամբառնայ ի դսրով. (Երզն. քեր.։)