Definitions containing the research գան : 3047 results

Պատկերիմ, եցայ

vn.

cf. Պատկերանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մարդոյ ստեղծանիլն՝ նախ սերմանի յարգանդ, ապա պատկերի, եւ ապա աճէ, եւ ապա զարգանայ. այս է չորք դարք. (Մեկն. ծն.։)


Պատճէն, ից

cf. Պատճեան.

· Calfa

NBHL (1)

Պատճէն հրովարտակացն կամ հրովարտակին։ Պատճէն գրոյն, կամ բանից։ Զգիրս զայս գրել ի տախտակս պղնձիս, եւ զպատճէնս նոցա դնել ի գանձ։ Եւ առ նոսա գրեցի պատճենիւդ այդուիկ. (Եսթ. ՟Դ. 8։ ՟Ը. 13։ եւ ՟Ա. Մակ. ստէպ։ ՟Բ. Մակ. ՟Թ. 25։)


Պատմութիւն, ութեան

s.

history;
narration, recital, account;
tale;
explanation, exposition;
— վարուց, biography;
cf. Կենսագրութիւն;
— արտաքնոց, profane history;
— սուրբ գրոց, Sacred History;
գիրք or յիշատակք պատմութեանց, Stromatum;
կարգել զ—, cf. Պատմագրեմ;
ի — արկանել, cf. Պատմեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Պատասխանի, թէ վասն է՞ր ասես զիս բարի. եւ պատմութիւն բանին։ Յանդիմանութիւն անուսումնութեան է ասացեալդ, եւ ո՜չ աստուածաբանութեան պատմութիւն։ Ըստ պատմութեան յեղանակի (այսինքն բացատրական եղանակաւ)։ Պատմութիւն ուղիղ հաւատոյ. (Կիւրղ. գանձ.։)


Պատուակից, կցի, կցաց

adj.

equal in honour or rank.

· Calfa

NBHL (1)

Զաթոռակիցն նորա եւ զպատուակից բանն. (Կիւրղ. գանձ.) (յն. թագաւորակից. συμβασιλεύων qui una regnat ).


Պատուաւոր

adj. s.

honourable, respectable;
honorary;
honest;
noble, magnate, dignitary;
—ք, nobility.

· Calfa

NBHL (1)

Պատուաւորաց ոմանց գանձս եւ գերդաստանս առաջի մատուցանէին. (Յհ. կթ.)


Պատուէր

s.

commandment, order, injunction;
precept;
warrant, commission;
instruction, lesson;
ordinance, decree;
— տալ, դնել, to give orders or directions, to command, to order, to charge, to dispose, to enjoin;
to commission, to intrust with a message;
— հրամանի ի վերայ դնել, to order;
to appoint, to decree;
— or հրամանի ընդունել, to receive orders to.

· Calfa

NBHL (1)

Ուսուցանել զպատուէրս մարգան։ Զպատուէր առի ի հօրէ իմմէ։ Այս է պատուէր իմ, զի սիրեսջիք զմիմեանս։ զպատուէս տեառն եւ փրկչին.եւ այլն։


Պատուհասական, ի, աց

cf. Պատուհասագոյն.

· Calfa


Պատրաստաբար

adj.

promptly, readily, eagerly, with great alacrity.

· Calfa

NBHL (1)

Պատրաստաբար եւ մեծայորդոր փութով գանձեցէ՛ք անձանց զփրկութիւն. (Արիստակ. մկրտ.)


Պատրիարգարան

s.

patriarchate, patriarch's residence or see.

· Calfa

NBHL (2)

իսկ զանդրոնիկէ տարաւ ընդ ինքն պատրիարգն ի պատրիարգանոցն։ Իսկ երանելին յովհան նստէր ի պատրիարգանոցն հանդերձ քառասուն եպիսկոպոսօք. (Վրք. հց. ՟Ը։ Վրք. ոսկ.։)

ՊԱՏՐԻԱՐԳԱՐԱՆ ասի եւ աթոռն կամ քաղաք պատրիարգանիստ. կաթողիկոսարան, եւ այլն.


Պատրիկ, րկաց

s.

patrician, noble.

· Calfa

NBHL (1)

Բառ յն. եւ լտ. բադրի՛գիոս, բադրի՛չիուս . πατρίκιος, εὑπατρίδης patricius. Մի յաւագանւոյ՝ իբրեւ հայր հայրենեաց՝ զկնի ծերակուտի. բդեաշխ. նախարար. պարետ. եպարքոս.


Պատրուակեմ, եցի

va.

to cover, to veil, to mask, to palliate;
to pretend.

· Calfa

NBHL (1)

Զպատրուակ հայկին ... զտնօրէնութիւն որդւոյ ասէ, որ պատրուակեցաւ յարգանդի կուսին. (Ոսկիփոր.։)


Պարագայ, ից

adj. s.

circumjacent;
circumstance;
particular, detail;
turn, revolution;
—ց ամօք, for many or long years.

· Calfa


Պարագրեմ, եցի

va.

to circumscribe, to confine, to limit;
to comprehend, to contain;
to describe;
to trace or draw the first strokes, to sketch the outline of;
to rough-draw.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ հարկաւ եւ ընդ սկզբամբ պարագրեն զգերագոյնն քան զհարկ եւ զսկիզբն. (Կիւրղ. գանձ.։)


Պարանոց, աց

s.

neck;
throat;
— ծովու, isthmus;
strait;
— սրուակաց, neck;
cf. Զոյգ;
անականել զ—աւ or ի վերայ —ի ուրուք, to fall upon the neck of;
գնալ ի բարձր —, to walk proudly or majestically, to strut;
կորացուցանել, դարձուցանել զ—, to take to flight, to flee, to run away.

· Calfa

NBHL (1)

Եւրոպէ ... արձագանքն հերակլեայ, եւ խորքն պոնտոսի, եւ ծովն իւռկանեայ. յորմէ նեզագոյն պոնտոսի, եւ ծովն իւռկանայ. յորմէ նեզագոյն պարանոց ինչ ի պոնտոս անցանի։ իսկ ասիա է յասացեալ պարանոցէդ պանտոսի եւ իւռկանայ ծովուն մինչեւ ցմիւս պարանոցն, Եւն. (Արիստ. աշխ.։)


Պարապեմ, եցի

vn. va.

cf. Պարապիմ;
cf. Պարապեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծամեծք աւագանւոյն՝ ձորոց եւ լերանց եւ ամրոցաց պարապէին. իմա՛ դադարէին ի նոսա ամրացեալք։


Պարապետ

s.

cf. Պարագլուխ;
dancing-master.

· Calfa


Պարապումն, ման

s.

cf. Պարապութիւն ;
scholium, commentary;
— առնուլ, to take time or leisure.

· Calfa

NBHL (1)

Պարապումն յաղագս մարմնաւորութեան, եւ այլն. (Կիւրղ. գանձ.։)


Պարաւանդ, ից, աց

s.

tie, rope, cord, bonds, iron, fetters.

· Calfa

NBHL (2)

Տարկինոս սիւպերբոս եգիտ կապանս, գանս, կոճեղս, բանաս, պահս, պարաւանդս, անուրս. (Եւս. քր. ՟Բ։)

κλοιός, -όν, σειρά ligamen, vinculum. Կապ, եւ կապանք՝ ոտից, եւ պարանոցի. շղթայ, եւ տոռն. պարան. սիրայ. (որպէս թէ շուրջ պնդիչ՝ կապիչ՝ կամ վանդիչ պարանաւ. որպէս եւ գանգանաւանդ՝ է ատամնակապ, բերանակապ).


Կամակոր, աց

adj. fig. adv.

crooked, bent, curved, tortuous, sinuous;
indirect, crafty;
cf. Յամառ;
— շաւիղ, winding path, crooked way;
crookedly, against the grain.

· Calfa


Կամաւորական, ի, աց

adj.

cf. Կամաւոր.

· Calfa


Կամովին

adv.

voluntarily, willingly, of one's own accord or free will.

· Calfa


Կամք, մաց

s.

will, determination, intention, design;
wish, desire;
humour, fantasy, whim, caprice;
ի կամաց, կամօք եւ ախորժիւք, voluntarily, willingly;
կամօք, on purpose, designedly;
ըստ կամի, ըստ կամս, at will, ad libitum, arbitrarily, at pleasure;
at discretion;
յոչ կամաց, unwillingly, in spite of oneself, against one's will, reluctantly, grudgingly;
յօժար —, readiness, inclination, willingness;
յեղյեղուկ —, caprice, fickleness;
ինքնիշխան, բացարձակ —, absolute will, arbitrariness, despotism;
անձնիշխան —, free-will;
անձնահաճ —, humour, whim, caprice, fancy;
ըստ կամս անձին գնալ, to indulge one's fancy or caprice;
փոխել զկամս, to change one's mind;
անձնատուր լինել ի կամս ուրուք, to submit to the guideness of;
to comply with all the whims of;
ի կամս ուրուք դնել զիմն, to depend on another's will;
եթէ Տէառն — իցեն, if God wills, God willing;
Տէռն — լիցին, God's will be done;
եթէ — իցեն քո, if you wish or like;
ըստ հաճոյից կամց քոց, at your will or pleasure;
as well as you could wish;
— էին ինձ, I wished to, I wanted to;
— են ինձ ասել, I would say, I mean;
— եղեն նմա, it pleased him to, he liked to;
— էին նորա, he desired or wished;
հակառակ կամաց նորա, against his will;
որ ինչ ի կամս մեր, as much as we can.

· Calfa


Կայարան

mar.

cf. Կայան;
station, rail-way station;
terminus;
wharf;
landing place;
— կառաց, coach-stand;
— ելից, մտից, departure;
arrival.

· Calfa


Կայծ, ից

s.

spark;
cf. Կարկեհան.

· Calfa


Կայսերազարմ, ից

adj.

of imperial family or race.

· Calfa


Կանխեմ, եցի

vn.

to rise or get up early;
to arrive early, before daybreak;
to hasten, to hurry, to make haste, to arrive beforehand, to anticipate, to go or get before, to precede, to get the start of, to outstrip;
— ըստ առաւօտն, to rise with the dawn, to get up at day-break;
— ունել, to preoccupy — ի կատարումն ըզձից ուրուք, to anticipate one's desires or wishes.

· Calfa

NBHL (1)

Կանխեալ անագանեալ արձանանայր աւուրս ՟Խ. այսինքն ՟Ը առաւօտս, եւ ՟Ը երեկոյս. (՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Է. 17։)


Կանխութիւն, ութեան

s.

priority, anteriority;
anticipation.

· Calfa

NBHL (1)

Բուսանել կանուխքն ըստ կանխութեան, եւ անագանքն ըստ անագանութեան. (Վեցօր. ՟Բ։)


Կանոնեմ, եցի

va.

to regulate, to determine, to order, to dispose, to arrange;
to prescribe, to decree, to constitute, to establish;
to canonize.

· Calfa


Կապարճակիր, կրաց

s.

quiverbearer.

· Calfa

NBHL (1)

Կապարճակիրն եւ իւր քեռին եւ անուանակից. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4.) (յն. ταμίας quaestor. գանձապետ, կամ գործակալ)։


Կապեմ, եցի

va. fig. gr.

to bind, to tie, to fasten;
to bind or tie up;
to bind fast, to pinion;
to cord, to bind with cords;
to bind, to connect or link with;
to chain, to put in irons, to imprison;
to bind by friendship, by contract;
to spell.

· Calfa

NBHL (1)

Կապեալ դուռն արգանդի նորա բացաւ. (Եփր. թագ.։)


Կապուտ

s. adj.

spoils, booty, plunder, loot;
despoiled, stripped;
— առնել՝ թողուլ, to despoil, to plunder;
ժողովել զկապուտ կողոպուտ անկելոց, to gather the spoils.

· Calfa

NBHL (1)

Կապուտ կողոպուտ առնել զգանձս նորա, կամ զեգիպտացիս, կամ զնա, եւ այլն. (Եփր. ծն.։ Եփր. ել. եւ այլն։)


Կապտեմ, եցի

va.

to despoil, to depredate;
to plunder, to loot, to collect booty, to rob, to strip, to deprive of, to bereave.

· Calfa

NBHL (1)

Պահողին գանձն կապտեալ։ Կապտեցաւ ի շնորհէ։ Կապտել զզարդ փչման, կամ զփչումն։ Կապտեն զհայր ի յիւրմէ բանէ։ Կապտեսցին կապանքն, կամ մեքենայքն. (Նար.։)


Կառափեմ, եցի

va.

to strike on the head;
to behead, to execute, to decapitate.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ Բրսղ. մրկ. իմանալով զկառափն իբր գանկ ադամայ, գրէ.


Կառընթացք, ցից

adj.

carriageable, along which a coach may go;
— շաւիղ, carriage-way.

· Calfa


Կատարուն

cf. Կատարեալ.

· Calfa

NBHL (1)

Որ զյաւելուած ինչ ոք ընդունիցի, անկատար եղիցի (ի բնէ) եւ ոչ կատարուն. (Կիւրղ. գանձ.։)


Կատաւան, ի

s. bot. origanum.

· Calfa

NBHL (1)

Անուն խոտոյ, որ ի բառս Գաղիանոսի դնի որպէս յն. որիգանոն. cf. ԶՈՒԻՐԱԿ. եւ ԴԱԶՁ։


Կարակնաձեւ

adj.

in form of a circle, round, circular.

· Calfa


Չորեքծագեան

adj.

having four sides, extremities or parts.

· Calfa


Չորեքտառեան

adj.

four-booked (Gospel).

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ ստունգանէք չորեքտառեան աւետարանականաւանդ փողոցն։ Չորեքտառեան առատաբուղխ վարդապետութեան ճաշակ. (Թէոդոր. մայրագ. եւ Թէոդոր. կուս.։)


Չորրորդ, աց

adj. adv. s.

fourth;
fourthly;
four;
quarter;
— տասն, forty;
չորից —աց զինուորք, four quaternions of soldiers;
—ք, the marrying four times;
the fourth marriage, or the fourth time married.

· Calfa


Չուան, աց

s.

twine, string, cord, rope;
line, halter.

· Calfa


Չքաւորիմ, եցայ

vn.

to grow poor, to become needy, to want, to be in need, in extreme want, without resources, in straitened circumstances;
ոչ չքաւորէր անենազօր ձեռն քո արձակել, it was not difficult for Thy Almighty hand to send.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՞ւր են գանձք արդարութեան, զի այդպէս վաղվաղակի չքաւորեցար. (ՃՃ.։)


Չքաւորութիւն, ութեան

s.

want of necessary things, indigence, necessity, dearth, beggary, misery, poverty;
penury;
privation;
— գանձուց, embarrassed state of the finances;
չքաւորութեամբ կեալ, to live in straitened circumstances, in poverty;
ի չքաւորութեան կայ, he is in great want, he is very poor.

· Calfa


Պալատ, ի

cf. Պալատն.

· Calfa

NBHL (1)

Առաքեաց գան տիոքոս յարդարիչ իւրոյ պաղատանն. (Խոր. Գ. 5։)


Պակշոտիմ, եցայ

vn.

to give oneself up to lechery or lasciviousness, to lead a dissolute life, to live in debauchery.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԱԿՇՈՏ որ եւ ՊԱԿՇՈՏԵԱԼ. գրի եւ ՊԱԳՇՈՏ. (որպէս պակուցեալ եւ ափշեալ շուայտութեամբ, կամ որ պագանէ զօշոտութեամբ) Խենէշ, ցոփ. անառակ. լկտի. վավաշոտ. գէշ աչք տնկօղ. շփացած, երեսը պատռած, քեղըրթած, առ սըզ, էտէպսիզ.


Պակուցանեմ, ուցի

va.

to scare, to affright, to terrify, to strike with terror, amazement or stupor, to astound, to dismay;
to chill, to make one's blood run cold, to dispirit, to damp the courage;
— ահիւ, to chill with horror.

· Calfa


Պահանջանք

s.

cf. Պահանջումն.

· Calfa

NBHL (1)

Զպահանջանս խոշտանգանաց ի ծառայակիցն իւր եցոյց զվայրենի անողորմութեան. (Սեբեր. ՟Ժ։)


Պահարան, աց

s.

object serving to contain another or others, trunk, box, case, scrutoire, sheath, scabbard, cover;
*vestry-room;
— նամակի, envelope, cover;
— թղթոյ, pocket-book, portfolio.

· Calfa

NBHL (1)

Արկեղքն առցին ի քէն. բայց զայս պահարանս (այսինքն զանձն աղքատի՝ յորում գանձես զողորմութիւն, կամ զգանձատունն Աստուծոյ) ոչ մահ կարէ ապականել, եւ ոչ պէտք են մեզ դրանց եւ նգաց. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 13։)


Պահացոյց

cf. Պահայոյզ.

· Calfa

NBHL (1)

Պահացոյցն՝ միայն զզանգակսն գանգաչեցուցանէ. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ժ՟Դ։)


Պահպանակից

s.

fellow-guard or guardian.

· Calfa

NBHL (1)

Ունիս զաղօթս պահպանակիցս գիշերոյ։ Պահպանակից պատուական գանձուց. (Սեբեր. ՟Թ։)