Your research : 1 result for բողոք

Բողոք, աց exact entry

s.

appeal;
complaint, recourse;
claim, lodging an appeal;
— արկանել բառնալ՝ հարկանել ունել cf. Բողոքեմ.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

, ո հլ. (յետնաբար կայ նաև յգ. ևես. -առ) «բարձրաձայն գանգատ» ՍԳր. Փարպ. Եղիշ. ոճով ասւում է բողոք արկանել, բողոք հարկանել, բողոք բառնալ, բողոք ու-նել «բողոքել, բղաւելով գանգատիլ» ՍԳր. Փարպ. Եղիշ. որից բողոքել ՍԳր. Ագաթ. Եզն. բողոքիչ Նար. բողոքումն Պիտ. Նար. մարգարէաբողոք Անան. եկեղ. նորաձև նշա-նակութեամբ գտնում եմ բողոք «մունետիկ» և բողոքել «մունետիկի բարձրաձայն յայ-տարարելը». հմմտ. «Եթէ ոք գտանէ ինչս և քարոզն բողոքէ և գտողն խորէ... Եթէ բո-ղոքն ոչ բողոքէ և զտէր ընչիցն ոչ ճանաչի-ցէ... իսկ եթէ բողոքն բողոքէ և զտէր ընչիցն ճանաչիցէ...» Աթան. հրց. էջ 429։ Նոր գրա-կանին յատուկ բառեր են բողոքական, բո-ղոքագիր, բողոքարկու, բողոքատու, բողո-Քոլդր ևն։

NBHL (9)

Ածել զնովաւ զաղաղակ տնանկի, եւ զբողոք աղքատաց լուիցէ. (Յոբ. ՟Լ՟Դ. 28։)

Կցեցաւ բողոք սահմանաց մովաբացւոյն ընդ բողոքս գաղիմացւոյն. (Ես. ՟Ժ՟Բ. 8։)

Լուեալ այնպիսի բողոք։ Ուսուցիչ լեալ եմ բողոքոյն Պօղոսի։ Այլ ինձ հոգողապէս բողոքոյս հատուսցէ Քրիստոս։ Ասէին բազում անգամ համարձակապէս բողոքով։ Եւ ըստ բռնութեան չլսեալ բողոքոյն մերոյ. (Փարպ.։)

Եւ ընթացան ի գուժ բողոքաց. (Գանձ.։)

Մեծ է ձայնս գուժի, եւ անբերելի բողոքս աղաղակի։ Ոչ զգաստացայ ի բողոք գուժի՝ հրափորձական աւուրն ընտրութեան. (Նար.։)

Բարի բողոք զԱստուած ի բարի խնամս շարժէ. (Յճխ. ՟Ի։)

Բողոք արկի առ ձեզ, եւ ո՛չ փրկեսցէք զիս ի ձեռաց նոցա։ Եւ մի՛ բողոք հարկանիցէ զքէն առ տէր։ Բողոք բարձին ասկաղոնացիքն։ Բողոք բարձցեն մարդիկ, եւ աղաղակեսցեն ամենայն բնակիչք երկրին։ Զի՞նչ իրաւունք կան իմ այսուհետեւ բողոք ունել միւսանգամ առ արքայ։ Բողոք կալան առաջի փարաւոնի։ Բողոք կալեալ առ քաջ արանցն։ Որդի՛ մարդոյ՝ բողոք կալ ժողովրդեանդ այդմիկ, թերեւս ի միտ առցեն.եւ այլն։

Առաւել եւս բողոք կալեալ առ արքայի։ Մինչեւ առ Շապուհ եւս ունել նոցա բողոք. (Խոր. ՟Բ. 59։ ՟Գ. 27։)

Անլուռ բերանով բողոք բարձեալ. (Փարպ.։)


Entries' title containing բողոք : 3 results

Բողոքական

s. adj. protestant.

· Calfa


Բողոքականութիւն, ութեան

s.

protestantism.

· Calfa


Բողոքեմ, եցի

vn.

to appeal, to complain, to claim;
to lodge an appeal;
to complain.

· Calfa

NBHL (14)

Գոչումն արեան եղբօր քո բողոքէ առ իս յերկրէ։ Եւ բողոքեաց Մովսէս առ տէր։ Բողոքեսցէ զքէն առ տէր, եւ լինիցին քեզ այն մեղք մեծամեծք։ Եւ բողոքեցին որդիքն իսրայէլի առ տէր։ Եւ բողոքեցաք առ տէր եւ եհան զմեզ յեգիպտոսէ։ Ի կայսր բողոքեմ ... ի կայսր բողոքեցեր, առ կայսր երթիջիր.եւ այլն։

Զծածկեցելոցն բողոքեսցէ, եւ այլն. (Նար.։)

Ոչ դադարեմ բողոքել ի քէն (այսինքն զքէն) առ նա. (Վրք. հց. ՟Դ։)

Ապա թէ ցուլն հարկանօղ իցէ յերեկն եւ յեռանդն, եւ բողոքեալ իցէ տեառն նորա (այսինքն այլոց առ տէրն նորա), եւ նորա չիցէ ի միջոյ բարձեալ. (Ել. ՟Ի՟Ա. 29. 36։)

Առաքեալքն մատնեցին զանձինս իւրեանց, ընկերացն բողոքելով, զի աստուածասցին. (Ագաթ.։)

Որում թէ ոչ բողոքեսցես, զարիւնն ի քոց խնդրեցից ձեռաց. (Պիտ.։)

Պատուհասիմք վասն չբողոքելոյ ումեք ի ձէնջ։ Որ եւ մեզ ցանկ բողոքէ՝ ասելով, օրհնեցէ՛ք զհալածիչս ձեր. (Փարպ.։)

Արեգակն իւրով խաւարելովն բողոքեաց՝ ցուցանելով ամենեցուն զտէրն ի խաչին. (Ագաթ.։)

Իբրեւ խօսուն բերանով անշշունջն բողոքէ, եթէ չեմ արժանի պաշտօն առնլոյ. (Եզնիկ.։)

Կորուստ մահու բողոքեն։ Բողոքէր դիմակս կերպից կերպից աւաղականաց. (Նար.։)

Զայս ինքն մարգարէքն յառաջագոյն կանխաւ բողոքեցին. եղբայր ոչ փրկէ ի մահուանէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 11։)

Զայս առաւել կանանց բողոքեմք եւ կուսանաց. (անդ. ՟Բ. 11։) իբր ողոքել բողոքելով, կամ ազդել աղաչելով։

Իրաւացի էր՝ յորոց մահ բողոքեցաւ ի բնութիւնս մարդկային. (Վահր. համբ. կամ դտ. այսինքն սպառնալեօք քաղոզեցաւ, կամ գուժեաց։)

ԲՈՂՈՔԵԼ. διαμαρτύρομαι testificor, obtestor Վկայութիւն դնել. ազդ առնել բողոքով.


Definitions containing the research բողոք : 64 results

Հարկ, աց

s. adv.

tribute;
tax, impost, duty, excise;
necessity, want, exigency;
constraint, obligation;
homage, duty, service;
հարկ վերադիր, additional tax;
— տարապայման, over-assessment;
— դժնդակ, shocking necessity;
առանց —ի, without necessity;
—աւ, ի —է, առ —ի, necessarily, of necessity, essentially;
inevitably, indispensably;
by force, by compulsion, forcibly;
ընդ —աւ արկանել, ի —ի կացուցանել, to place or lay under contribution, to tax, to load or burden with imposts, to levy contributions, to render tributary, to subdue, to subject, to enslave, to subjugate;
— հանել, to gather in, to exact tribute, to raise money, to put a tax on;
—ս հարկանել, to pay a tribute;
to be tribute to;
ի —ի կալ, մտանել ի —, to serve, to subject oneself to, to submit, to be tributary to;
— առնել, to force, to constrain, to use violence;
հատուցանել զ— շնորհապարտ մեծարանացն, to pay the tribute of gratitude;
—է, one must, it is necessary;
չէ —, չէ ինչ —, it is not necessary, there is no need, no matter;
— ի վերայ կայ ինձ, necessity obliges me to;
— եղեւ նմա բողոքել ի կայսրն, he was obliged to appeal to Caesar;
ըստ —ի ժամանակին, according to the wants of the age;
— էր, it was necessary;
— եղեւ մեզ առնել, we were obliged, compelled or constrained to do;
— է ինձ երթալ, I must go;
մերցուք եթէ — լիցի, let us die if it must be!.

· Calfa

NBHL (1)

Հարկ եղեւ բողոքել ի կայսր։ Հարկ եղեւ մեզ առնել. (Գծ. ՟Ի՟Ը. 19։ Յուդթ. ՟Ը. 28։)


Ողոք, ոյ

s. adj. adv.

supplication, petition, entreaty, instance;
insinuation, persuasion;
suppliant, beseeching, mild, humble, insinuating, persuasive, attractive, fawning;
—ով, softly, humbly, kindly;
յ— ածել, to persuade, to soften, to affect, cf. Յորդորեմ, cf. Յօժարեցուցանեմ;
յ— անկանել, դեգերել, to supplicate, to beg humbly, to entreat, to pray earnestly, cf. Աղերսեմ, cf. Աղաչեմ.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

ՆՀԲ «ողորմ աղերս, որպէս ողողա-նօք (ողիկ ողիկ գալով)»։ Տէրվ. Al-tarm 30 ո յաւելուածով *ղոսք արմա-տից, որի հետ հմմտ. հսլ. ласка «ողո-քանք, շողոմանք», лаcкати «ողոքել. շողոքորթել», лacкавьць «շողոքորթ»։ Նոյն, էջ 72 ղոք արմատից, որի հետ յի-շում է շողոմ, շողոքորթ, զնդ. ram «հանգչիլ, ուրախանալ», սանս. rāma «հաճուք, ուրախութիւն» ևն։ Նոյն, Նա-խալ. 63 արմատական ձևը ողոք (որից բողոքել և շողոքորթ) ծագում է հնխ. ark կամ rak արմատից. հմմտ. սան. arč «մռնչել, գոչել, երգել», յն. λάσϰω, ἔλαϰον, λέλαϰα «հնչել, երգել, խօսիլ», լտ. loqui «խօսիլ», հսլ. rekti «խօսիլ»։ Հիւնք. եղեռն բառից։ Pedersen, Հայ.

NBHL (1)

δέησις preces, supplicatio, rogatio κολακία adulatio, blandiatiae. Ողորմ աղերս, որպէս ողողանօք ( ողիկ ողիկ գալով ). աղաչանք. կամ բողոք թախանձագին. ամոք եւ համոզիչ բան. կողկողանք. հրապոյրք. շողոքորթութիւն. քաղցրութիւն. նիազ. լօղօզ, րիճա.


Բաբախումն, ման

s.

cf. Բաբախիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Բ. Ի սկիզբն այլոց բառից՝ վերածէ զնոսա յայլ իմն առումն նշանակութեան. զոր օրինակ. ոլոր, բոլոր. ողջ, ամբողջ, ուղխ, բուղխ. ողոք, բողոք. ուտ, բուտ. արի, բարի. ողջախոհ, բողջախոհ։


Աշխարհալուր

adj.

heard throughout the world.

· Calfa

NBHL (1)

Աշխարհալուր բողոքիչ. (Նար. ՟Ձ՟Ը։)


Աստուածութիւն, ութեան

s.

divinity;
deity;
God.

· Calfa

NBHL (1)

Առ աստուածութիւնն բողոքեցից։ Ապաւինեցայց առ նոյն ինքն աստուածութիւնն. (Պիտ.։)


Բաղդատական, ի, աց

adj.

comparative.

· Calfa

NBHL (1)

Բաղդատական բողոք վարկայ. (Մագ. ՟Կ՟Բ։)


Բայց

conj.

but, yet, notwithstanding, however, nevertheless, though, still;
save, except, without;
— եթէ, except;
unless;
— միայն, if, provided, with the exception of, excepted, but, hesides;
if not;
— ասկայն, yet, however, nevertheless.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ մի ինչ ելս գտանել կարող եմք, բայց բողոքել թագաւորին. (Փարպ.։)


Ամբաստանեմ, եցի

va.

to accuse, to inform against, to charge, to complain against;
to plead guilty, to confess.

· Calfa

NBHL (1)

Ամբաստան լինել. դատախազել. յանդիմանել կամ բողոքել յատենի. չարախօսել. մեզ դնել. վնասակար առնել. շիքեայէթ էթմէք. գօվլամագ. կէչմէք. այըբլամագ. զամզէթմէք.. κατηγορέω, ἑγκαλέω, καταμαρτυρέω accuso, incuso, contra testor.


Անձանձրոյթ

cf. Անձանձիր.

· Calfa

NBHL (1)

Անձանձրոյթ խօսել, կամ բողոքել, պատմել, հրատարակել, աղօթել, եւ այլն. (Փարպ.։)


Անբերելի, լւոյ, լեաց

adj.

intolerable, insupportable.

· Calfa

NBHL (1)

Անբերելի բողոքս աղաղակի։ Անբերելեացն տոյժ։ Զանբերելիսն յիշատակել. (Նար. ԻԱ. ԻԳ. ԽԹ։)


Բառնամ, բարձի, բարձ

va. vp.

to take away, to remove, to carry off, to displace;
to retrench;
to derogate, to suppress, to withdraw;
to cause to cease, to destroy, to dispel, to efface, to extinguish, to stifle;
to take away, to ravish, to take, to steal, to rob;
to lift up, to raise;
to bear, to support, to sustain;
— ի վերայ, to put, to put on, to load;
— ի հաշուէ, to discount, to deduct, to abate;
— զօրէնս, to repeal a law, to cancel, to annul;
— զխոչս, to clear, to extricate;
— զցանկն, to unbar;
— զմանուկն յարգանդէ, to deliver a woman;
— թողուլ, բարձի թողի առնել, to abandon, to forsake entirely, cf. Մերժեմ, cf. Լքանեմ;
—ի լուծ կշռոց, to weigh;
— զգլուխ, to behead, cf. Գլխատեմ;
աղաղակ կական՝ կառաչ՝ ձայն՝ ճիչ —, to scream, to cry out;
to weep;
— ի միջոյ, to carry away, to stroy, to annul;
— զամենայն դժուարութիւն, to take away all difficulty;
— զկեանս ուրուք, to take away the life of some one, to kill, to murder;
բաղոք —, to appeal, to invoke, to lament;
— զցաւս, to support pain;
— ուստեք, to go away, to depart;
— զթիւ, to subtract;
— արձակել, to dismiss;
բարձեալ բերել, to carry;
to be carried or brought;
to liken, to compare;
to be taken away;
to be destroyed;
to be estinguished;
բարձիր եւ անկիր ի ծով, be thou removed and cast into the sea;
— մտաց հպարտութեամբ, to be proud of;
արք արգարք բառնիմ, the just perish;
Դամասկոս բարձցի ի քաղաքաց, Damascus will soon be no longer a city;
բարձաւ ուխան, the pact is broken;
— ի կենաց, to die;
նմա բարձին զխանչն, they put on him the cross.

· Calfa


Բարբառիմ, եցայ

vn.

to speak;
to cry out, to exclaim.

· Calfa

NBHL (1)

Բանամ զշրթունս, բարբառիմ լեզուաւս, բողոքեմ զանձնէս. (Ժմ.։)


Բերեմ, րի

va.

to carry, to bring, to bear;
to produce;
to conduct, to lead back, to drag along;
to provoke;
to refer;
to render;
to suffer, to support;
— զնմանութիւն, to imitate;
to resemble, to be like;
յինքեանս — զկեղծիս, to feign, to dissimulate, to pretend;
— ընդ միոյ երեսուն, to give thirty for one;
— զվճիռ, to give sentence;
— զլռութիւն, to be silent, to hold ones tongue;
ոչ բերէ ատել կարդ բանիս, the order of mine discourse does not permit me to say;
— ատելութիւն ընդ ումեք, to hate, to dislike some one;
նախանձ — ընդ ումեք, to envy some one;
— սրամտութիւն ընդ ումեք, to be angry with some one;
to be offended;
ի գործ —, to make use of;
խորհուրդ — ընդ ումեք, to consult, to take counsel with some one;
ոգի —, to strengthen one's self, to become strong;
ոչ — զփառս ուրուք, to envy the glory of some one;
ի համար, ի հաշիւ, to count, to enumerate, cf. Համարեմ, cf. Հաշուեմ;
տալ —, to cause to be conveyed, to despatch;
ի միտս, ի յուշ —, to remember;
օտարացուցիչս իմն բերես ի լսելիս մեր, you tell us strange things.

· Calfa

NBHL (1)

Կարգ բանիս բերէ ինձ՝ խառնել ընդ ձայն աւետեացս բողոք գուժիս. (Նար. ՟Լ՟Ը։)


Զայրացումն, ման

s.

cf. Զայրացութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Առ տարակուսանս մտացն, եւ զայրացման սրտին՝ առ Աստուած բողոքեն. (Սարգ. յկ. ՟Ժ։)


Գանգատ

s.

complaint, lament, quarrel, woe, claim;
— ունել՝ առնել, cf. Գանգատիմ.

· Calfa

NBHL (1)

γογγυσμός Murmur, mussitatio ռմկ. գանկատ. Շշնջիւն. քրթմնջիւն. տրտունջ. բողոք. մեղադրութիւն. շէքվա, շիքեայէթ.


Գանգատիմ, եցայ

vn.

to complain, to implore, to grumble;
— զմիմեանց, to quarrel together.

· Calfa

NBHL (1)

γογγύζω Murmuro, mussito ռմկ. գանկըտիլ. Շշնջել. քրթմնջել. տրտնջել. գանգատ առնել. բողոքել.


Գոյժ, ուժից

s.

lamentation, complaint accompanied with groans and cries;
sad news;
— առնուլ, — ի բերան առնուլ, — դնել, to lament, to deplore;
— արկանել, առնել, տալ, to bring bad news, cf. Գուժեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ԳՈՅԺ. κραυγή, κοπετός, θρῆνος vociferatio, planctus, lamentatio որպէս Կոծ, ճիչ եւ աղաղակ, կամ բողոք. ողբ եւ կականումն վասն ձախող անցից.


Գոչեմ, եցի

vn.

to cry, to exclaim, to cry out;
to call;
to bellow, to roar.

· Calfa

NBHL (1)

βοάω, ἁναβοάω, κράζω, κραυγάζω , ἁνακράζω clamo, exclamor, vociferor, ἡχέω sono, κωκύω ejulo եւ այլն. Սաստիկ կոչել. կարդալ. աղաղակել. հնչել. բողոքել. խրախուսել. ձայն արձակել. ճչալ. մռնչել. եւ Խոխոջել. կանչել, կանչւըռտել. պոռալ, պոռչալ. ճըւալ. (սանս. կուշ, կարդալ, հնչել).


Գուժարկու

cf. Գուժկան.

· Calfa


Գուժեմ, եցի

vn.

to bring or give sad news;
to lament, to deplore, to cry, to scream;
to sound.

· Calfa

NBHL (1)

ներգործական բայ չէզոքական բայ ԳՈՒԺԵՄ κράζω, κραυγάζω, βοάω, ἁλαλάζω clamo, exclamo, vociferor, ululo, ejulo որ եւ ԳՈՒԺԱԼ. Կոծիլ. ճչել վասն աղետից կամ գուժից. կական բառնալ. լալագին գոչել. աշխարել. բողոքել.


Գունատ

adj.

tarnished;
pale, pallid, wan.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս բողոքն գունատք եւ երիթացեալք. (Ոսկ. եբր.։)


Դուռն, դրանց, դրաց

s.

door, entrance;
sluice;
— մեծ, portal;
— or — արքունի, the Ottoman or Sublime Port;
the Court;
դրան մարդիկ, the courtiers;
դրան երէց, almoner, chaplain;
արտաքին դրունք, porch, portico;
դրանց ի դուրս, դրանէ ի —, from door to door;
գրօք փակելովք, with closed doors;
դուրք դրանն, the street door, the gate, portal;
ի դուրս, out;
ի դուրս մերձեալ, եկեալ, հասեալ, impending, very near;
առ դուրս մահու, at death's door;
դրունք դժոխոց, the gates of Hell.

· Calfa


Իրաւարար, աց

adj. s.

that renders justice, judging rightly;
judge, arbiter, umpire, mediator;
— կացուցանել, to make judge;
— անբողոքելի, sovereign judge.

· Calfa


Իրաւունք, ւանց

adv.

s. pl. right, justice, equity;
due;
law;
duty;
reason;
rectitude, uprightness;
right, faculty, power, competence;
իրաւամբք or ըստ իրաւանց, by right, rightfully, justly, duly, lawfully;
որո՞վ իրաւամբք, by what right ? with what authority ? աստուածային —, divine-right;
ամենայն իրաւամբք, with all one's authority;
—նս առնել or ընտրել, to render justice, to judge;
զիրաւունս ուրուք ի գլուխ հանել, to justify completely;
առնել ումեք —նս ի ձեռաց թշնամեաց, to free one from his adversaries, to acquit;
—նս համարել՝ վարկանել, to think, or repute right, to think it proper, to believe oneself right;
—նս տալ, to show with reason, to bring proofs;
to justify, or exculpate oneself;
զիրաւունս ցուցանել, to prove one's rights, to adduce or allege proofs in one's defence;
to contest, to bring an action against;
—նս հանել, to judge rightly;
to justify;
զ—նս ի նա հանել, to pronounce judgment in one's favour;
զիրաւունս իւր կացուցանել, զիրաւունս անձին ցուցանել, to put in one's claim, to avail oneself of one's rights;
—նս խնդրել, to ask for justice, to demande one's right;
պինդ կալ յիրաւունս, պահանջել զիրաւունս, to sustain one's rights;
թիւրել զիրաւունս, to cavil, to sophisticate, to overstain the law;
— են նոցա բողոք ունելոյ, they have reason for complaint;
եւ իրաւամբք արդեօք, that is not without reason.

· Calfa


Կսկիծ, կծոյ, կծի

s.

smart, smarting, tingling;
twinge, twitch, sharp pain;
regret, vexation, displeasure, evil, affliction, heart-rending anguish.

· Calfa


Ողբ, ոց

s.

lamentation, complaint, groaning, wailing, moans, tears;
—ք, elegy;
—ս առնուլ, յօրինել, զ—ս հարկանել, cf. Ողբամ.

· Calfa

NBHL (1)

θρήν, θρῆνος planctus, lamentatio ὁδυρμός ploratus. Լալիւն. աշխար. կական. կոծ. ճիչ. աղի արտասուք. աղիողորմ հեծութիւն ընդ աղէտս. ձայն բողոքանաց եւ աւաղանաց, եղերերգութիւն.


Ողողանամ, ացայ

vn.

to weep bitterly, to shed a shower of tears;
to scream, to screech, to shriek.

· Calfa


Ողողանք, նաց

s.

effusion;
shriek, loud scream, tears.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ որպէս Ողողանիլն լալեօք. ողբ. բողոք. ճիչ. գոչիւն. աղաղակ. (լծ. յն. օլօլիզի՛, օլօլիզմօ՛ս. լտ. ուլուլա՛դուս) ոզիկ ոզիկ գալն, ողբ լաց.


Ողորմած, աց

adj.

merciful, charitable, compassionate.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ բողոքիցէ առ իս, լուայց նմա. քանզի ողորմած եմ։ Տէր աստուած գթած եւ ողորմած, երկայնամիտ, բազումողորմ, եւ ճշմարիտ։ Այր ողորմած՝ երկայնամիտ լինի։ Երանի՛ ողորմածաց, զի նոքա ողորմութիւն գտցեն. եւ այլն։


Նուիրակ, աց

s.

usher, sheriff's officer, sergeant, lictor;
nuncio;
deputy;
cf. Նուիրանոց.

· Calfa


Հառաչանք, նաց

s. adv.

sighs;
groans, lamentation, weeping;
մեծ, խոր —նս արձակել, to fetch deep or heavy sighs, to sigh heavily;
հեղձամղձուկ զ—նսն առնել, to stifle one's sighs;
— հեղձամղձուկ զնա առնէին, his sighings stifled his utterance;
—նօք, with a sigh;
—նօք ի խորոց սրտէ ասաց, after profoundly sighing he said.

· Calfa

NBHL (1)

στέναγμα, στεναγμός suspiratio, suspirium, gemitus. Հառաչ. հառաչումն. հեծութիւն. հեծեծանք. յոգւոց հանութիւն. բողոք անձկութեան սրտի. անձկանք.


Հառաչեմ, եցի

vn.

to sigh;
ի խորոց սրտէ, to sigh deeply;
— զանլռելի զհեծութիւն, to groan incessantly;
— առ խաղաղութիւն, to sigh for peace.

· Calfa

NBHL (1)

եւ ն. ՀԱՌԱՉԵՄ որ եւ ՀԱՉԵԼ. στενάζω suspiro, ingemisco. Նոյն եւ Հեծել. հեծեծել. յոգւոց հանել կամ ելանել. անձկալ. բողոքել ի սրտէ. մնջել. ախ ընել.


Հարկանեմ, հարի

va. mus.

to beat, to strike, to give or deal a blow;
to strike or sweep the chords of the lyre, to vibrate, to touch, to play or perform on;
to ring;
to knock, to thump;
to prick, to bite;
to wound, to hurt, to harm;
to knock down, to beat to death, to kill;
to spoil, to taint, to gnaw, to eat away;
to ill-treat, to punish, to abuse;
to strike against, to shock;
to feel remorse;
to pay tribute;
to write down, to put into writing, to set down;
— զքաղց եւ զծառաւ, to stay hunger;
to quench, slake or allay thirst;
— այսոյն պղծոյ, to possess with a devil;
ի շամփուր —, to spit, to put on the spit;
— զոք ի ցից, to empale;
— ի մահ, — զոք յոգի, to give the death-blow, to despatch, to slay, to kill;
— ի գլուխն, to cause a headache;
— գինւոյ ի գլուխն, to mount to the head;
to intoxicate;
տաւիղ կամ ջութակ —, to harp, to play on the harp or violin;
խորան —, to set up a pavilion;
— զմիմեանս, to strike one another, to knock against each other;
to come in collision, to collide, to come into contact with;
— ընդ միմեանս, ընդ միմեանս — համեմատութեամբ, to compare, to confront with;
— զճանապարհս, to go, to be on a journey, to travel;
մարտ ընդ միմեանս —, to fight, to combat, to make war;
— զպատերազմ, to gain the battle, to conquer;
— զթշնամին, to beat the enemy, to discomfit, to defeat, to rout;
— հուր զտամբ, to set a house on fire;
— գաւազանաւ, to cudgel, to cane, to whip, to thrash, to belabour;
խրախոյս խընդութեան —, to shout with joy;
— զպէտս ուրուք, to supply the needs of, to provide or furnish the needful;
— զմիտս, to strike, to impress;
— զամանակ, to beat the measure;
զծայրս —, to dawn, to rise;
— զանձն, to be afflicted, grieved, mournful, desperate;
ընդ միտ —, to think, to reflect;
—նէ զդաւիթ սիրտն իւր, հարեալ գտանի ի խղճէ մտաց, David is struck by or eaten up by remorse;
ընդէ՞ր —նէ զքեզ սիրտ քո, why is your conscience afflicted and why is your heart heavy within you ?
արեւն ընդ ծայրս —նէր, the sun gilded the mountain tops;
ժանգն —նէ զերկաթ, rust consumes iron;
կօշիկ իմ —նէ զոտս, my shoe pinches.

· Calfa


Ճիչ, ճչոյ, չով, չիւ

s.

cry, shrill cry, shriek, screech, scream;
squalling, wailing, outcry;
աղիողորմ —, piteous cry;
— առնուլ, բառնալ, ղճչի հարկանիլ, to cry, to make a loud outcry, to shriek, to scream, to screech, to squall, to howl, to yelp, to whine;
— բարձեալ աղաղակել, to utter piercing screams.

· Calfa

NBHL (2)

ՃԻՉ ԱՌՆՈՒԼ, ԲԱՌՆԱԼ. ԶՃՉԻ ՀԱՐԿԱՆԻԼ. իբր Ճչել. բողոք եւ գոյժ արկանել՝ բառնալ եւ այլն.

γόος, κραυγή luctus, emitus, clamor. Ճիկ մեծաձայն. ողբ. բողոք. կական. գոչիւն. կանչիւն. գուժումն. հեծութիւն. աղաղակ կանացի. կանչելը, կանչւըռտելը.


Կերպ, ից

s. adj.

form, figure, shape, cut, fashion, make;
aspect, look, appearance, air, deportment;
կերպս ի կերպս, in many shapes or forms;
in many ways, diverse;
կերպս ի կերպս լինել, to assume a borrowed shape or appearance, to be disguised, dissembled or concealed;
ի կերպս կերպս առնել, to transform into various shapes.

· Calfa


Հրապարակագոյժ

adj.

made public, published, divulged every where, rumoured abroad;
— առնել, to publish, to make known far and wide, to divulge, to noise or rumour abroad;
— լինել, to become public, to take wind, to be published, divulged.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսեալ զանարգանս հօր իւրոյ, ելեալ հրապարակագոյժ բողոքէր. (Ոսկ. ղկ.։)


Ձայնարձակ

adj.

aloud;
sonorous.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ պօղոսի ձայնարձակ բարբառովն բողոք բարձեալ. (Կանոն.։)


Յորդելակ

adj.

high, acute, shrill.

· Calfa

NBHL (1)

Լինի դարձեալ ձայն յորդելակ ի բողոքելն ինչ կամ ի սաստելն կամ ի հրամայելն. (Մագ. քեր.։)


Խօսիմ, եցայ, եա՛ց, եա՛

vn.

to speak, to talk, to discourse, to converse;
to confer, to treat, to negotiate;
to betroth, to affiance;
— լեզուս, or ի լեզուս, to speak many languages;
— — եզակի, to thee-thou;
— ուղիղ, to speak out, distinctly — ի սրտի, to think, to meditate, to ruminate;
— սպառնալեօք, to speak threateningly or sharply;
— զքաղաքականութենէ, to talk politics;
տալ — զանձնէ, to be talked of;
to get a bad name;
— զումեքէ ի մահ, to compass a person's death;
— չարութիւն, to speak ill of, to slander;
— հաւու, to crow;
նա խօսեսցի առ ի քէն, he shall be thy spokesman;
— ումեք զկին, to betroth, to promise or to give in marriage;
— իւր զկին, to espouse, to marry;
կոյս խօսեցեալ առն, a vergin espoused to a man;
խօսեցայց ինձ զքեզ, I will marry you;
cf. Ընդ վայր.

· Calfa

NBHL (1)

Արիւնն քրիստոսի, որ առաւել խօսի (այսինքն բողոքէ) քան զաբէլին. (Եբր. ՟Ժ՟Բ. 24։)


Խօսուն, սնոց

adj.

gifted with the faculty of speech;
endowed with reason, rational.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ խօսուն բերանով անշշունչն բողոքէ. (Եզնիկ.։)


Թովեմ, եցի

va.

cf. Դիւթեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Հանապազորդ կայ յողոքել (կամ ի բողոքել) եւ ի թովել զգազանացեալ բնութիւնս մարդկան. (Եփր. զղջ.։)


Կայսր, սեր, սերք, սերաց

s.

emperor, caesar;
Վեհափառ —ն, His Imperial Majesty.

· Calfa

NBHL (1)

Յօգոստոս կայսերէ։ Տիբերեայ կայսեր։ Ի կայսր բողոքեցեր, առ կայսր երթիջի՛ր։ Տո՛ւք զկայսերն՝ կայսեր։ Չի՛ք մեր թագաւոր բաց ի կայսերէ. (եւ այլն։ Իսկ ՟Ա. Մակ. ՟Ա. 1. եւ ՟Գ. 27.) ուր ասի ի մեզ աղեքսանդր կամ անտիոքոս կայսր, ի յն. թագաւոր դնի, կամ ոչինչ։


Կառաչ

cf. Կառանչ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հրապարակացն մովաբու ելանէր գոչումն եւ կառաչ։ Լսիցեմք զկառաչ ուրուք, յորժամ զբողոք բառնայցէ։ Գոչիւն եւ կառաչ մարցն խանդաղատելոց. (Ոսկ. ես. եւ Ոսկ. եբր. եւ Ոսկ. մտթ.։)


Վատաբախտիկ

adj.

unhappy, unfortunate, unlucky, ill-starred.

· Calfa

NBHL (1)

Ու՞ր բողոքեմ զյանկարծադէպ պատուհասառաք բարկութիւն, զոր վատաբախտիկս անձն կատարէ ի վերայ իմ չարահնար փութով. (Պիտ.։)


Տանջումն, ման

s.

cf. Տանջանք.

· Calfa

NBHL (1)

Սուրբն ստեփանոս լռեցոյց զբողոք տանջման իւրոյ։ Յանցաւորացն հրամայէր տանջմունս գանից եւ տանջանաց զանազանելոց։ Որոց ոչ տանջմունք գանից երեն որպէս մանկանց։ Ընդ բազմահնար տանջման նոցին՝ տանջանք հոգւոյս բժշկեսցին. (Ագաթ.։ Սհկ. կթ. արմաւ.։ Շ. մտթ.։ Յիսուս որդի.։)


Դատախազեմ, եցի

vn.

to accuse, to denounce;
to oppose.

· Calfa

NBHL (1)

ԴԱՏԱԽԱԶ ԼԻՆԻՄ. ԴԱՏԱԽԱԶԵՄ. ἁντιδικέω, ἁντιδικῶς κατηγορέω contra litigo, accuso Ամբաստանել. բողոքել. գանգատել յատենի.


Դատախազութիւն, ութեան

s.

cf. Դատախազանք.

· Calfa

NBHL (1)

ἁντιδικία, κατηγορία contra litigatio, accusatio Ամբաստանութիւն. բողոք. հակառակութիւն.


Դատափետ

adj.

summoned;
ill-treated;
— առնել, to condemn, to blame, to reprobate, to ill-treat, to offend in words, cf. Դատափետեմ, cf. Հարստահարեմ, cf. Նեղեմ, cf. Ատեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Դատափետ եղեն դպիրքն առ պիղատոս, դատաստանաւ բառնալ ի խաչ բողոքեն. (Շ. տաղ. (ա՛յլ ձ. դատապետ. ա՛յլ, դասապետ։))


Խիղբ

s.

tendril, clasper;
sucker, shoot;
fibre, filament, stamen;
—ս արկանել, to cling to, to hold fast to, to clasp, to strain to;
to twine, to entwine;
— արկանել՝ առնուլ, to be thoughtful, melancholy;
to clasp one's knees.

· Calfa


Զգաստանամ, ացայ

vn.

to awake, to come to ones senses;
to repent, to reflect;
to restrain one's self;
to correct, to disabuse, to undeceive one's self, to recover one's wits.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ ապշեալսն, եւ զգաստացեալսն։ Ողոքիմ դարձեալ, եւ ոչ զգաստանամ։ Ոչ զգաստացայ ի բողոք գուժի. (Նար.։)