Definitions containing the research աք : 8605 results

Շնորհակարգութիւն, ութեան

s.

constitution by divine grace.

· Calfa

NBHL (1)

Քրիստոսագունդ առաքելոցն շնորհակարգութեամբ հոգւոյն սրբոյ գումարելոցն՝ ընդ ամենայն կողմանս ի ներքոյ երկնից. (Ագաթ.։)


Շնորհապատում

adj.

narrated gracefully.

· Calfa

NBHL (1)

Ունիմք եւ զկանոնական յաջորդեալ յառաքելոցն անտի զշնորհապատում գրեալսն։ Ականատես եղեալ կերպարանացն եւ լսող շնորհապատում վարդապետութեան. (Կորիւն.։)


Շնորհապարգեւ

cf. Շնորհատու.

· Calfa

NBHL (1)

Ընծայատուք շնորհապարգեւք կամաց անեղին. (Նար. առաք.։)


Շնորհաւոր, ի, աց

adj.

graceful.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ իմաստնոցն՝ եօթնամսեայ ծնեալ մանկոնք ապրին, եւ շնորհաւոր լինին։ Բարեսէր եւ շնորհաւոր կինն. (Տօնակ.։ Մաղաք. աբեղ.։)


Շնորհաւորեմ, եցի

va.

to grant favours, to endue or adorn with favours;
to congratulate, to felicitate, to wish joy, to pay compliments.

· Calfa

NBHL (1)

Խոստովանի շնորհաւորեալ (այսինքն շնորհեալ գոլ) իմաստագունիւ բանիւ զհաւաքումն յերբեմն ժամանակի ի սա. (Պիտ.։)


Շնչաբեր

adj.

respiratory;
— երակ, artery.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուած ոչ իբրեւ զմարդ՝ բերանոյ եւ լեզուոյ եւ շնչաբեր երակաց կարօտացել է։ Շնչաբեր երակք՝ շնչոյն ամանք՝ ոչ օդ միայն ունին յինքեանիս անխառն եւ մաքուր, այլեւ արիւն. (Փիլ.։)


Շնչաբոյս

adj. s.

vegetable;
cf. Կենդանաբոյս.

· Calfa

NBHL (1)

Տունկք՝ շնչաբոյսք անուանին սննդականաւն եւ աճեցմամբն։ Տունկք աճեցմամբն եւ սննդականաւն՝ կենդանական կոչին, եւ շնչաբոյս, արտաքոյ զգայութեան. (Շ. բարձր.։)


Տամ, ետու, տուր, տուեալ

va.

to give, to present, to offer;
to concede, to grant, to bestow;
to provide, to furnish, to lend;
to give up, to deliver, to abandon, to expose;
to make, to render, to produce, to cause;
— զանձն, to apply to, to addict oneself to;
to give oneself up to, to abandon oneself;
— խօսել, to cause to speak;
— պատասխանի, to answer, to reply, to respond;
cf. Պատասխանի;
չ— դուլ եւ դադար, to give neither peace nor rest, to disturb continually;
— իշխանութիւն, to invest or intrust with authority;
վկայագիր, անցագիր —, to deliver a certificate, to grant a passport;
մրցանակ, վարձս —, to decree rewards, to award prizes or premiums;
— ածել, to cause to bring;
— գերեզմանի, to bury, to inter;
— ի բանտ, to put in jail or prison, to imprison;
ժողով —, to come together, to assemble, to reunite, to meet, to hold a meeting;
քարամբք —, to strike with stones;
տաց զքեզ յազգ մեծ, I will make of you a great nation;
տացէ քեզ տէր լինել, may you be!
չէ տուեալ ամենեցուն, it is not every one that can;
զորս ընդ ձեռամբ ձերով ետու, which I put in subjection to you;
ես ետու տանել զուլդ, I have sent the kid;
հօրն իւրում ետ տանել, he sent to his father;
տուր բերել ինձ փայտս մայրս, send me cedar wood;
ետ զանձն իւր երթալ, he went;
զլէգէոնս այսոցն՝ անդնդոց տայ, he sends the legions of devils into the pit;
զպատիժս տայցեն յաւիտենից տանջանաց, they will suffer eternal punishment;
զմեզ ի կորուստ եւ յոչէութիւն տան, they load us with evil and annihilate us;
մի տայք մեռանել, do not leave to die.

· Calfa

NBHL (2)

Վասն մեղաց իմոց տուայ յայս. (Կլիմաք.։)

ՏԱՄ ԱԾԵԼ, ԲԵՐԵԼ, ՏԱՆԵԼ. որպէս յն. Առաքել. ἁποστέλλω. (Ծն. ՟Լ՟Ը. 17. 23։ ՟Խ՟Ե. 23։ ՟Բ. Մնաց. ՟Բ. 8։ ՟Ի՟Դ. 23։)


Տամկութիւն, ութեան

s.

humidity, moisture, dampness.

· Calfa

NBHL (1)

Հասեալ ջերմութեան ճառագայթից արեգական՝ շքթեցուցանէ ի բաց զտամկութիւն։ Զցամաքն եւ զանմասն ի տամկութենէ. (Եզնիկ.։ Գէ. ես.։)


Տանիմ, տարայ, տար

va. vn.

to carry, to carry away or off, to bear off, to take or convey away, to lead, to bring, to fetch away, to transport;
to drive at, to tend or lead to;
to hold, to contain, to comprise, to include, to comprehend;
to bear, to suffer, to endure;
to carry to an end, to accomplish, to crown;
to be brought, conducted, led;
յինքն —, to appropriate to oneself, to assume wrongfully, to arrogate, to lay claim to;
ընդ միտ —, to take exception or offence at, to find fault with;
— եւ ածել ինչ, to publish, to celebrate, to make public.

· Calfa

NBHL (4)

Հանէ՛ք զնա արտաքս. եւ տանէին զնա։ Տարաւ ի բաբելոն։ Տարաւ զնոսա առ արքայն բաբելոնի ի դեբլաթա։ Տանիցի՞ս զիս ի սահմանս նոցա։ Առաջի դատաւորաց եւ թագաւորաց տանիցին զձեզ վասն իմ։ Զի՞նչ տանիցիմք առնն աստուծոյ. չիք ինչ՝ տանել առնն աստուծոյ։ Տարաւ զիս ընդ կողմն հարաւոյ։ Տանել ի գերութիւն։ Փրկեա՛ զորս տանին ի մահ. եւ այլն։

Ծովն պղնձի տանէր իբրեւ երկուս հազարս մարս։ Տանէր երիս հազարս չափ։ Տանէին մի մի ի նոցանէ մարս երկուս կամ երիս։ Եւ ոչ աշխարհս բաւական էր տանել զգիրսն։ Տարայք մեզ, զի ոչ ումեք մեղաք.եւ այլն։

Ոչ կարէին նոքա տանել զմեծ գիտութիւնս զայս։ Զանմարմնոցն զմաքրութիւնսն մարմնական կրիւք տարեալք ի յանձինս իւրեանց։ Զոր ոչ բնութիւնք արարածոց զաստուած տանիւր։ Որ տարար յորովայնի զանտանելին ամենեցուն. (Իգն.։ Շար.։)

Չասաց, եթէ ոչ տանիք զբանս իմ։ Տարաք, եւ կամ տարեալ լինիմք. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 8։ Առ. որս. ՟Է։)


Տանձիկ

s.

small pear or pear-tree.

· Calfa

NBHL (1)

Կարող էաք ասել զտանձիկն իգական, եւ զդեղձուկն չէզոք. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)


Տանուտէրութիւն, ութեան

s.

condition or authority of the master of a house, or of the chief of a tribe;
feudality.

· Calfa

NBHL (1)

Զքոյրն (կոչել) ասպապապետի պահլաւ՝ յառնն տանուտէրութենէ զանունն որոշեալ։ Զիւրաքանչիւր ուրուք զտանուտէրութիւն տամ, եւ զգահ եւ զպատիւ. (Խոր. ՟Բ. 27։ Փարպ.։)


Տանջանական, ի, աց

adj.

tormenting, torturing, inflictive, penal.

· Calfa

NBHL (1)

Գոլն տանջանական եւ պատուհասական եւ դիւրաշարժ առ ի բարկութիւն։ Ոչ տանջանական գոլն, եւ ոչ պատուհասական. (Արիստ. առաք.։)


Տանջանարան, աց

s.

rack, instrument of torture.

· Calfa

NBHL (1)

Յայսոսիկ տեղիս տանջին անիրաւք. եւ սա մէջ ինչ գոլով՝ մաքրող թուի, եւ ոչ տանջանարան։ Որպէս օթեւանքն արդարոց զանազանք, այսպէս եւ տանջանարանքն մեղաւորացն բազմադիմի. (Նոննոս.։ Լմբ. սղ.։)


Տանջողական, ի, աց

adj.

cf. Տանջանական.

· Calfa

NBHL (1)

Զտանջողականն կշտամբութիւն։ Տանջողական զօրութիւնս առաքելով. (Նար. ՟Ժ՟Թ։ Վրդն. ծն.։)


Տաշեղ

cf. Տաշիղ.

· Calfa

NBHL (1)

ՏԱՇԵՂ կամ ՏԱՇԻՂ. ἁπόβλημα rejiculum, quod abjicitur. Մասն նիւթոյ փայտի եւ քարի՝ արտաքսեալ եւ ի բաց անկեալ ի տաշելն. կոտորակ տախտակի. տաշուք.


Տաշեմ, եցի

va.

to rough-hew, to roughen down, to chip, to square, to plane, to smooth, to polish.

· Calfa

NBHL (1)

λαξεύω, λατομέω, ἑκλατομέω, κατακύπτω , χωνεύω dolo, caedo, incido, excido πελεκύζω securi ferio. որպէս թէ Մաշել եւ արտաքսել զկոշտս. պ. թիրաշիյտէն. Գերծուլ, քերծուլ. կոփել. կոկել. հարթել. փորել. մաքրել հատմամբ զփայտ, զքար, զպղինձ, եւ այլն.


Տաշխ

cf. Ստաշխն.

· Calfa

NBHL (1)

ՏԱՇԽ որ եւ ՏԱՇԽՆ. cf. ՍՏԱՇԽՆ. յն. սդաքդի.


Տաշխն

cf. Ստաշխն.

· Calfa

NBHL (1)

ՏԱՇԽ որ եւ ՏԱՇԽՆ. cf. ՍՏԱՇԽՆ. յն. սդաքդի.


Դատախնդիր

s.

judge;
pleader;
— լինել, to litigate, to pleade, to contest;
to be revenged.

· Calfa

NBHL (1)

Առաքելոցն վերակացուն եւ դատախնդիրն պետրոս. (Շ. ՟բ. պետ. ՟Ի՟Բ։)


Դատապարտեմ, եցի

va.

to condemn, to damn, to censure, to reprobate;
to sentence, to execute.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ դատապարտէ զնա, յորժամ դատի զնա։ Զանմեղս, կամ զանպարտսն դատապարտէիք։ Դատապարտեսցեն զնա ի մահ։ Որով դատիս զընկերն, զանձն քո դատապարտես։ Զի եթէ զանձինս քննէաք, ապա ոչ դատապարտէաք (կր).եւ այլն։


Դատարան

cf. Դատաստանարան.

· Calfa

NBHL (2)

Դատարան ի միասին հաւաքել։ Ինքեանք դատաւորք՝ ինքեանք դատախազք ի նմին դատարանի. (Ոսկ. գծ.։)

Ձանձրացուցաք զդիւան դատարանի իշխանաց. (Լմբ. եկեղ.։)


Դատարկաբան, ից

adj.

that speaks in vain.

· Calfa

NBHL (1)

Փարիսեցին այն՝ գեղեցիկ դատարկաբանն՝ առ ի դատելոյն զփորձութեանն թոշակն առեալ իջանէր ի տաճարէն. (Կլիմաք.։)


Դատարկանամ, ացայ

vn.

to be vacant, void;
to be empty;
to be useless;
to be idle or unoccupied.

· Calfa

NBHL (1)

Պարտ էր յամենայնէ դատարկանալ, զի սիրոյն աստուծոյ պարապէաք։ Դատարկանալ յամենայն չարեաց. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Է։ եւ Սարգ. յկ. ՟Ե։)


Դատարկութիւն, ութեան

s.

emptying, vacuum, space;
evacuation;
vacuity;
vacancy;
exhaustion;
idleness, sloth-fulness, laziness, leisure.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛չ դատարկութեամբ ինչ փրկութեան բանի վարդապետութեանն զյիշատակ ժամանակացն առնել։ Զիւրաքանչիւր ուրուք իրս ի նոցանէ դատարկութիւն է գրել. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Դատեմ, եցի

vn.

to judge;
to discern;
to criticize;
to know;
to think, to esteem;
to reason;
to condemn;
— ընդ ումեք, to bring an action against some one;
հրով, ի հուր —, to burn, to consume by fire, cf. Այրիմ;
սրով՝ ի սուր —, to kill with a stroke of a sword, cf. Կոտորեմ, cf. Խոցեմ.

· Calfa

NBHL (2)

ԴԱՏԻՄ. իբր Ի դատ մտանել. մաքառիլ. վիճել.

Հանգիցե՛ս հա՛յր, մի՛ դատիր յոյժ։ Վասն սորա վշտագնեալ դատիմ ի ծովու եւ ի ցամաքի. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Զ. եւ ՟Բ։)


Դատողութիւն, ութեան

s.

judgement.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ երկաքանչիւրոցն իմացեալ դատողութեանց. (Յհ. իմ. ատ.։)


Դարագլուխ, գլխոյ

s.

completion of a century.

· Calfa

NBHL (2)

Որ ինչ քաջութիւնս արարին ի դաս իւրաքանչիւր. յն. յազգս իւրեանց. (Ա. Մակ. Բ. 51։)

Ի դարագլուխսն կարգեցաք զարսն երեւելիս, զաբէլ, զենովք, եւ այլն. (Նչ. եզեկ.։)


Դարանակալ, ի, աց

adj.

cf. Դարանագործ.

· Calfa

NBHL (1)

Դարանակալ եղեն նմա առ դրան քաղաքին։ Առ ամենայն անկեան դարանակալ լինի։ Յանձուկս դարանակալ եղեն։ Դարանակալ լիցուք արդարոյն.եւ այլն։


Դարանամուտ, մտից

cf. Դարանակալ.

· Calfa

NBHL (2)

Կացուսցես քեզ դարանամուտս քաղաքին նորա։ Յուսացեալ էին ի դարանամոտսն՝ որ էին զգաբաաւ.. եւ յարձակեցան դարանամուտքն. (Յես. ՟Ը. 2։ Դատ. ՟Ի. 36. 37։)

Դարանամուտ լինել յետուստ քաղաքին, կամ յանդաստանին, յայգեստանին, եւ հեղեղատին, եւ այլն. (Յես. ՟Ը. 4։ Դտ. ՟Թ. 32։ ՟Ի՟Ա. 20։ ՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Ե. 5։ ՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Դ. 22։ Փիլ. լին. ՟Դ. 228։)


Դարանիմ, եցայ

vn.

to lie in ambuscade, to be on the watch, to suborn, to circumvent;
to hide one's self.

· Calfa

NBHL (2)

Դարանելն ստուգաբանի՝ առընթեր մերձակայ եղելոյն թաքչել, եւ ի բացուստ զնոյնն դիտել. (Լմբ. իմ.։)

λοχάγω, ἑνεδρεύω, ἑγκάθημαι ἑνέδρα եւ այլն. insidior, in insidiis sum որ եւ ԴԱՐԱՆԱՆԱԼ. Ի դարան մտանել. դարանակալ լինել. նստիլ ի թաքստեան եւ դիտել. բունել. եւ Դեգերիլ.


Դարափոր, ից

cf. Դարափոս.

· Calfa

NBHL (1)

Որոյ անունն այնպէս էր եւ ոչ թարգմանեցին, կամ ի դարափորէ՝ ուր թաքուցեալն էր. (Կիւրղ. թագ.։)


Դարգճակալ

adj.

that lies on a litter, that is ill in bed.

· Calfa

NBHL (1)

Մինչեւ լնիլ (կամ լի լինել) քաղաքամիջաց մահճակալ եւ դարգճակալ հիւանդօքն. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե.) յն. մահճօք եւ դարգճօք հիւանդաց։


Դարձուած, ոց

s.

circuit, return;
reward, retribution;
answer, report, signification;
— բանից, phrase, sentence, style.

· Calfa

NBHL (2)

Հարցման բանից ... զդարձուածսն ... ի ճահ փոխադրեաց։ Ի պատշաճաւոր դարձուածս բանից. (Նար. խչ. եւ Նար. առաք.։)

Դարձուածս պատասխանւոյ առաքէր խուժացն. (Սարկ. լս.։)


Դարձուցանեմ, ուցի

va.

to return, to turn;
to avert;
to restore;
to bring or carry back, to reinstate;
to bring back, to recall;
to return, to send back;
to make over again;
to reduce;
to distract;
to abate;
to resolve;
to convert;
— յետս or ի բաց —, to revoke;
to reject;
to reflect;
— անդրէն, to cede, to resign, to yield;
— զերախտիս, to remunerate;
— զմաղձ, to vomit.

· Calfa

NBHL (1)

Դարձոյց զամենայն աւարն, եւ զժողովուրդն։ Դարձուցանելով դարձուցի՞ց զորդի քո յերկիրն՝ ուստի ելեր։ Զարծաթն այսրէն կշռով դարձուցաք։ Ոչ դարձոյց զերեսս իւր յինէն։ Դարձոյց զերեսս իւր յորմն։ Դարձո՛ զոտն քո ի ճանապարհէ չարէ։ Դարձոյց զթիկունս իւր։ Դարձուսցէ զբարկութիւն իւր ի նմանէ։ Դարձոյց զվէմն ի վտակս ջուրց։ Դարձուցից զսուգ նոցա ի խնդութիւն։ Դարձոյց զմիտս իւր։ Կենաց ի կեանս դարձուցանէ։ Զամենայն զօրսն ի փախուստ դարձուցանէին։ Դարձոյց զարծաթն առ մայր իւր։ Դարձուցաւ ինձ այսրէն արծաթն։ Եւ զյափշտակութիւնն դարձուցանիցէ։ Դարձուցից քեզ զամենայն անդս սաւուղայ.եւ այլն։


Դարմանիչ, չի, չաց

adj.

careful of;
who nourishes.

· Calfa

NBHL (1)

Արեգակունք բանական բուսոց դարմանիչք. (Նար. առաք.։)


Դաւաճան, աց

adj. s. fraudulent, fallacious, disloyal;
impostor;
felon, cheat, prevaricator, sycophant, traitor.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ լիցի դաւաճան բանակին։ Վիճակ դաւաճանաց։ Զարթիցեն դաւաճանք նորա։ Առաքեցին դաւաճանս. (՟Ա. Թագ. ՟Ի՟Դ. 4։ ՟Բ. Թագ. ՟Բ. 16։ Ամբ. ՟Բ. 7։ Ղկ. ՟Ի. 20։)


Դաւանակից, կցի, կցաց

adj.

that holds the same faith.

· Calfa

NBHL (1)

Լե՛ր դաւանակից ինձ ուղիղ այսու բառբառով, զոր ուսաք ի տեառնէ. (Սարկ. հանգ.։)


Դաւանահամբոյր

cf. Դաւանակից.

· Calfa

NBHL (1)

Համակրօն դաւանահամբոյր գործակցօք. (Նար. առաք.։)


Դաւանեմ, եցի

vn.

to confess, to avow, to profess, to protest.

· Calfa

NBHL (1)

Առնելով արասցուք զդաւանութիւնն մեր՝ զոր դաւանեցաք. (Երեմ. ՟Խ՟Դ. 25։)


Դաւանք

s.

cf. Դաւ.

· Calfa

NBHL (1)

Զիւրաքանչիւր դաւանաց տուգանս. (Պիտ.։)


Դգալ, ի

s.

cf. Դրգալ.

· Calfa

NBHL (1)

Տարգալ ունել ոսկի, եւ պատառաքաղ. (Խոր. ՟Բ. 44։)


Դեգերանք, նաց

s. pl. frequenting company;
evagation, distraction, dissipation.

· Calfa

NBHL (1)

Խափանեալ՝ եղեւ դեգեր առ յոլով քաղաքօք. (Ոսկ. գծ.։)


Դեդեւիմ, եցայ

vn.

to vacillate, to totter, to waver, to shake, to fluctuate.

· Calfa

NBHL (2)

Այս օրէն է վարդապետի, զի ոչ դեդեւի, եւ ոչ սայթաքէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)

Սնափառն ի սաղմոսել կանգնի, եւ անձամբ դեդեւի. (Կլիմաք.։)


Դելփին, փինաց

s.

dolphin, porpus.

· Calfa

NBHL (2)

Երկու դլփինք (կամ տլփինք) բարձին, եւ հանին զնա ի ցամաքն. (Հ=Յ. սեպտ. ՟Ի՟Է.։ (անդ ստէպ գրի անխտիր՝ Տլփին, կամ Դլփին)։)

Զդլփունսն զերեք. (Սոկր. ՟Ա. 16.) ոտնեանսն յասպարիսի նորին քաղաքիս դնէր. իմա՛, դելփական եռոտանի։


Դեղատուութիւն, ութեան

s.

cf. Դեղատութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Զոր արբեալ, զդեղատուութիւն կորուսչին արտաքս հեղեր. (Նար. ղ։)


Դեղիչ

adj.

empoisoner;
sorcerer.

· Calfa

NBHL (1)

Մոգս եւ դեղիչս առաքեաց սպանանել զիս. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Է։)


Դեղձուկ

s.

small peach.

· Calfa

NBHL (1)

Կարող էաք ասել զխնձորիկն իգական, եւ զտանձիկն իգական. եւ զդեղձուկն չէզոք. (եթէ մասնիկն ակ՝ լինէր ի մեզ արական). (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)


Դեսպան, աց

s.

ambassador, messenger, envoy;
legate.

· Calfa

NBHL (1)

Դեսպան կամ դեսպանս առնել առ այլս, կամ արձակել, կամ առաքել. (Ագաթ.։ Փարպ.։ Եղիշ.։)


Դերայ, ի

s.

antichrist;
priest.

· Calfa

NBHL (1)

Փոխանորդ սուտ. որպէս դերաքրիստոս, կամ անարժան քահանայ. (որպէս եւ ռմկ. տէրայ կոչի յոմանց երէցն, զի եւ տէյր, ըստ պրս. է տաճար).