dignity of a high priest, pontificate;
hierarchy.
ἁρχιεροσύνη summum sacerdotium, pontificatus. Քահանայապետն գոլ. եւ Իշխանութիւն՝ պաշտօն եւ գործ քահանայապետի ի հին կամ ի նոր օրէնս.
Ջանայր յակիմոս վասն քահանայապետութեան։ Գլուխ քահանայապետութեան։ Ի քահանայապետութեան աննայի եւ կայիափայ.եւ այլն։
Յափշտակել կամեցան զքահանայապետութին յահարոնէ. (Սարգ. յուդ. ՟Բ։)
Դադարեաց յազգէ նորա քահանայապետութիւն։ Բարձցի քահանայապետութիւն յազգէս (այսինքն ի ցեղէ իմմէ)։ Ով ոք նստցի յաթոռ նորա յաջորդելով զաստիճան քահանայապետութեանն. (Խոր. ՟Գ. 66։ Ճ. ՟Բ.։ Վրք. ոսկ.։)
Քահանայապետուեւիւն է՝ ըստ իս, կարգ սրբազան, եւ հանճար եւ ներգործութիւն առ աստուածատեսակ նմանութիւն, մինչ ոք քահանայապետութիւն ասիցէ, զամենեցուն միահամուռ սրբազանիցն ասէ զարգ. (Դիոն. երկն. եւ Դիոն. եկեղ.։)
Մեծն դիոնեսիոս յերիս կարգս բաժանէ զինն դասուց երկնաւորաց քահանայապետութիւնս։ Պետութիւնք բարձրացեալք ի քահանայապետութիւն երրորդ։ Զերկնաւոր քահանայապետութեանցն կատարելով զտօնախմբութեան տօնս (Շ. հրեշտ.։ Շար.։ Ժմ.։)
like a priest, sacerdotally.
Որպէս քահանայ՝ ըստ հին կամ նոր օրինի.
Ո՛չ քահանայապէս ըստ ահարոնեան տկար օրինին մատետր։ Զուարթնոցն բան իմն ընծայեցեր մարդկօրէն փրկական քահանայապէս եւ քաւչապետաբար մաղթել. (Նար. ՟Ժ՟Դ. ՟Լ՟Դ։)
Ո՛չ քահանայապէս հին կամ նոր օրինի.
sacerdotal order or function.
Վարումն քահանայութեան. քահանայական պաշտօն եւ քաաղաքավարութիւն.
Զի յառաջագոյն իսկ ի կարգս քահանայավարութեանն իւրաքանչիւր ոք տարեալ հաստատ եսցի. (Յհ. կթ.։)
temple, church, holy place;
priest's residence.
ἰερατεῖον sacrarium. Տեղի քահանայագործութեան՝ սրբութեան. քաւարան, տաճար. խորան. խորան. սեղան. բեմ.
Առաջի սրբոյն բեմին դնէ զնա յանցս քահանայարանին։ Թաղեցին զնա ի վկայարանի սրբոց առաքելոց ի ներքս ի քահանայարանին՝ առաջի սուրբ եւ աստուածընկալ սեղանոյն։ Քահանայարանն պատառէր զձորձս իւր (տաճարան զվարագոյր)։ Արարեալ քահանայարան զգարեզին։ (Դիոն. եկեղ.։ Ճ. ՟Բ.։ Բրսղ. մրկ.։ Վրդն. օրին.։)
cf. Ձեռնադրելի.
to ordain priest.
Քահանայ առնել. ձեռնադրել ի քահանայութիւն.
Ձեռին իմն երեւեալ ըստ օրինի քահանայապետին, եւ ըստ խորհրդոյն քահանայացուցանել զնա։ Ի մարմնական շահավաճառութեան պէտս քահանայացաք, եւ քահանայացուցաք. (Նիւս. ՛խսքանչ։ Լմբ. պտրգ.։)
to hold priest's office.
ἰερατεύω sacerdotio fungor. Քահանայութիւն առնել. քահանայանալ, եւ քահանայագործել.
Մին յամենեցունց ընտրեցաւ քահանայել. (Փիլ. քհ.։)
Մերձ յերուսաղէմ բնակել՝ քահանայել եւ մարգարէանալ։ Գնաց առ տգէտս ոմանս, թէ քահանայ եմ, եւ կարգեցաւ քահանայել. (Մխ. երեմ. եւ Մխ. առակ. ՟Ղ՟Ը։)
Մարդ ոչ կարասցէ քահանայել առանց կատարման եւ օծման հոգւոյն. (Սարկ. հանգ.։)
Քահանայելն (ոչ քահանայից՝) աններելի է. (Եփր. աւետար.։)
priesthood;
hierarchy.
ἰερατεία, ἰεροσύνη sacerdotium. Քահանայութիւն՝ պաշտօն եւ գործ քահանայի. երիցութիւն. եւ Քահանայապետութիւն. (եբր. քէհհօնա, քահէն ).
Եղիցի նոցա այն՝ ինձ ի քահանայութիւն յաւիտենական։ Պահեսջիք զքահանայութեան ձերոյ։ Զպատմուճանս քահանայութեան։ Յանձն արարին նմա զքահանայութիւնն (այսինքն զքահանայապետութիւն)։ Ի փոփոխել քահանայութեանն՝ հարկ էր եւ օրինացն փոփոխումն լինել.եւ այլն։
Ոչ ոք է արժանաւոր մեծին Աստուծոյ զենման եւ քահանայութեանն, որ ոչ յառաջագոյն զինքն յանդիման կացոյց Աստուծոյ պատարագ կենդանի. (Առ որս. ՟Բ։)
Ուխտին, եւ քահանայութեանն (այսինքն դասուց քահանայից)։ Ամենեցուն իշխանութիւն է միաբանել ի բաղմոսն, եւ զաւարտումն՝ քահանայութեանցն հաւատալ։ տայ ապա եւ եպիսկոպոսն զխաղաղութիւն, զի նա է գլուխ քահանայութեան. (Ագաթ.։ Խոսր.։)
Քահանայութիւն ըստ ասորւոց լեզուին հարստութիւն թարգմանի, որ է փարթամութիւն երկնաւոր եւ հոգեւոր բարեաց. իսկ ըստ հայոց լեզուիս՝ քաւիչ թարգմանի. (Միխ. ասոր.։)
ՔԱՀԱՆԱՅՈՒԹԻՒՆ. որպէս Քահանայապետութիւն կամ դասակարգութիւն հրեշտակաց.
Ո՛վ քահանայապետ սուրբ (գրիգոր), վերնոյն եւ հրեշտակական քահանայութեանն կարդակից։ Միջին եւ վերջին քահանայութիւն անմարմնոցն. (Երզն. լս. եւ Երզն. ՟ժ. խորան.։)
Տաճարացն քահանայք, որոց իսկ իցեն ազգաւ քահանայութիւնք. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)
priestess.
Առաջի կայր սորա քահանայուհին՝ բերելով ինչ առ ձեռս թաքուցեալ. (Պղատ. ՟Ա։)
Հաւանեցուցանէ եւզքահանյուհին զպիւթիայ։ Ո՞ւր դոմնա՝ արտեմեայ քահանայուհի. (Նոննոս.։ Ճ. ՟Ա.։)
ἰέρεια, ἰέρη antistita, sacerdos femina. Կին քահանայի ի հնումն. եւ Կին երիցու. երիցկին.
Օրհնեալդ միայն ի կանայս՝ շրթամբք քահանայուհւոյ (եղիսաբեթի). (Նար. կուս.։)
Հաստատել պարտ է քահանայս եւ քահանայուհիս՝ տաճարապետս լինել աստուածոցն. (անդ. ՟Զ։)
Քահանայացն եւ քահանայուհեացն հանդերձ օրինապահօքն՝ խափանելով։ Օրինապահք եւ քահանայուհիք եւ քահանայք տանջեսցեն. (անդ. ՟Է։)
cf. Քաւեմ.
Որպէս Գահել. վարել. շարժել. կամ Քաւել, սրբազանել.
Զգեօղս եւ զագարակս առ բարի նախանձ քահեալ՝ առնէին բնակութիւն կրօնաւորաց. (Լաստ. ՟Ժ։)
weed;
hook;
— առնել, to weed, to hoe, to pluck up weeds;
to scan, to sift, to pick out, to select, to choose;
— հեղձոյց լինիմ, to be choked by weeds.
Որոմնակեր՝ ցորեան ցուցանելով ... ստերիւրելով զթերահմուտսն. (Ոսկիփոր.։)
Ամենայնիւ շահաւոր, շահեկան. կարի օգտակար. փէք ֆաիտէլի՝ հասիյեթլի.
Ամենաշահ գիտութիւնն էր եւ է։ Ամենաշահ խրատիւք։ Ամենաշահ դարմանք. (Յճխ. ՟Զ. ՟Ը։)
Պահօղ եւ պահպանիչ ամենայնի, եւ յամենայն չարէ. ամենախնամ. ամմէնքը պահօղ՝ հոգացօղ.
Ամենապահ ձեռամբն փակեալ զտապանն։ Ամենապահ շնորհացն. (Ագաթ.։)
Ընդ ամենապահ աջովն Աստուծոյ ամրանալ. (Խոսր.։)
Ամենայնիւ վստահելի. անկասկած. հաւատարիմ. եւ համարձակ. բացարձակ.
Խնամող ուղեկից ամենավստահ։ Ամենավստահ կառավարութեամբ (ընդ օդս)։ Շառաւիղս ամենավստահս ի խոնարհ առաքեալ. (Նար. գանձ եկեղ. եւ Նար. հոգ. եւ Նար. խչ.։)
Եթէ պատահիցի լեալ միականի եւ կամ անդամահատ ինչ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։)
Ոչ ոք անդամահատ ձեռնադրեսցի. (Մաշտ. ջահկ.։)
Նահապետ լինելով ո՛չ մահկանացու ազգին, այլ՝ անմահկանացուին. (Սարգ. ի վերջն։)
Վասն անմահկանացու կենացն փափագանաց վախճանել զմահկանացու կեանսն. (Փիլ. տեսական.։)
Անսահմանական բնութիւն. (Սեբեր. ՟Զ։)
անսահմանականն զօրութեամբ. (Ագաթ.։)
Յանսահմանականն ծովէ առեալ ցօղ ինչ. (Վրդն. քրզ.։)
ἁοριστία. infinitas. Անսահմանն գոլ (յո՛ր եւ է կարգի).
Ի վեր է քան զիմանալիս յանսահմանութեան եւ յանբաւութեան իւրում. (Յճխ. ՟Ա։)
Անգիտանամք զգերագոյ եւ անիմացական եւ անճառելի անսահմանութիւն նորա. (Դիոն. երկն.։)
Ոչ ընդ սահմանաւ իւիք պարագրեալ, այլ անսահմանութեամբ յէիցս թողեալ. (Մաքս. ի դիոն.։)
Ոչ անվստահանալ մեզ լիցի մերձենալ յաստեղս յայսոսիկ. (Նիւս. երգ.։)
Երագունք (են փորձութիւնք), եւ անվստահանալիք. (Եփր. յաւետար.։)
Ժողովել զաշխարհահոգ խորհուրդն երանելի միաբանելոցն. (Կորիւն.։)
Ապարահութիւն դաշտանին, զի դարձաւ նա վերստին, վկայէ վասն տղայութեանն դառնալոյ. (Եփր. ծն.։)
Նա ինքն է առաջնապահ եւ վերջնապահ. (Եփր. ծն.։)
Տեսանէին զարտորայսն քաջահասկ եւ ատոքահատ. (Վրդն. սղ.։)
Բոյս ատոքահատ, պարարտացեալ անփուտ ցորենոյ. (Թէսփիլ. ՟Խ մկ։)
cf. Բաշխութիւն.
Գերագոյն քան զմիտս անուշահոտութեան բաշխման զընդունակութիւն. (Դիոն. երկն.։)
to bellow, to low;
to roar.
Ոչ յայտնեաց Աբրահամ որդւոյն իւրում, թէ դու ես գառն պատարագի, զի մի՛ բառաչիցէ ի գոլով . (կամ) զի մի՛ բառաչեսցէ ընդդէմ հօրն. (Եփր. ի նինուէ.։)
to take away, to remove, to carry off, to displace;
to retrench;
to derogate, to suppress, to withdraw;
to cause to cease, to destroy, to dispel, to efface, to extinguish, to stifle;
to take away, to ravish, to take, to steal, to rob;
to lift up, to raise;
to bear, to support, to sustain;
— ի վերայ, to put, to put on, to load;
— ի հաշուէ, to discount, to deduct, to abate;
— զօրէնս, to repeal a law, to cancel, to annul;
— զխոչս, to clear, to extricate;
— զցանկն, to unbar;
— զմանուկն յարգանդէ, to deliver a woman;
— թողուլ, բարձի թողի առնել, to abandon, to forsake entirely, cf. Մերժեմ, cf. Լքանեմ;
—ի լուծ կշռոց, to weigh;
— զգլուխ, to behead, cf. Գլխատեմ;
աղաղակ կական՝ կառաչ՝ ձայն՝ ճիչ —, to scream, to cry out;
to weep;
— ի միջոյ, to carry away, to stroy, to annul;
— զամենայն դժուարութիւն, to take away all difficulty;
— զկեանս ուրուք, to take away the life of some one, to kill, to murder;
բաղոք —, to appeal, to invoke, to lament;
— զցաւս, to support pain;
— ուստեք, to go away, to depart;
— զթիւ, to subtract;
— արձակել, to dismiss;
բարձեալ բերել, to carry;
to be carried or brought;
to liken, to compare;
to be taken away;
to be destroyed;
to be estinguished;
բարձիր եւ անկիր ի ծով, be thou removed and cast into the sea;
— մտաց հպարտութեամբ, to be proud of;
արք արգարք բառնիմ, the just perish;
Դամասկոս բարձցի ի քաղաքաց, Damascus will soon be no longer a city;
բարձաւ ուխան, the pact is broken;
— ի կենաց, to die;
նմա բարձին զխանչն, they put on him the cross.
Այսոքիկ բառնին ի միջոյ, յորժամ մահուն բռնութիւն բառնայ։ Բառնին գայթագղութիւնքն։ Բառնիւր ի կենաց. (Շ. բարձր.։ Ճ. ՟Ա.։)
to reproach, to blame, to condemn, to rebuke, to censure.
Որոց առաջի բասրեաց զնա (զՅովակիմ) քահանայապետն. (Հ. կիլիկ.։)
cf. Բարապան.
Բարապետն զուարթ մի՛ յաղթահարեսցի ի քնոյ. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)
to make tiresome repetitions, to chat, to prattle, to bawl, to tattle.
Յորժամ ի վերջինն հասանիցէ ի ծերութիւն եւ զառանցիցէ, եւ սկիզբն առնիցէ աղճատելոյ եւ բարբանջելոյ. (Սահմ. ՟Թ։)
cf. Բարբանջեմ.
Յորժամ ի վերջինն հասանիցէ ի ծերութիւն եւ զառանցիցէ, եւ սկիզբն առնիցէ աղճատելոյ եւ բարբանջելոյ. (Սահմ. ՟Թ։)
to increase, to flourish, to be in repute, in honour, in vogue, to profit, to improve.
Որ ինչ միանգամ ոք բարուեանց ասիցէ վերաբերումն, սիրելեացն մերձաւորութեամբ յարդարեալ բարգաւաճին։ Զբարգաւաճեալ պատիւ թագաւորութեանն։ Բարգաւաճեալք ցուցանին (մեծատունք, կամ իմաստունք, կամ առաքինիք)։ Աշխարհագովութեամբ յաւէտ բարգաւաճեալ։ Ի բարգաւաճելի նահատակութիւնս. (Պիտ.։)
cf. Բարգաւաճանք.
Ի ժողովսն նահատակին, յորս բարգաւաճութիւնն եւ քաջութիւնքն երեւին. (Փիլ. լին.։)
to accumulate, to hoard;
to bind up;
to compound, to conjoin.
Դիզի բարդեցի։ Բարդիմ, եւ անդրէն տոչորիմ։ Բարդելոց ի վերայ միմեանց։ Բարիք բարդեցեալ։ Նամակ բանիւք բարդեցեալ։ Բարդեցան կուտեցան շրջանակք ամացս։ Բարդեցեր զհոտ բուրման անուշահոտ սրբութեան. (Նար.։)
accumulation, heap;
composition, formation.
Աճումն սրտմտութեան, բարդումն ոխակալութեան։ Մոռացումն մահու, բարդումն ամբարհաւաճութեան. (Կլիմաք.։)
well deserved, worthy, obliging.
Բարեացապարտն Թէոդոս։ Բարեացապատին Վահանայ. (Խոր. ՟Գ. 46։)
well, right;
safely;
— եկիք, be welcome;
— նմա՜, adieu ! — մնալ ասել, to bid farewell, to take leave;
to renounce, to forsake.
Բարեաւ գնացին։ Հասեալ բարեաւ ի նաւահանգիստն. (Լմբ. սղ.։)
Ամենայն կենցաղական հոգոց բարեաւ մնալ ասացեալք. (Սահմ. յռջբ։)
benediction praise, encomium.
Եւ զօր բարեբանութեանն նոյնպէս պահեն անլուծելի. (Խոսրովիկ.։)
cf. Բարեբախտ.
Քանզի յայսոսիկ քաջահաճոյ՝ բարեբաստիկք, եւ ոչ նոյնպիսիքն՝ եղկելիք անուանին. (Սկեւռ.։)
cf. Բարեբախտութիւն.
Սահման բարեբաստութեան՝ Աստուծոյ մերձաւորութեան գալուստ է։ Սկիզբն եւ վախճան բարեբաստութեան՝ կարե՛լ զԱստուած տեսանել է։ Որում բաւական եղեւ զհայրն եւ զարարիչն տեսանել, ի բուն ի ծայր բարեբաստութեան գիտասցէ յառաջ անցեալ. (Փիլ. ստէպ։)
productive of good, fruitful, fertile, abundant.
Բարեբերք (պտղովք առաքինութեանց), եւ չարահալածք. (Սարկ. քհ.։)
unscarred.
Անսպիս եւ անմահս զմեզ արար. (Խոսր.։)
evident manifest;
indelible.
Յիշատակս անեղծականս եւ անստուերագիծս։ Յայս անստուերագիր վստահութիւն ապաստան. (Նար. խչ. եւ ՟Ժ՟Ա։)
cf. Անստուերագիծ.
Յիշատակս անեղծականս եւ անստուերագիծս։ Յայս անստուերագիր վստահութիւն ապաստան. (Նար. խչ. եւ ՟Ժ՟Ա։)
endless, eternal.
Աներկիւղ. անահ. գօրգուսուզ.
unsaleable.
ԱՆՎԱՃԱՌ ԵՒ ԱՆՎԱՃԱՌԵԼԻ. ἅπρατος. non vendibilis, invenialis. Որ ոչ վաճառի. զոր չէ մարթ վաճառել. անգին. սաթըլմազ. պահասըզ.
cf. Անվայել.
Անվայելուչ խենեշութիւն, կամ պատահմունք, կամ յարձակումն. (Նար. ՟Ղ՟Բ։) (Իգն.։)
unlimited, unbounded;
incomprehensible.
ἁπερίγραφος. incircumscriptus, qui nullo spatio continetur. Որ ոչ փակի ի վայրի ուրեք. անբովանդակելի. անպարոյր. անպարագիր. անսահման. անչափ.
indefatigable;
idle, lazy;
without fatigue.
Անարդիւն. յետնեալ ի պիտանի գործոց, կամ ի վարձուց ըստ վաստակոց. անշահ. անօգուտ. եմէկսիզ. ֆաիտէսիզ.
Ամենայն բժիշկք խափանեցան յարուեստից իւրեանց, եւ անվաստակք եւ անշահք մնացին. (Հ=Յ. սեպտ. ՟Ի՟Դ.։)
uncultivated.
Զամս չորս պահէ ի տառապանս անվար եւ անհանգիստ. (վրդն. պտմ։)
inexperienced, rude, unpractised, unskilled, unexercised.
Հեթանոսք անվարժք եւ անհրահանգք. (Ոսկ. ծաղկզրդ.։)
without salary, unpaid;
without merit or recompense.
Սնափառի պահք անվարձ եւ աղօթք անշահք. (Կլիմաք.։)
invalid, null, illegal, insufficient;
apocryphal;
— առնել, to invalidate.
ἅκυρος, irritus, οὑκ ἁξιόπιστος, fide non dignus, ἁβέβαιος, inconstans, invalidus, παραλειπτέον, rejiciendum. Ապախտ. ընդունայն. ոչ արժանահաւատ. անհաստատ. անոյժ. անզօր. տկար. անընդունելի. ոչինչ. մերժելի. ի դերեւ ելեալ. (լծ. պ. պավեր, հաւատալի). պադալ, գարարսըզ, գուվվէթսիզ.
Յոյս մահու նոցա ոչ առնէ անվաւեր զիշխանութիւն նորա. (Եփր. աւետար.։)
intrepid, fearless, courageous, bold;
intrepidly, fearlessly, boldly.
(լծ. հյ. անահ, անվախ. որ եւ յն. ա՛ֆօվօս. իսկ լտ. իմբիճէր անպղերգ) ἅοκνος, impiger, ἁνυπέρθετος, cunctationis nescius, ἅφοβος, intrepidus. Արի եւ փոյթ. ժիր եւ մտադիւր. աչալուրջ. որ չէ վատ եւ թոյլ. անյապաղ. անդանդաղ. անկասելի. եւ Աներկբայ. աներկիւղ. համարձակ. անպատկառ. գօրգմազ, սէրպէսթ, ճէսուր.
Զսուրմակ ոմն անվեհեր, որ չարախօսն էր սրբոյն սահակայ. (Ասող. ՟Բ. 1։)
Անվեհեր մատուցանէ զիւր պատուիրանապահսն յիւր բնութիւնն։ Առաջի ամենեցուն անվեհեր քարոզել. (Ագաթ.։)
unwounded, invulnerable.
Անվէր մնաց նահատակն. (Արիստակ. նաւակատ.։)
exact, precise, perfect;
exactly, precisely.
Անվթար նահատակութիւն. հանդէս, հանդիսութիւն. կամ կեանք, ցնծութիւն, տեսիլ. (Պիտ.։ Մագ. ՟Ի՟Ը։ Լմբ. ատ.։ ՃՃ.։)
Խարիսխ զնաւն ի հողմոյ անվթար պահէ. (Ոսկ. եբր.։)
Եւ քանի՜ վշտաց եւ ի փորձանաց հասելոց ի վերայ իմ՝ անվթար պահեցեր զիս փրկիչ. (Բենիկ.։)
without pain, that has nothing to suffer.
Որ իւրով բնութեամբն անվիշտ էր, եւ մարմնով իւրով մեռաւ։ Անվիշտ եւ անմահ էր բանն. (Պրպմ. ՟Խ՟Ե։)
invulnerable
Անվիրաւորելիս պահելով (ի գազանաց). (Խոսրովիկ.։)
cf. Անվիրաւոր.
Անվիրաւորելիս պահելով (ի գազանաց). (Խոսրովիկ.։)
unwitnessed.
ἁμάρτυρος, ἁμαρτυρήτος. carens testibus, vel testimonio. Ուր չիք վկայ կամ վկայութիւն առ ի հաստատութիւն. անվաւեր. շահիտսիզ.
firm, determined, steady, resolute, invincible, inexpugnable.
Առցէ վահան զսրբութիւնն անվկանդ (կամ անվանդ, կամ անվտանգ). (Իմ. ՟Ե. 20։)
harmless, innocent, innoxious;
unhurt, undamaged, safe and sound;
harmly.
Անվնաս է Վահանն յամենայն իւր իրքս, զոր խորհեցաւ եւ գործեաց. (Փարպ.։)
Որոց որդիքն անվնաս պահէին. (Իմ. ՟Ժ՟Թ. 6։)
Անվնաս պահել, դառնալ. եւ այլն. (Փարպ.։)
not liable to injury.
Զտէրունիսն սիրել, եւ անվնասելի պահել. (Սարգ. յկ. ՟Ժ։)
untroubled, tranquil;
peacefully, quietly.
Որպէս զի անվրդով զհաւատսն պահեսցէ. (Խոր. ՟Բ. 87։)
unfailing, punctual, exact, regular, correct, sure, certain;
without fail, punctually, precisely, exactly, correctly.
ἁνυπερθέτως. sine more, ἁπαραλλάκτως, constanter, prorsus. Առանց վրիպելոյ կամ զանց առնելոյ. անյապաղ. հաւաստեաւ. անշուշտ. նմենայնիւ. շիւպհեսիզ, թահգիգ.
cf. Անտաղտկալի.
Անտաղտուկ արար, կամ առնիցէ, կամ կահիցէ զբանն։ Որ անտաղտուկ էր եւ թեթեւ։ Անտաղտուկ լսելեաց. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 15. 23։ եւ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 33։ Մագ. լ։)
insupportable, intolerable, heavy, burdensome;
incomprehensible, inconceivable.
Անտանելի յիշատակ, կամ ահաւորութիւն, կամ պատուհաս. (Նար.։)
Լացն զմահ միամօրն զանտանելին յողջակէզ. (Եղիշ. դտ.։)
indubitable, certain;
without doubt, without difficulty.
Անտարակոյս վստահութիւն, կամ գիւտ. (Նար. ՟Գ. ՟Լ՟Գ։)
Եւ Անվտանգ. անքոյթ. ապահով. անկասկած. էմին, թէսքին.
immaterial, incorporeal.
Յորոյ ահէ ամենայն դողացեալ տարր եւ անտարր. (Անյաղթ բարձր.։)
not confined to one place, uncircumscribed;
absurd, extravagant;
unbecoming, unsuitable.
որ եւ ԱՆՏԵՂ.(ἅτοπος q.d. loco carens) Անկարօտ տեղւոյ. անուր. անուրեք. ոչ պարագրեալ տեղեաւ. անսահման. անչափ.
Անուր, եւ տեղի. (Վահր. երրորդ.։)
Եթէ ասեմք, ոչինչ անտեղի է. (Սահմ. ՟Բ։)
Հասեալ ի սահմանս իմաստութեան, եւ ոչ անտեղի գոլով ամենայն բժշկական արհեստիցն. (Ճ. ՟Ա.։)
hard, inflexible.
Նաւահանգիստ անտեղիտալի պնդութեան ալեացն. (Պիտ.։)
invisible;
incomprehensible;
— առնել, to neglect, to take no care of, to despise, to quit, to abandon, cf. Անտեսել.
Աստուած՝ ամենայն մահկանացու բնութեան անտես գոլով՝ ի նոցունց գործոց իւրոց տեսեալ լինի. (Արիստ. աշխարհ։)
Պահեցաւ յանահատի անդ անտես բնաւ ի մարդկանէ. (Իգն.։)
Ի՞մ իմիք արժանի լինիցիմք, թէ յինչս զընդայցեմք, եւ զոգիս անտես առնիցեմք։ Չէ՛ պարտ եւ ոչ զմի ժամ՝ անտես առնել զվաճառաշահութիւնս զայս. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. յհ.։)
invisibly.
Ի սրովբէից անտեսաբար ահիւ պատուեալ. (Շար.։)
formless, shapeless.
Մի՛ մարդիկ կարծիցես մահկանացուս, այլ անտեսակս յեղանակս ոգւոյ։ Նիւթ՝ անտեսակ սա ճեպի լինել։ Խնդրել (յերկինս) զանտեսակն եւ զանորակն. (Փիլ. լին.։ եւ նխ. ՟Ա. ՟Բ։)