very little, exiguous;
small;
frivolous, light;
— ինչ, very little;
pinch, drop.
Դոյզն դեղ, պատկեր, պալար, կասկած, մռայլ։ Դոյզն ինչ աղջամուղջ, կամ դարձումն շնչոյ։ Դոյզն մի հառաչումն։ Ի շեղջեցելոց արտասուաց դոյզն մի չափեալ. (Նար.։)
Կերողացն անախորժելիք. զի դոյզն մի ժամու յետոյ զլինդս ատամանցն վնասեն. (Համամ առակ.։)
Դուստր դոյզն մարդոյ դոյզն մահու մեռցի. (Եփր. դտ.։)
Իբրեւ զդոյզն ոք ի մարդկանէ շրջէր. (Շ. մտթ.։)
Եւ զայս ոչ եթէ դոյզն ոք ի մատենագրաց պատմէ. (Եւս. քր. ՟Ա։)
Դոյզն քան զայլսն անիրաւեն։ Առ դոյզն մի արգելցի։ Զգալին դոյզն իմն երբէք ի վեր թռուցեալ յածի։ Վասն զի եւ դոյզն մի քան զանմարմինսն եւս թեւաբոյս լինի. (Փիլ.։)
Գոնեա դոյզն մի ո՛չ եւ բնաւ ախորժեցեր. (Մաշկ.։)
Զի ո՛չ դոյզն ասաց, թէ ցանկացան տեսանել, այլ ասէ, զոր դուքդ տեսանէք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա։ 6։)
cf. Դոյզն;
— ուրեք, seldom, rarely.
cf. Դաշոյն.
index of scales;
weight, heaviness;
moment, instant;
oscillation;
inclination, propensity;
inclined or prone to, bent on;
— առ —, — ի —, oscillating, balancing;
undulating, floating;
— ի — խոնարհել, to float, to undulate, to wave;
— լինել, to be inclined, prone, to bend, to tend towards.
(ի-ա հլ. ըստ ՆՀԲ, բայց առանց վը, կայութեան) «կշիռքի միջին կէտո» (ոսա ՆՀԲ) կամ «հաւասար նժարների վրայ աւե-լացուած դոյզն ինչ ծանրութիւնը» (ըստ ՋԲ) ՍԳր. Մծբ. 294. Ոսկ. եփես. 695. «կշռի նը-ժար կամ թաթ» Վանակ. յոբ. «հակած, յօ-ժար» Ոսկ. Սեբեր. «հարիւր լիտր» Բառ. ե-րեմ. էջ 210.-«փոշու մի հատիկ, որ ամե-նափոքր կշիռն է» Վրք. և վկ. Բ. 150 (Իբրև մէտ մի փոշւոյ համարեալ է). այսպէս է հասկանում նաև Զքր. սարկ. Ա. 67 (Կշռեցին և կշիռն նորա որպէս և ասաց Շահղուլի Բէկն, մէտ մի ո՛չ աւելի և ոչ պակաս)։ Այս արմատից ունինք մէտ ի մէտ «ճօճելով» Ա-գաթ. կամ մէտ առ մէտ Քեր. քերթ. միտել «հակել, մէկ կողմ ծռել» ՍԳր. Ոսկ. Բուզ. Եզն. «կցել, միացնել» Հին բռ. Մագ. գա-մագտ. (ՀԱ 1911, 366), «խօսքը յատկապէս մէկին ուղղել» Ոսկ. մ. գ. 112 (Առ Պետրոս զբանն միտէ), «հաւանութեան գալ, խոնար-հիլ» Մագ. թղ. 237 (Աճառ. ՀԱ 1923, 254). որ և գրուած է մետել Ոսկ. մ. բ. էջ 706. միտագոյն Ոսկ. մ. ա. 15, բ. 12. միտութիւն Ոսկ. մ. բ. 27. դիւրամէտ Սեբեր. հակամէս Փիլ. Յհ. կթ. զուգամէտ ԱԲ. միտումնաւոր (նոր բառ). նոյն են նաև մետ «մէջտեղը» Պիտ? մետական «հասարակ բայ» (ըստ. յն. «միջակ») Հին քեր.։
ῤοπή libramentum, momentum, punctum. (յորմէ Միտեալ) Միջին կէտ կշռոց, որ դոյզն իրօք միտէ՝ այսինքն հակի ի մի կողմն. չափ. կշիռ. եւ Միտումն ինչ դուզնաքեայ. ... (յն. րօբի՛. որ եւ րոպէ. վայրկեան. դոյզն շարժումն)
obscure, dull, dim, cloudy, dark, hidden, without lustre;
tawny;
wan;
feeble, indistinct, small;
— լոյս, darkness visible, glimmer, faint light;
ընդ — տեսանել՝ ակնարկել, to catch a glimpse of, to see indistinctly, to blink.
ἁμυδρός, μικρός hebes, subobscurus, parvus, tenuis, exiguus Նսեմ. մեղմ. բութ. նուազ. դոյզն. տկար. թոյլ. մշուշ, մթնշաղ, թուլ. գարանլը. մուզլագ. ճիւզի.
obscurely, darkly, indistinctly, dimly.
Ընդ աղօտ. աղօտս. նսեմաբար. մեղմով. նուազաբար. թերապէս. դոյզն ինչ. մթնշաղ կերպով, քիչ մը. λανθανόντως, ἁμυδρῶς obscure, subobscure
full of victuals, splendid, magnificent entertainment or fare.
Վայելէին սուղ ինչ եւ դոյզն ռոճկովնլ որպէս բազմախորտիկս անուշահոտութեամբ. (Փարպ.։) (յորս մա՛րթ է եւ իբր գոյական իմանալ յոքնակի։)
vase, vessel, pot;
box;
piece of furniture;
tool, instrument;
—ք խոհակերոցի, kitchen-range, set of pots and kettles, յ— առնուլ, խնդրել, to borrow;
յ— տալ, to lend.
Որպէս յանօթ արկեալ իրս ինչ, օտար է, եւ ոչ յանօթոյն բնութենէ։ Իբր դոյզն անօթիւ յագենականն աղբերէ առեալ. (Շ. ամենայն չար. եւ Շ. հրեշտ.։)
slender;
rare;
fine, subtile, thin, delicate;
feeble, meager, lean;
light.
ԱՆՕՍՐ որ եւ ՆՕՍՐ. λεπτός, ἁραιός, σπάνιος. tenuis, subtilis, rarus. Անգայտ. նուրբ. բարակ. թեթեւ. սակաւագիւտ. ցանցառ. դոյզն. գուն ուրեք եղեալ. սէյրէկ ինճէ, նարին, գըթ.
palace, court, regal mansion;
house, dwelling.
insupportable, intolerable, heavy, burdensome;
incomprehensible, inconceivable.
Զիա՞րդ շարադրի առ դոյզն մարմին անտանելին. (Աթ. ՟Բ։)
to hollow, to excavate;
to fathom;
to withhold, to retain;
to purloin, to steal, to rob, to embezzle;
to peculate.
Որ դոյզն ստացուածոց ընկերինխորօղ՝ փորձեցաւ լինել գող. (Պիտ.։)
little;
— ինչ, — մի, a little, very small quantity, however little;
— ինչ ժամանակ, a short time;
— ինչ իրք են, there is very little;
ի — վայրկենի, in a moment, in an instant.
accent, point.
χαρακτήρ nota, lineamentum, character. Բեկոր կամ կոտոր տառիցիբրու դոյզննիշ, եւ որպէս խեղեփ՝ մասն հատեալ, կամ համամասն. գրակէս, գրախեց, նշանախեց. նշանադիր.
as, like, in the same manner as;
whilst, when, while;
nearly, within a little, almost, about;
as if;
— այն թէ, — զի, — եթէ, as if;
like as it were;
ոչ եթէ, not that, not only;
— ? how? by what means ? in what manner ? — ապա ? — արդեօք ? how then? how ever? — է? how is it? — ոչ ? of course, without doubt.
to become white, to whiten, to bleach.
a little oil.
of or by himself;
spontaneously, voluntarily, of his own free will;
his, her;
— զիւր անձն անիծանէ, he curses himself;
ինքն — կործանէ զանձն չարութիւնն, malice prepares its own punishment;
— երթալ, to go personally;
զ— երթալ, to commit suicide.
Զչարեալ անտոնինոսի՝ իւրովի հասանէ միահամուռ ամենայն զօրօք։ Ոչ կամեցաւ իւրովի երթալ, այլ դոյզն գունս առաքէ. (Խոր. ՟Բ. 20։ ՟Գ. 25։)
train of boats;
raft, float;
vessel, ship, boat;
Noahs ark;
bedstead;
keel of a ship.
Շըրջեալ ընդ ալիս դոյզն լաստիւն ապրեցան. (Իմ. ՟Ժ՟Դ. 5։)
float or raft of timber;
ship.
letter carrier, postman, courier, post, messenger.
Ի թղթաբերէ անտի նախ իմանամք զառաքողն։ Որ ինչ դոյզն իրք էին, զայն ի թղթաբերսն ապաստան արար. (Ոսկ. գծ. եւ Ոսկ. եփես.։)
diurnal;
ephemeral;
daily;
inconstant, uncertain, temporal, perishable.
Առօրեայ բարութեանբ ափշեալ՝ մատնէր զվարդապեան՝ դոյզն գնոյ զանանց գանձն. (Համամ առակ.։)
the relations, the kindred.
Եկի քակել զայր ի հօրէ եւ այլն. ո՛չ եթէ դոյզն ինչ թայրաթոտք ընդ միմեանս անկանիցին, այլ կարի հարազատք եւ սիրելիք միմեանց. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 10։)
roll, act or state of rolling;
cf. Թաւալումն;
rolling, tum-hling down;
առ ի —, on a precipice, steep;
— առնուլ, to roll, to revolve, to turn round;
— բանից, a winding discourse;
— տալ արեան, to cause one to roll in his own blood;
— անկեալ, գլոր խաղալ, cf. Թաւալագլոր խաղալ.
Յամուր այրս, յոր մուտ ոչ գտանէր, բայց ի կողմանէ դոյզն ելք էին առ ի թաւալ. (Խոր. ՟Գ. 45։)
rolling, turning, wheeling;
rotation, revolution;
inclination, propension.
light;
active, nimble;
slender;
venial;
frivolous;
ease, leisure;
— ոտիւք, light-foot;
light-footed, nimble;
— ձեռն՝ վէրք՝ քուն, light hand;
slight wound;
light sleep;
— սուրճ՝ չայ՝ գինի, կերակուր, light wine;
weak tea;
slight repast;
weak coffee;
—ս յանցանել, to commit slight faults;
—ս կացուցանել, to lighten, to facilitate;
— լինել առ երդումն, to take an oath lightly or inconsiderately;
— ինչ թուիցի ձեզ ? — ինչ իցէ յաչս ձեր ? does that seem to you a light thing ? — եղեւ նմա յաշխատութենէ, he rested from his labours;
—, —ս, —ով, quickly, lightly, easily
ԹԵԹԵՒ. ἑλαφρός levis et facilis, non molestus, contemnendus κοῦφος exiguus Դիւրին, հեշտին, դոյզն. փոքր. փոքրոգի, եւ անարգ. եւ Թեթեւամիտ.
agriculture, tillage, culture.
Ոչ յամենայն տեղիս երկրագործութիւն, այլ դոյզն ուրեք. (Խոր. ՟Բ. 56։)
to go astray;
to dote, to rave, to muse.
Այնպէս զառանցեաց, մինչ զի ի դոյզն ինչ ժամանակի երիցս ասել զբանն ուրացութեան. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 26։)
antiquity, seniority, full ago;
priesthood.
Վաճառեաց թշուառականն ընդ դոյզն մի հեշտութեանն զերիցութիւնն. (Փիլ. լին. ՟Դ. 14։)
to dispossess, to strip, to carry away;
to snatch, to deprave, to ravish, to pull off;
to free one's self, to get rid of, to have ricourse to, to escape to, to take refuge.
Յառաջին հասակէն ուսցի ոք՝ ոչինչ գաղտ զօտարացն զերծուլ, թէ պէտ եւ դոյզն ինչ իցէ։ Զզօրութիւնն ի բաց եհատ, զգեղեցկութիւնն եզերծ. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. յովն.։)
to instigate, to prompt, to incite, to suggest, to inspire, to advise, to counsel, to dictate.
this, that;
same.
little, very little, moderate, small, light, thin.
դուզնաքեայ. մ. Սակաւուք. դոյզն ինչ. թեթեւաբար.
to praise, to give praises, to celebrate.
nail;
claw, talon;
hoof;
onyx.
Եւ ո՛չ մինչեւ յեղունկն անգամ (այսինքն դոյզն ինչ) շարժել կամէր նա. (Եւս. պտմ. ՟Ը. 15։)
troop, order, division;
flock (of sheep, etc.);
herd (of oxen, etc.).
Դասակք անդւոց, կամ անդէոց։ Արջառոցն դասակ։ Զդասակս խողաց։ Ընդ դասակս այծեացն։ Իբր զդասակս դոյզն հօտից. (Յովէլ. ՟Ա. 18։ Յհ. կթ.։ Փիլ. լիւս.։ Փարպ.։ Նար. ՟Կ՟Բ։)
cf. Դերեւ լինիմ.
Թէ դոյզն դերեւ ի դարմանոյ։ Եթէ վնասակար խամութեամբն դերեւեսցի. (Պիտ.։)
price;
value;
tax, estimate, valuation;
rate, tariff;
purchase, bargain;
— հատանել, արկանել, to rate, to appreciate, to value, to estimate, to tax, to set a price on a thing;
անարգ — հատանել, to undervalue;
գնոյ առնուլ, գնոց ստանալ, to buy, to purchase for money;
գնոյ ըմպել զջուր, to drink water that has cost money;
բարձրացուցանել, աճեցուցանել, իջուցանել, նուազեցուցանել զ—, to buy dearly;
վիճել վասն գնոյ, to raise, to augment, to reduce, to lower the price;
վիճել վասն գնոյ, to bargain;
սովորական —, price-current;
որոշեալ —, no abatement;
դնելով դնեցից ի քէն դնոց, I will pay you the price.
Առօրեայ բարութեամբ ափշեալ՝ մատնէր զվարդապետն դոյզն գնոյ զանանց գանձն. (Համամ առակ.։)
small wine.
οἱνίκος villum Սակաւիկ մի ակմ դոյզն գինի. գինիեկ.
cf. Գծուծ.
ԳՁՈՒՁ կամ ԳԾՈՒԾ. εὑτελής, σμικρός , πενιχρός tenuis, vilis, frugalis, frivolus, rudis, pauperculus (լծ. հյ. կծծի. եւ արաբ. խէսիս, խէզէլէ) Անշուք. անպաճոյճ. աղքատին. որ ինչ լինի դոյզն ծախիւք. արհամարհ. փոքր. չնչին. փանաքի. դուզնաքեայ. անարգ. նուաստ. խոնարհ. փուճ.
easily consumed.
ԴԻՒՐԱԾԱԽ. ὁλιγοδάπανος exigui vel tenuis sumtus Որ ինչ լինի դիւրին եւ դոյզն ծախիւք. դիւրագին. անշուք.
to stumble, to trip;
to commit a fault;
to fail;
cf. Գթեցուցանեմ.
nimble, moveable, light, lithe, active, free.
Մեղք դիւրաշարժք. այսինքն ի դոյզն իրաց առթեալք. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։)
dry, arid, dead;
lean, slender, wasted away.
λεπτός, ξηρός, tenuis, minutus, aridus, siccus Չոր. ցամաք. սին. վտիտ. արուգ. գօս. գուրու, արըգ. կամ Նուազ. դոյզն. ճռզած, ազ, զայիք, ուվագ.
Ոստ ազազուն։ Տերեւ ազազուն։ Նշխար հնոյն՝ նախնեացն առաքինութեանց սերմն դոյզն եւ ազազուն. (Փիլ. լին. ՟Բ։)
respect, consideration;
fear, constraint, circumspection;
care, superintendence.
Որ ոչն էր դոյզն ինչ սիրոյ եւ ակնածութեան։ Գաղտագողի շրջելով ակնածութեամբ ի մարդկանէ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 24։ Մանդ. ՟Ժ՟Ը։)
fine rain.
unprepared, unfurnished, unprovided;
յանպատրաստից, without preparation, unawares, unexpectedly;
cf. Յանկարծակի.
Որ դոյզն պատկերն է անպատրաստից։ Մնացի անպատրաստ։ Անպատրաստ գտեալ զիս ինքեան. (Նար.։)
late, behindhand, tardily, long, slowly;
late, tardy;
long, slow, not ready, not prompt;
— ուրոմն, — երբէք, too late very late;
at latest, at the latest.
Յանագանէն ի դոյզն շարժմանէ պտղաթափ լինելով. (Պիտ.)այս ինքն յանագան պատահարէ, կամ վասն անագան մնալոյն։
handle;
cf. Անգեղազէշ.
deformed, ugly.
cf. Անգեղազէշ.
narrow, strait;
narrow passage, defile, strait, pass;
desire, wish;
— ունել, to desire, to wish.
Մերթ փոքրիկ. դոյզն. սակաւ. եւ դժուարին. ծանր.