Your research : 1 Results for արփի

Արփի, փւոյ, փեաց exact entry

See full entry →

s.

sun, luminary;
heaven, ether;
light, brightness, splendour.

NBHL (14)

Ոչ արեգական պայծառութիւն, եւ ոչ արփինն վերին համեմատին պայծառութեան այնր պսակաց. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ՟Ա։)

Զպատարագացն ծախիլն՝ ո՛չ յայնմանէ որ ի պէտսն տուեալ է մեզ հուր, այլ յայնմանէն՝ որ յարփոյն էջ ի վերուստ։ Որ յօդսդ ինչ է, եւ որ յարփին։ Բղխեաց արփի եւ երկին (զմանանայն), իբրեւ զաստեղս երկնից, բոլոր բոլորեքումբք արփեաւն փայլմունս ճառագայթից։ Օդ ընդ երկնաւ եւ ընդ արփեաւն կարգեալ. (Փիլ.։)

Ոչ արեգակն քան զպարս աստեղաց, եւ ոչ արփի (հուր) քան զերիսդ ի տարերաց։ Արփիդ զվերագոյն անցեալ կալաւ վայր հուպ ի մաքրագոյնս էիցն. (Պիտ.։)

Յարփին վերին ընծայեցար. (Նար. կուս.։)

Իսկ վերին արփին՝ լուսեղէն երկին։ Նախ արփին վերին՝ բնակչօքն իւրային. (Գանձ.։)

Զարագընթաց շարժումն արփին (այսինքն երկնի), զարեգական՝ լուսաբերին, կացոյց հանդէպ գաբաւոնին։ Փեսայն իջմամբ ցօղատարափ՝ համբուրէ զտիպըն լուսոյ արփ. (Յիսուս որդի. եւ Լմբ. յիշ. առակ.։)

Պսակ յոքնանկար՝ յարփից եօթաց փայլատակման. այսինքն լուսաւոր աստեղաց. (Նար. կուս.։)

Յերկիր խաւարային, ուր ոչ գոյ ճանապարհ արփից. (Հց. աթ. կիւրղ.։)

Ճառագայթ արփիցն յաչս տեսողացն՝ ի դժոխքն զխաւարեալսն լուսաւորէր, եւ ի գերեզմանին զաչս պահապանացն խաւարեցուցանէր. (ՃՃ.։)

Վասն արփից խորհրդոյն երջանիկ էից։ գաւազանն՝ որ տուաւ ի ձեռին սեթայ. (Տօմար.։)

Արփայ, եւ Արփի, լոյս։ Արփիտ, կամ արփիա. (ի Հին բռ.) երկինք երկնից։

Շուրջ զերկրաւս օդ յարփին տեղիս առաւելազեղու. (Բրս. ծն.։)

Զի մի՛ այս զգալի եւ նիւթական աշխարհս կիզեսցի յարփի ճառագայթից աննիւթ եւ անիմանալի երկնից։ Ստուեր ջրոյն զիմանալի լոյսն արփի եւ վերին երկնին փակեալ արգելեաց. (Զքր. կթ.։)

Ճառագայթ լուսոյ արփին՝ ծագեցաւ ի քէն կրկին. (Գանձ.։)


Entries' title containing արփի : 15 Results

Արփիաբնակ

See full entry →

adj.

that dwells in heaven or light.

NBHL (1)

Հոգեճաշակք եւ արփիաբնակք։ Արփիաբնակ խումբ. (Նար. առաք. եւ Նար. մծբ.։)


Արփիագեղ

See full entry →

adj.

beautiful, luminous like the sun, bright, brilliant.

NBHL (1)

Գերազանց արփիագեղ ճառագայթեալ՝ քան զոր մովսեսին երեւեցաւն երբեմն ի սինէական լերինն. (Զքր. կթ.։)


Արփիագնաց

See full entry →

adj.

that walks boldly in the light;
that goes to heaven or towards the sun.

NBHL (1)

Յիմացականն զուարճացեալ, եւ արփիագնաց եղեալ, արհամարհէ զոր զգայարանացն հեշտութիւն։ Զօրացեալ սիրովն՝ սկսանի արփիագնաց լինել. (Լմբ. սղ.։)


Արփիազարգ

See full entry →

adj.

adorned by the sun or light, luminous, bright.


Արփիական, ի, աց

See full entry →

cf. Արփենի.


Արփիահրաշ

See full entry →

adj.

very luminous, extremely bright, brilliant, resplendent.

NBHL (1)

Հրաշալի որպէս զարփի. լուսաճաճանչ. մեծապայրառ.


Արփիահրատ

See full entry →

cf. Արփիահրաշ.

NBHL (1)

Հրաբորբոք կամ լուսաբորբոք որպէս զարփի.


Արփիաճաճանչ

See full entry →

cf. Արփիահրաշ.


Արփիաճեմ

See full entry →

adj.

that walks in the light;
that goes like the sun;
bright, luminous.

NBHL (3)

Երկնաճեմ. արփիագնաց. երկնագնաց. (ի ճեմելոյ) եւ Լուսազգեաց. (ի ճամ, ճամուկ)

Որ անսուտ իմաստասէրն լինի ոգի, ամբարձելոցն եւ վերամբարձիցն ցանկացեալ տեսլեան՝ արփիաճեմ լինելով. (Փիլ. լին.։)

Ընդ անմարմինս քատակեալք Թեւօք հոգւոյն՝ արփիաճեմս լինէին (տեսանօղք)։ Կաճառք արփիաճեմ լուսով փայլելի. (Գանձ.։)


Լուսարփի

See full entry →

adj.

sun-lit, bright, splendid.


Եօթնարփի

See full entry →

adj.

cf. Եօթնալոյս.

NBHL (5)

Եօթնարփեան շնորհօք, կամ ճառագայթիւք։ Զեօթնարփեան հոգւոյ զօրութիւնն։ Եօթնարփին շնորհաց. (Շար.։)

Եօթնակի յանցանօք շիջոյց յինքեան զեծթնարփի շնորհս հոգւոյն. (Եղիշ. դտ.։)

Աշտանակն՝ խաչն լուսոյ, եւ ի վերայ նորա գունդ վառեալ աստուածութիւնն եօթնարփի շնորհօք. (Յհ. իմ. եկեղ.։)

Եօթն անգամ կանգնումն ասաց սակս եօթնարփի շնորհացն. (Համամ առակ.։)

Խելամո՞ւտ իցես բազմաստեղացն, եօթնարփին շնորհացն հոգւոյն». տպ. եօթնարփեան. (Լծ. կոչ.։)


Եօթնարփին

See full entry →

adj.

cf. Եօթնալոյս.

NBHL (5)

Եօթնարփեան շնորհօք, կամ ճառագայթիւք։ Զեօթնարփեան հոգւոյ զօրութիւնն։ Եօթնարփին շնորհաց. (Շար.։)

Եօթնակի յանցանօք շիջոյց յինքեան զեծթնարփի շնորհս հոգւոյն. (Եղիշ. դտ.։)

Աշտանակն՝ խաչն լուսոյ, եւ ի վերայ նորա գունդ վառեալ աստուածութիւնն եօթնարփի շնորհօք. (Յհ. իմ. եկեղ.։)

Եօթն անգամ կանգնումն ասաց սակս եօթնարփի շնորհացն. (Համամ առակ.։)

Խելամո՞ւտ իցես բազմաստեղացն, եօթնարփին շնորհացն հոգւոյն». տպ. եօթնարփեան. (Լծ. կոչ.։)


Գերարփի

See full entry →

adj.

very luminous, splendid, brilliant.

NBHL (6)

ὐπεραιθέριος, ὐπερουράνιος եւ այլն. Գերագոյն քան զարփի, այսինքն քան զեթեր, զերկինս, եւ զարեգակն. գերերկնային. գերափայլ. գերապայծառ. լուսեղէն. երկնաւոր.

Աստուածամայրն ... վերացաւ որպէս փայլակն ի գերարփի յաւետախաղաց փառս վերինն Երուսաղէմի. (Դիոն. թղթ.։)

Որպէս գերարփի փայլեալ։ Արեւելք գերարփին. (Շար.։)

Գերարփիցն նմանեալ, եւ ընդ Քրիստոսի թագաւորեալ. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ՟Բ։)

Վսեմական գովութեամբ, գերարփի շնորհիւ, վեհագոյն գոլով (եպիսկոպոսն). (Նար. խչ.։)

Գերարփի քան զծառն սաբեկայ. (Ճ. ՟Զ.։)


Սարփինայ, ից

See full entry →

s.

arbour, vine-arbour, bower.


Սէրարփի

See full entry →

s.

cf. Սրովբէ;
focus of love.

NBHL (3)

ՍԷՐԱՐՓԻ կամ ՍԵՐԱՐՓԻ. Սիրով արփիացեալ, կամ վառեալ սերովբէ, որ յայլ լեզուս ասի սէրափին, սէրաֆիմ.

Սէրարփին սիրասուր սլացմամբ՝ սխրասարաս սաւառնմամբ. (Նար. խչ.։)

Երկրակոխ հիւթաւոր առ սերարփին սրբաբան. (Նար. մծբ.։)


Definitions containing the research արփի : 71 Results

Արփ

See full entry →

cf. Արփի.

Etymologies (2)

, ի հլ. «եթեր, օդից այնկողմ մին-չև հրեղէն երկինքն եղած միջոցը» (ըստ հին աստղաբաշխութեան) Հց. աթ. Կիւրղ. Ճա-ռընտ. Տոմար. Նար. կուս. որ և արփի (-ւոյ, եաւ) Փիլ. Նիւս. կազմ. Պիտ. Խոր. գ. 62. արփին Նար. կուս. Գնձ. Սարգ. ա. պ. ժա։ Ածանցման մէջ մտնում են վեց ձևով. 1. արփա-ինչ. արփագեղ Տոմար. արփամերձ Պիտ. արփային Փիլ. Խոր. արփաճաճանչ Զքր. կթ.-2. արփայա-, որից արփայագնաց լի-նել Խոր. գ. 55. -3. արփե-ինչ. արփեգնաց լինել, Փիլ. լիւս. արփենի Յս. որդի. Գնձ. Նար. տաղ.-4. արփիա-ինչ. արփիազարդ Պիտ. արփիակիզն Թէոդոր. խչ. արփիաճեմ Փիլ. լին. բառավերջում արփի-ինչ. գերարփի Շար. Սարգ. Նար. լուսարփի Նար. ևուս. նրա-շարփի Պրոկղ. յայտն.-5. արփն-, որից արինաթևել Ոսկիփ.-6. արփին, ոռեռ եռեք-արփին Մաքս. եօթնարփին Շար.։ Այստեղ է պատկանում նաև արփող «երեկոյեան արևե-լեան ժամը 12, երբ արևը մայր է մտնում»։ Բոլոր այս բառերը յետին են. Ոսկեդարը այս արմատը չի ճանաչում։ Նոր գրական լեզուն գրական բարձր սեռերում միայն գործածում է արփի «արեգակ»։

ՆՀԲ արև բառից. (այսպէս նաև Ալիշան, Հին հաւատք, էջ 85), Lagarde, Ur-gesch. 797 օսս. arw «երկինք» բառի հետ։ Մերժում է Հիւբշ. Arm St. էջ 18, որովհետև օսս. arw պատկանում է զնդ. awra «ամպ» բառին։ Tomaschek. Die álten Thraker, II. 52-3 սանս. rupa «գեղեցկութիւն» ևն։ Bugge KZ 32, 66 համեմատում է արև բառի հետ, օրէնք դնելով որ հյ. v ձայնը r-ից յետոյ դառ-նում է փ. ինչ. երևիլ-երփն։ Հիւբշ. 424 սխալ է գտնում այս մեկնութիւնն էլ։ Նազարէթեան, Պատկեր 1893, էջ 159 արփող մեկնում է առ+փող, այսինքն այն ժամը, երբ քաղաքի դռները կող-պում էին փողահարութեամբ։ Schef-telovitz BВ 29, 35 երին բառի հետ հնխ. prepso, յն. πρέπω «երևիմ»։ Pe-dersen. Հալ. դր. լեզ. էջ 34 արփի=լտ. apricus «արևոտ» և կամ հյ. երփն?Peters. son LUA 1916, 33-4 (ըստ Pokorny 2, 499) երփին բառի հետ միասին հա-նում է հնխ. ser, sor «կարմիր» արմա-տից. հմմտ. լեթթ. särts «երեսը կար-միր», լտ. sorbum «սին պտուղը», լիթ. serpes «դեղին ներկ տուող մի խոտ» ևն։


Ուղփ

See full entry →

cf. Արփի.

Etymologies (2)

«լոյս, արփի». արմատ առանձին անգործածական, որից կազմուած են ուղ-փաճեմ (գրուած նաև ուղփիաճեմ, ըղփա-հեմ, ուղփաճէմ) «լուսաւոր» Կղնկտ. (հրտր. Էմինի, էջ 166, 170, Շահնազ. էջ 323, 340), Անան. եկեղ. Մագ. Գնձ. ուղփեան «ար-փիական, երկնային» Աթան. էջ 297. ուղ-փագունիլ «լուսաւորուիլ» Մագ. գամագտ. ե. մետուղփեան Ճառընտ. (տե՛ս առանձին) նաև ուղփամած «լուսամած», ուղփաճահ «լուսով գնացեալ» Հին բռ. (տե՛ս տակը)։

Հին բռ.=Բառ. երեմ. էջ 257 մեկնում է ուղբք «ուխք ջուրց», ուղբր «խաւար կամ խաւարազգած», ուղբամած «խա-ւարամած», ուղփաճահ «լուսով գնա-ցեալ»։ Բռ. երեմ. էջ 259 ունի նաև ուր-փագունել «իմս առ ի մտել», որի ի՛նչ ւինելը յայտնի չէ։ Ռոշքեան ուղփագու-նեալ հասկանում է «առատացեալ», իբր յղփագունեալ։ ՆՀԲ դնում է «ուղփ, ուղբ. ուղբր, ձայն անյայտ, թերևս որպէս յն. δλοφυής («միակտուր») բոլորաբուն, իս-կաբուն, գերաբուն կամ որպէս հյ. ար-փի, եթեր, օդ, երկինք, թրք. ֆէլէք»։ Բագրատունի Քերակ. զարգ. էջ 655, § 1438 չի ընդունում ուղփ արմատ, այլ մեկնում է ուղփաճեմ<*ուղմբաճեմ «երկնաճեմ, լուսաճեմ», յն. Սւղիմր-Ոլիմպոս բառիզ։ ԱԲ ուղփ «արփև»։ Հիւնք. ուղփ=յն. 'Օλυμπος «Ողիւմպոս, երկինք»։ Նորայր, Բանաս. 1900, 136 վերի ձևով մեկնում է ուղփ «արփի, լոյս»։ Այսպէս նաև Մէնէվիշեան ՀԱ 1911, 715, որ ուղփ դնում է լծ. արփի

NBHL (1)

ՈՒՂՓ կամ ՈՒՂԲ կամ ՈՒՂԲՐ. Ձայն անյայտ. թերեւս որպէս յն. օլօֆիի՛ս. բոլորաբուն, իսկաբուն. դերաբուն. կամ որպէս հյ. արփի, եթեր. օդ, երկինք. (թ. ֆէլէք ).


Եթեր, աց

See full entry →

s. chim.

ether;
heaven;
ether;
— ծծմբական, sulphuric -;
— քացախական, mpyreumatic acetic spirit.

Etymologies (1)

Ուղիղ մեկնութեան ծանօթ էր հներից Անան. գիտ. 39 «Ջոր յոյնք եթերն կոչեն և քաղդէացիքն հուր թաղկեալ»։ Սրանից առնելով Հ. Երզնկացին, «Յաղագս երկ-նային զարդուց» ոտանաւորի մէջ, էջ 27, գրում է. «Ջոր և եթեր զսա կարդացին ազգն յունական և հուր թաղկեալ այնք որ լեզուաւ քաղդէական»։ Նորերից ու-ղիղ մեկնեց նախ ՀՀԲ, յետոյ ՆՀԲ, վեր-ջինս լծորդ է դնում նաև հյ. ատր (տե՛ս արփի)։


Արփագեղք

See full entry →

s. pl.

sun and moon.


Արփաթեւեմ

See full entry →

vn.

to fly in the air.

NBHL (1)

ԱՐՓԱԹԵՒԵԼ. Թեւապարել ընդ արփի. խաղալ ընդ եթերս թեւարկել զերկնաւ.


Արփեան, փենից

See full entry →

adj.

solar;
luminous, bright, celestial.

NBHL (1)

ԱՐՓԵԱՆ կամ ԱՐՓԵՆԻ. Արփային. արփիական. լուսաւոր. հրեղէն. եւ գ. Երկինք. լուսաւորք. երկնայինք. լուսեղէնք. լոյս. արփի.


Արեւելք, լից

See full entry →

s. pl.

East;
sun rise;
eastern regions, the orientals;
դարձուցանել յարեւելս, to set towards the East;
կորուսանել, շփոթել զարեւելս, to turn from the East.

NBHL (1)

Արեւելք արեգականն արդարութեան։ Արեւելք գերարփին. (եւ այն։ Շար.։)


Բեզակ

See full entry →

s.

sun;
light;
thunderbolt.

NBHL (1)

Եւ բեզէկ զփայիթոն (որ կոչի որդի արեգական) նախընթացիկ շահատակմամբ յղէր։ Յորժամ պարառաբար անցեալ բեզեկին՝ մտանէ ի խոյն։ Զբեզեկեանն արփի փեռեկել. (Մագ. ՟Կ՟Ա. ՟Հ՟Ը. ՟Ի՟Ը։)


Բոցագոյն

See full entry →

adj.

flame-colour.


Խեչմայր

See full entry →

cf. Սարփինայ.


Լուսաբեր, աց

See full entry →

adj. s.

luminous, bright;
window;
Lucifer, the Morning-star;
heavenly bodies, sun, moon, stars.

NBHL (1)

Զարագընթաց շարժումն արփին, զարեգական՝ լուսաբերին, կացոյց հանդերձ գաբաւոնին. զլուսին ձորոյն ելիոնին. (Յիսուս որդի.։)


Լուսածին

See full entry →

adj. phys.

engendering, or producing light, photogenic;
phosphor.

NBHL (1)

Արեւելք գերարփին, եւ օթարանլուսածի. (Շար.։)


Լուսակիր

See full entry →

adj.

that bears a light, luminous.


Թորումն, ման

See full entry →

s.

distillation, ejection, evacuation.


Առլնում, ցի, ցայ

See full entry →

va.

to fill, to fill to the brim, to brim.

NBHL (1)

Րենական արփիւ առլցեալ՝ զմինն մարմնապէս ծնար վերստին. (Շ. տաղ ծն.։)


Զուարթաճաճանչ

See full entry →

adj.

bright, shining splendidly, fulgid.

NBHL (1)

φαιδρός nitidus, splendidus, hilaris, luculentus Զուարթագին ճաճանչեալ. գեղափայլ. գեղանշոյլ. զուարթալոյս. արփիափայլ.


Ընդունարան, աց

See full entry →

s. mech.

vase, vessel, receptacle;
recipient, reservoir;
asylum, refuge, shelter;
well, tank, cistern;
— օդոյ, air-box;
— շոդւոյ, steam-chamber;
— ջերմջրոյ, hot-water well.

NBHL (1)

Եօթնարփին շնորհաց հոգւոյն ընդունարան գոլ. (Շար.։)


Եօթնակի

See full entry →

adj. adv.

septenary;
seven times

NBHL (1)

Եօթնակի յանցանօք շիջոյց յինքեան զեօթնարփի շնորհս հոգւոյն ... նոյնպէս եօթնակի յանցանօքն իւրեանց ոռ որթոյն եւ այլն. (Եղիշ. դտ.։)


Եօթնաղի

See full entry →

adj. s.

heptachord.

NBHL (1)

Եօթնաղի շնորհաց հոգւոյն սրբոյ». իբր եօթնարփի. (Նար. տաղ.։)


Եօթնաստեղեան

See full entry →

adj.

having soven branchs or columns;
of seven stars.

NBHL (1)

Ուր են աստեղք եօթն, որպէս կամարք մոլորակաց. զի եւ ըստ հելլենացւոց եօթնարփի ասին եօթն գօտիք երկնից. կամ ուր են բազմութիւնք աստեղաց, որպէս հաստատութիւնն. կամ Բազմալոյս, պայծառազարդ իմանալի օրինակաւ, որպէս լուսեղէն խորան արքայութեան երկնից.


Եօթնարփեան

See full entry →

adj.

cf. Եօթնալոյս.

NBHL (5)

Եօթնարփեան շնորհօք, կամ ճառագայթիւք։ Զեօթնարփեան հոգւոյ զօրութիւնն։ Եօթնարփին շնորհաց. (Շար.։)

Եօթնակի յանցանօք շիջոյց յինքեան զեծթնարփի շնորհս հոգւոյն. (Եղիշ. դտ.։)

Աշտանակն՝ խաչն լուսոյ, եւ ի վերայ նորա գունդ վառեալ աստուածութիւնն եօթնարփի շնորհօք. (Յհ. իմ. եկեղ.։)

Եօթն անգամ կանգնումն ասաց սակս եօթնարփի շնորհացն. (Համամ առակ.։)

Խելամո՞ւտ իցես բազմաստեղացն, եօթնարփին շնորհացն հոգւոյն». տպ. եօթնարփեան. (Լծ. կոչ.։)


Եօթնարփենի

See full entry →

adj.

cf. Եօթնալոյս.

NBHL (5)

Եօթնարփեան շնորհօք, կամ ճառագայթիւք։ Զեօթնարփեան հոգւոյ զօրութիւնն։ Եօթնարփին շնորհաց. (Շար.։)

Եօթնակի յանցանօք շիջոյց յինքեան զեծթնարփի շնորհս հոգւոյն. (Եղիշ. դտ.։)

Աշտանակն՝ խաչն լուսոյ, եւ ի վերայ նորա գունդ վառեալ աստուածութիւնն եօթնարփի շնորհօք. (Յհ. իմ. եկեղ.։)

Եօթն անգամ կանգնումն ասաց սակս եօթնարփի շնորհացն. (Համամ առակ.։)

Խելամո՞ւտ իցես բազմաստեղացն, եօթնարփին շնորհացն հոգւոյն». տպ. եօթնարփեան. (Լծ. կոչ.։)


Զարդափայլեմ, եցի

See full entry →

va.

to adorn pompously;
to be richly embellished, to be splendid.


Զարդափայլիմ

See full entry →

vn.

cf. Զարդափայլեմ.


Եթերաճեմ

See full entry →

adj.

cf. Եթերախաղաց.


Ենթակայ, ից

See full entry →

s.

subject.

NBHL (1)

Եօթնադիսակ վարս գլխոյ նորա՝ նշանակ ենթակայ եօթնարփի շնորհացն աստուծոյ. (Եղիշ. դտ.։)


Գաղութ, ղթի

See full entry →

cf. Գաղթ.

NBHL (1)

Զառաջին գաղութ բնակափոխութեան ի քաղդէացւոցն երկրէ ի խառանացւոցն ասի առնել։ Գաւառ է նորա արփի եւ երկին, եւ գաղութ՝ երկիր։ Առաքեալ հանեն առ սուրբ եւ աստուածային տեղին զգաղութն. (Փիլ.։)


Դիտակ, աց

See full entry →

s.

watch-tower;
scuttle of a mast;
mark at which one aims in shooting;
summit or top of plants, flowers;
observer, guard;
aspect, sight, face;
writing;
telescope;
binocle, double opera-glass;
— տեղիք, box (at a theatre).


Այգ, գոյ, գու, ուէ, գուց

See full entry →

s.

daybreak, dawn, aurora;
day-light, morning;
ընդ այգն, ընդ այգս այգուն, այգուցն, at day-break, at the dawn of day, in the morning;
— լինել cf. Այգանամ;
յայգուէ մինչեւ յերեկոյ, from morning till night.

NBHL (1)

Դարձուցանես յայգ զստուերս մահու։ Այգ արփիասկիզբն. (Նար. ԺԶ. եւ կուս։)


Աբարբի

See full entry →

s.

euphorbium.


Ամպ, ոյ, ոց

See full entry →

s.

cloud;
— փոշւոյ՝ ծխբյ, a cloud of dust, smoke.

NBHL (1)

Ամպ խտացեալ կամ լրթագոյն, ահագնատեսիլ, կարկտաբեր, անձրեւաձիր, հրածին, լուսարփի. (Պիտ.։ Նար. եւ այլն։)


Կարեւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

necessity;
importance, urgency.

NBHL (1)

Տենչամք արեգակնային եւ արփիականն բաղկացուցանելոյ զյոքնականն կարեւորութիւն. (Մագ. ՟Ի՟Ե։)


Կարմրերփեան

See full entry →

cf. Կարմրերանգ.

NBHL (1)

Շէկք եւ խատեաշքն կարմրաարփին. (Գր. տղ. յերուսաղէմ.։)


Կիզական, ի, աց

See full entry →

adj.

burning, caustic.

NBHL (2)

Յարփիափայլ եւ ի կիզական գոլ զնա ասացին. (Արիստ. աշխ.։)

Յարփիափայլ եւ ի կիզական ճառագայթից նորա. (Զքր. կթ.։)


Ճառագայթաձեւ

See full entry →

adj.

lucid, fulgid, luminous.

NBHL (1)

Ճառագայթաձեւ եւ արփիական փայլմամբ։ Արեգակնահրաշ ճառագայթաձեւս։ Լուսաւոր ճառագայթաձեւ վարդապետութեամբ. (Զքր. կթ.։ Արծր. ՟Ե. 6։ Վրք. ոսկ.։)


Համապայծառ

See full entry →

adj.

quite clear, bright, shining, luminous, resplendent.

NBHL (1)

Զի մի օրն այն է աներեկ եւ անվախճան, համապայծառ եւ անստուեր արփիական։ Թագազարմից լուսերամին՝ համապայծառ է պանծալին. (Շ. իմ. եղակ. եւ Շ. առ մխիթ.։)


Ստածեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Տածեմ.

NBHL (1)

Այն որ զգիսակս ունէր մազին, սա հոգւոյն շնորհացըն եօթնարփին։ Այլ առաւել քոյդ ղօրտսցին, ստ ողորմութեանդ որ ոչ թըւին. (Յիսուս որդի.։)


Պաղպաջուն

See full entry →

adj.

shining, sparkling, brilliant.

NBHL (1)

Պաղպաջունք արփիանկարք՝ մահարձանօք արծաթեղինօք. (Նար. գանձ եկեղ.։)


Պայծառազգեստ

See full entry →

adj.

dressed splendidly, wearing brilliant garments;
luminous, glorious;
cf. Պայծառազգեաց.

NBHL (1)

Պայծառազգեստ պսակեալ արփիափայլ հրաշիւք. (Խոր. վրդվռ.։)


Սարբնայ

See full entry →

cf. Սարբինայ.


Ջահաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

to illuminate, to enlighten, to render luminous.

NBHL (1)

Արեգակն արդարութեան արփիահրաշ ճառագայթիւք զստորինս ջահաւորեաց։ Լերինք պայծառացեալ ջահաւորին։ Լուսին զմթին գիշերն ջահաւորէ. (Զքր. կթ.։)


Յաւէժ, ւեժի, ժաց

See full entry →

adj. adv.

perpetual, eternal, immortal;
always, without end, perpetually, eternally.


Մսապատ

See full entry →

adj.

clothed in flesh, incarnate;
fleshy, plump.

NBHL (1)

Ի մսապատ դեղ պատկերաւոր՝ ըստ արփիաբնակ խմբին լուսաւոր. (Նար. մծբ.։)


Հրանուտ

See full entry →

adj.

all fire, ardent, burning.

NBHL (1)

Հրանուտ եւ արփիահրաշ ճառագայթիւք։ Հրանուտ եւ աստուածպետական սուրբ հոգին. (Զքր. կթ. ծն. եւ Զքր. կթ. մկրտ.։)


Մահարձան, աց

See full entry →

s.

monument, tomb;
tower, turret;
castle-keep, keep, donjon;
bulwark, bastion.

NBHL (1)

Շինեալ եւ տուն հովանոց՝ մահարձանօք սքանչելի դրօշուածովք։ Շինեալ էր եկեղեցի ի մահարձանաց ինչ կրով ձուլածոյ։ Պաղպաջունք արփիանկարք մահարձանօք արծաթեղինօք. (Խոր. ՟Բ. 87։ Յհ. կթ.։ Նար. գանձ եկեղ.։)


Նշուլագեղ

See full entry →

adj.

cf. Նշուլափայլ.

NBHL (1)

Նշուլագեղն արփիաճաճանչ արուեսկի. (Նար. յիշ.։)


Նսեմացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to darken, to bedim, to blacken, to offuscate, to tarnish;
to eclipse.

NBHL (1)

Ի վեցերորդ ժամու նսեմացուցնէ զոսկէճաճանչ ճառագայթսն։ Զարփիափայլ ճառագայթս արեգականն խաւարաւ նսեմացոյց. (Զքր. կթ.։)


Րենական, ի, աց

See full entry →

adj.

divine.

NBHL (1)

Րենական սիրով լցին զաշխարհս ամենայն։ Րենական արփիւն առ լցեալ. (Գանձ.։)


Վեհագոյն

See full entry →

adj.

superexcellent, supreme, eminent.

NBHL (1)

Յարփիահրաշ վեհագունից դասապետն սերովբէից. (Տաղ յակոբայ.։)


Վեհինաճեմ

See full entry →

adj.

endowed with supernatural excellence, most glorious.

NBHL (1)

Տիրամայր, հուպ երրակին, լոյս գերազանց, լուսոյն արփի վեհինաճեմ (կամ վեհիցնաճեմ). (Նար. տաղ.։)