cf. Հանդերձանք.
Բուրմունք խնկոց իւղոց հանդերձանաց։ Ի հանդերձանս լուսոյն կենաց. (Նար. ՟Լ՟Ա. ՟Հ՟Ե։)
before, in face, in presence of, in front, opposite;
against;
ի —, ի —դիպէ, ի —դիպոյ or —պոջ, before, in front;
convenient, fit, proper.
Տեսին որդիք մարգարէիցն՝ որ յերիքով, ի հանդիպոյն։ Ետես մոաբ ի հանդիպոյն զջուրսն։ Կացին ի հանդիպոջ ի բացեայ. (՟Դ. Թագ. ՟Բ. 15։ ՟Գ. 22։ ՟Բ. 7։)
feast, public rejoicing;
procession, solemnity, religious ceremony;
pomp, show, display, gala, exhibition, parade, state;
scene, spectacle, show;
arena;
proof, argument, demonstration;
declaration, witness, testimony, evidence;
trial, experience, essay;
exercise, practice;
audit, examination, inspection, investigation;
deed, fact, act;
effects;
fight, assault, combat;
care, diligence;
bravery, great deeds;
account;
review (journal);
—դիսիւ, pompously, solemnly;
համաշխարհական —, exhibition;
— թաղման, burial, funeral obsequies;
— զօրաց, review, muster;
— յաղթանակի, triumphal rejoicings;
— թատրոնական, theatre, spectacle, play;
— առաքինութեան, brilliant action;
— լաւութեանց, shining qualities;
ի — մարտից, among combats;
— առնել, to pass in review, to make a diligent investigation, to examine;
to make a show or display of, to show off, to display, to expose to view, to put or set forth;
to turn to account, to improve;
to exercise, to practise;
— առնել զօրաց, ի —դիսի անցուցանել զզօրս, to review, to muster, to pass in review;
— համարոյ առնել, to examine, to register, to make a numbering or enumeration of;
— առնել քաջութեան, to prove, to signalize one's valour, to signalize oneself by prowess, gallantry, bravery;
— առնել զօրութեան, to use or exert one's power;
— առնել պերճութեան, գիտութեան, to make a show of one's science;
— առնել ի մաստութեան իւրոյ, to display one's wisdom;
— առնել հանճարոյ, to heighten, to set off, to enhance, to give zest to one's parts or talent, to show one's wit, to play the sprightly, ingenious or witty;
ի — ածել, to exhibit, to expose to view, to display, to show off;
to represent, to play, to act;
ի — անցանել, to compete, to rival, to vie with;
to appear;
ի — մտանել, to enter the lists;
to be ranked among;
ի — մատուցանել, to put to the trial, to the test, to prove;
զ— առնուլ, to examine, to prove, to know by experience.
Սոյնպէս եւ յայլ գիրս ասի.
Դասապետք դասուց հանդիսի ժողովոյս։ Վասն հանդիսի ժողովոյն ի մեծ տօնին. (Լմբ. համբ.։ Իգն.։)
encounter;
coincidence;
—ումն միմեանց, interview, meeting.
Ել ի հանդիպումն սրբոյն. (ՃՃ.։)
Յորժամ հանդիպումն լինի ազգի մարդկան առաջի քո։ Ճեպեալք ի հանդիպումն ամպովք երեւեցելոյն։ Բարձրանան յերկրէ լուսեղէն ամպօք ի հանդիպումն փեսային քրիստոսի. (Մեսր. երրէց։ Խոսր.։ ՃՃ.։)
Ժաման կացուսցես ի հանդիպումն յուոսոյն։ (Նար. ՟Ձ՟Ե։)
companion in an assembly or solemnity;
companion in arms, fellow-soldier, comrade.
Սիրով հոգւոյն հանդիսակից լինել յաղօթս. (Կիւրղ. գանձ.։)
to enter the lists, to fight, to wrestle, to vie with;
to labour hard, to strive, to endeavour, to try, to attempt;
to signalize or distinguish oneself, to render oneself illustrious, to be celebrated, renowned, to be made public with praise;
to show one's courage or mettle, to figure, to shine;
to assemble at a public festival or ceremony, to celebrate;
քաջայաղթ —, to make stupendous conquests, to do or work wonders;
յաղթող —, to remain victorious;
յաղթող — իրիք, to be victorious over, to be conqueror.
Որք հանդիսացեալք խրախուսելով։ Արիաբար հանդիսեալք ի մարտի կամ ի մարտս պատերազմի։ Հանդիսացան ընդդէմ թշնամւոյն. (Շար. եւ այլն։)
Կրկին հանդիսանայ զնոյն ճառել. (Ոսկ. հռ.։)
spectator;
լինել, կալ, to be a —, present at, to assist;
—ք, the spectators, the audience;
the lookers on, the by-standers, the public.
Յորում աստուած է հանդիսատես։ Յորդորէ թշնամին զհանդիսատեսն առ ի նորոգել զասպարէզն։ Տէր ինքնին կամի լինել հանդիսատես արդարոյն. (Իսիւք.։)
pompous, solemn;
public;
combatant, athlete, champion.
Եղիցի պայծառ հանդիսաւորն՝ ոչ յորժամ մարտնչին, այլ յորժամ մարտուցեալ՝ ոչ լինի ըմբռնեալ։ Ոչ այնպէս զհանդիսաւորն՝ ձիթենւոյն պտուղ առնէ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 33։)
to suffer, to support, to sustain;
to last, to endure, to resist;
to be able.
Չհանդուրժեալ բնութեամբ բարւոյն՝ ունել միայն զանճառ բարին. (Շար.։)
cf. Առեղծուած.
Բառ ռմկ. իբր Առեղծուած. առակ. ... Ի գովելի մասին են յօրինեալքն ի Շնորհալւոյն՝ ոչ սակաւ թուով։ Իսկ ի պարսաւելի մասին ասի.
to draw or pull out, to take away, to abstract, to remove, to displace;
to dislodge;
to rise, to lift up, to carry up;
to divulge, to let out, to publish;
to offer, to present;
to subtract, to take away;
— զքառակուսի արմատ թուոյ, to extract the square root of a number;
— իրաւունս, to do justice to;
— առնուն չար, to defame, to decry, to slander, to belie;
— յաչաց, to cause to lose the favour or affection of;
— յաչաց ժողովըրդեան, to render unpopular;
ի վեր —, to inform of, to discover, to disclose, to reveal, to unveil, to unmask;
— ընդ աշխարհ, to publish, to divulge every where;
ի բանս —, to delude, to beguile, to seduce, to betray, to deceive;
յինքն —, to appropriate to oneself, to take possession of, to assume wrongfully;
— ինչ յոք, to ascribe, to attribute, to impute;
— յոք զպատճառս ամենայն չարեաց, to accuse of every evil;
— յոք զիմն, to apply to;
ի բաց —, to exclude;
to scatter;
to send back or away, to dismiss, to discharge;
— բռնի or բռնաբար, to extort, to wrest, to seize by force, to take by violence;
— յարմատոց, to root up, to extirpate;
*— զթեփ, to scale;
to pearl or decorticate seed;
— զվրէժ քինուն or — զփոխարէն չարեացն, to avenge oneself, to be revenged;
to turn the tables upon;
— օգուտ, to turn to account, to profit by, to derive benefit from, to avail oneself of, to improve;
— հետեւանս, to desume a consequence;
— զոք ի ձեռս ուրուք, to give, to deliver up;
— զօրս, to levy soldiers, troops;
— աւուրս, զգիշերն, to pass the days, the night;
— աւուրս բազումս, to remain a long time;
— ի ժառանգութէնէ, to dispossess;
— յայլ լեզու, to translate into;
— ողջակէզ, to sacrifice;
— լեզու, to put out one's tongue;
to loll out one's tongue;
վիճակ —, to draw, to cast lots;
— զկարասիս, to unfurnish, to strip;
— զկինն, to repudiate;
— կանանց զյօնսն, to paint one's eyebrows;
— զջուր, to draw water, to draw up, to fetch up;
— ի նաւէ, to disembark;
to land, to set on shore;
— ճանապարհի, դրան, to lead to, to run into, to abut or end in;
— առ ոք, to present, to introduce;
— զսուրն ի պատենից, to unsheathe;
— ընդ սուր, to put to the edge of the sword;
— զհոգին, to give up the ghost, to expire, to die;
— զօրհնութիւն, to bless, to praise;
հա՛ն զիս աստի, take me out of this.
Գուցէ հանցես զդստերս քո յինէն։ Հանել զնա ի գլխոյն եփրեմի, զջրհորն (ի ձեռաց յակոբայ). յինէն զնախատինս իմ. հարկս ի կողմանցն ասորւոց։ Հարկահանք հանին հարկս թագաւորի։ Հանցես քեզ հարկս ի դամասկոս։ Հանել ի տէրութենէ։ Հանէ զիս ի թշնամեաց իմոց, եւ այլն։
Որ ինչ ի քաղդէից պատմէր, նա եհան ի յունաց լեզու։ Նոքա հանին զխօսս նորա ի լեզուէ ասրոց ի յոյն. (Եւս. քր. եւ Եւս. պտմ.։)
Թարգմանքն նոյնպէս հանն։ Նոյնգունակ թարգմանել եւ հանել. (Կիւրղ. ծն.։)
cf. Հան.
Որ յառաջաբոյն բնակեցաւ ի հանւոյ քում լաւոդեայ. իմա՛ ըստ յն. ի հանւոջ քում լօիդէ. (՟Բ. Տիմ. ՟Ա. 5։)
Ըստ հին հարուածոց հանւոյն մովաբու. (Նար. ՟Լ՟Զ.)
Վասն լլկանաց իւրոյ հանւոյն. (Խոր. ՟Բ. 22։)
Ի հանոյն իւրոյ մարիամայ։ Բաց ի հանոյ կամ ի մօրէ կամ ի քերց. (ՃՃ.։ Կանոն.։)
cf. Հան.
Վասն գագկայ իմ պապոյն, եւ կատային իմ հանկանն. (Յիշատ.։)
cf. Հանճարեղ.
Այլ այս խնամք ի բարձրելոյն հանճարական. (Երզն. ոտ. երկն.։)
each, every, all, general, universal;
ընդ —, every where;
—ց ազանց, to all peoples.
Հանուրց հիւսիսականաց վերագոյն. (Խոր. ՟Գ. 68։)
Քաղաքի վերնոյն ... որում զհանուրս՝ բնակիչս արարեր. (Նար. կուս.։)
ὄλος, σύμπας totus, cunctus, universus . (որպէս թէ Համ ուր, համուռ, համօրէն ուրեք. ամենայն ուրեք գտեալն. ուստի՝ Ընդ հանուր) Ընդհանուր. միահամուռ. ամենայն. բովանդակ. բնաւ. համայն. ողջոյն. բոլոր, ամմէն.
account, reckoning, calculation, computation;
— ընտրութեան, exact, correct account;
comparison, likening;
ճիշդ, մանրամասն, վերջին —, accurate, detailed, final account;
բոլորակ, *կլոր —, in round numbers;
խառն —, confused account;
սովորական —, running account, account current;
ի —, on account;
ի — իւր, on one's own account;
ի — or հաշուով տալ, to pay on account;
— առնել, to make out an account;
to calculate;
— տալ, to give an account;
to conform, to agree;
ի — ածել, արկանել, to count, to calculate, to compute, to reckon, to number, to enumerate;
— ցուցանել, ընդունել, քննել, ճշդել, մաքրել or սրբել զ—, to present, to receive, to examine, to verify, to audit an account;
փակել, աւարտել զ—, to close, end or conclude, to settle or balance an account;
մտանել ի — ընտրութեան ընդ ումեք, to be compared, confronted with;
առանց հաշուի, incomparable, matchless;
cf. Կշիռ.
Զհանդերձեալ ժամանակն ի հաշիւ ածցուք։ Ամենեքեան զսա զնոյն ի հաշիւ արկանեն։ Յարդեանցն բերէր զհաշիւն (զապացոյց). (Ոսկ. յհ.։)
cf. Հաշմանդամ.
πεπληγώς percussus pedibus, manibus ἁνάπηρος caecus. որ եւ ՀԱՇՄՈՏ. Հաշեալ մաշեալ մասամբ իւիք մարմնոյն. գօսացեալ կամ լուծեալ անդամօք. խեղ. կաղ. փեցի. ըստ յն. նաեւ կոյր. սախտած.
to count, to calculate, to compute, to number;
to repute, to esteem, to think, to deem, to judge, to believe;
to pass for, to counterfeit;
յառասպելս —, to treat as fables.
Լաւագոյն զշինուածս մարմնեղէնս քան զհողեղէնս հաշուէին. (Եղիշ. ՟Գ։)
Առ գործոյն հաշուելով զուգահաւասար վարկիւ. (Պիտ.։)
conciliator, reconciler, peace-maker, pacifier;
conciliating, pacifying.
Ի հաշտարար մարմնոյն քրիստոսի. (Յհ. իմ. եկեղ.։)
to conciliate, to reconcile, to pacify;
to agree, to make up.
διαλλάττω, ἁποκαταλλάττω reconcilio, exoro. Երբեմն նոյն ընդ վերնոյն (=ՀԱՇՏԵՄ), որպէս Հաշտ առնել, կամ հաճեցուցանել զաստուած.
conciliatory.
Խնդրուածք հաշտեցուցիչք։ Բարձրելոյն հաշտեցուցիչ բանք։ Բարբառ հաշտեցուցիչ աստուծոյ ընդ մարդկան ազգի. (Սարգ. յկ. ՟Ժ՟Ա։)
conciliation, rearrangement, peace;
propitiation;
cf. Կնքեմ;
ի — ածել, cf. Հաշտեմ;
— առնել, cf. Հաշտիմ.
Նոյն ընդ վ։ (=ՀԱՇՏՈՒԹԻՒՆ)
στενάζω ingemisco. Նոյն ընդ Հառաչել՝ որպէս արմատ նորին. Յոգւոց հանել կամ ելանել. հեծել. հեծեծել. (լծ. հագագ, ոգի. ոգել, եւ այլն) ... իսկ ոմանք շփոթեն ընդ Հաջել շանց.
cf. Հաջիւն.
Հանէ ի բերանոյն իբրեւ զծուխ զհաչիւն եւ զհառաչիւն. (Վրդն. սղ.։)
cf. Հեծութիւն.
Հանէ ի բերանոյն իբրեւ զծուխ զհաչիւն եւ զհառաչիւն. (Վրդն. սղ.։)
in haste, hastily, very soon;
afterwards, next, then, and then, after;
come! now ! well! come on! go! away! make haste! come now! quick!.
ՀԱՊ 2 որպէս նոյն ընդ Ստէպ. ճեպով. cf. ՀԱՊՃԵՊ։ Եւ ըստ կրկին առման՝ իբրու Ստէպ ստէպ. հետզհետէ. անդադար. կամ Երբեմն երբեմն.
τότε tunc, denique. Որպէս նոյն ընդ Հապա. յայնժամ ապա. այնուհետեւ. անընդմիջապէս զկնի. անդէն առ նմին.
haste, speed, hurry, diligence, promptitude, precipitation, headlong haste;
—, —իւ, —ով, in haste, hastily;
expeditiously, diligently, promptly, swiftly, rapidly, quickly;
— տագնապու, with all possible speed, in a hurry, precipitately;
— տալ, to hasten, to make haste, to be quick;
— տալ, to expedite, to hasten, to urge on, to quicken, to hurry;
to despatch;
cf. Փութացուցանեմ.
Ճեպողական. ստիպողական. արագագոյն. անդանդաղ կամ շփոթ.
to bark, to bay, to growl;
to howl, to yelp;
to cry out, to clamour, to brawl, to snarl.
Զնոցա հաջելոյն անփոյթ արարեալ. (Լմբ. սղ.։)
to sigh;
ի խորոց սրտէ, to sigh deeply;
— զանլռելի զհեծութիւն, to groan incessantly;
— առ խաղաղութիւն, to sigh for peace.
եւ ն. ՀԱՌԱՉԵՄ որ եւ ՀԱՉԵԼ. στενάζω suspiro, ingemisco. Նոյն եւ Հեծել. հեծեծել. յոգւոց հանել կամ ելանել. անձկալ. բողոքել ի սրտէ. մնջել. ախ ընել.
cf. Հառաչումն.
Հանէ ի բերանոյն իբրեւ զծուխ զհաչիւն եւ զհառաչիւն. (Վրդն. սղ.։)
Հառաչութիւնս եւ աղօթս մատուցանեն։ Զնոյն հառաչութիւնս առնել. (Կանոն.։)
sigh.
Հանէ ի բերանոյն իբրեւ զծուխ զհաչիւն եւ զհառաչիւն. (Վրդն. սղ.։)
Հառաչութիւնս եւ աղօթս մատուցանեն։ Զնոյն հառաչութիւնս առնել. (Կանոն.։)
to arrive at, to attain, to reach;
to catch, to take, to surprise;
to get, to obtain, to gain;
to be destined, allotted or obliged to;
to ripen, to become ripe;
to understand;
— ի վերայ, to comprehend, to conceive, to understand, to apprehend, to catch at;
to penetrate, to break into;
յեղակարծում, յանակնկալս ի վերայ —, to surprise, to catch;
to overtake, to come on like a thunderclap;
— ի պաշտօն, to obtain, to get hold of a place or post;
ի պատիւ —, to rise to dignities, to be promoted to high rank;
— զքաղաքաւ, to assault the city;
— ի վերայ իրաց աշխարհին, to assume the direction of, to take in hand public affairs;
— ի ցամաք, to disembark, to land, to arrive;
— վիրաց, to draw to a head, to gather;
եթէ զնա ոչ —նէ ինձ տեսանել, if I should not happen to see him;
թէեւ մեռանել ինձ —նիցէ ընդ քեզ, even were I to die with thee;
—նէ քեզ դարձեալ մարգարէանալ, you must prophesy anew;
գուցէ —նիցէ քեզ անձրեւ, lest the rain should surprise you;
ծերացեալ հասեալ յարս, old, among the elders;
հասեալ ժամ, present.
Հասանել խնդրոյն, քաւութեան, թողութեան, փառաց, բարւոյ, արդարութեան, կամ տանջանաց, ապականութեան. (եւ այլն։ Արծր.։ Նար.։ Սարգ.։ Շ. թղթ.։ Իգն.։ Անյաղթ բարձր. եւ այլն։)
common, ordinary, usual, trivial, vulgar, low;
common, public;
equal, alike;
half, semi, demi;
in common, together, equally, generally;
appellative;
— անուն, common gender;
— բայ, deponent verb;
—, —օր, noon, noon-tide, midday;
ի — աւուրն, զ— աւուրբ, at noon;
ց— օր, till noon;
— գիշեր, midnight;
— տարի, one year with another;
— տեղիք, the common places, general topics;
—աց կեանք, common life;
թշնամի —աց, the common enemy;
միտք, կարծիք, —աց, common sense;
—աց հաւանութեամբ, with one accord;
օգուտ —աց, the public interests;
իրք —աց, public affairs;
ծախիւք —աց, at the public expense;
—աց վարել կեանս, to live in common;
—աց ունէին զինչս, they had every thing in common.
Զհասարակուց (մի ձ. զհասարակաց, այսինքն զկէս հասից) այգւոյն եւ զծառոյն՝ որ գայր ինչ, թողում ձեզ յայսմ օրէ. (՟Ա. Մակ. ՟Ժ. 30։)
Ի ներքսագոյն հնդիկս, որ է ի ներքոյ հասարակ գնդին. իմա՛, հասարակած։
Վտանգ սովոյն հասարակ շարժէր ի կարօտութիւն. (Յհ. կթ.։)
Ցաւն իւրաքանչիւր անդամոցն՝ հասարակ տայ մարմնոյն զհիւանդութիւն։ Ցաւն իւրաքանչիւր հիւանդացեալ անդամոցն՝ հասարակ մերձենայ յամենայն մարմինն. (Բրս. ճգն.։)
Յայգւոյն մինչեւ զհասարակ օր. (՟Գ. Թագ. ՟Ժ՟Ը. 26։) cf. ՀԱՍԱՐԱԿ.
cf. Հասարակօրէն.
Կամնասայլն հասարակաբար կասու զնոսա. նոյնպէս եւ բարիքն եւ չարքն հասարակաբար կան ի միում աշխարհի, եւ մահ հաւասարապէս հասանէ ի վերայ ամենեցուն. (Շ. մտթ.։)
equinoctial line.
Ծիր հասարակածի, յորում լինի զուգօրութիւն. եւ նոյն ինքն զուգօրութիւնն.
common, public, general;
ordinary;
communist.
Յաղթես գթութեամբ խնամոց քաղցրութեան քո ո՛չ հասարակականաց միայն մարդկութեանս, այլեւ հրեշտակացն։ Չեմ արժանի ի քէն եւ ոչ հասարակական կերակրոյն վարձու. (Նար. ՟Լ՟Դ. ՟Ձ՟Ե։)
cf. Համապատիւ.
Յետ յիշեցուցանելոյ զհասարակապատիւ պատուոյն եղբարց. յն. զհաւասարապատուութենէ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 19։)
Ի մէջ հասարակապատիւ մարդկան։ Ի հասարակապատիւ գործոյն. (Լմբ. առակ. եւ Լմբ. սղ.։)
common, proper to all creatures.
Զզանգուածոյն յայտնէ զհասարակաստեղծն տկարութիւն. (Նար. ՟Հ՟Ա։)
equality, parity;
— աւուր, equinox.
Ի գարնանային զուգաւորութեանն ... ի նոյն հասարակաւորութեանն. (Տօնակ.։)
to equal, to divide in two parts, in halves;
to share, to part equally, to portion out;
to accomplish;
— զսէրն ընդ ամենեսին, to love impartially, to be large-hearted;
մի —եսցեն զաւուրս իւրեանց, they shall not live out half their days.
Քանզի տեսին՝ թէ հոգւոյն սրբոյ պարգեւքն հասարակաց էին, վաղվաղակի եւ ինքեանք զգոյսն հասարակեցին. (Ոսկ. գծ.։)
participating equally, partaking, sharing;
equal;
companion, fellow, partner;
—ս առնել, to equalize, to equal, to compare;
to appraise, to estimate;
—ս մեզ արարեր զդոսա, yon have made them equal unto us.
Շնորհաց հոգւոյն սրբոյ հասարակորդ լինի. (Խոսր.։)
Հասարակորդ առնէ զիւր մարմիւնն իւրոյ աստուածավայելուչ զօրութեան ներգործութեանն։ Հասարակորդ հօր պատուոյն։ Թագաւորական աթոռոյ եւ ծնողին հասարակորդ. (Կիւրղ. պրպմ. եւ Կիւրղ. գանձ.։)
noon.
Բացագոյն իբր մեծօր հասարակօրոյ միոյ հետեւակագնացի առնն ճանապարհի. (Խոր. ՟Ա. 11։)
meridian;
equinoctial.
Երկոտասան կենդակացս աստեղատանցն, եւ նոյնքան ժամուս հասարակօրէիցն զուգամասանց. լինի ա. եւ գ. թերեւս նշանակելով եւ զհասարակօրութիւն։
equinox.
Ի գարնանային հասարակօրութենէ զշրջագայս ամսոյն թուել։ Զխոյն, յորում երեւեալ արեգակն ծնանի զգարնանային հասարակօրութիւն. (Փիլ. ել. ՟Ա. 1։)
ripe-minded, clever, intelligent.
Հասուկ մարդ լինի այգւոյն տէրն. (Վստկ.։)
ripe, mature, grown up;
wise, prudent, judicious;
— հասակ, ripe or advanced age;
— այր, man of mature age, a discreet sober-minded man;
— օրիորդ, marriageable young lady;
— խորհուրդ, միտք, mature judgment;
— խաղաւարտ, ripe imposthume;
— գործել, to ripen, to make ripe, to mature, to bring to maturity.
Զի հասարակաց կազմեցեալ բուսոց ... ի ստեղծօղդ վերաբերեալ առ նոյն նիւթս կենաց հասուն ներգործէ. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)
Խակ մանկտոյն զհասունս ետ բարբառել. (Մեկն. ղեւտ.։ որ հայի ի ՟Ա նշ։)
firm, solid, strong;
hard, compact.
(ի Բեստ. պ. պէսթէ. կապեալ) որ եւ ՀԱՍՏԱԿԱՊ. Պնդակապ. ամրակազմ. ամրակառոյց. սերտագոյն. ամուր.
Մի՛ ինչ թերի գտցի ի հաստաբեստ շինուածոյն եկեղեցւոյ։ Մարմին եմք ի մարմնոյ նորա, եւ ոսկր հաստաբեստ յոսկերաց նորա՝ անխախուտ հաւատոյ միաւորութեամբս. (Լմբ. հանգ.։)
pachydermous.
Իբրեւ զզէն եւ զարդ ունի մարմնոյն զմորթն հաստակաշի. (Վեցօր. ՟Թ։)
to affirm, to sustain;
to prop, to confirm, to consolidate;
to fortify, to comfort, to invigorate, to strengthen, to encourage;
to restore, to mend, to revive, to refresh;
to assure, to guarantee, to attest, to certify, to witness, to approve, to corroborate;
to legalize, to ratify;
to institute, to found, to erect, to create, to make;
— անդրէն, to reestablish;
— զերեսս, զձեռն, զմիտս, to set out, to start, to proceed, to move on;
to deliberate, to resolve, to purpose;
to conduct or comport oneself, to act;
to threaten;
— զառաղջութիւն, to recover, improve or restore health;
—եալ էր ի խորհրդեան, he was resolute and decided in action.
Հաւանեալք ճշմարտութեանն՝ հաստատեմք զնոյն այսպէս. (Լմբ. պտրգ.։)
firm, solid, stable, fixed;
certain, sure, positive;
immovable, constant;
permanent, persevering;
determined;
solid;
cf. Հաստատ;
— կերակուր, solid food.
Գծոյ, երեւման, եւ հաստատնոյ։ Հաստատուն, երկայնութեան եւ լայնութեան խորութիւն առեալ։ Գիծն ըստ երկակին, եւ երեւութիւն ըստ եռակին. իսկ հաստատնոյն ըստ քառակին։ Երրեակն հաստատուն մարմնոյ. զի եռակի հաստատունն բաժանելի է. (Փիլ. ՟ժ. բան.։ եւ Փիլ. ել. եւ Փիլ. այլաբ.։)