Definitions containing the research տի : 10000 Results

Գերաբուն

See full entry →

adj.

supernatural;
sublime, excellent, divine.

NBHL (1)

ὐπερούσιος supernaturalis, naturae modum excedens եւ այլն. Գերագոյն քան զբնութիւն հասարակաց. գեր ի վերոյ բնութեամբ կամ ի բնէ. չնաշխարհիկ. գերահրաշ. գերբնական իրք, կամ գերաստիճան ոք.


Գերադրական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

superlative.

NBHL (2)

ὐπερθετικός superlativus, excellens Գեր ի վերոյ եդեալ. գերաստիճան. վսեմ. վերին. գերապանծ. եւ Յայտարար գերազանցութեան.

ԳԵՐԱԴՐԱԿԱՆ ՄԱՍՆԻԿ ասի առ քերականս ըստ յն. դադօս կամ սդօս, եւ լտ. սիմուս կամ իմուս, յանգ ածականաց. որ չիք ի մեզ, այլ վարեմք զբաղդատականն, գոյն, կամ յառաջոյ դնեմք, եւ՛ս, ամենա. գեր. եւ այլն. (ռմկ. է՛ն մէնծը, էն պզտիկը) (Թր. քեր.։)


Գերադրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

elevation, sublimity;
preference;
excellence, advantage.

NBHL (1)

Կամ ի հաւասարութիւն, եւ կամ ի գերադրութիւն ձգտիլ յօժարէր. (Սկեւռ. լմբ.։)


Գերազանցեմ, եցի

See full entry →

vn.

to surpass, to surmount, to excel, to exceed.

NBHL (1)

Չափաւոր ախտիւ, եւ ոչ գերազանցեալ. (Նիւս. բն.։)


Գերազանցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

excellence, sublimity

NBHL (1)

Գերազանցութիւն աստի չարեացս, կամ անարագութեան, մեղանաց. (եւ այլն. Ոսկ. յհ.։ Լմբ. սղ.։)


Գերազարդ

See full entry →

adj.

well ornamented, rich, superb.

NBHL (1)

Ի տիպ վեհիցն եւ գերազարդ քահանայապետութեանց. (Սկեւռ. լմբ.։)


Գերակայ, ից

See full entry →

adj.

eminent, pre-eminent, supreme.

NBHL (1)

ὐπερκείμενος, προέχων, ὐπέροχος superjacens, supremus, eminens, praestans, praestantissimus Որ կայ գեր ի վեր. կայանիւք կամ աստիճանաւ բարձր. ծայրագոյն. եւ Գերագոյն. գերազանց.


Դաշտաւորիմ

See full entry →

vn.

cf. Դաշտանամ.

NBHL (1)

Այսօր ծով խազացեալ ընդ տիեզերս նաւօք դաշտաւորի. այսօր գետք զիջանեն. (Զքր. կթ.։)


Դառնագոյն

See full entry →

adj. adv.

very bitter;
—, —ս, bitterly.

NBHL (1)

Քան զվիրածսն դառնագո՛յնս պաղատին. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 14։)


Դառնադառն

See full entry →

cf. Դառնագաժան.

NBHL (1)

Դառնադառն մահունս, եւ սաստիկ տանջանս. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 9։)


Դառնահաւ

See full entry →

adj.

thoroughly bitter, or bitter indeed.

NBHL (1)

Իբր ի սկզբանէ անտի դառնացեալ. դառն ընդ սկզբանն. կամ միշտ դառն վարուք.


Դառնահոտ

See full entry →

adj.

that stinks.

NBHL (1)

Որոյ հոտն է անախորժ. չարահոտ. ժանտ. սաստիկ. հոտած, կծու.


Դառնանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become bitter, to turn sour;
to be offended, irritated;
to be tired, displeased.

NBHL (1)

Դառնացեալք ոգւով իբրեւ զարջ որդէկոտոր ի դաշտի. (՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Է. 8։)


Դառնաշունչ

See full entry →

adj.

rough, violent;
bad, venemous.

NBHL (1)

Որ դառն եւ ուժգին շնչէ, սաստիկ կծու փըչօղ.


Դառնապտուղ

See full entry →

cf. Դառնենի.

NBHL (1)

Մակեդոն ամբարիշտն շառաւիղ դառնապտուղ ի չար արմատոց անտի. (Լմբ. հանգ.։)


Դառնասիրտ

See full entry →

adj.

cruel, barbarous, ferocious.

NBHL (1)

Դառն կամ դառնացեալ սրտիւ. դառնահոգի.


Դառնավէր

See full entry →

adj.

deep, mortal (wound).

NBHL (1)

Ի չար նետից նորա, եւ ի դառնավէր հարուածոցն. (Մանդ.։)


Դառնացող, աց

See full entry →

adj.

vexatious, offensive, irritating, maddening.

NBHL (1)

Ազգն դառնացօղ եւ անօրէն ժողովուրդն իսրայէլի (զայս անուն էառ վասն դառնացուցանելոյ զաստուած յանապատի զամս քառասուն. (Ագաթ.։)


Դասակ, աց

See full entry →

s.

troop, order, division;
flock (of sheep, etc.);
herd (of oxen, etc.).

NBHL (1)

Դասակք անդւոց, կամ անդէոց։ Արջառոցն դասակ։ Զդասակս խողաց։ Ընդ դասակս այծեացն։ Իբր զդասակս դոյզն հօտից. (Յովէլ. ՟Ա. 18։ Յհ. կթ.։ Փիլ. լիւս.։ Փարպ.։ Նար. ՟Կ՟Բ։)


Դասակարգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

order, sign;
enrolment;
choir;
hierarchy;
category.

NBHL (1)

Դասակարգութիւն եկեղեցւոյ, կամ անմարմնականացն պարուց. (Լմբ. եկեղ. եւ Լմբ. ստիպ.։)


Դասապետ, աց

See full entry →

s.

the first of an order or class;
chorister, precentor, master of the choir.

NBHL (1)

Զինուորք ընդ դասապետսն։ Հաճոյ եղեալք դասապետին. (Փիլ. քհ. եւ Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Դասապետութիւն, ութեան

See full entry →

s.

office of a master of the choir;
hierarchy.

NBHL (1)

ταξιαρχία ordinis, vel cohortis praefectura Կարգապետութիւն. դասակարգութիւն. կարգաւորութիւն ըստ աշտիճանաց. դաս կամ քահանայապետութիւն երկնային զօրաց.


Դաստ

See full entry →

s.

hand.

NBHL (1)

Իբր զանօթ բրտի փշրել՝ զապստամբեալսն, որ գան ի դաստ. (Օշին. առ անաւարզ.։)


Դաստակ, աց

See full entry →

s.

wrist;
hand, palm;
— սրոյ, hilt of a sword;
—ս դնել, to haft, to set in a handle.

NBHL (1)

Երկոքին թաթք ոտից նորա ... եւ երկոքին դաստակք ձեռաց նորա. (՟Ա. Թագ. ՟Ե. 4։)


Դաստակերտ, աց

See full entry →

s.

manufactory, edifice, building;
estate, village, country house, villa.

NBHL (2)

Դաստակերտիցն տան կաթողիկոսարանին՝ հանդերձ նոցուն ագարակօք. (Յհ. կթ.։)

Ամենայն հայոց աշխարհիս ... դաստակերտիցդ կայսերաց. (Ագաթ.։)


Դատ, ից

See full entry →

s.

lawsuit, cause, litigation;
justice;
— վարել, դնել, to proceed, to sue in law, to bring an action;
— առնել, to do justice;
to judge a lawsuit;
— տալ հատուցանել, to judge one's self, to condemn one's self, to be condemned;
ի — կոչել, to summon, to cite.

NBHL (3)

Ոչ կամեցեալ դատի հանդուրժել, փախիցէ զմիշտ փախուստն. (Պղատ. օրին. ՟Թ։)

Դատիւ դատեսցի. (Կանոն.։)

Բազումս առնէր աւուրս ի դատին (կամ ի տանջանս). (ՃՃ.։)


Դատակնիք, կնքի, կնքաւ

See full entry →

s.

sentence;
condemration, proscription, censure, fulmination.

NBHL (2)

ψήφισμα, ψῆφος decretum, sententia, suffragium, calculus Կնիք դատի, մանաւանդ դատապարտութեան. վճիռ. դատավճիռ. քուեայ. որոշումն ատենի.

Ազատեաց խաչիւն. ուստի՞. ի դատակնքէն ադամայ. (Լմբ. պտրգ.։)


Դատապարտ, ից

See full entry →

adj. s.

condemned;
crime;
— առնել, to condemn, cf. Դատապարտեմ;
— լինել, to be condemned.

NBHL (2)

παρέδικος, κατάκριτος, ὐπεύθυνος obnoxius, condemnatus Պարտաւորեալն ի դատի. պատժապարտ. պարտաւոր. վնասապարտ. յանցաւոր.

Յորժամ զայլս դատիցես, եւ դու նմին դատապարտի պատժապարտ իցես. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 11։)


Դատապարտանք

See full entry →

s.

punishment.

NBHL (1)

Դատապարտութիւն. պատիժ պատուհասի.


Դատապարտեմ, եցի

See full entry →

va.

to condemn, to damn, to censure, to reprobate;
to sentence, to execute.

NBHL (2)

κατακρίνω, καταδικάζω dmno, condemno Դատաստանաւ պարտաւոր առնել. պատժապարտ կամ մահապարտ վճռել. յանցաւոր ցուցանել կամ համարել. պարտաւորել. դատապրտել, վճիռ տալ՝ որ պատիճը գտնայ.

Ոչ դատապարտէ զնա, յորժամ դատի զնա։ Զանմեղս, կամ զանպարտսն դատապարտէիք։ Դատապարտեսցեն զնա ի մահ։ Որով դատիս զընկերն, զանձն քո դատապարտես։ Զի եթէ զանձինս քննէաք, ապա ոչ դատապարտէաք (կր).եւ այլն։


Դատապարտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

condemnation, damnation, perdition.

NBHL (1)

Պատիժք դատապարտութեան։ Ագաթ.։ (Նար.։)


Դատարան

See full entry →

cf. Դատաստանարան.

NBHL (2)

δικαστήριον tribunal, forum judiciale, judicium, magistratus Տեղի դատի. ատեան. բեմ. հանդիսարան. դատաստանոց. դատաստան. տիվան.

Իսկ դատաւորդ ի մեծ բեմբին՝ նստիս յաթոռ դատարանին. (Յիսուս որդի.։)


Դատարկաբանեմ, եցի

See full entry →

vn.

to speak to no purpose or in vain.

NBHL (1)

Որպէս եւ որք վասն լուսնոյ խաւարման աղճատին, ի տտնոյ վիշապին դատարկաբանելով. (Սարկ. շարժ.։)


Դատարկաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

useless discourse.

NBHL (1)

Մինչեւ ցո՞ր բանս է դատարկաբանութիւն. ամենեւիմբ ամենայն բան, որ ոչ աւարտի յառաջիկայ պէտսն՝ որ ի քրիստոս, դատա՛րկ է. (Բրս. հց.։)


Դատարկայած

See full entry →

adj.

vagabond, sauntering, lounging;
— լինել, to lounge, to saunter, to stroll.

NBHL (1)

Գեստրաս դատարկայած, ապաշնորհաց բախտի հասեալ. (Մագ. ՟Ի։)


Դատարկանձն, ձունք

See full entry →

cf. Դատարկակեաց.


Դատարկապորտ

See full entry →

adj.

blackguard, rogue, rover, vagabond;
— կեանս վարել, to play the blackguard.


Դատափետ

See full entry →

adj.

summoned;
ill-treated;
— առնել, to condemn, to blame, to reprobate, to ill-treat, to offend in words, cf. Դատափետեմ, cf. Հարստահարեմ, cf. Նեղեմ, cf. Ատեմ.

NBHL (2)

Փետեալ ի դատի. հարստահարեալ. նեղեալ. եւ Նեղիչ.

Այն լեզուք են, որով մարգարէք դատափետ եղեալ թոպեցան։ Դատափետ աղաղակն զիս պաշարեալ (ի բանտի). (Յհ. կթ.։)


Դատափետեմ, եցի, տի

See full entry →

va.

cf. Դատափետ առնեմ.

NBHL (1)

Դատափետի այր տառապեալ. (Լմբ. իմ.։)


Դատեմ, եցի

See full entry →

vn.

to judge;
to discern;
to criticize;
to know;
to think, to esteem;
to reason;
to condemn;
— ընդ ումեք, to bring an action against some one;
հրով, ի հուր —, to burn, to consume by fire, cf. Այրիմ;
սրով՝ ի սուր —, to kill with a stroke of a sword, cf. Կոտորեմ, cf. Խոցեմ.

NBHL (6)

Դան դատեսցէ զժողովուրդ իւր։ Դատեսցէ տէր՝ որ դատելոցն է այսօր ի մէջ որդւոցն իսրայէլի եւ ի մէջ որդւոցն ամոնայ։ Ոչ տարապարտուց դատեցեր։ Եւ դատեաց յեփթայի զիսրայէլ ամս վեց։ Որ դատիս զամենայն երկիր։ Մի՛ դատիք (զայլս), զի մի՛ դատիցիք (յաստուծոյ)։ Տէր դատի զդատաստանս նորա։ Դատեա՛ տէր զայնոսիկ, ոյք դատին զիս։ Սուրբք զաշխարհ դատին. եւ եթէ ձեօք դատի աշխարհ, ապա ոչ էք արժանի անարգ ատենից. եւ այլն։

Զգաւառս սրով դատի յանխնայ. (Խոր. ՟Գ. 7։)

Եղբայր ընդ եղբօր դատի։ Դատեա՛ց ընդ լերինս։ Դատեցայց ընդ ձեզ, ասէ տէր։ Դատեցարո՛ւք ընդ մօրն ձերում. (՟Ա. Կոր. ՟Զ. 6։ Միք. ՟Զ. 1։ Երեմ. ՟Բ. 9։ Ովս. ՟Բ. 2։ Տե՛ս եւ Մտթ. ՟Ե. 40։ Յոբ. ՟Թ. 3։ Ժող. ՟Զ. 10. յորս գրի դատել, իբր դատիլ։)

Պարտական դատիմ ... ընծայել. (Լմբ. վերափոխ.։)

ԴԱՏԻՄ. Ըստ աշխարհիկ ոճոյ, իբր Աշխատիմ.

Հանգիցե՛ս հա՛յր, մի՛ դատիր յոյժ։ Վասն սորա վշտագնեալ դատիմ ի ծովու եւ ի ցամաքի. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Զ. եւ ՟Բ։)


Դատող

See full entry →

cf. Դատիչ.


Դատողական, ի, աց

See full entry →

adj.

judicial;
critical.

NBHL (1)

Մերթ՝ Դատօղ, դատիչ.


Դատողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

judgement.

NBHL (2)

Առ ի յիմոյ դատողութենէս յաղագս այսոցիկ ասասցէ բանս. (Պղատ. տիմ.։)

Զարքայութիւնն յաղթօղ, զդատողութիւնն անպատիժս. (Նար. գանձ խչ.։)


Դարագլուխ, գլխոյ

See full entry →

s.

completion of a century.

NBHL (2)

Ամենայն թիւ կա՛մ դար, կամ կոճատ է ... Ի դարին կամ ի կոճատին. (Կիւրղ. գանձ.։)

Դիմեաց ամենայն երամակն ի դարէ անտի ի ծով. (Մտթ. Ը. 32։ եւ Մրկ. Ե. 13։)


Դարահոսեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Դարահոս՞՞՞առնեմ.

NBHL (1)

Զանձինս դարահոսս եւ քարավէժ առնել ի խորխորատ։ Քարավէժ դարահոս անձամբ զանձինս առնիցեն։ Յատակս իսկ մեղացն դարահոս լինէր. (եւ այլն. Ոսկ. մ. ՟Ա. 9. 13։ ՟Բ. 1. եւ 3։ Ոսկ. եփես. ՟Ժ՟Ը։ Ոսկ. ՟բ. տիմ. ՟Բ։)


Դարանակալ, ի, աց

See full entry →

adj.

cf. Դարանագործ.

NBHL (1)

ἑνεδρεύων (դարանօղ), ἕνεδρον (դարան). insidiator, insidiosus Որ նստի ի դարան. դարանագործ. որոգայթադիր. դաւաճան.


Դարանամուտ, մտից

See full entry →

cf. Դարանակալ.

NBHL (1)

Դարանամուտ լինել յետուստ քաղաքին, կամ յանդաստանին, յայգեստանին, եւ հեղեղատին, եւ այլն. (Յես. ՟Ը. 4։ Դտ. ՟Թ. 32։ ՟Ի՟Ա. 20։ ՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Ե. 5։ ՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Դ. 22։ Փիլ. լին. ՟Դ. 228։)


Դարանայոյզ առնեմ

See full entry →

sv.

to investigate or observe the ambushes, to beware of.

NBHL (1)

Դարանայոյզ արար զնա (զտեղին), եւ զգուշացաւ անտի. (՟Դ. Թագ. ՟Զ. 10։)


Դարանիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to lie in ambuscade, to be on the watch, to suborn, to circumvent;
to hide one's self.

NBHL (2)

λοχάγω, ἑνεδρεύω, ἑγκάθημαι ἑνέδρα եւ այլն. insidior, in insidiis sum որ եւ ԴԱՐԱՆԱՆԱԼ. Ի դարան մտանել. դարանակալ լինել. նստիլ ի թաքստեան եւ դիտել. բունել. եւ Դեգերիլ.

Նստի դարանեալ ընդ մեծամեծս ի գաղտնիս։ Դարանի յափշտակել զաղքատն։ Որպէս կորիւն առիւծու, զի նստի դարանեալ. (Սղ. ՟Թ. կամ ՟Ժ. եւ ՟Ժ՟Զ.)


Դարափն

See full entry →

s.

river-bank.

NBHL (1)

Շարժեցաւ դարափն գետոյ (կամ գետիւն). եւ սկսաւ աղուէսն գալ ի դարափն ի վայր ի գետն. (Վրդն. առակ.։)