Definitions containing the research ամենայն : 5341 Results

Տպաւորագոյն

adj. adv.

more or very like, precise, genuine, true;
—ս, precisely;
— ասացից, properly speaking;
կամ — ասել, or more correctly to say.

NBHL (1)

Որ քան զամենայն օրինակս տպաւորագոյն է։ Պատարագ ընդունելի, եւ տպաւորագոյն քան զզոհ օրինացն։ (Սարգ. յկ. ՟Բ. եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Գ։)


Տռփութիւն, ութեան

s.

cf. Տռփանք.

NBHL (1)

Յոյս՝ դիւրութեամբ ածանցուցիչ, եւ ըստ զգայութեամբ անբանի եւ ձեռնարկելոյ ամենայն տռփութեամբ. (Պղատ. տիմ.։)


Տրամաշրջիմ, եցայ

vn.

to go round about, to travel over, to wander here and there.

NBHL (1)

Ընդ ամենայն ծովեզերս բիւթանացւոց ... տրամաշրջեցաւ աւետարանելով զյիսուս. (ՃՃ.։)


Տրապիզիտ, աց

s.

money-changer;
table-companion, messmate.

NBHL (1)

Յառաջագահ անդր զնստելն առձեռնէր քան զամենայն մեծանձանց. եւ զի՛նչ թագաւորական էր սպտս, զամենայն նմա հրամայեաց տալ. ընդ որ տրապիզիտքն ամենայն սոսկացան. (Կաղանկտ.։)


Տրիտուր

s.

reward, recompense, retribution, requital.

NBHL (1)

Զի՛նչ տաց տրիտուր տեառն՝ ըստ ամենայնի, զոր եւ ետ ինձ. (Սղ. ՟Ճ՟Ժ՟Ե. 12։)


Տրոհութիւն, ութեան

s.

cf. Տրոհումն.

NBHL (1)

Գետոյն ընդ ամենայն հոսելով՝ տրոհմամբ երկոտասանից վտակաց. (Խոր. ՟Գ. 62։)


Տրոհումն, ման

s. gr. chem.

division;
abduction;
diaeresis;
sorting, choice.

NBHL (1)

Գետոյն ընդ ամենայն հոսելով՝ տրոհմամբ երկոտասանից վտակաց. (Խոր. ՟Գ. 62։)


Տրորիմ, եցայ

vn.

to rot, to become rotten, to grow putrid or corrupt, to spoil;
to fester.

NBHL (1)

Դալար գաւազանօք ծեծէին, մինչ զի մարմինն ամենայն տրորէր, եւ յարենէն շաղախէր. (Մաղաք. աբեղ.։)


Տրուպ, տրպի, պաց

adj.

humble, lowly, unworthy, inferior, least, vile, abject, despicable.

NBHL (1)

Ես իսկ եմ՝ տրուպն առաքելոց։ Որ տրուպս եմ ամենայն սրբոց. (՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Է. 9։ Եփես. ՟Գ. 8։)


Տրպանամ, ացայ

vn.

to degenerate, to become abject, vile, mean, base.

NBHL (1)

Յոյժ աղօտ՝ ասէ. զի ամենայն միտ յաղագս աստուծոյ տրպանայ յիմացուածս. (Լծ. ածաբ.։)


Տրտմական, ի, աց

adj.

saddening, painful, vexatious, provoking.

NBHL (1)

Ուստի մերժեալ են տրտմականք ամենայն։ Զարթուցանէ զսիրտն եւ զզգայարանսն ի տրտմականացն եկամտից. (Յճխ. ՟Զ. ՟Ժ՟Ա։)


Տրտմեցուցանեմ, ուցի

va.

to displease, to discontent, to afflict, to chagrin, to pain, to grieve;
to cast a gloom over, to darken.

NBHL (1)

Վասն մեղաց առ սակաւ մի տրտմեցուցի զնա։ Տրտմեցուցանէիր զիս ի վերայ ամենայնի այդորիկ։ Եթէ զանձն տեառն երկրին զայրացուցեալ տրտմեցուցի։ Եթէ անկցի եւս երկաթն, եւ նա տրտմեցոյց զերեսս իւր.եւ այլն։


Տրտմութիւն, ութեան

s.

sorrow, chagrin, affliction, dejection, sadness, melancholy;
cf. Ընկղմիմ.

NBHL (1)

Առ ի՞նչ է քոյ այդ մեր տրտմութիւնդ։ Նստոյց ի սուգ տրտմութեան զամենայն զօրականսն. (Եղիշ. ՟Բ. ՟Գ։)


Տրտունջ, տրտնջոյ

s. adj.

complaint, grumbling, murmur, lament, cry, quarrel;
complaining, murmuring;
— ունել, to make a complaint, to complain;
— լինել, cf. Տրտնջամ;
— առնել, to dissatisfy, to discontent.

NBHL (1)

Ետես՝ եթէ զօրքն ամենայն տրտո՛ւնջ են զդեմետրեայ. (՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Ա. 39։)


Տքնիմ, եցայ

vn.

to be vigilant or watchful, to be awake, to watch.

NBHL (1)

Ի տապանի տքնեցաւ։ Տքնեցայ, եւ եղէ ես որպէս ճնճղուկ միայն ի տանիս։ Եթէ ոչ տէր պահէ զքաղաք, ընդունայն տքնին պահապանք նորա։ Տքնիցի առ դրունս իմ հանապազ։ նոքա տքնին վասն ոգւոց ձերոց։ Աղօթս առնել յամենայն ժամանակի հոգւով. եւ ի նոյնս տքնեսջիք ամենայն ժուժկալութեամբ. եւ այլն։


Տօն, ից

s.

feast, solemnity, festival, celebration;
— նշանաւոր, հանդիսաւոր or մեծահանդես, extraordinary, solemn feast;
օր —ի, feast-day, holiday;
ամենաժողով —, fair day, market day;
— անուան, saint's day;
ամենայն սրբոց, All-Saints' day, All Hallows day;
— մարմնոյ եւ արեան տեառն, Corpus Christi day;
— անմեղ մանկանց, Childermas-day;
սրբել, խմբել, կատարել, տօնել զ—, to keep, to observe, to celebrate a feast;
շնորհաւորել ուրուք զ— իւր, to wish a person many happy returns of the day;
cf. Տարեկան.


Տօնախմբութիւն, ութեան

s.

celebration of a feast, solemn reunion, solemnity, festivity, festival, solemnization, feast, commemoration, holiday.


Տօնական, ի, աց

adj.

festive, festival;
holy, solemn, public;
— օր, feast-day, holiday;
— գիրք, cf. Տօնացոյց.

NBHL (1)

Սողոմոն մաքենոցի հայրն արար զտօնականն. (Ոսկիփոր.) (որ կա՛մ է տօնացոյց հին, եւ կամ ճառական մատեան յաղագս տօնից)։ Ետու աւետարան, եւ տօնական։ Ի տօնական գրոց, ի գաւազանգրոց, ի հարանց վարուց, ի մարտիրողոք գրոց. Յիշատ.։ Որպէս եւ ի նշանակել մեր յընթացս գործոյս՝ Տօնակ. իբրու տօնական, իմա՛ զմատեանս՝ յորս աւանդին ճառօրէն Պատճառք տօնից սրբոց եւ տէրունականաց։ Յայս ամենայն նշանակութիւնս հայի ասելն.


Տօնեմ, եցի

va.

to feast, to keep holiday, to celebrate, to solemnize.

NBHL (1)

Տօնեցէ՛ք զդա տօն տեառն յազգս ձեր։ Օրէն յաւիտենական տօնեցէ՛ք զդա։ Տօնեսջի՛ք զնա տօն տեառն զեօթն օր տարւոյն։ Ուտէին եւ ըմպէին, եւ տօնէին ամենայն աւարօքն մեծամեծօք.եւ այլն։


Րաբունարան

s.

residence of a bishop or patriarch.

NBHL (1)

Նստուցանեն գլուխ ամենայն վարդապետացն ի վերայ բարձր եւ ահարկու ամբիոնի րաբունարանին. (Ուռպ.։)


Րենական, ի, աց

adj.

divine.

NBHL (1)

Րենական սիրով լցին զաշխարհս ամենայն։ Րենական արփիւն առ լցեալ. (Գանձ.։)


Րոտումն, ման

s.

assemblage, reunion;
prayer;
րոտմամբ սրտի, with palpitating heart.

NBHL (1)

Րոտելն, իլն, ըստ ամենայն առման.


Ց (tzo)

s. prep.

the thirty third letter of the alphabet, and the twenty seventh of the consonants;
six thousand, six thousandth;
As a prefix to words it is a sign of the dative, for example : ասէ ցտէր, he says to the Lord;
to, as far as;
till;
ցայդ վայր եկեսցես, heither shalt thou come, come thus far ! ցմեծ ժամս, for long time;
կասկածեմ ցառաւօտն, եւ հառեալ յառաւօտն՝ երկնչիմ ցերեկոյն, suspicions assail me till morning light, from break of day fear torments me till evening.

NBHL (1)

Տէր ցտէր ասէ զայս. ո՛չ եթէ տէր ցծառայ, այլ տէրն ամենայնի ցորդի իւր. (Կոչ. ՟Ժ՟Ա։)


Ցածնում, եայ

vn. med.

to become or grow low, to go down, to subside, to fall, to diminish, to lower, to be humbled;
to calm, to stoop, to be appeased;
to go down, to subside.

NBHL (1)

Զայս ամենայն գիտացեալ՝ ցածցո՛ւք զգաստասցուք։ Սպառնալիք միա՛յն, զի ցածնուցումք. իսկ եթէ չցածնուցումք, եւ անդէն ի չարիսն կայցեմք, չածիցէ՞ տանջանս. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. թես.։)


Ցածութիւն, ութեան

s. fig. adv.

lowness;
modesty, moderation, sobriety, decency;
humiliation;
humility;
vileness, meanness, baseness;
ցածութեամբ, with a lowly air, meekly, modestly;
meanly, basely.

NBHL (2)

Հեզութեամբ եւ ցածութեամբ։ Աղբիւր ամենայն չարութեան՝ հպարտութիւն է, նոյնպէս եւ խոնարհութիւն՝ սկիզբն ամենայն ցածութեան։ Ցածութեամբ հանդերձից։ Հանճարով իմաստութեամբ եւ ցածութեամբ։ Ցածութեամբ զարդարեալ էր գծուծ հանդերձիւ. (Ոսկ. յհ. եւ Ոսկ. մտթ.։ Եւս. պտմ. ՟Թ. 8. եւ 11։ Ճ. ՟Ա.։) ցածութիւն. Հանդարտութիւն, լռութիւն.

Անկռիւս լինել, հեղս, զամենայն ցածութիւն առ ամենայն մարդիկ ցուցանել. (Տիտ. ՟Գ. 2։)


Ցածուցանեմ, ուցի

va.

to lower, to put or bring down, to stoop;
to reduce, to abate, to diminish, to lessen;
to abase, to debase, to disparage, to humiliate;
to soften, to assuage, to calm, to moderate, to appease, to allay, to tranquillize;
ցածոյց Տէր շուրջ զինեւ, the Lord has given me peace on all sides.

NBHL (1)

Հեզութեամբն ցածուցանել զամենայն բարկութիւն։ Ցածո՛ զսրտմտութիւն հօր քո։ Քաղցրախառն բանիւք մատուցեալ ողոքէ եւ ցածուցանէ. (Յճխ.։ Ճ. ՟Բ.։ Եզնիկ.։)


Ցամաք, աց

adj. s.

dry, arid;
terra firma, continent, mainland;
— կղզի, peninsula;
— երկիր, dry land;
հաց —, dry bread;
— փայտ, dry wood;
— աչօք, with tearless or dry eyes;
զ— ծարաւոյն շիջուցանել, to quench or allay thirst;
յածիլ ընդ ծով եւ ընդ —, to scour sea & land;
անցանել ընդ —, to pass dry-footed, dry-shod;
ելանել or իջանել ի —, to land, to go ashore or ou shore;
հասանել ի —, to reach the shore;
— երթալ, անցանել, to travel by land.


Ցամաքաթեւ

adj. adv.

without turning a hair, safe & sound.

NBHL (1)

Օրէն է նաւի զամենայն յինքն ամփոփելով՝ ցամաքաթեւ յամենայն աշխարհական ծփանաց կարող լինել ապրեցուցանել. (Կանոն.։)


Ցամաքային

adj.

terrestrial, continental;
dry, arid.

NBHL (1)

Զի ո՛չ ի ցամաքայնոց քան զառիւծ ինչ գազանագոյն գտին։ Զանդրանիկս զարուս զամենայն ցամաքայնոցն։ Ցամաքայնոց, ջրայնոց, օդագնացաց. (Փիլ.։)


Ցամաքեցուցանեմ, ուցի

va.

to dry, to des-sicate;
to dry up, to parch, to render arid;
to drain, to dry up, to exhaust.

NBHL (1)

Եթէ արգելցէ զջուրս, ցամաքեցուցանէ զերկիր։ Ցամաքեցոյց տէր զծովն կարմիր յերեսաց ձերոց։ Ցամաքեցոյց տէր զյորդանան գետ առաջի որդւոցն իսրայէլի։ Ցամաքեցուցանել զխաղս. կամ զաղբիւրս. զերակս. զոսկերս. զփայտ դալար. զամենայն պտուղս. Կափոյց զխուփն ի վերայ գբին, եւ ցամաքեցուցանէր ի վերայ նորա արաբովթ. եւ այլն։


Ցամաքիմ, եցայ

vn.

to dry, to dry up;
to drain, to be exhausted;
to wither, to fade, to die;
— յոգւոց, to expire, to breath one's last, to die;
— զօրութեան, to grow weak, to lose strength, to fall away, to languish;
— սիրոյ, to grow indifferent.

NBHL (1)

Մինչեւ ցամաքել ջրոյն յերկրէ։ Ցամաքեցաւ երկիր, կամ հեղեղատ. բանջար, խոտ, արմատ, դդմենի։ Ցամաքեսցի ամենայն մարմին, եւ ամենայն շունչ։ Ցամաքեսցին ձկունք նոցա ի ջուրցն պակասութենէ։ Ոսկերք ցամաքեալք։ Ստինս ցամաքեալս։ Ցամաքեսցի սէր բազմաց։ Այրն ցամաքեալ դնէր (իբր անշունչ)։ Լեզունք նոցա ի ծարաւոյ ցամաքէին. եւ այլն։


Ցամաքութիւն, ութեան

s.

dryness, aridity, siccity;
drying up, draining;
withering, leanness, exhaustion.

NBHL (1)

Ի ջրոյն ցամաքութենէ, որ ի ներքոյ կայր՝ յատակք երկրի երեւէին։ Ի վերայ ամենայն երկրի ցամաքութիւն ... Եղիցի ցամաքութիւն ի վերայ գզաթուն միայնոյ. (Իմ. ՟Ժ՟Թ. 7։ Դտ. ՟Զ. 37. 40։)


Ցայգ, ոյ

s. adv.

night;
— or զցայգ, nightly, by night, during the night;
զ— եւ զցերեկ, night & day, day & night;
by night & by day.

NBHL (2)

Զցայգն ամենայն (այսինքն զգիշերն ողջոյն) եկեալ ի գաղգաղա. (Յես. ՟Ժ. 9։)

Այն՝ որ զիս եւ զամենայն տիւ լուսաւորէ, եւ զցայգ ղօղեցուցանէ. (Եզնիկ.։)


Ցայգապաշտօն, տաման

s.

nocturn (religious service in the night).

NBHL (1)

Յայնմ գիշերի ցայգապաշտօն մեծ եղեւ։ Միաբան ի հսկումն ցայգապաշտամանց բերցին զմի գիշեր, որ ի կիւրակէն լուսանայր։ Եւ ամենայն իսկ աւուրս ցայգապաշտամանն յոյժ սրտառուչ գոչմամբ ծածկաբար լինէին աղօթք արքային. (Բուզ. ՟Դ. 15։ Յհ. կթ.։ Ճ. ՟Գ.։)


Ցան, ի, ից

s. adj. adv.

sowing;
dispersion;
cf. Ցռօտ;
scattered, disseminated, spread;
— եւ ցիր, ցիր եւ —, scattered about, dispersed every where;
here & there;
— եւ ցիր առնել, կացուցանել, սրփել, to scatter here & there, to disperse;
— աստ անդ հարցանել, to interrogate (a scholar) promiscuously.

NBHL (1)

Վասն յամենայն կողմանց գումարելոյն՝ զպարտս անուանեալ, որ է ցան ժողովածոյք. (Եւս. քր. ՟Բ։)


Ցանկ, ոյ

s. anat. adv.

hedge, fence, enclosure, boundary, wall;
index, catalogue, list, table;
desire, love, lust;
secundine, after-birth;
always, continually;
պատել, փակել —ով, to surround with hedges, to fence in;
— արկանել, to hedge in, to encompass, to surround.

NBHL (1)

ՑԱՆԿ կամ ՑԱՆԳ διαπαντός, εἱς το διηνεκές semper, per omne tempus, in perpetuum, jugiter, continuo, indesinenter. Մինչ ի սպառ. հանապազ. միշտ. յարաժամ. յամենայն ժամ. անդադար. յաւէժաբար.


Ցանկալի, լւոյ, լեաց

adj.

desirable, to be wished for, longed for, much sought after, amiable, dear;
— պարզութիւն, amiable simplicity;
— է ինձ, I desire, I wish for, I would that, I dream of nothing but;

NBHL (2)

Գանձ ցանկալի։ Անօթս ցանկալիս։ Ցանկալի սպասուք տանն տեառն։ Զերկիրն ցանկալի։ Զտունս ցանկալի։ Այգիս ցնակալի։ Զցանկալի ապարանս։ Զվիճակն իմ ցանկալի։ Տիրեսցէ ի վերայ ամենայն ցանկալեացն եգիպտացւոց։ Ցանկալի էր տեառն անձն նորա։ Ցանկալի է նա քան զոսկի։ Եթէ մեծութիւն ցանկալի է ի կենաց ստացուածս.եւ այլն։

Ցանկալիք աչաց։ Զցանկալիս որովայնի նոցա։ Զամենայն ցանկալիս դստեր սիոնի։ Զձեռն իւր ձգեաց նեղիչն ի վերայ ցանկալեաց իմոց.եւ այլն։


Ցանկամ, ացայ

vn.

to desire, to wish, to envy, to covet, to long for;
to desire inordinately, to covet greedily.

NBHL (1)

Անձն ամպարշտի ցանկայ չարեաց։ Մարմինն ցանկայ հակառակ հոգւոյ, եւ հոգի հակառակ մարմնոյ։ Յափշտակութեան մի՛ ցանկայք։ Եթէ ցանկայք աթոռոց եւ գաւազանաց իշխանութեան։ Ցանկայ եւ փափաքէ անձն իմ ի գաւիթս քո։ Ցանկանալով ցանկացեալ ես երթալ ի տուն հօր քոյ։ Մի՛ ցանկանար տան ընկերի քո, եւ մի՛ անդոյ նորա։ Մի՛ ցանկար կնոջ ընկերի քո։ Մի՛ ցանկանայցես։ Տայցես զարծաթն ընդ ամենայնի, որում ցանկանայցէ անձն քո։ Որոց եւ ցակասցի անձն քո։ Աւուր մարդոյ ոչ ցանկացայ։ Ցանկացայ փրկութեան քում տէր։ Ցանկացեալ կերակրոյ։ Ցանկացեալ նոցա՝ առի։ Ցանկացեալ երեսաց քոց՝ գտի զքեզ։ Որ հայի ի կին մարդ՝ առ ի ցանկանալոյ նմա։ Զի՛նչ ցանկայ անձն քո։ Ամպարիշտ ցանկանայ զամենայն աւուրս զցանկութիւն չարեաց։ Եղէ ցանկացօղ դեղոյ նորա։ Հասանէ առ ցանկացօղս իւր.եւ այլն։


Ցանկանամ, ացայ

vn.

cf. Ցանկամ.

NBHL (1)

Անձն ամպարշտի ցանկայ չարեաց։ Մարմինն ցանկայ հակառակ հոգւոյ, եւ հոգի հակառակ մարմնոյ։ Յափշտակութեան մի՛ ցանկայք։ Եթէ ցանկայք աթոռոց եւ գաւազանաց իշխանութեան։ Ցանկայ եւ փափաքէ անձն իմ ի գաւիթս քո։ Ցանկանալով ցանկացեալ ես երթալ ի տուն հօր քոյ։ Մի՛ ցանկանար տան ընկերի քո, եւ մի՛ անդոյ նորա։ Մի՛ ցանկար կնոջ ընկերի քո։ Մի՛ ցանկանայցես։ Տայցես զարծաթն ընդ ամենայնի, որում ցանկանայցէ անձն քո։ Որոց եւ ցակասցի անձն քո։ Աւուր մարդոյ ոչ ցանկացայ։ Ցանկացայ փրկութեան քում տէր։ Ցանկացեալ կերակրոյ։ Ցանկացեալ նոցա՝ առի։ Ցանկացեալ երեսաց քոց՝ գտի զքեզ։ Որ հայի ի կին մարդ՝ առ ի ցանկանալոյ նմա։ Զի՛նչ ցանկայ անձն քո։ Ամպարիշտ ցանկանայ զամենայն աւուրս զցանկութիւն չարեաց։ Եղէ ցանկացօղ դեղոյ նորա։ Հասանէ առ ցանկացօղս իւր.եւ այլն։


Ցանկասէր

adj.

amorous, lecherous, lewd, voluptuous, sensual, libidinous.


Ցանկեմ, եցի

va.

to surround with hedges, to hedge or wall in, to enclose, to encircle;
— զհամարս տանց, to divide into chapter and verse.

NBHL (1)

Ցանգեա՛ տէր, եւ ամրոցո՛ զամենայն խրամատութիւնս թշնամւոյն. (Եփր. աղ.։)


Ցանկութիւն, ութեան

s.

desire, longing, envy;
will, pleasure;
sensual pleasures, lust, concupiscence, voluptuousness, sensuality, passion, love;
cupidity;
— փառաց, ambition;
գալ ի —, to desire, to wish;
լինել ի ցանկութեան մեծի, to desire ardently, to wish for eagerly;
առնել ընդ ցանկութեան անձին, to act according to one's caprice.

NBHL (2)

Զցանկութիւն տնանկաց լուար տէր։ Տէր առաջի քո է ամենայն ցանկութիւն իմ։ Զի սկիզբն նորա ճշմարիտ ցանկութիւն խրատու է։ Ցանկութիւն իմաստութեան տանի յարքայութիւն։ Առ ամենայն ցանկութիւն բաւական։ Հաց ցանկութեանց (այսինքն ցանկալի) ոչ կերայ։ Խօսի բանս խաղաղութեան ըստ ցանկութեան (այսինքն հաճոյից) անձին իւրոյ։ Ըստ ամենայն ցանկութեան քում, կամ անձին քոյ՝ զենցես, եւ ուտիցես միս ըստ օրհնութեան տեառն Աստուծոյ քոյ.եւ այլն։

Զատեաց որոշեաց զվաւաշոտ ցանկութիւնն յայլոց ցանկութեանց. որ արդարեւ չարագոյն է քան զամենայն ցանկութիւնս մարմնականս. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Թ։)


Ցասնում, եայ

vn.

to lose one's temper, to put oneself in a passion, to fall or fly into a passion, to fire up, to be indignant, very cross, greatly incensed, violently enraged, angry, vexed, exasperated;
— տարապարտուց, to fire up at the least thing, to be easily provoked, put out.

NBHL (2)

Առ այս թագաւորդ ոչ ցասնոյր։ Մի՛ ցասնուր ինձ։ Ցասեաւ տէր ի վերայ ազգի նոցա։ Ցասեաւ վիշապն ընդ կնոջն։ Ընդ իս ցասուցեալ էք. եւ այլն։ Նա վասն զի ամենայնին տեղեակ էր, ոչ ցասնու։ Ոչ կամեցաւ Յիսուս տալ պատասխանի, մինչեւ ցասնուլ հերովդէի. (Իգն.։)

Տո՛ւր զսիրտդ ամենայն. եւ յորժամ ցասնու խորհուրդդ, դու ասա՛, չունիմ սիրտ՝ որ ցասնում. (Նեղոս.։)


Ցասումն, ման

s.

anger, indignation, passion, wrath, ire, rage, fury;
ի — ածել, to provoke, to anger, to incense;
գրգռել զ— ուրուք, to rouse or stir up wrath, to put into a passion;
թափել զ— բարկութեան, to vent one's anger or spleen;
մեծապէս ցասմամբ եռալ ախտից, to be aggravated, to become worse;
լինել ցասմամբ ընդ ումեք, to be angry with, to quarrel with a person.

NBHL (1)

Վասն է՞ր յուզեալ իցէ ցասումնս այս ամենայն ի վերայ մեր։ Դարձեալ ի ցասումն եղեալ յուլիանոս։ Ցասումն արարեալ զօրականացն եւ գումարեալ ի վերայ նորա. (Եղիշ. ՟Բ։ Ճ. ՟Ա.։ Եւս. քր. ՟Ա։)


Ցասչիմ, եայ

vn.

cf. Ցասնում.

NBHL (1)

Դարձեալ ցասչիս։ Ցասչել ունին քեզ։ Զայս ամենայն տանջանս ընդունելով՝ ոչ ինչ ցասչէր։ Եւ ցասչիս ո՛վ թագաւոր. (ՃՃ.։)


Ցաւ, ոց

s. fig. adv.

pain, ill, suffering;
sorrow, grief, affliction, displeasure, bitterness;
regret;
disease, illness;
ցաւովք, painfully, sorrowfully, sadly;
դառնակակիծ —, sharp, smarting, poignant or bitter pain;
— սրբազան, epilepsy, falling sickness;
—ք ցանկութեան, concupiscence;
ի —ս լինել, —ս լինել, —ս կրել, տանել or բերել —ոց, to suffer or endure pain, to feel unwell, to be in pain, full of pain;
զմահու — ջերանիլ, to be ill of a fatal disease;
մեղմել զ—ս, to calm, to allay, assuage or lull pain;
դժոխըմբեր կալաւ զիս —, a cruel pain seized me;
փարատեցան յինէն —ք իմ, I have no more illness, I am free from pain;
— է or —է ինձ, it displeases me, I am vexed, I am very sorry;
cf. Ըմբռնիմ.

NBHL (1)

Զամենայն հիւանդս՝ որ նեղեալ էին ի պէսպէս ցաւս։ Որոց էին հիւանդք ի պէսպէս ցաւս։ Բժշկել զամենայն ցաւս, եւ զամենայն հիւանդութիւնս.եւ այլն։


Ցաւաբեր

adj.

causing pain, dolorons;
hurtful, unwholesome.


Ցաւագին

adj. adv.

painful, doleful, afflicted, sorrowful, dismal, mournful;
dolefully, dolesomely, painfully, sadly;
— ձայնիւ, in a monrnful tone;
— սիրտ, sorrowful heart;
— անէծք, atrocious curse;
— կեանք, tiresome life.

NBHL (1)

Մեծաւ ոգով եւ ցաւագին արտասուելով։ Զամենայն գիշերս ցաւագին տրտմեցայ։ Հատած վէրք՝ ցաւագին կսկծեցուցանեն. (Մանդ. ՟Ժ՟Է։ Ճ. ՟Ա.։ Վրք. հց. ՟Ժ։)


Ցաւագնեմ, եցի

vn.

to be in pain, to have a pain, to be ill, to suffer;
to pain, to be afflicted, vexed, chagrined, sorry.


Ցաւոտ

cf. Ցաւած.

NBHL (1)

Ժողովել զախտաժէտս, եւ զամենայն ցաւոտս. (Բուզ. ՟Դ. 4։)