Definitions containing the research սար : 4919 Results

Արբուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to give to drink, to soak;
to water, to steep.


Արգահատանք, անաց

See full entry →

s. pl.

cf. Արգահատութիւն.

NBHL (1)

Արգահատանքն եւ փառք ոչ հասարակ երկոցունց. (Ոսկ. մ. ՟Ա 18։)


Արգասաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fertility, fecundity, abundance.


Արգասիք, գասեաց

See full entry →

s. pl.

fruit, production;
benediction, grace, favour;
effect, work.


Արդար, ոց

See full entry →

adj. adv.

just, upright, faithful, honest, loyal, well disposed, worthy, equitable, reasonable, legitimate;
justly, equitably, truly.

NBHL (1)

Զի հարթ պահեցեալ՝ արդար կոչեսցուք հաւատարիմ հաւասարութեամբ։ Արդար դաւանեցայ ամենայն իրօք ամբարիշտս։ Ո՛վ կեղծաւորդ յարդարոց. (Նար.։)


Արդարադատ

See full entry →

adj.

thatjudges equitably, just, equitable.


Արդարադատութիւն, ութեան

See full entry →

s.

equitable judgement.


Արդարակ

See full entry →

adj.

just, equitable, upright, innocent.


Արդարապէս

See full entry →

adv.

justly, equitably, deservedly, rightly, fitly, exactly.


Արդարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

justice, equity, right, uprightness, loyalty, fidelity;
rectitude, reason.

NBHL (5)

Արդարութիւն տեառն ուղիղ է։ Ուսո՛ ինձ զարդարութիւնս քո։ Միոյն արդարութեամբն յամենայն մարդիկ արդարութիւն կենաց։ Դատեցարո՛ւք արդարութեամբ ի մէջ առն եւ եղբօր իւրոյ։ Որ դնայ արդարութեամբ, գտցէ օգնականութիւն։ Արդարութեամբ եւ ամբծութեամբ։ Համարեցաւ նմա յարդարութիւն։ Յորժամ դարձցի արդարն յարդարութեանց իւրոց, եւ արասցէ յանցանս, եւ այլն։ Ապա ԱՐԴԱՐՈՒԹԻՒՆ, որպէս առանձին առաքինութիւն՝ է Հաւասարութիւն իրաւանց.

Ճշմարիտ արդարութիւն յամենայնի կազմ կայ, հարթ հաւասար. վասն այնորիկ արդարութիւն անուանի. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Դ։)

Արտաքինքն սահման եդին արդարութեան. եթէ ոք զինչս բաժանէ հաւասարութեամբ ըստ չափոյ պիտոյից ընդունողացն, արդար ասի. (Շ. մտթ.։)

Արդարութիւն է հասարակութեան բաշխօղ ըստ արժանաւորութեան՝ ոչ միայն յարտաքին իրաւունս եւ ի դատաստանս, այլեւ յանձինս մեր. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Խ՟Է։)

Զուգահաւասարութիւն ո՛ր եւ է իրաց.


Արդիւն

See full entry →

cf. Արդիւնք.


Արդիւնարար, աց

See full entry →

adj. s.

fruitful;
husbandman

NBHL (1)

γεωργός (յորմէ անունս Գէորգ). agricola Որ առնէ արդիւնս՝ գործելով յանդաստանս. արդիւնագործ. երկրագործ. մշակ. վաստակաւոր ժիր եւ փոյթ ի գործ հասարակաց.


Արդու, աց

See full entry →

s.

artabe, epha, (an ancient measure of the capacity of 65 litres).

NBHL (1)

ἁρτάβη, μέτρον artaba mensura persica, γομόρ, οἵφει gomer, homer Չափ ինչ արմտեաց. պ. իրդէպպ (ի արտ, որ է ալիւր) ըստ եբր. էֆա եւ խօմէր սովորաբար ասի լինել ՟Հ՟Բ քսեստ. այլ վարի ստէպ որպէս հասարակ անուն չափոյ.


Արեգակնաբար

See full entry →

adv.

sunlike.


Արեգակնային, յնոյ, նոց, (ou նայինց ou նայից)

See full entry →

adj.

solar.


Արեւ, ու

See full entry →

s.

sun;
light;
life, day;
յ—ու գալ, to come in broad, day-light, to come before the sun sets;
յ—ն երգնուլ, to swear by one's days or life;
զքաղցր —ն յաչաց հանել, ղրկել յ—է, to deprive of light, to blind;
յ—է արկանել, զ— հատանել, to murder, to kill;
to lose one's life;
ի մտանել —ու, the setting of the sun;
յելանել, ի ծագել —ու, the rising of the sun;
ըմպել յ— ուրուք, to drink to the health of some one, to toast;
մուտք, ելք —ու, sun set or – down, sun rise.


Արեւմտեայ, եայց

See full entry →

s.

west;
—ք, the western nations, cf. Արեւմուտք.


Արժան, ից

See full entry →

adj. s.

worthy, proper, suitable, fit;
cheap;
dignity;
right, equity, justice;
—է, it suits, it befits, it is necessary;
ոչ է —, it is not just, necessary, convenient;
— համարել, to judge worthy;
to deign;
ոչ — համարիլ, to disdain, to judge unworthy;
— ինչ էր, was it necessary ? — եւ իրաւ է, it is just to, fit;
յարժանս ou — տալ կաճառել՝ գնել, to give, to sell, to buy cheap or cheaply.

NBHL (1)

Որ երդնու յոսկին կամ ի պատարագն, արժան է։ Տայ ի կողմանց, ուստի արժան իցէ։ Խօսէին զայն ինչ՝ զոր ոչ էր արժան։ Զգուշանալ արժան է։ Ո՛չ է արժան գործել ի շաբաթու։ Ո՛չ արժան ո՛չ պատշաճ մերոյ չափոյ հասակի կեղծաւորութեամբ մտանել։ Ո՛չ է առնն բանսարկուի արժան ի տան թագաւորին լինել.եւ այլն։


Արժանահաւատ

See full entry →

adj.

credible, wo thy of being believed, faithful, worthy to be trusted or believed.


Արժանաւոր, աց

See full entry →

adj.

that deserves, worthy, just, meritorious.


Արժանաւորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be worthy, to merit.

NBHL (1)

Եւ որպէս հասարակ բայ ըստ յն. ոճոյ.


Արժանաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

dignity, merit.


Արժանի, նւոյ, նեաց

See full entry →

adj. adv.

worthy, that deserves something;
just, convenient, suitable, decent, proper;
— համարել, to deign;
գնալ —, to go worthily, conformably;
— ըստ արժանւոյն, յարժանի, worthily, justly, suitably, cf. Արժանապէս;
— լինել, to be worthy, to deserve;
— առնել, cf. Արժանաւորեմ.


Արիացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to encourage, to embolden, to strengthen.


Արիութիւն, ութեան

See full entry →

s.

valour, courage, bravery, boldness, firmness, steadiness.

NBHL (1)

Մերթ՝ որպէս Այրութիւն. երիտասարդութիւն.


Արիւնագոյն

See full entry →

adj.

of a blood colour, red, sanguine.


Արիւնհեղութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Արիւնահեղութիւն.


Արիւնոտ

See full entry →

adj.

sanguine, full of blood.


Արիւնռուշտ

See full entry →

adj.

bloody, full of blood;
sanguinary, bloodthirsty.


Արծաթաձոյլ, ձուլից

See full entry →

s. adj.

melter of silver, silversmith;
melted or mado with silver;
that is entirely of silver.


Արծաթի, թեաց

See full entry →

adj. s.

silvery, made of silver;
silver-coin.


Արծաթքաղցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Արծաթսիրութիւն.


Բարեգթութիւն, ութեան

See full entry →

s.

benignity, clemency, mercy.


Բարեգործեմ, եցի

See full entry →

vn.

to do well, good.


Բարեդէպ

See full entry →

adj.

becoming, suitable, fit, proper.


Բարեժառանգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

inheritance of great property;
good inheritance.


Բարեխառն

See full entry →

adj.

sober, temperate, moderate.

NBHL (1)

Հաւասարելով զլեռնայինն եւ զջերմայոտն ի բարեխառն. (Խոր. ՟Բ. 6։)


Բարեխրատ, ից

See full entry →

adj.

that gives good advice, good instruction;
well instructed.

NBHL (1)

Մի՛ բանսարկուս, մի՛ դինեմոլս, այլ՝ բարեխրատս, զի զգաստացուցանիցեն զմանկամարդս. (Տիտ. ՟Բ. 3։)


Բարեկամ, աց

See full entry →

s.

friend;
familiar, dear;
մտերիմ՝ անկեղծ՝ ճշմարիտ՝ անձնանուէր՝ սիրելի սուտ —, intimate, sincere, true, devoted, dear, false friend.


Բարեկամաբար

See full entry →

adv.

friendly, familiarly, domestically.


Բարեկամութիւն, ութեան

See full entry →

s.

friendship, familiarity, attachment;
սերտ —, intimacy;
անկեղծ —, cordiality.

NBHL (1)

Որոյ ի կամակորութենէ ախորժելի եղեւ՝ բանսարկուին գալ ի բարեկամութիւն. (Յհ. իմ.։)


Բարեկեաց

See full entry →

cf. Բարեկեցիկ.


Բարեկեցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

happiness, felicity, ease, contentment, comfort.

NBHL (1)

Բախիցուք ի բարեկեցութենէ, եւ դարման տարցուք անձանց չափուքն։ Մի ի բազմացն բարեկեցութիւնս հայել, այլ ի սակաւուցն վաստակս։ Ընդ բարեկեցութեանն մեծամեծ տանջանք կան։ Բարեկեցութիւնն զամենայն անդամսն առհասարակ ապականէ. (Ոսկ. մտթ.։)


Բարեհաճոյ

See full entry →

adj.

very agreeable;
բարեհաճոյ լինել, cf. Բարեհաճոյանամ.


Բարեհաճոյանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be very agreeable or very amiable.


Բարեձեւ

See full entry →

adj.

of a good shape, well made, genteel;
graceful.


Բարեձեւութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fine figure, gracefulness, decorum.


Բարեմասնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

good fortune, happiness, participation of good;
goodness, perfection.


Բարեմիտ, մտաց

See full entry →

adj.

sincere, ingenuous, frank, naive;
innocent, good, well disposed.


Բարեմտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sincerity, innocence, goodness, indulgence.