Definitions containing the research սար : 4919 Results

Քայքայեմ, եցի

See full entry →

va.

to dissolve, to undo, to destroy, to take to pieces;
to disperse, to break up;
— զմիտս, to dissipate, to distract;
— զխաւար, to chase the darkness.

NBHL (1)

Զոմանս ի փոխուստ ցրուեալ քայքայեցին։ Զբազում խաւարն ցրեալ քայքայէ։ Քայքայի եւ ցրուի։ Ոչ տայ բաժանել եւ քայքայել զհասարակաց բարին։ Զարեգականն եւս ճառագայթս խախատէր եւ քաքայէր (յն. յաղթէր)։ Ոչ ախտն քայքայեաց (յն. շփոթեաց) զմիտս նորա. (Փիլ.։ Յճխ. ՟Ժ՟Ա։ Ոսկ. մ. ՟Ա. 5։ ՟Բ. 1։)


Քանակաւոր

See full entry →

adj.

having a quantity.

NBHL (1)

Ժամանակական բերմամբ առլցեալ քանակաւոր ձեւով ըստ հասարակաց բնութեան մարդկան։ Քանակաւորն. եկաց ադամ այնքան, եւ այսքան մանասէ, եւ այնպիսիքն. (Զքր. կթ.։ Երզն. քեր.։)


Քանակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

quantity.


Քանդուած, ոց

See full entry →

cf. Քանդակ.


Քանդումն, ման

See full entry →

s.

demolition, destruction, dismantling.

NBHL (1)

Առումն քաղաքաց, եւ քանդումն ամրոցաց։ Ահագին իմն շարժմանց եղելոց ի դուին, առհասարակ քանդումն եւ գողումն առնոյր քաղաք. (Խոր. ՟Գ. 68։ Յհ. կթ.։)


Քանիօնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

quantity, number, measure.


Քանոն

See full entry →

cf. Կանովն.


Քաջ, աց

See full entry →

adj. s. adv.

brave, gallant, valiant, courageous, intrepid, valorous, manful, stout, bold, daring;
good, honest, worthy;
clever, excelling in, of good abilities, fit for;
noble, distinguished, eminent;
hero;
tutelar genius;
cf. Մղձաւանջ;
good, well, right, suitably, very, much, very much;
— արանց, emperor, Caesar, Augustus;
— ի բաց, very far;
very, much, much more;
կարի —, կարի իսկ —, very well, as well as can be;
— է, that will do, that is settled;
well, very well !
— լեր ! courage ! be of good cheer ! cf. Կարի;
cf. Վաղ.


Քաջաբարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

probity, integrity, honesty;
fortune, good fortune.


Քաջագօտի, տւոյ

See full entry →

adj.

having the clothes well tucked up, or well girdled round the body, agile, brisk, active, alert, lithe.


Քաջաթուխ

See full entry →

adj.

very dark, as black as ebony;
— հերք, raven locks.

NBHL (1)

Վարոք նորա կռածոյք սեաւք իբրեւ զագռաւ. զի վարսք քաջաթուխք կարի յոյժ են երիտասարդաց. (Նար. երգ.։)


Փուռն, փռան

See full entry →

s.

oven;
bake-house;
kiln;
ծակ փռան, kiln-hole;
— հացագործի, baking-oven;
— խորովածոյ, Dutch oven;
— հասարակաց, common, parish oven;
— խոհակերոցի, kitchen-range;
— խնայողական, economical stove, soup-kitchen;
— կղմինտրի, brick-kiln;
— կրելի, portable oven;
portable air furnace;
ի — or փռան, in the oven;
ջեռուցանել զ—, to heat the oven, to charge, to fill;
արկանել ի —ն, to put in the oven;
cf. Թի.


Փոքր, քու, քունք, քունց

See full entry →

adj.

little, small;
few;
inconsiderable, trifling;
minor;
— ինչ, — մի, somewhat, a little;
փոքու իմն, in few;
almost;
յետ փոքու, զկնի փոքու ինչ, յետ — ինչ, shortly after, in a short time, shortly;
ի փոքուստ, from small matters;
ի փոքուն, in small things;
ի փոքուստ or փոքրուստ, in infancy, yet young;
— —, առ — —, ըստ փոքու փոքու, առ ի — —, by little and little, little by little, by degrees, insensibly;
— մի յառաջ, shortly before;
— մի եւս՝ եւ, — միւս եւս, — ինչ՝ եւ, little was wanting, there was little wanting to, almost, nearly;
— միւս եւս եւ անկանէի, I was very near falling in;
— մի եւս սասանեալ էին ոտք իմ, my feet were near sliding;
— ինչ համարել, վարկանիլ, — իմն թուիլ յաչս, to hold as trifles, to consider as insignificant;
ի փոքունս յարեալ հայիլ, to stand upon trifles, to lay much stress upon things of no importance.


Փոքրաբան

See full entry →

adj.

low-speaking.


Փոքրագոյն

See full entry →

adj.

smaller;
minor.


Փոքրկացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to render less, to make smaller, to shorten, to lessen, to decrease, to diminish;
to extenuate.


Փոքրոգի, գլոյ, գեաց

See full entry →

adj.

pusillanimous;
shortwitted, shallow, weak-minded;
light, easy;
բեռն —, light burden;
— առնել, to lighten, to lessen, to ease.


Փռնգամ, ացի

See full entry →

vn.

cf. Փռնչեմ.


Փռնչեմ, եցի

See full entry →

vn.

to sneeze;
to cry, to bellow;
to neigh.


Փսալմոս

See full entry →

s.

psalm.

NBHL (1)

Բառ յն. ψαλμός psalmus. ըստ հյ. Սաղմոս, եւ Սաղմոսարան (իբր նւագարան, քնար, սրինգ, փող).


Փսալտ, աց

See full entry →

s.

psalmist.

NBHL (1)

Յառաջ մատուցանելով նախկին փսաղտն, եւ զկնի նորա հետեւեալ ըստ կարգի սարկաւագն։ Սարկաւագունս, եւ գրակարդացս, եւ փսաղտս կարգեալ. (Յհ. իմ. ատ.։ Ճ. ՟Ա.։)


Փսխած, ի

See full entry →

s.

vomit;
շուն դառնայ ի — իւր, the dog returns to his vomit.


Փրծանիմ, փրծայ, ծեալ, ծուցեալ

See full entry →

vn.

to be detached, taken away, to escape, to break away, to shake off, to get rid of;
cf. Յիշատակ.


Փրկական, ի, աց

See full entry →

adj.

redeeming, salutary;
wholesome.


Փրկանակ, ի

See full entry →

adj.

offering oneself as ransom for others.


Փրկանք, նաց

See full entry →

s.

ransom, price of redemption;
ransoming;
redeeming, deliverance;
— նամակի, prepayment, postage.


Փրկաւէտ

See full entry →

cf. Փրկական.


Փրկութիւնագործ

See full entry →

adj.

salutiferous, causing health, salutary.


Քակեմ, եցի

See full entry →

va.

to undo, to unmake, to untie, to loosen, to unbind, to detach, to disjoin, to disunite, to dissolve, to resolve;
to destroy, to demolish, to beat down, to take to pieces, to take asunder, to dismount;
— զկարեալն, to unsew, to unstitch, to rip up;
— զհիւսեալն, to unweave, to unravel;
— զբեռինս, to unpack;
— զբարձս, to dislocate, to put out of joint, to disjoint;
— զազդերս, to make hip-shot, to dislocate one's thighs;
— զոք յաթոռոց, to depose from the throne;
— զբարեկամս, to part, to separate, to sever;
զկնի քակելոյ տօնիցն, the holidays being finished.


Քակուած, ոյ, ի

See full entry →

s. adj.

dissolution, rupture;
unsewing, rip;
unsewn, ripped.


Քահանայ, ից

See full entry →

s.

priest, clergyman.

NBHL (1)

Եպիսկոպոսաց, եւ քահանայեաց, եւ սարկաւագաց. (Գանձ.։)


Քահանայակից, կցի, կցաց

See full entry →

s.

brother-priest, colleague.


Քահանայապետութիւն, ութեան

See full entry →

s.

dignity of a high priest, pontificate;
hierarchy.


Քահանայեմ, եցի

See full entry →

vn.

to hold priest's office.


Բարեատեաց

See full entry →
NBHL (1)

Բարեատեաց բանսարկուն. (ՃՃ.։)


Բաւական

See full entry →
NBHL (1)

Եւ ոչ մի ոք առ սա բաւականաբար ըստ առաւելութեան եւ կամ նուազ զօրութեան կալաւ հաւասարութիւն։ Որով եւ յամենայնի առնուլ զխնդրելին՝ բաւականաբար զօրանայր. (Պիտ.։)


Բեմբ

See full entry →
NBHL (1)

Նստէր ի սուրբ եկեղեցւոջն ի վերայ բեմբին՝ մերձ առ սեղանն Աստուծոյ ի սուրբ կաթուղիկէին (սուրբն Սահակ ի սարկաւագութեան)։ Կանգնեալ երեւեցաւ ինձ յերկրի բեմբ չորեքկուսի ամպեղէն։ Եւ ահա կայր ի վերայ բեմբին՝ սեղան չորեքկուսի ականակապ։ Եւ ընդ ահեկէ բեմբին տեսի աթոռ մի բարձր. (Փարպ.։)


Բռնաւորիմ, եցայ

See full entry →
NBHL (1)

Ոչ սահման մահու, ոչ բռնութիւն բանսարկուին, այլ կցորդութիւն առ մահկանացուսս եւ բռնաւորեալսս. (Աթ. ՟Բ։)


Զուգօրեայ, էի

See full entry →
NBHL (1)

ἱσήμερος aequinoctialis Որոյ օրն է զոյգ, այսինքն հաւասար ընդ տիւ եւ ընդ գիշեր. այն է հասարակածն.


Թէատրոն, աց

See full entry →
NBHL (4)

Թէատրոնս եւ կրկէսս շինեցից։ Թէատրոնս եւ երիտասարդանոցս շինէր. (՟Բ. Մակ. ՟Դ. 9. 12։)

ԹԷԱՏՐՈՆ θέατρον theatrum, spectaculum գրի եւ ԹԵԱՏՐՈՆ. Բառ յն. թէ՛ադրօն. այսինքն Տեսարան. տեսլարան. տեղի հանդիսի խաղուց, կամ աշխարհաժողով բազմութեան. հրապարակ շրջափակ. cf. ԹԱՏՐ, որ է տեսիլ, եւ տեսարան.

Դիմեցին առ հասարակ ի թէատրոնն։ Մի՛ տալ զանձն ի թէատրոնն. (Գծ. ՟Ժ՟Թ. 29. 31։)

Թէատրոնն յեռակլիա, որ է տեսարան շինեալ ի վերայ գլխոյ անդրւոյ միոյ. (Տօնակ.։)


Իսպառ

See full entry →
NBHL (1)

Ի ՍՊԱՌ. ԻՍՊԱՌ. εἱς τέλος, εἱς πέρας in finem, omnino. Մնչեւ իսպառումն. մինչ ի կատարած. ցվախճան. յաւէտ. բոլորովին. ամենայն սարօք կամ մասամբք. բնաւին. ինչուան ետքը, բոլոր բոլորովին.


Ամենասպառ

See full entry →
NBHL (1)

Որ զամենայն ինչ սպառէ. վատնիչ եւ ծախիչ հասարակաց. զամմէնը հատցնօղ՝ ջնջօղ.