Definitions containing the research սար : 4919 Results

Քսմոս

See full entry →

cf. Քսու.

NBHL (1)

Քսու, իբր քսումսու. որ եւ ՔՍՄՍՈՏ. Քսփուս. փասքու. շոգմոգ. բանսարկու.


Քսմոսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Քսութիւն.

NBHL (1)

ՔՍՄՈՍՈՒԹԻՒՆ ՔՍՄՍԱԽՕՍՈՒԹԻՒՆ. Քսմսան լինել, քսութիւն. բանսարկութիւն.


Քսու, աց

See full entry →

adj. s.

tale-bearer, informer, tell-tale, slanderer, backbiter.

NBHL (2)

διάβολος calumniator ψίθυρος, ψιθυρίζω susurro, detractor, mussitans. Քսօղ. փասքուս. բանսարկու. սերմանացան ատելութեան. գաղտ չարախօս. շոգմոգ. մատնիչ.

Զքսուն եւ զերկխօսն առ հասարակ անիծանիջիք՝ զի բազում խաղաղակեացս կորոյս. (Սիր. ՟Ի՟Ը. 15.)


Քսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

tale-bearing, story, report, tale, delation, secret accusation.

NBHL (2)

ՔՍՈՒԹԻՒՆ ψιθυρισμός mussitatio, susurrus διαβολή criminatio, obtrectatio. գրի եւ ՔՍՍՈՒԹԻՒՆ. Քսիք. գործ քսուի. քսելն. քսմոսութիւն. բանսարկութիւն. շոգմոգութիւն. բանիւ մատնութիւն.

Բանսարկութիւն։


Քստմնեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Քստմնիմ.

NBHL (1)

ՔՍՏՄՆԵՄ ՔՍՏՄՆԻՄ. φρίσσω, ἑπιφρίσσω , ὐποφρικός γίνομαι horreo. գրի եւ ՔՍՄՆԵԼ. Որպէս զքիստ լինել փշաձեւ ցցեալ. փուշ փուշ լինել հրեաց, մարմնոյ, ալեաց ծովու, եւ անձին յերեսաց արհաւրաց եւ անակնկալ իրաց սոսկալ. սարսիլ, եւ սխրանալ. քշաքաղիլ, քուշ քուշ ըլլալ, դողդողալ, արմըննալ.


Քստմնումն, ման

See full entry →

s.

cf. Քստումն.

NBHL (1)

Յորժամ սսէպ ոք յօրանջիցէ, սարսափիւն գայ զսսկերօքն, եւ քստմունք դնան ընդ անդամսն. (Եզնիկ.։)


Քստումն, ման

See full entry →

s.

thrill, great dread, cold shiver or shudder of horror.

NBHL (1)

Յորժամ սսէպ ոք յօրանջիցէ, սարսափիւն գայ զսսկերօքն, եւ քստմունք դնան ընդ անդամսն. (Եզնիկ.։)


Քսփուս

See full entry →

cf. Փասքուս.

NBHL (1)

Մարդիկ՝ որք լինին բանսարկուք եւ քսփուսք յատենի. (Մխ. դտ.։)


Քրէական, ի, աց

See full entry →

adj.

cf. Քրայական;
criminal, enormous, horrible;
— մեղք, յանցանք, high treason;
— մետաղք, mine, galleys, place of detention for criminals.

NBHL (1)

Ձեռս ամբառնալ յօծելայն աստուծոյ, եւ քրէական մեղօք վտանգի լինել։ Ոչ ունին հաւասար քրէական մեղացն նոցա հատուցանել։ Զքրէական վերնամարտութիւնն։ Ի քրէական մորոսութեանց։ Ոյք բանան զբերանս քրէական բանիւ վասն փառացն աստուծոյ։ Մաքրելով զոգիս ամենեցուն ի քրէական ծանունց ծառայականաց. (Յհ. կթ.։ Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Գ։ Մաշկ.։ Յիշատ. ոսկ. յհ.։)


Քրիստոնէութիւն, ութեան

See full entry →

s.

christianism, christianity;
christendom.

NBHL (1)

Քրիստոնէութեան սկիզբն, եւ արմատ բարեաց (սուրբ կոյս), զմեզ քիստոնէիցս հանուրց՝ մայր հասարակաց. (Տաղ.։)


Քրիստոս, ի, իւ

See full entry →

s.

Christ, the Anointed, Jesus Christ, Messiah, the Saviour of the world.


Քրիստոսադիր

See full entry →

adj.

established or ordered by J.-C.


Քրիստոսազգեաց, եցի, եցից

See full entry →

cf. Քրիստոսազգեստ.


Քրիստոսակիր

See full entry →

cf. Քրիստոսազգեաց.


Քրիստոսամարտ, ից

See full entry →

adj.

warring against J.-C, antichristian.


Քրիստոսապատում

See full entry →

adj.

narrated or taught by J.-C.


Քրիստոսասէր, սիրաց

See full entry →

adj.

fond of J.-C., loving J.-C, devout, pious.


Քրովբէապէս

See full entry →

adv.

like a cherub, angelically.

NBHL (1)

Ընդ սարկաւագացն քրովբէապէս ձեւանամբ։ Վերածեալ քրովբէապէս տուաք ի ձեռս քահանային. (Լմբ. պտրգ.։)


Քրտնազանգ

See full entry →

adj.

steeped in sweat (bread).


Քրտնաջան

See full entry →

cf. Քրտնախոնջ.


Քրքում, քմոյ

See full entry →

s. chem.

crocus, saffron;
crocus;
— վայրենի, սուտ —, carthamus, bastard or mock saffron, safflower;
հնդիկ —, curcuma, turmeric, terra merita.

NBHL (1)

(որ եւ յն քրօքոն. լտ. քրօ՛քում. եբր. սարէքքօմ, մօռ ). κρόκος, κρόκον crocus, crocum. Ծաղիկ մանուշակագոյն՝ հոտաւէտ յոյժ՞ ունելով ի միջի երիս դեղին ծիղս. զորս կորզեալ չորացուցանեն ի պէտս համեմից. ներկոց, եւ դեղոց. զաֆրան, զաֆերան.


Քրքրեմ, եցի

See full entry →

va.

to search or dive into, to investigate carefully, to examine with care;
to agitate, to undo, to destroy;
— զմիտս, to excite, to rouse up or awake the mind, to stimulate;
— զախորժակ, to sharpen, to quicken the appetite.


Օգուտ, օգտի

See full entry →

s. adj. v. imp.

utility, profit, interest, advantage, emolument, gain, lucre;
useful, advantageous;
great, much;
— or յ— է, օգտի է, են, it is good for, it is useful, profitable;
գտանել զ— իւր, to find one's interest;
— քաղել, to derive or reap benefit from;
— լինել, to be useful, advantageous, to serve;
յ— արկանել, յ—ի կիր or ի վար արկանել, յ— անձին վարել, յ— իւր շրջել, առնուլ, to profit by, to avail oneself of, to turn to account, to turn to the best account;
յաչս դնել զամենայն ի շահ օգտի անձին, to sacrifice all to one's interest;
վասն օգտի քո է, յ— քոյին է, it is for your good, for your interest;
զ— ժամս աւուրն, the greater part of the day;
cf. Շահ.

NBHL (1)

Զի՞նչ շահ է, կամ զի՞նչ օգուտ, զի հանդիպեսցուք նմա։ Զի՞նչ օգուտ է՝ թէ հանդիպեսցուք նմա։ Զի՞նչ օգուտ է՝ թէ պարզեսցես զճանապարհս քո։ Զի՞նչ օգուտ է քեզ յարենէ իմմէ։ Օգուտ ոչ եղեւ քեզ (ի դեղոյ)։ Ոչինչ են քեզ աւետիքն յօգուտ՝ երթալոյ (յն. երթողի)։ Խօսիւք՝ որ ոչ իցէ յօգուտ։ Զի այն ո՛չ յօգուտ ձեր է։ Այրն այն ո՛չ օգտի եւ խաղաղութեան բանս խօսի։ Առնուն ակն երեսաց՝ վասն օգտի։ Վասն օգտի հասարակաց եւ շինութեան. եւ այլն։


Օգտակար

See full entry →

adj.

useful, profitable, advantageous, favorable.


Օգտեմ, եցի

See full entry →

vn.

to profit, to boot, to be advantageous or profitable, to fructify.


Օգտեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to interest, to give an interest, to advantage, to profit, to benefit, to improve.


Օգտիմ, եցայ

See full entry →

vn.

profit, to derive use or advantage from, to take advantage of, to turn to account, to reap benefit from.


Օդ, ոյ, ի

See full entry →

s.

air;
weather;
wind, light wind, breeze;
shoe, boot, half-boot;
կանացի օդք, lady's boot;
պարղ, անոյշ or քաղցրասիւք, բարեխառն, հանդարտ, գեղեցիկ, լապ, զով, ծծելի օդ, serene, mild, temperate, calm, fine, good, cool, breathable air or weather;
ցուրտ, չոր, փոփոխական, անհաստատ, վատ, վնասակար, վատառողջ, ժանտ, ապականեալ, խոնաւ, ամպամած, մրըրկայոյզ օդ, cold, dry, changeable, inconstant, bad weather;
deadly or deleterious, unwholesome, infectious, corrupt or foul air or atmosphere;
damp, overcast or cloudy, tempestuous or stormy weather;
կածք օդոյ, the injuries of the weather;
յօդս, ընդ օդս, in vain, vainly, sillily;
at venture or random;
բանք, խորհուրքդ ընդ օդս, idle talk, silly words, empty discourse, vain, extravagant designs, castles in the air;
ընդ օդս խօսել, հարկանել, to talk idly, to beat the wind, to talk to the winds;
— առնուլ, to air oneself, to take an airing or walk;
— փոխել, to have a change of air, to go abroad, to go into the country;
թօնուտ են օդք, we shall have rain;
խաղաղին, պարղին օդք, it is getting fair again, it is clearing up;
cf. Հողմ.

NBHL (1)

Զհասարակաց օդն ձգեցի յիս։ Եւ ո՛չ ունչք առ ի ձգելոյ զօդ. ձգեցի յիս։ Եւ ո՛չ ունչք առ ի ձգելոյ զօդ. (Իմ. ՟Է. 3։ ՟Ժ՟Ե. 15։)


Քաղաքականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

polity;
cf. Քաղաքավարութիւն.


Քաղաքակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj. s.

of the same town;
fellow-citizen, fellow-townsman.

NBHL (1)

Առաջի ամենայն քաղաքակցաց իմոց։ Ի բերանս ամբարշտաց որոգայթ քաղաքակցաց։ Արհամարհէ զքաղաքակիցս (իւր) այր պակասամիտ։ Ի վերայ իւրեանց քաղաքակից հեբրայեցւոց։ Կոչել ի հարսանիսն զռտմիկ քաղաքակիցս իւր։ Զսոսա քաղաքակիցս աղեքսանդրացւոց համարել։ Աղեքսանդրացւոց քաղաքակից արժանիս համարել։ Զնոսա քաղաքակիցս իւր հաւասարս աթենաւոց կացուցանել։ Ընտանիք Աստուծոյ, եւ քաղաքակիցք սրբոց.եւ այլն։


Քաղաքավարեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Քաղաքավարիմ.


Քաղաքավարիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to behave well, to conduct oneself honestly;
to rule with wisdom.


Քաղաքավարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

behaviour;
policy;
police;
good breeding, civility, urbanity, courtesy, politeness, affability;
— կենաց, personal conduct;
անսագիւտ —, unimpeachable morality or integrity;
ծայրացեալ —, deep policy.

NBHL (1)

Հալածեալք լիցին ի քաղաքէ եւ ի քաղաքավարութենէ. իմա՛ ի կենակցութենէ կամ ի հասարակութենէ.


Քաղաքացի, ցւոյ, ցեաց

See full entry →

adj. s.

the same country;
townsman, citizen, burgess;
—ք, towns-people, towns-folk.


Քաղդեայ, էի, ից

See full entry →

s.

Chaldean;
caster of nativities;
astrologer, soothsayer.

NBHL (1)

Բաղտասար՝ իշխան քաղդէից։ ի քաղդէից ճարտարութիւն իմաստութեան պատմէր։ Քաղդեայ էր աբրահամ։ Չիէք քաղդեայ, եւ ոչ աստեղագէտ։ Հնար գոլ նմա արհեստ աստեղաբաշխութեան. վասն զի քաղդեայ էր։ Քաղդէ սովին զծնունդս նուիրէ բախտից, եւ բազում ինչ առնու յանմտից. (Կոչ. ՟Ժ՟Զ։ Եւս. քր.։ Վեցօր. ՟Է։ Մագ. ՟Ե։ Եփր. նին.։)


Քաղդէական, ի, աց

See full entry →

adj.

Chaldaic, astrological.


Քաղեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to gather, to gather together, to collect, to assemble, to amass;
to draw, to extract;
to pick, to pluck up, to take away;
— զոգիս, զշունչ ուրուք, to keep in suspense, to amuse, to keep at bay;
— բանս ի բերանոյ ուրուք, to catch something out of one's mouth;
to get, to obtain his secret surreptitiously;
սկսաւ ոգի նորա քաղիլ ի նմանէ, he began to faint away;
լոյս իմ քաղի, my life is consuming;
cf. Ընկոյզ.

NBHL (1)

Եղեւ հաւասարութիւն առ քաղօղս մանանային. (Եփր. ՟բ. կոր.։)


Քաղց, ի, ոյ, ից

See full entry →

s. adj.

hunger;
hungry;
— դժնդակ, ուժգին, անհնարին, violent, canine, ravenous, appetite, or hunger;
յուղել զ—, to excite, sharpen or quicken the appetite;
—իւ հարկանիլ, to be hunger-beaten, to be or feel hungry;
մեռանել առ —ոյն, to starve, to die of starvation;
հարկանել զ—, to stay or satiate hunger.


Քաղցր, ցու, քաղցունք, ունց

See full entry →

adj. s. adv.

sweet, delicious;
mild, pleasant, agreeable, charming, amiable, affable, dear, be loved;
sweetness, honey;
— or —ցունս, sweetly, softy, gently, pleasantly, nicely;
— հայեցուածք, mild, looking;
— բնաւորութիւն, good temperedness;
— բարք, gentle manners;
— յիշատակ, pleasing remembrance;
— է տեսանել, it is pleasant to see;
— է նեաց, it is a pleasure for them to;
— է ինձ, I should like;
— էր մեզ տեսանել, we saw with pleasure.

NBHL (1)

Սպիատակին է սպիտակագոյն, եւ քաղցութիւն դարձեալ (ի) հաւասարութիւն՝ այլ քաղցրագոյն. (Բրս. ապաշխ.։)


Քաղցրաբան, ից

See full entry →

adj.

sweet-spoken, mealymouthed, smooth-tongued;
flattering.


Քաղցրաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sweet tongue, kind things, honeyed, fine or soft words, flattering discourse, flattery, wheedling, blarney.


Քաղցրաբեր

See full entry →

adj.

bearing sweets, producing agreeable fruits.


Քաղցրահայեաց

See full entry →

adj.

mild-looking;
fine, graceful.


Քաղցրաճաշակ

See full entry →

cf. Քաղցրահամ.

NBHL (1)

Այսպիսի քաղցրաճաշակ սէր ի խաչելութեանն ծառոյ անտի է։ Ողջոյնս հասարակաց անհամբուրիցն հեռաւորաց քաղցրաճաշակս հրամայեցեր։ Յառաջ մատուցեալ յայնմանէ յաստուածեղէն քաղցրաճաշակ գիտութիւն. (ՃՃ.։ Նար. կ.։ Լմբ. սղ.։)


Քաղցրանամ, ացայ

See full entry →

vn. fig.

to become or grow sweet, mild;
to soften down, to relent.


Քաղցրացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va. med. fig.

to sweeten, to render, sweet;
to edulcorate;
to soften, to temper, to calm, to allay.


Քաղցրացուցիչ, չի, չաց

See full entry →

adj. med.

sooting demulcent, emollient;
edulcorant.


Քաղցրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sweetness, suavity;
saviour;
softening;
gentleness;
affability, meekness, amiability, benignity, amenity, urbanity;
քաղցրութեամբ, sweetly, softly, gently, mildly;
քաղցրութեամբ օձն ի ծակէն ելանէ, a smooth tongue draws (gentleness is better than force).


Քայլ, ից

See full entry →

s. adv.

pace, step, stride;
— մի ոտին, a foot of earth;
— առ —, — —, step by step;
ընդ — —, at each step;
հազար —, mile;
առնուլ զառաջին —, to take the first step, to break the ice;
—ս փոխել, to step, to walk;
եւ — առ —յուշիկ ընթաց՝ վարեալ տանի քաջ անդր ի բաց, fair and softly goes far in a day.

NBHL (1)

ՔԱՅԼ ԵՐԿՐԱՉԱՓԱԿԱՆ. ὁργνία passus. Չափ կրկին հասարակ քայլափոխի. ուստի հազար քայլ է մղոն մի.


Քայլափոխեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Քայլեմ.