Definitions containing the research ծագ : 1487 Results

Ծրագրեմ, եցի

See full entry →

va.

to sketch, to trace the contours, to draw the outlines of;
to describe, to write, to trace.

NBHL (1)

διαγράφω describo, delineo, circumscribo. Գծագրել. ստուերագրել. գծել զնշան ուրուական. նշանակել զծիրն. նախանկարել.


Հակակայութիւն, ութեան

See full entry →

s.

opposition, resistance;
antiperistasis.

NBHL (1)

Ոչ գոյ այլ հակակայութիւն ի յաստուած, եթէ ոչ ըստ առնչական յատկութեանց եւ ծագմանն. (Մխ. ապար.։)


Հակառակատիպ

See full entry →

adj.

contrary, adverse, opposite.

NBHL (1)

Երեւումն ծագման լուսոյ արեգական արդարութեան հակառակատիպ գոլով եւ ընդդիմահար դիցն պաշտամանց։ Ներհակասէրն հակառակատիպ պարտաւորեալ՝ զպարտուցն իւրոց հատոյց զտոյժս. (Անան. եկեղ։)


Համառօտագիծ

See full entry →

adj.

briefly traced, succinct;
— բովանդակութիւն, an abridgement;
— պատկեր, sketch, short notice, cursory view.

NBHL (1)

ՀԱՄԱՌՕՏԱԳԻԾ ՀԱՄԱՌՕՏԱԳԻՐ. Համառօտիւ գծագրեալ. կարճառօտ գրեալ.


Համառօտագիր

See full entry →

adj.

written briefly, in a few words.

NBHL (1)

ՀԱՄԱՌՕՏԱԳԻԾ ՀԱՄԱՌՕՏԱԳԻՐ. Համառօտիւ գծագրեալ. կարճառօտ գրեալ.


Կականալիր

See full entry →

adj.

lamentable, rueful, mournful, full of lamentation or complaint.

NBHL (2)

ԿԱԿԱՆԱԼԻ ԿԱԿԱՆԱԼԻՐ. Լրի կամ լցեալ կականօք. արտասուալից. լալագին եւ մեծագոչ.

ԿԱԿԱՆԱԼԻ ԿԱԿԱՆԱԼԻՐ. Լրի կամ լցեալ կականօք. արտասուալից. լալագին եւ մեծագոչ.


Հագներգաբար

See full entry →

adv.

rhapsodically.

NBHL (1)

Գիտացին ոչ լինել բաւական այն նշանագրօք ստոյգ հոլովել զհեգենայ բառից հայկականաց հագներգաբար մուրացածոյիւն այնուիկ գծագրութեամբ. (Խոր. ՟Բ. 52։ Փարպ.։)


Ղամբար, աց

See full entry →

s.

lamp;
torch, flambeau;

NBHL (1)

Ղամբար լուսափայլ յայտնեալ ի յայրին (յիսուս), ճառագայթ ծագեաց աստղն յարեւելս. (Շ. տաղ.։)


Ճ (djé)

See full entry →

s.

the nineteenth letter of the alphabet, and the fourteenth of the consonants;
hundred, hundredth.

NBHL (1)

Ճէն ճառագայթ առ ի սրտէդ, ասէ ծագեա՛ լուսոյ հանգէտ։ Ճէն ճանաչել տայ զհանճար, ըստ առակաց բանին յարմար. (Շ. այբուբ.։)


Ճահեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to make convenient, to adapt, to fit, to suit, to accommodate.

NBHL (1)

Փոխանակ տերեւաբեր աղաւնոյն հոգին սուրբ զզարմանալի եւ զաստուածածագ լոյս ճահեցուցանելով. (Անան. եկեղ։)


Ճաճանչազարդ

See full entry →

adj.

cf. Ճաճանչաւոր.

NBHL (1)

Լուսին՝ որ ծագէր ճաճանչազարդ նշուլիւք. (Վեցօր. ՟Բ։)


Ճաճանչեմ, եցի

See full entry →

vn.

to glitter, to sparkle, to shine, to gleam, to glisten.

NBHL (1)

διαυγάζω splendeo, niteo. որ եւ ՃԱՃԱՆՉԱՆԱԼ. Ճառագայթել. փայլել. ծագել. շողշողել. արտափայլել նշողիւք. փալփլիլ, ցաթել.


Ճանաչիչ, չի, չաց

See full entry →

cf. Ճանաչող.

NBHL (1)

Իւրոց ճանաչչացն ծագեալ եւ աղբիւրքն իմաստութեան. (Ագաթ.։)


Հաւաքեմ, եցի

See full entry →

va.

to assemble, to gather together, to collect;
to amass, to hoard, to accumulate, to heap up;
to infer, to conclude;
to concentrate;
to compile;
to stock;
— զանձն, զխորհուրդս or զմիտս, to retire within oneself;
to collect one's thoughts, to meditate.

NBHL (1)

Առեալ զպատճառն՝ բնութեամբ առաջարկութեանն մեծագոյն բնութիւն հաւաքեն. (Առ որս. ՟Գ։)


Մերունակ

See full entry →

adj.

our;
cf. Մերակերպ.

NBHL (1)

Յորժամ մարմնովըն մերունակ՝ ծագէ յերկնից որպէս փայլակ. (Շ. այբուբ.։)


Մթագոյն

See full entry →

adj.

dark, dark coloured.

NBHL (1)

Մթագոյն ծագէ արեգակն. (Իգն.։)


Մթապատ

See full entry →

cf. Մթազգած.

NBHL (1)

Արեգակն մթապատ՝ ձայնէր ի բարձանց, աւետիս լուսոյ ծագման՝ բնակչաց ի խաւար աղջամուղջ. (Մեկն. ղկ.։)


Միածին, ծնի, ծնաւ

See full entry →

adj.

Only Begotten;
— որդի, only son.

NBHL (1)

Ասի եւ զհոգւոյն սրբոյ՝ որպէս Միակ ծագումն բղխմամբ. կամ Ամենապարզ. անհամեմատ. անզուգական.


Միակշիռ

See full entry →

adj.

equal, of the same weight, equipollent.

NBHL (1)

Այսու ամենայնիւ գտանի ծով միակշիռ, զի մի՛ լնուցու ի գետոցն՝ որ մտանեն ի նա։ Միով հաւասարութեամբ միակշիռ տեսանեն զծագել արեգականն։ Զհուրն եւ զլոյսն միակշիռ խառնուածովք խառնեաց արկ ի նա. (Վեցօր. ՟Գ. ՟Զ։ եւ Շիր.։)


Միանգամայն

See full entry →

adv.

all at once, together, unitedly, all at the same time, altogether;
jointly, in concurrence, at the same time;
all, quite;
totally, entirely;
— եւ, yet, even, also;
— ասել, եւ — իսկ ասել, եւ զի — ասացից, upon the whole, after all, in a word, in short;
ոչ — առնել, to repeat several times, over and over again.

NBHL (1)

Խեթկեսցէ նոքօք զազգս միանգամայն մինչեւ զծագս երկրի։ Մերձեսցին խօսեսցին միանգամայն։ Զարհուրեցուցից եւ ցամաքեցուցից միանգամայն։ Ելէ՛ք միանգամայն։ Ազգաց եւ մարդկան միանգամայն։ Եւ էր ամենայն եկեղեցին միանգամայն՝ չորք բիւրք։ Ապա երեւեցաւ աւելի քան զհինգ հարիւր եղբարց միանգամայն։ Գուցէ եկեալ հարկանիցեմ զերկիր միանգամայն, եւ այլն։ Միանգամայն՝ թագաւորք տասն։ Միանգամայն ամենեքեան լինին՝ ՟Ժ թագաւորք։ Միանգամայն ամենայն ամքն, ՟Ս՟Մ՟Խ՟Բ. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Միաշաբաթ, ուց

See full entry →

cf. Միաշաբաթի.

NBHL (1)

Ընդ լուսանալ միաշաբաթին։ Ի սոյն ծագեաց միաշաբաթ. (Շար.։)


Միաշաբաթի, թւոյ

See full entry →

s.

first day of the week, sunday.

NBHL (1)

Ընդ լուսանալ միաշաբաթին։ Ի սոյն ծագեաց միաշաբաթ. (Շար.։)


Միասնականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

con substantiality;
simultaneousness;
compatibility.

NBHL (1)

Կամարքն ի միմեանս կապեալ՝ միասնականութիւն է եկեղեցւոյ, ո՛ւր եւ շինեցան ի ծագս տիեզերաց, վասն համադաւան խոստովանութեանն. (Տօնակ.։)


Միատարր

See full entry →

adj.

massive, solid, compact, homogeneous.

NBHL (1)

Լուսոյ պարզ բնութիւն է. եւ միատարր կերպարանք։ Միով հաւասարութեամբ միատարր (յն. հաւասար միջոցօք) ի վերայ ամենայնի մասանց աշխարհիս ցուցանէ զծագումն ճառագայթից իւրոց. (Վեցօր. ՟Բ. ՟Զ։)


Մինչեւ

See full entry →

prep. adv.

until, till, as far as, to;
even to;
that;
— ցայժմ, till now, up to the present, up to this time, hitherto;
— ցայդ վայր, so far, as far as, to that place;
— ցայդր, so far, as far as that, to there;
— ցայս վայր, thus far, as far as this, to here;
— ուրանօ՞ր, how far?
— ցամպս, even to the clouds;
գայ ընդ իս — ի կարս, he goes with me as far as Kars;
կաց or մնա — եկեսցէ, wait till he comes;
— ցե՞րբ, how long?
ոչ ելից — դարձցիս, I will not go out until you return;
— ցբազում ամս, during many years;
— զի, so that, insomuch that;
այնպէս or այնչափ՝ զի, so that;
as well as;
— բազմաց իսկ ասել, so that several people said.

NBHL (1)

Մինչեւ ի գաղա, կամ ի քաղաքն, ի տուն։ Մինչեւ ցանդր։ Ի ծովէ մինչեւ ի ծով։ Ի ծագաց մինչեւ կամ մինչ ի ծագս. եւ այլն։


Մինչչեւ

See full entry →

adv.

before, ere;
not yet;
— ծագեալ արեգական, before day, before sunrise;
— աւարտեալ ամին, within the year;
before a twelvemonth;
— եկեալ էր նորա, he had not yet come;
— մեռեալ իցեմ, before I die.


Պարգեւական, ի, աց

See full entry →

adj.

given, accorded, granted;
— երկիր, the Land of Promise.

NBHL (1)

Որ սիրէ՝ ի վերայ մեր զպարգեւականն իւր ծագել ձիրս։ Պարգեւական ձիրս ընկալաք. (Յհ. իմ. ատ.։ Նար. կուս.։)


Պարոյր

See full entry →

s.

turn, gyre, round, circle;
helix, spire, spiral;
show, crowd;
—ք, eating and drinking, feasting;
— առնուլ, to turn, to redound, to draw back.

NBHL (2)

γῦρος, γραμμή gyrus, linea. Ծիր. հիռ. շրջան. գծագրութիւն. շրջանակ.

(Ծով) ալեօք կուտակելովք հասեալ ի ծագ եւ ի գիծ սահմանացն ... յայտնապէս թողու զնշան՝ պարոյր առեալ զիւրեւ զսահմանս քաղաքին. (Կոչ. ՟Թ։)


Պարունական, ի, աց

See full entry →

adj.

comprehensive.

NBHL (1)

Մեր քահանայապետութիւնս ասի եւ է պարունական իրողութիւն ամենեցունց իւրոցն սրբազանից։ Պարունակականն օրհնաբանութիւն ամենասրբազանիցն զանձնաւորականս մեր ունակութիւնս յոդաւորապէս դնէ։ Աստուածագոյն գոհութիւն քահանայապետական՝ որպէս պարունական ի մեզ եկելոցն յԱյ սրբազանիցն պարգեւաց. (Դիոն. եկեղ.։)


Պարս, ից

See full entry →

s.

sling;
swarm of bees;
քարինս արձակել —իւ, to sling.

NBHL (1)

Լինի պարս եւ ի փայտէ, ճեղքելով զծագ գաւազանի եւ անցուցանելով ընդ այն զքար, որ ոլորմամբ, ի բաց ձգի ուժգին.


Պարս

See full entry →

adj. s.

Persian;
—ք, Persia.

NBHL (1)

Լինի պարս եւ ի փայտէ, ճեղքելով զծագ գաւազանի եւ անցուցանելով ընդ այն զքար, որ ոլորմամբ, ի բաց ձգի ուժգին.


Հայրաշարժ

See full entry →

cf. Հայրաբուղխ.

NBHL (1)

ՀԱՅՐԱՇԱՐԺ որ եւ ՀԱՐԱՇԱՐԺ. Ի հօրէն երկնաւորէ շարժեալ, այսինքն յառաջագայեալ, ծագեալ, ծննդեամբ կամ բղխմամբ. ուստի որդին ասի ի հօրէ իբրեւ յականէ աղբիւր հայրաշարժ, եւ Հոգին վտակ կամ գետ կամ ծով եւ այլն.


Հայրապետ, աց

See full entry →

s.

patriarch, pontiff.

NBHL (1)

Է թարգմանութիւն յն. ձայնիս Պատրիարգ, կամ պատրիարք. πατριάρχης patriarcha. որ ըստ որում ծագի ի ձայնէս բադրի՛ա, այսինքն հայրենի գաւառ, նահանգ, նշանակէ Նահապետ, ազգապետ, ցեղապետ. նախահայր. իսկ ըստ որում ի ձայնէս բադի՛ր, այսինքն հայր, է Հայր հարանց, եպիսկոպոս, արքեպիսկոպոս, կաթողիկոս, պապ, քահանայապետ. pontifex։


Հանգիստ, գստեան

See full entry →

s. fig. adj. adv.

repose;
refreshment, relaxation, recreation;
ease, tranquillity;
convenience, wellbeing, leisure;
pause, rest, intermission, truce, cessation;
station, abode;
tomb;
repose, sleep, death;
quiet, tranquil, peaceful;
—գստեամբ, conveniently, comfortably;
at one's ease or leisure, leisurely;
—գստեան ժամ, compline;
—գստեան շարական եւ աւետարան, hymns and gospel in burial service;
—գստեան պաշտօն, requiem;
— առնուլ, to take rest, to be at rest, to repose;
— տալ, to rest, to repose;
թողուլ ի —գստեան, to leave or let alone;
— առնել բանի, to end a discourse.

NBHL (1)

Ի ծագաց երկնից են ելք նորա, եւ հանգիստ նորա մինչեւ ի ծագս նորուն. (Սղ. ՟Խ՟Ը. 7։)


Հանդէս, դիսի, սաց

See full entry →

s. adv.

feast, public rejoicing;
procession, solemnity, religious ceremony;
pomp, show, display, gala, exhibition, parade, state;
scene, spectacle, show;
arena;
proof, argument, demonstration;
declaration, witness, testimony, evidence;
trial, experience, essay;
exercise, practice;
audit, examination, inspection, investigation;
deed, fact, act;
effects;
fight, assault, combat;
care, diligence;
bravery, great deeds;
account;
review (journal);
—դիսիւ, pompously, solemnly;
համաշխարհական —, exhibition;
— թաղման, burial, funeral obsequies;
— զօրաց, review, muster;
— յաղթանակի, triumphal rejoicings;
— թատրոնական, theatre, spectacle, play;
— առաքինութեան, brilliant action;
— լաւութեանց, shining qualities;
ի — մարտից, among combats;
— առնել, to pass in review, to make a diligent investigation, to examine;
to make a show or display of, to show off, to display, to expose to view, to put or set forth;
to turn to account, to improve;
to exercise, to practise;
— առնել զօրաց, ի —դիսի անցուցանել զզօրս, to review, to muster, to pass in review;
— համարոյ առնել, to examine, to register, to make a numbering or enumeration of;
— առնել քաջութեան, to prove, to signalize one's valour, to signalize oneself by prowess, gallantry, bravery;
— առնել զօրութեան, to use or exert one's power;
— առնել պերճութեան, գիտութեան, to make a show of one's science;
— առնել ի մաստութեան իւրոյ, to display one's wisdom;
— առնել հանճարոյ, to heighten, to set off, to enhance, to give zest to one's parts or talent, to show one's wit, to play the sprightly, ingenious or witty;
ի — ածել, to exhibit, to expose to view, to display, to show off;
to represent, to play, to act;
ի — անցանել, to compete, to rival, to vie with;
to appear;
ի — մտանել, to enter the lists;
to be ranked among;
ի — մատուցանել, to put to the trial, to the test, to prove;
զ— առնուլ, to examine, to prove, to know by experience.

NBHL (1)

ՀԱՆԴԷՍ. ἁγών certamen, solemnes ludi ἇθλος labor certaminis. Մրցանք ի տեսարանի. ագոն. ճիգն. նահատակութիւն. փոյթ եւ ջան. տրութիւն քաջութեան. գործ երեւելի. մեծագործութիւն.


Հաշուիմ, եցայ

See full entry →

va. vn.

to count, to calculate, to compute, to number;
to repute, to esteem, to think, to deem, to judge, to believe;
to pass for, to counterfeit;
յառասպելս —, to treat as fables.

NBHL (1)

Եգիպտացիքն զլուսնականսն հաշուին ծագմունս. (Խոր. ՟Ա. 3։)


Հատուած, ոց, ից

See full entry →

s. geom.

cut, shape, fashion;
section, division;
part, portion;
bit, piece, fragment;
retrenchment, separation;
emigration, transmigration, colony;
article, head, point;
segment;
—ք կոնի, conics;
առաջանիւթ — օրագիր, leading article;
— գնալ ուրեք, to emigrate;
գրել —, to write an article;
— տալ բանին, to interrupt, to break in upon.

NBHL (1)

Ասիա մեծագոյն է քան զայլ հատուածսդ (երկրի). (Խոր. աշխարհ.։)


Հարթ, ից

See full entry →

adj. adv.

plain, flat, even, level;
polished, smooth;
uniform, alike, equal;
unitedly;
evenly, plainly;
— հաւասար, on a level with, even with;
— եւ ուղիղ հասակ, fine-shaped, of a fine stature or figure;
— առնել, to level, to smooth;
to facilitate;
եղիցին առապարքն ի — ճանապարհս, the rough places shall be made smooth.

NBHL (1)

Հարթ հաւասար ամենեցուն ծագէ զնշոյլս իւրոյ ճառագայթիցն. (Նանայ.։)


Հարթածաւալ

See full entry →

adj.

equally stretched, plain, flat.

NBHL (1)

Հարթածաւալ ճառագայթից ծագմանն ընդունակ. (Աթ. ի կոյսն.։)


Հարկանեմ, հարի

See full entry →

va. mus.

to beat, to strike, to give or deal a blow;
to strike or sweep the chords of the lyre, to vibrate, to touch, to play or perform on;
to ring;
to knock, to thump;
to prick, to bite;
to wound, to hurt, to harm;
to knock down, to beat to death, to kill;
to spoil, to taint, to gnaw, to eat away;
to ill-treat, to punish, to abuse;
to strike against, to shock;
to feel remorse;
to pay tribute;
to write down, to put into writing, to set down;
— զքաղց եւ զծառաւ, to stay hunger;
to quench, slake or allay thirst;
— այսոյն պղծոյ, to possess with a devil;
ի շամփուր —, to spit, to put on the spit;
— զոք ի ցից, to empale;
— ի մահ, — զոք յոգի, to give the death-blow, to despatch, to slay, to kill;
— ի գլուխն, to cause a headache;
— գինւոյ ի գլուխն, to mount to the head;
to intoxicate;
տաւիղ կամ ջութակ —, to harp, to play on the harp or violin;
խորան —, to set up a pavilion;
— զմիմեանս, to strike one another, to knock against each other;
to come in collision, to collide, to come into contact with;
— ընդ միմեանս, ընդ միմեանս — համեմատութեամբ, to compare, to confront with;
— զճանապարհս, to go, to be on a journey, to travel;
մարտ ընդ միմեանս —, to fight, to combat, to make war;
— զպատերազմ, to gain the battle, to conquer;
— զթշնամին, to beat the enemy, to discomfit, to defeat, to rout;
— հուր զտամբ, to set a house on fire;
— գաւազանաւ, to cudgel, to cane, to whip, to thrash, to belabour;
խրախոյս խընդութեան —, to shout with joy;
— զպէտս ուրուք, to supply the needs of, to provide or furnish the needful;
— զմիտս, to strike, to impress;
— զամանակ, to beat the measure;
զծայրս —, to dawn, to rise;
— զանձն, to be afflicted, grieved, mournful, desperate;
ընդ միտ —, to think, to reflect;
—նէ զդաւիթ սիրտն իւր, հարեալ գտանի ի խղճէ մտաց, David is struck by or eaten up by remorse;
ընդէ՞ր —նէ զքեզ սիրտ քո, why is your conscience afflicted and why is your heart heavy within you ?
արեւն ընդ ծայրս —նէր, the sun gilded the mountain tops;
ժանգն —նէ զերկաթ, rust consumes iron;
կօշիկ իմ —նէ զոտս, my shoe pinches.

NBHL (1)

Կարկառ զծագ գաւազանի իւրոյ, եւ եհար ի խորիսխ մեղու. (՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Դ. 27։)


Սուտակն

See full entry →

s.

bdellium;
cf. Ամեթոս;
cf. Կարկեհան.

NBHL (1)

Սուտակի եւ ական գահանակի նմանեցոյց։ Կարդն երկրորդ սուտակ, եւ շափիղայ։ Գծագրեալ է ի սուտակին յուդա ... գոյն սուտակին հրագոյն. (Փիլ. այլաբ.։)


Սպառ, ի Սպառ

See full entry →

s. adv.

end, term, consumption;
—, ի —, totally, entirely, quite, all, thoroughly;
մինչեւ ի —, to the last extremity, utterly;
մինչեւ ի — ազգին, արշակունեաց, till the extinction of the dynasty of the Arsacides;
մինչեւ ի — շնչոյն, to the last breath;
— եբարձ զայն ի միջոյ, he achieved its destruction;
ի սպառ, to the end;
finally, at length, at last;
fully, altogether, wholly, entirely, quite.


Սպառուած, ի, ոյ

See full entry →

s.

end, term, extremity;
summit, top.

NBHL (1)

πέρας, τέλος, ἕκλειψις, ἅκρον terminus, ora, finis, defectio, apex, extremitas. Սպառ. կատար. կատարած. ծայր. ծագ. եզր. վախճան. աւարտ.


Ստորագրեմ, եցի

See full entry →

va.

to subscribe;
to sign;
to depict, to describe;
to trace, to figure, to design.

NBHL (1)

ՍՏՈՐԱԳՐԵԼ. ὐπογράφω describo. Ստորասելով իմն գրել ըստ օրինի եւ ըստ կարգի ճոխաբար. հաստատել. ճառել. նկարագրել. գծագրել. ստուերագրել. նշանակել. բացատրել.


Ստորագրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

subscription;
signature;
description.

NBHL (1)

ὐπογραφή sublineatio. Գծագրութիւն. նկարագրութիւն.


Ստորեայք

See full entry →

cf. Ստորէք.

NBHL (1)

Անհաւասար համարձակութեամբ ի ստորէիցս (կամ ստորիցս) ստեղծագործեալք. (Նար. առաք.։)


Չքաստան

See full entry →

s.

unfortunate country.

NBHL (1)

Երկիր կամ գաւառ անծանօթ, եւ կամ չքանալոյ արժանի, ուստի ծագեալ իցէ վնաս աշխարհի.


Պակ

See full entry →

s.

female jewelry.

NBHL (1)

Կանացի զարդ մեծագին.


Պահպանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

preservation, guard, protection, defence;
maintenance;
observance, observation.

NBHL (1)

Աստեղք ծագեցին յիւրաքանչիւր պահպանութեան (այսինքն ի պահս գիշերոյ եւ այլն։) Ածէր ընդ իւր զՅովնաթան ի զգուշութիւն պահպանութեան (յն. մի բառ). եւ այլն։


Պաղատախառն

See full entry →

adj. adv.

suppliant;
beseechingly, imploringly.

NBHL (1)

Խառն ընդ պաղատանս. աղերսալից. թախծագին.