Entries' title containing եմ : 4433 Results

Վարակեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to impede, to embarrass, to entangle, to engage, to involve;
to communicate, to give;
to infect, to taint.


Վարանեմ, եցի

See full entry →

va.

to entwine in, to wind around, to involve, to tangle, to knot;
to lay snares, to wait in ambush;
cf. Վարանեցուցանեմ.


Վարանեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to throw into uncertainty, to render perplexed, to embarrass, to puzzle.


Վարատեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Վարատեցուցանեմ.

NBHL (2)

Վարատեմ եւ ցրուեմ ես տեսէ զզօրսդ։ Մի՛ վարատեսցէ թշնամին ուխտին մերոյ զոչխարս առաքելական եկեղեցւոյ քում սրբոյ։ Որք նորաձան ուսմամբ իբրեւ պատառող ժանեօք վարատեն (զհօտն քրիստոսի) ի միոյ սուրբ եւ ուղղափառ գաւթէ եկեղեցւոյ։ Որ օցտէ ի ճշմարտութենէ, այսինքն վարատէ. (Եփր. թագ.։ Ագաթ.։ Վրք. ածաբ.։ Լծ. ածաբ.։)

Զամենայն վարատէ ընկենու յանօրէնութեան ծովն՝ արբեցութիւնն։ Իբրեւ զգերի մի եւ զամայի յանկարծակի վարատեաց։ Ոչ յերկարեմ զբանս, զի մի՛ վարատեցից զմիտս լսողին. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 4։ եւ Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ժ՟Դ։ եւ Ոսկ. ղկ.։)


Վարատեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to drive away, to scatter, to disperse, to defeat, to rout, to destroy.


Վարարեմ, եցի

See full entry →

vn.

to luxuriate, to be riotous, lustful, to give oneself up to libertinism, to lead a dissolute life.


Վարդապետեմ, եցի

See full entry →

va.

to indoctrinate, to lecture, to dogmatize;
to teach, to instruct in, to catechise.


Վարեմ, եցի

See full entry →

va.

to labour, to cultivate, to plough, to till;
to sow;
to lead, to conduct, to guide;
to lead away, to drive, to cause to go;
to chase away, to drive out, to expel, to dispossess;
to draw or carry along, to drag along;
to direct, to guide, to govern, to rule, to manage;
to use, to employ, to make use of, to handle, to wield;
to thrust in, to drive into, to fix in;
cf. Վարիմ;
— ամենազօր իշխանութիւն, to wield absolute authority;
գերի or ի գերութիւն —, to catch, to make captive, prisoner, to reduce to slavery;
— զկեանս, կենցաղ, to live;
դատ —, to act against, to pursue to justice;
to be concerned in a law-suit;
— ի խաղաղութիւն, to make peace, to pacify, to appease, to accommodate;
— զճանապարհ, to travel;
to go, to walk, to march;
— զնաւ, to navigate, to steer a ship;
յառաջ —, to drive forward;
to urge or push on.

NBHL (2)

Որք վարենն աստեղօք. (Մխ. երեմ.։)

Վարեսցուք համբերութեամբն յոբայ։ Տէրունականաւն վարեցի՛ր (կամ վարիջի՛ր) խրատով։ Հասարակաբար երկոքումբք տեսանեմք վարեցեալ զաստուած, երկայնութեամբն եւ վրէժխնդրութեամբն. (Իսիւք.։ Շ. ընդհանր.։ Յհ. իմ. պաւլ.։ Գրով ինչ ոչ վարէին. Եւս. քր. ՟Ա։)


Վարժապետեմ, եցի

See full entry →

va.

to be a professor or teacher of, to teach, to profess.


Վարժեմ, եցի

See full entry →

va.

to exercise, to train, to inure, to bring up, to form, to instruct, to tutor, to accustom, to use, to cultivate;
— զերիվար, to break in a horse;
— զանձն, cf. Վարժեցուցանեմ.


Վարժեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to instruct, to educate, to discipline.


Վարկադրեմ

See full entry →

va.

cf. Վարկանիմ.


Վարկատրեմ, եցի

See full entry →

va.

to pronounce, to manifest, to deliberate, to decide.


Վարկեմ, եցի

See full entry →

va.

to close in, to surround, to envelope.


Վարձատրեմ, եցի

See full entry →

va.

to remunerate, to recompense, to reward, to requite.


Վարձաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

to take at a fixed price;
to hire, to keep in pay.


Վարձեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Վարձիմ.


Վարձկանեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Վարձկանեցուցանեմ.

NBHL (1)

Վարձկանեցոյց անագան ուրեմն ի ժա ժամու. (Սիւն. առ գերմ.)


Վարձկանեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to hire, to take on hire.

NBHL (1)

Վարձկանեցոյց անագան ուրեմն ի ժա ժամու. (Սիւն. առ գերմ.)


Վարմարկեմ, եցի

See full entry →

va.

to catch, to take in a net.


Ցխոտեմ, եցի

See full entry →

va.

to dirt, to bemire.


Ցնդեմ, եցի

See full entry →

va.

to dissipate, to disperse;
to volatilize, to exhale, to evaporate, to vanish;
— զմիտս ուրուք, to distract, to divert from, to turn from or away;
— զոք յարտօսր, to excite a person's compassion, to move, to affect.


Ցնծացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to rejoice, to gladden, to make joyqus, to exhilarate, to delight.


Ցնորեմ, եցի

See full entry →

va.

to cause giddiness, to induce to idle fancy, vagaries, day dreams, to building castles in the air, to creating oneself illusions, to running after chimeras or vain show, to seduce, to infatuate, to craze, to drive mad.

NBHL (1)

Զի մի՛ տարակոյս ի տարակոյսս կցեալ ցնորեցուցանեմք ինչ զձեզ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 6։)


Ցնորեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Ցնորեմ.

NBHL (1)

Զի մի՛ տարակոյս ի տարակոյսս կցեալ ցնորեցուցանեմք ինչ զձեզ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 6։)


Ցնցեմ

See full entry →

cf. Ցունց տամ;
— զձեռն, to shake hands.


Ցնցոտեմ, եցի

See full entry →

va.

to piece, to patch.


Ցոլեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Ցոլանամ.


Ցոլացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to reflect, to reverberate;
to emit, to exhale, to send forth.


Ցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to shew, to indicate, to designate, to point out;
to cause to be seen or known, to expose, to declare, to represent;
to demonstrate, to proof;
— զանձն թէ աստուած, to pretend to be a god.

NBHL (1)

Արդ հա՛րկ է ի պատճառս չարեացն գալ, եւ ցուցանել՝ թէ ուստի՛ լինին չարիքն։ Արքայութեան երկնից քաղաքացիս ցուցանէ զայսոսիկ, որք լսօղք ձայնի նորա լինիցին։ Ոչ ծածկեմք զանչափ մարդասիրութիւնդ, զոր առ մերս բնութիւն ցուցեր. (Եզնիկ.։ Աթ. ՟Ը։ Խոսր.։)


Ցոփամտեմ

See full entry →

vn.

to pique oneself extremely.


Ցոփացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to debauch, to lead into wrong courses, to corrupt, to vitiate, to pervert.


Ցտեմ, եցի

See full entry →

va. med.

to graze, to rub the skin off, to scratch, to bruise, to notch, to jag;
to make incisions, to cut;
to wrest, to extort, to carry off;
to scarify, to cup;
— զհերս, to tear out one's bair.

NBHL (1)

Մի՛ ցտիցէք (կամ մի՛ ցտիցիք), եւ մի՛ հարկանիցէք զճակատ ի վերայ մեռելոյ։ Մի՛ կոծեսցին, եկ մի՛ ցտեսցին, եւ մի՛ խզեսցին։ Ցտէին ըստ օրինի իւրեանց սրով եւ գեղարդեամբք մինչեւ ցհեղուլ արեան։ Ողբային յանկողինս իւրեանց, եւ ի վերայ ցորենոյ եւ գնիւոյ ցտէին։ Հերարձակ ցտեալք. (Օր. ՟Ժ՟Դ. 1։ Երեմ. ՟Ժ՟Զ. 6։ ՟Գ. Թագ. ՟Ժ՟Ը. 28։ Ովս. ՟Է. 14։ ՟Գ. Մակ. ՟Դ. 6։)


Ցրեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Ցրուեմ;
to transgress, to violate, to break, to infringe;
— զխորհուրդս, to reveal secrets;
to thwart the projects, to counteract the designs, to baffle the devices of a person;
— ցինչս, to lavish, to waste, to squander, to run through, to dissipate;
— զմիտս, to distract, to divert, to call off;
— զխաւար, to dispel the darkness.

NBHL (1)

Ցրեսցէ ի սրտից մերոց զարկածս առ ի նմանէ (զչար սերմանս)։ Յիւրսն խնայէ, եւ զօտարին օցտէ եւ ցրէ։ Երբեմն ցրէ եւ սփռէ։ Ցրեալ քայքայել. (Խոսր.։ Եզնիկ.։ Կոչ. ՟Թ։ Փիլ. այլաբ.։)


Ցրուեմ, եցի

See full entry →

va.

to disperse, to dissipate, to scatter, to spread;
to rout, to disperse, to put to the rout, to destroy;
— զտառս, to distribute the letters, to take down the types;
cf. Ցրեմ.


Ցրտաբանեմ, եցի

See full entry →

vn.

to jest or talk sillily or insipidly, to talk nonsense.


Ցրտացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va. fig.

to cool, to chill, to freeze;
to cool.

NBHL (1)

Զոր օրինակ ցրտացուցանէ գուբ զջուր իւր, այնպէս եւ նա ցրտացուցանէ զչարիս իւր. (Երեմ. ՟Զ. 9։)


Ցրցտեմ, եցի

See full entry →

va.

to rend, to tear or lacerate.


Ցցեմ, եցի

See full entry →

va.

to thrust down, to drive in, to fix, to plant, to set up, to erect, to raise.


Ցցուեմ, եցի

See full entry →

vn.

to shooth forth, to sprout, to pullulate;
to be planted, set up;
— հերաց, to stand erect, on end, to bristle up.


Ցօղագնեմ, եցի

See full entry →

va.

to refresh.


Ցօղարկեմ, եցի

See full entry →

va.

to bedew, to besprinkle;
to refresh.


Ցօղացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cool, to refresh.


Ցօղեմ, եցի

See full entry →

va.

to dew;
to bedew, to sprinkle or cover with dew, to besprinkle, to wet, to water;
— անձրեւ, to rain;
— արտօսր, to shed tears, to weep;
— բերանով, to sprinkle with the mouth;
ցօղէ, the dew falls;
ամպք զօղեցին ջուր, the clouds melted in rain.


Ւիւսեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Հիւսեմ.

NBHL (1)

Ւիւնն՝ ւիւսէ ըզմեզ ընդ նոյն սիրով։ Ւիւսէ ընդ այս՝ բանըս յարմար։ Ւիւծեալ աղաչեմ՝ ւիւսել ի բարիս։ Ւիւսէ պսակ զարմանալի։ Ւիւսողի ճառիս. (Շ. այբուբ.։ Ժմ.։ Տաղ.։ Երզն.։)


Փաթաթեմ, եցի

See full entry →

va.

to wrap up, to envelope;
to bandage, to wind round.


Փաթութեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Փաթաթեմ.


Փախուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to put to flight, to cause to flee, to drive away, to dislodge.

NBHL (1)

Փախուցանել զնոսա յԵրուսաղէմէ։ Զմեր անձինս եւ զբազումս եւ այլս ընդ մեզ փախուցանեմք ի գնդէս։ Փախո՛ զԳրիգոր յամուրս ուրեք։ Զաստուած գարշահոտութեամբ մեղաց փախուցանեմք. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ. 15։ Փարպ.։ Զենոբ.։ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ը։)


Փածուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to put in paper.


Փակեմ, եցի

See full entry →

va.

to shut, to close;
to shut up, to enclose, to fence in, to bar;
to shut, to lock;
ի ներքս —, to shut up, to beset, to hem round, to encircle, to surround, to encompass;
— բանտի, to imprison, to put in jail;
— զբան, to conclude, to close, to end;
— ինչ յումեքէ, to prohibit, to forbid;
— զարգանդ (կնոջ), to procure sterility;
— զոք ի ձեռս ուրուք, to deliver up, to betray;
ի ներքս փակեալ, herein enclosed;
փակեալ էին ընդ իշխանութեամբ մահու, they were subject to death;
փառքն աստուծոյ զքեւ փակեսցին, may divine glory encompass you !
cf. Դուռն, cf. Յոյս.

NBHL (1)

Այն՝ որ վիմով կնքելով յարեաւ, եւ դրօքն փակելովք եմուտ, նոյն է եւ որ զկնիք կուսութեանն ամբողջ պահեաց ի ծնանելն. (Շ. թղթ.։)


Definitions containing the research եմ : 6134 Results

Նոցային

See full entry →

s.

their.

NBHL (2)

Պարծիմք ազգակցօքն, նոցայոքն բերկրիմք արամբք, զզօրացուցիչն փառաւորեմք. (Սարկ. պատկ.։)

Զի՞նչ հաւասարութիւն է ձերայնոցն ընդ նոցայնոցն։ Չհոգայցեմ ինչ ընդ նոցա (հոգւոց), այլ ընդ նոցայնոցն (մարմնաւոր պիտոյից). (Կոշ. Զ։ Ոսկ. մ. Գ. 6։)


Նուագաւոր, աց

See full entry →

adj.

musical, harmonious, cadencer, melodious.

NBHL (1)

ἑμμελής, μελῳδουμένος modulatus, concinnus. Ուր գոյ նուագ եւ չափ համեմատական. եղանակաւոր. բարեյարմար. երաժշտական. եւ բարեկարգ. կանոնաւոր.


Նուազաբան

See full entry →

adj.

brief, laconic.

NBHL (1)

Քաղաքս մեր բանասէր եւ բազմաբան. իսկ լակեդեմոն նուազաբան. (Պղատ. օրին. ՟Ա.)


Նուազանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Նուազիմ.

NBHL (1)

Առ իմս համեմատութիւն յոյժ նուազանայ անբաղդատութեամբ. (Սկեւռ. աղ.։)


Նուազիմ, եցայ

See full entry →

vn. ast.

to diminish, to grow less, to decrease;
to be lessened, abated, lowered, brought down;
to be eclipsed.

NBHL (1)

Ամք ամպարշտաց նուազեսցին։ Նուազեալ էր կամ նուազեաց ջուրն յերեսաց երկրի։ Նուազեաց ջուր ի տկէ անտի։ Գետն նուազեսցէ եւ ցամաքեսցէ։ Ցամաքեցաւ գինի, նուազեաց ձէթ։ Ցամաքեցաւ որթ, նուազեաց թուզ եւ նուռն։ Կատարեալք, եւ ոչ իւիք նուազեալք։ Իցէ նուազեալ յիմաստութենէ։ Դադարեցան աղօրիք, զի նուազեցան։ Անասունք նոցա ոչ նուազեցան։ Բազմածինն նուազեաց յորդւոց։ Սուգ առցէ երկիր, եւ նուազեսցի ամենայն բնակչօք իւրովք։ Ամենեքին մեղան, եւ նուազեալ են ի փառացն աստուծոյ։ Զի դուք մի՛ նուազիցիք եւ մի՛ իւիք շնորհօք։ Գիտեմ նուազել, գիտեմ առաւելուլ։ Ի մտանելոյ ի հանգիստ նորա գտանիցի ոք ի ձէնջ նուազեալ.եւ այլն։


Նուաղ, ից

See full entry →

adj. gr.

languid, languishing, weak, drooping, feeble, faint, pining away;
less;
dark, obscure;
subtile.

NBHL (1)

Նուաղ էին միտք գիտութեան նորա։ Նուաղ եմ յաստուծոյ յանբաւ յարդարութենէն, բայց մարդկանս արդար եմ ըստ քոյում վկայութեան։ Նուաղ է քան զքեզ (ո՛վ սուրբ կոյս՝) քերովբէական կառքն։ Երկիրդ հեռի է, եւ մեք անկար ի նուաղ կենացս եւ ի պանդխտութենէս։ Զի՞նչ քան զհեշտութիւն՝ սնոտի եւ նուաղ. (Եւս. պտմ. ՟Գ. 39։ Իսիւք.։ Եփր. ծն.։ Զենոբ.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 33։)


Նուաղիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to faint, to fail, to lose one's senses, to fall fainting, to fall into a swoon, to swoon or faint away;
to languish, to grow weak, to wear oneself out;
to diminish, to grow less, to decrease;
to become dim, obscure, to be eclipsed;
—ղեալ անկանել, to fall senseless;
—ղի սիրտ իմ, my heart grows faint within me.


Նուաստանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to humble, debase, undervalue or degrade oneself.

NBHL (1)

Դարձի՛ր առ տիկին քո, եւ նուաստացի՛ր ընդ ձեռօք նորա։ Նուաստանալ ընդ ձեռօք, այսինքն ասեմ՝ ընդ զօրութեամբ նորա։ Խմորեալն պղպջացեալ համբառնայ, իսկ անխմորն նուաստանայ. (Փիլ. լին. Փիլ. ել.։)


Նուէր, ուիրաց

See full entry →

s.

offer, offering, present, oblation;
libation;
sacrifice;
—ք, liberality;
cf. Ձօնի;
հաց նուիրաց, shew-bread;
արգադիր —, votive-offering.

NBHL (1)

Նուէր ասեմք զխոստացումն իրիք բարեպաշտութեան ընծայից. (Երզն. մտթ.։)


Նուիրական, ի, աց

See full entry →

adj.

sacred, consecrated, holy, divine;
— եւ փրկաւէտ երգ, toast, health.

NBHL (1)

Նուիրական առաքեալն Պօղոս։ Զնուիրական առաքելոյն կարծեմ։ Յեստեայ երեք նուիրական կոյսք (քրմուհիք). (Եւս. քր. ՟Ա։)


Նուիրակապետ, աց

See full entry →

s.

police captain, sheriff.


Նումիզմադայ

See full entry →

s.

money.

NBHL (1)

Ընծայեմ քեզ նպաստ՝ ոչ զնումիզմադայն արաբացի (որպէս ոսկի ընտիր). (Մագ. ՟Լ։)


Նուրբ, նրբից

See full entry →

adj. gr. fig. adv.

subtile, fine, slender, tenuous, lank, thin, slim;
narrow;
subtile;
finespun, subtile, difficult, abstruse, obscure, profound;
subtilely;
— ձայն, shrill voice;
— մտօք, subtle, acute, shrewd, perspicacious.

NBHL (1)

Աստ Յիսուս նուրբ խօսէր, քանզի առ նիկոդեմոս էր բանն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 26։)


Նպաստ, ից

See full entry →

s. adv.

aid, assistance, succour, help, favour, subsidy, support, relief, resource, means;
ի —, in support of, on behalf or in favour of;
— մատուցանել, to aid, to succour, to help;
to care, to take care;
— լինել, cf. Նպաստեմ.


Նպաստաւոր լինիմ

See full entry →

sv.

cf. Նպաստեմ.


Նպաստաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Նպաստ.

NBHL (1)

Նպաստաւորութիւն մատուցանեմ քեզ զգուշանալ ի վերայ քո բարկութիւն տեառն. (Երզն. լս.։)


Նպարակ, աց

See full entry →

s.

provision, store, victuals.

NBHL (1)

Ետ նմա դահճապետն նպարակս, եւ պարգեւս, եւ արձակեաց. (Երեմ. ՟Խ. 5։)


Նռնաձեւ, ից

See full entry →

adj.

pomegranate-shaped.

NBHL (1)

ῤοΐσκος, ῤοά, ῤοιά malum punicum parvum, corymbus aureus . Ոսկի զարդ ի ձեւ փոքրիկ նռան. նռնակ, նռնիկի պէս զարդ .... (Ել. ՟Ի՟Բ. 39. ՟Բ. Մնաց. ՟Գ. ՟Դ։ եւ ՟Գ. Թագ. է։ ՟Դ. Թագ. ՟Ի՟Է։ Երեմ. ՟Ծ՟Բ։)


Նրբաձայն, ից

See full entry →

adj. gr.

slow of speech;
*shrill-voiced;
subtile.

NBHL (2)

Նրբաձայն եւ ծանրալեզու եմ ես։ Ահաւասիկ ես նրբաձայն եմ, եւ զիա՞րդ լսիցէ ինձ փարաւոն. (Ել. ՟Դ. 10։ ՟Զ. 30։)

Անձայն ասեմք զնրբաձայնն. (Անյաղթ ստորոգ.։)


Նրբաւարտ

See full entry →

adj.

pointed, sharp.

NBHL (1)

Ի մարմնի իսկ զո՞ր ասիցեմք առողջս. զյո՛յրսն եւ զուռուցեալսն եւ զջրագողեա՞լսն, եթէ զնրբաւարտսն (կամ զնրբաւարսն) եւ զկազմսն եւ զձողսն. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Է։)


Նքթիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be very hungry, to exhaust, to die, to pine away with hunger, to be dying of hunger, to be starved to death, to die of starvation.


Նօթի, թւոյ

See full entry →

adj.

fasting, hungry, famished, starved.

NBHL (1)

Լքեալք եւ լուծեալք, զի այս օր քանի՛ է, զի նօթիեմք. (՟Ա. Մակ. ՟Գ. 17։)


Շ (cha)

See full entry →

s.

the twenty third letter of the alphabet, and the eighteenth of the consonants;
five hundred, five hundredth.

NBHL (3)

Գիր բաղաձայն, ի կարգէ կիսաձայնից եւ կրկնակաց, անուանեալ ի մեզ Շա, կամ Շայ. որ ըստ արաբ. եւ եբր. շին. իսկ յայլ լեզուս կա՛մ պակասի այս ձայն, եւ կամ բացատրի կրկին եւերեքկին տառիւք, ոս, ոչ, սչհ, սք, քհ. եւ ըստ յն. քսի՛, եւ ս, որք երբեմն տառադարձութեամբ փոխին ըստ հայումս ի շ. զոր օրինակ Արտաշատ, արտաշէս. ի յն. ասին արդաքսա՛դի, արդաքսէ՛րքսիս. որպէս եւ Շաբաթ, շամրին, շամրտացի, շամիրամ, շիղայ, շմաւոն, շուշան, շօշ, շապուհ. արշակ, վշտասպ, եւ այլն. ի յն. եւ յայլ բազում լեզուս ս տառիւ արտասանին։

Ի թարգմանութեան Թր. քեր. համեմատութիւն շ տառիս մերոյ ըստ յն. ς եւ ξ , այսպէս բացատրի.

Միջակ՝ ժէն, շայի եւ չայի. (զի քան զշայն թաւ է, եւ քան զչայն լերկ. (այս բան չիք ի յն. զի նոքա չունին եւ ոչ զմի յերից տառիցս. եւ յարի) Կիսաձայնք են ութ. զ, ց, ն, ծ, շ (իբր յն. քսի, կամ փսի ). մ, ս, ր։ Եւ կրկնակք են ութ, զ, լ, խ. չ. ջ. ռ. շ. ց ... քանզի բաղկանայ շայ յերկուց սէից (ըստ յն. քսի, ի ք, եւ ս )։ Տեսցես եւ զայլ համեմատութիւնս ի կարգի բառարանիս։)


Շաբաթամուտ, մտից

See full entry →

s.

officer on duty for the week, septimarian;
sabbath-eve.

NBHL (1)

Ամսամուտ եւ ամսագլուխ, տարեմուտ, եւ շաբաթամուտ. (Վանակ. տարեմուտ.։)


Շալակ, ի

See full entry →

s.

back, shoulder, load;
hand-barrow, sedan.

NBHL (1)

Մի շալակ ալիւր, մի տրամ հաց համեմ խառնես (իխմորն), լաւ համով լինի. (Վստկ.։)


Շահատակիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Շահատակեմ.


Շահատակիւն

See full entry →

cf. Շահատակումն.

NBHL (1)

Առաջին էք՝ ոչ շահատակութեանս ասեմ, այլ ի մտէ ուղեւորութեան. (Խոր. ՟Գ. 16. (հին տպ. շահաստանութեան)։)


Շահատակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Շահատակումն.

NBHL (1)

Առաջին էք՝ ոչ շահատակութեանս ասեմ, այլ ի մտէ ուղեւորութեան. (Խոր. ՟Գ. 16. (հին տպ. շահաստանութեան)։)


Շահատակումն, ման

See full entry →

s.

attack, assault, valour, bravery, military expedition or enterprise, deeds, feats of arms, exploits;
success, conquest, victory.

NBHL (1)

Առաջին էք՝ ոչ շահատակութեանս ասեմ, այլ ի մտէ ուղեւորութեան. (Խոր. ՟Գ. 16. (հին տպ. շահաստանութեան)։)


Շահաւետիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Շահիմ.


Շահաւէտ, ւետաց

See full entry →

cf. Շահաւոր.

NBHL (1)

Ո՛րպիսի շահաւէտ բարբառովք կարիցեմք զաստուծոյ ճառել. (Սեբեր. ՟Ա։)


Շահաւորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to do good, to help, to avail;
to profit, to derive advantage, to turn to account.


Շահիմ, եցայ

See full entry →

vn. fig.

to gain or profit by, to make a profit, to draw an emolument from;
to obtain, to win, to carry away or off;
բազումս —, to gain much, to make a great profit;
— զկեանս, to escape, to save oneself from peril;
— զմահ, to escape death, to have a narrow or hair breadth escape;
— զվիշտս եւ զվնաս, to avoid this harm and loss, not to suffer, to escape suffering;
— զոք, to edify, to set a good example;
չիք ինչ շահելոյ, there is nothing to be gained.

NBHL (1)

κερδαίνω, κερδέω lucror, lucrifacio, quaestum facio πορίζω , ἑμπορεύομαι, ἑμπολάω mercor, ngotior διαπραγματέω, περιποιέομαι comparo, acquiro եւ այլն. (լինի եւ շահեցին. շահեսցեն. շահիցեմք, շահիցեն. զոր չէ պարտ շփոթել ընդ Շահեմ, եցի). Շահ գտանել կամ առնել. շահաւորիլ. ստանալ. օգտիլ. վաստըկիլ, շահ ընել, օգուտ տեսանել, ընել.


Շաղփաղփիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to talk nonsense, to tell idle stories, to babble, to gossip, to cackle, to tittle-tattle;
to dote, to rave.

NBHL (1)

Մերթ հայհոյեմք. մերթ շաղփաղփեմք. եւ եւ՛ս չարքան զսլառաւունս զառանցելոց բանս խօսիմք։ (Ոսկ. մ. ՟Ա. 2։)


Շաղփաղփութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Շաղփաղփանք;
ի շաղփաղփութիւն զառածիլ, to rave, to be delirious or frenetic.

NBHL (1)

Ոչ եւս ներեմ քեզ վասն շաղփաղփութեանդ։ Ծերութեան հասակդ քո ի շաղփաղփութիւն է զառածեալ Ճ. (՟Ա. եւ ՟Գ։)


Շամանդաղիմ

See full entry →

vn.

to get muddy, dim.

NBHL (1)

Յափշութիւն շամանդաղեալ մտածութեամբ՝ միգապտա նսեմացեալ։ Մրրկեալ ծխոյ շամանդաղեալ մակաւասարշինից եւ քաղաքաց։ Մագ. (՟Ի՟Ը. ՟Խ՟Ը։)


Ողորմագին

See full entry →

cf. Ողորմ.

NBHL (1)

Իսկ ուրեմն ողորմագին եւս քան զկաւ իցեմք։ Ողորմագին, եւ բազում ողբոց արժանի է պատմութիւնս. (Իսիւք.։ Լաստ. ՟Ժ՟Ա։)


Ողորմած, աց

See full entry →

adj.

merciful, charitable, compassionate.

NBHL (1)

Եթէ բողոքիցէ առ իս, լուայց նմա. քանզի ողորմած եմ։ Տէր աստուած գթած եւ ողորմած, երկայնամիտ, բազումողորմ, եւ ճշմարիտ։ Այր ողորմած՝ երկայնամիտ լինի։ Երանի՛ ողորմածաց, զի նոքա ողորմութիւն գտցեն. եւ այլն։


Ողորմածութիւն, ութեան

See full entry →

s.

mercy, charity, clemency, pity, compassion;
charity, alms, almsgiving, goodness;
գործք ողորմածութեան, good deed.

NBHL (1)

Զբարեգործիդ ողորմածութեան զկենդանարար ոտս համբուրեմ. (Նար. ՟Հ՟Ը։)


Ողորմելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

miserable, unhappy, poor, piteous, pitiable.

NBHL (2)

Ոչ գիտես, թէ դու ես ողորմելի եւ հէք եւ աղքատ, մերկ եւ կոյր։ Եթէ այսու կենօքս միայն յուսացեալ եմք ի քրիստոս, ապա ողորմելի եմք քան զամենայն մարդիկ. (Յայտ. ՟Գ. 17։ ՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Ե. 19։)

Մեք որպէս զանգէտս աստուծոյ՝ փոքր մի ողորմելի եմք ի նմանէ». իմա՛ նուազ պատժոյ վիճակեալ. ըստ իմիք ողորմութիւն գտեալ։


Ողորմիմ, եցայ, եա՛ց, եա՛

See full entry →

vn.

to take pity or compassion on, to commiserate, to be affected, moved to pity, to feel for, to sympathize with;
to do good to, to benefit;
ողորմիմ քեզ, I pity you.

NBHL (1)

Յորժամ մեք անձանց չողորմի ցիմք, ո՞վ է՝ որ մեզ ողորմեսցի ... ողորմես ցո՛ւք անձանց։ Յորժամ յաղօթս կայցեմք առ աստուած, ասեմք, ողորմեա՛ց մեզ տր. ասասցուք եւ յանձինս, ողորմեա՛ մեզ. (Ոսկ. ՟ա. թես.։)


Ողոքանք, նաց

See full entry →

s.

supplication, humble prayer, instance;
softness, kind things, soft words, blarney;
attraction, insinuation, persuasion;
fondling, caress, cajoling, coaxing, fulsome flattery, adulation.

NBHL (1)

Գովութիւն աղիւ համեմեալ՝ ո՛չ առ ողոքանս, այլ առ առաջնորդութիւն լաւագունին. (Առ որս. ՟Ժ՟Գ։)


Ողջաբար

See full entry →

adv.

entirely, perfectly, wholly.

NBHL (1)

Ոչ երբէք սահման ողջաբար ունելով, երբեմն զայս, եւ երբեմն զայն յայտնէ։ Ոչ ոք ի գոցանէ ողջաբար ունի. (Անյաղթ պորփ.։)


Ողջանդամ

See full entry →

adj. adv.

perfect in body, sound in wind and limb;
safe and sound;
entirely, wholly.

NBHL (1)

Մի՛ ակնունիցիս ողջանդամ բարեմիտ ապրել։ Դարձաւ ամենայն ժողովուրդն առ յեսու ողջանդամք։ Ողջանդամք եւ առանց խոցոտելոյ ի պատերազմէ ելանեն. (՟Բ. Մակ. ՟Ե. 19։ Յես. ՟Ժ. 21։ ՟Բ. Մակ. ՟Ը. 36։)


Ողջոյն, ջունի

See full entry →

s. adj. adv.

salute, salutation, greeting, compliments, kind regards;
health, state of salubrity;
all, entire, whole;
entirely, wholly, completely;
— հրաժարական, leave-taking, adieu, farewell;
— տալ, to salute;
to compliment;
հարցանել զողջունէ, տեսանել զ— ուրուք, to salute affectionately, with kind expressions;
հարցանել զողջունէ ուրուք, to ask news of;
տալ — հրաժարական, to take leave;
to say good bye, farewell;
—, — քեզ, — ընդ քեզ, good morning ! good day !
— իցէ քեզ, how do you do ? how are you ?
— է, very well;
— է քեզ, is all well with you ?
— է, do you bring good news ?
— է, health, peace, prosperity;
— քեզ տունդ իմ սիրելի, — քեզ երկիր ծննդեան, fare well sweet home ! adieu my native land ! adieu !.

NBHL (1)

Տրդատիոս հայոց մեծաց արքայ՝ առ ամենեսին ողջոյն։ Շապուհ արքայից արքայ՝ նախարարաց հայոց՝ ողջոյն շատ շնորհեմ ձեզ։ Բազմասցի ձեզ ողջոյն մարդասիրութեան մերոյ. (Ագաթ.։ Խոր.։ Եղիշ. եւ այլն։)


Ողջունարան

See full entry →

s.

drawing-room, saloon.


Ոսկեակ, եկայ

See full entry →

s.

small quantity of gold;
gold mine.

NBHL (1)

Դեմետրիոս արար կին զոմն ի գերեաց, եւ անուն դնէր ոսկեակ։ Խօսեցան նմա կին զոսկեակն. եւ նա զորդիսն՝ որ եղեն յոսկեկայն, չսնուցանէր. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Ոսկեծաղիկ

See full entry →

s. s. bot.

yellow flowered;
chrysanthemum, cornmarygold.

NBHL (1)

որ եւ ոսկիծաղիկ. Բոյս՝ որոյ ծաղիկն է ոսկետեսիլ. եւ Անուն ծաղկի՝ որպէս մանեակ ոսկի. իբրու մանուշակ վայրի, եւ նարկիզ, եւ անթեմ. զէրին. χρυσάνθος.


Ոսկեկար

See full entry →

adj.

sewed with gold thread.

NBHL (1)

Ոսկէկար եւ մարգարտահուռն կօշկաց։ Ոսկէկար եմիփորոնաւ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։ Հ. յնվր. ՟Ա.։)


Ոսկեհատ

See full entry →

s.

gold-mining or gold-digging, gold-finding.

NBHL (1)

Ոսկեհատ ոսկեմօր դիցն. (Տէր Իսրայէլ. հոկտ. ՟Ժ՟Դ.։)