Definitions containing the research պտուղ : 650 Results

Ճգնաւոր, աց

See full entry →

s. adj.

hermit, anchorite, solitary, recluse;
martyr;
combatant, warrior, champion, athlete;
cf. Ճգնազգեաց.

NBHL (1)

Ոչ այնպէս զհանդիսաւորսն (յագոնի) ձիթենւոյ պտուղ առնէ, որպէս զբարեպաշտութեան ճգնաւորս՝ ողորմութիւնն. (Ոսկ.։ յհ. ՟Բ. 35։)


Ճիղ, ճղի

See full entry →

cf. Ճիւղ.

NBHL (1)

Որպէս զպտուղ զճղից կախեալ. (Երզն. մտթ.։) cf. ՃԻՒՂ։


Ճիւղ, ոց

See full entry →

s.

branch, bough;
stump, stock, stem;
finger;
— գետոց, arm of a river;
ի —ս բաժանիլ, to branch out, to ramify;
թուել ի —ս մատանց, to count on the fingers.

NBHL (1)

Իբր զպտուղ ծառոց բարձրաբերձ ճղոց դժուարակութ է. (Լծ. նար.։)


Ճմլեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va. fig.

to trample, to press, to squeeze, to crush, to bruise, to compress, to contuse;
to soften, to move, to affect;
to trample on, to grind down, to oppress, to crush, to vex, to molest;
— զպտուղս, to bruise fruits;
— զսիրտ, to grieve, to oppress;
— զսիրտ ի գորով, to affect, to melt, to move to pity;
ո՞չ իսկ սիրտք մեր ճմլէին ի մեզ, did not our hearts burn within us ?


Հեղք, ղից

See full entry →

s.

cottage, hut.

NBHL (1)

Յորժամ պտուղն քաղի, հեղքն անպիտանանայ։ Առաջնորդաց վերակացութիւն հեղք եւ պահապան է ի վերայ ժողովրդեան զանազան պտղոց։ Մնաց հեղք վերակացութեանն ունայն եւ թափուր ի գործոյն. (Լմբ. սղ.։)


Ծնանիմ, ծնայ

See full entry →

va. vn. fig.

to beget;
to give birth, being or life to, to bring forth a child, to lie in, to be delivered;
to procreate, to produce;
to be begotten, engendered, produced, born;
to originate, to arise, to spring;
to pullulate, to bloom;
to emanate, to issue, to proceed;
— — կենդանեաց, to engender, to litter, to bring forth;
վերստին —, to be regenerate, born again;
to revive, to come to life again;
— Հօր, to procreate;
վերստին — մկրտութեամբ, to be new-born or regenerated by grace;
որդիս —, to bring forth a child, to be delivered of a child;
ծնաւ որդի or մանուկ արու, she brought forth or was delivered of a male;
գոգցես յայն ծնեալ էր or թուէր իմն յայն ծնեալ he seemed born for;
գետք զխորս ծնանին, the rivers nourish the sea;
երեսք որ ծնանիցին ի հայելւոջ, a figure horn or reflected in a mirror;
այտի ծնաւ քերթուղութիւն, thence poetry was born.

NBHL (1)

Գիրք յաճախս ծնանին երկնաւոր պտուղս։ Մայր հոգեւոր (եկեղեցի) ծնանի եւ աստուածս ոմանս եղականս. (Նար.։)


Ծնծոյ

See full entry →

s. fig.

the husk, shell, rind or peel of fruits;
insignificant, trifle, thing of nought.

NBHL (1)

Օրինացն արդարութեամբ կարծէին կեալ, որք ի ծիծոյն հայեցան, եւ զպտուղն ոչ ծանեան։ Գաւազան պատուականագոյն, որով յերիքովայ զծնծոցն որոշէր ի պտղոյն. (Միսայէլ խչ.։)


Ծննդակերութիւն, ութեան

See full entry →

s.

eating or devouring its young.

NBHL (1)

Ուտելն զիւր ծնունդս՝ զպտուղս որովայնի իւրոյ


Ծնունդ, ծննդեան, ծննոդոց

See full entry →

s.

childbirth, confinement, delivery, lying-in;
birth, nativity, filiation;
origin, rise, source;
generation, race, offspring;
infant or child;
fruit, production;
effect;
horoscope, nativity;
—ք, posterity, children, descendants;
խթումն ծննդեան, Christmas-eve;
— Քրիստոսի, Christmas, nativity of our Lord;
—ք or գիրք ծննդոց, Genesis;
վերստին —, regeneration, renewing;
միւսանգամ —, resurrection;
— մտաց, conception, conceit;
— լուսնի, new moon;
— փոխոյ, interest;
usury;
— կենդանեաց, brood, litter, covey;
մերձ ի —, near lying-in;
about to bring forth young;
կալ ի ծննդոց, to cease from bearing, to become sterile;
օր ծննրոց, anniversary of birth-day;
երկիր ծննդեան իմոյ, my native country or soil, birth-place, home.

NBHL (1)

Ի թանձրացեալն. ἕκγονον, γέννημα, ἑπιγονή, ἁπογόνος, παιδίον, natum, faetus, proigenies, progenitus, oriundus, puer եւ germen, fructus, effectus. Զաւակ. որդի. սերունդ, եւ Բերք. արդիւնք. արգասիք. պտուղ. (իրօք. եւ նմանութեամբ.) օղուլ, եվլատ, պար, հասըլ. եբր. եէլէտ, ախերիթ, տօռ, ֆէրի.


Ծնուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to assist a woman in lying-in;
to aid in bringing forth.

NBHL (1)

Ծնուցանէ զնա, եւ տայ զսերմն սերմնահանաց։ Ծնուցանեն շրթունք նոցա զպտուղ բարութեան. (Մծբ. ՟Ը. ՟Թ։)


Ծորեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

cf. Ծորիմ;
to mow.

NBHL (1)

Զամենայն պտուղն յառաջ քան զհասանել՝ ծորել եւ ի բաց թօթափել. (Փիլ. լին. ՟Գ. 10։)


Ծորեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to set running, to cause to flow;
զմտաւ իսկ ածելն —նէ զբերանս, the mere thought of it makes my mouth water.

NBHL (1)

Զամենայն պտուղն յառաջ քան զհասանել՝ ծորել եւ ի բաց թօթափել. (Փիլ. լին. ՟Գ. 10։)


Հակառակածնոյց

See full entry →

adj.

peace-breaking, seditious, factious.

NBHL (1)

Սոքա են որդիք հակառակածնոյցք, եւ սոքա են պտուղ հերձուածոց. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Համակամ, աց

See full entry →

adj.

of the same will, concordant;
obedient to the will of, resigned.

NBHL (1)

Յակոբ համակամ եղեւ ընդ մօր իւրոյ, եւ զյաւիտենական օրհնութեան ընկալաւ զպտուղ։ Յեսու եւ քաղէբ համակամ եղեն, եւ միայն ժառանգեցին զերկիր աւետեաց. (Սեբեր. ՟Ժ՟Զ։)


Համահամ

See full entry →

adj.

cf. Համադամ.

NBHL (1)

Կապեսցուք ի փունջ մի համահամ եւ բազմահոտոտ։ Արձակեսցուք ոստս գեղեցիկս, եւ պտուղս համահամս. (Վրդն. սղ.։)


Կալ, ոց, ից

See full entry →

s. ast.

threshing-floor, barn-floor;
corn-sheaves, rick, stack;
Halo;
արկանել, հոսել, սրբել զ—, to winnow.

NBHL (1)

Այրիցէ զկալ կամ զորան կամ զանդ։ Զպտուղ կալոյ քո եւ զհնձանի։ Հաս ցորեան ի կալոյ։ Ահաւասիկ նա արկանէ կալ (այսինքն հոսէ)։ Ամփոփիցէ զկալ քո։ Սրբեսցէ զկալ իւր։ Ի վերայ ամենայն կալոց ցորենոյ. եւ այլն։


Կակղագոյն

See full entry →

adj.

very soft, tender or delicate;
gentle, mild, meek;
—ս յանդիմանել, to reprove gently.

NBHL (1)

Քան զմոմ կակղագոյն լինիս։ Կակղագոյն շիթք (անձրեւի)։ Կակղագոյն կերակուր, պտուղ, զգեստք, պատմուճանք, բանք. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։ Արիստ. աշխ.։ ՃՃ.։ Ածաբ. ծն. եւ աղք. եւ առ որս. ՟Ժ՟Բ։ Սարգ. յուդ. ՟Գ։)


Կաղնատու

See full entry →

adj.

bearing or producing acorns.

NBHL (1)

ԿԱՂՆԱՏՈՒ կամ ԿԱՂՆԱՏՈՒՆ. Որ տայ պտուղ զկաղին. կամ տեղի կաղնեաց.


Կաղնի, նւոյ, նեաց

See full entry →

s.

nut-tree or hazel-tree;
oak-tree;
—ք, hazel-grove or oak-grove.

NBHL (2)

Սակս կաղնւոյս արքայական կամիմք իմաստասիրել զախորժելիսն քեզ։ Ո՛չ արամազդեան կաղնին պառաւեալ՝ տայր պտուղ. եւ ո՛չ կաղնին տրովադական, կամ տիւռենացին կաղնի. այլ՝ մամբրէին, եւ որ ի նմանէն մեզ պտուղ ընդձեռէ ձջր շնորհի. (Մագ. ՟Կ՟Ը։)

Առ կաղնեաւն մամբրէի. Ստեղնատունկն վայրենի է. իսկ պտուղն նորա կաղին՝ ընտանի. որ նախագոյն եւ վաղագոյն քանզցորեան ի մարդկան կերակուր տուեալ է. (Փիլ. լին. ՟Դ. 1. ուր ամենայն ազգ կաղնոց միանգամայն նշանակի։)


Հազորան, աց

See full entry →

s.

sorb apple;
crab-apple.


Հալիք

See full entry →

s.

black, white or red-heart-cherry.

NBHL (1)

Կեռաս. κεράσιον cerasum քէրազ յն. քէրա՛սիօն։ Գաղիան. (ուր ոմանք ընթեռնուն ի յն. κεράτιον , որ է պտուղ եղջերենւոյ. ... եւ հյ. հոյն. ոչ ի դէպ։)


Կոկորդ, աց

See full entry →

s.

throat, gullet, gorge;
wind-pipe, larynx.


Մէջ, միջոյ, ով, ոց, աց, ովք, օք

See full entry →

s. bot. prep. prep. adv. adv.

middle, midst;
inside, interior, heart, bosom;
loins, reins;
ցաւք միջաց, lumbago;
—ք or պորտ ընդոց, hilum of beans;
հացի միջաւ, with the crum;
ի — or ի միջի, in the midst or middle of, among, between, in, into, within;
ի միջոյ, through, out of, from;
ընդ —, by halves;
between, among;
in, into;
through the medium of, by means of;
— ընդ —, from time to time, now and then, ever and anon;
ց-ս, down or up to the waist;
ի միջի ձերում, among you, in the midst of you;
— գիշերոյ, midnight, twelve o'clock;
— ի գիշերի, at night, in the night, by night;
ընդ — իւր, upon his loins or side;
միջովք չափ ի վեր or ի միջոյն եւ ի վեր, from the loins upwards;
միջովք չափ ի խոնարհ or ի միջոյն եւ ի խոնարհ, from the loins downwards;
յապականութեան ի միջի, from or in the midst of corruption;
պնդել զ—ս, to gird up one's loins, to put on a belt;
խորտակել զ—ս, to break one's back;
գօտի ածել ընդ — իւր, to wear a belt, girdle or sash;
արկանել քուրձ զմիջովք, to put or gird sackcloth on one's loins;
սուսեր ընդ — ածել, ածել սուր ընդ —, to gird on a sword;
— ընդ — հերձուլ, հատանել, to cut in halves;
to split into two parts;
բառնալ ի միջոյ, to annihilate, to utterly destroy, to exterminate;
անցանել, կալ ի —, to come forward, to show or present oneself;
ի — բերել, to produce, to bring forward or out, to cite, to expose;
ի անկանել, to interpose;
փոյթ ի — առնուլ, to endeavour, to study, to try, to make any effort, to be solicitous;
դաշինս ի միջի հաստատել, to make an alliance;
արի՛, ա՛նց ի —, arise, get up, come here;
քերթացք նորա չեն ի միջի, his poems are lost;
ընդ — բանից մի՛ անկանիր, do not interrupt another's discourse;
cf. Խորհուրդ;
ի մէջ, cf. Մէջ;
ի միջի, in the middle, between, among;
ի միջոյ, from the middle.

NBHL (2)

Աննա քանզի զառաջին պտուղն (զսամուէլ) աստուծոյ նուիրեաց, վասն այսորիկ եղեւ բերրի մէջն. (Ոսկ. եփես.։)

Ընծայեն զպտուղ միջոց իւրեանց տեառն. (Վրդն. երգ.։)


Մի, ոյ, ոջ, ում, ի միոջէ, ով

See full entry →

adj. s. adv.

one;
first, firstly, in the first place;
մի աստուած, one God, one only God;
ի մի, in one, together;
առ մի սիւնակ, at, or by each column;
առ այր մի, to each person, a-head, a-man;
մի առ մի, մի ըստ միոջէ, one by one, successively, from hand to hand;
bit by bit, piece by piece, in detail, minutely, exactly;
particularly, specifically, individually, distinctly;
մի ըստ միոջէ ասել, նշանակել, to specify, to go into detail;
ժողովել ի մի, to collect, assemble or unite together;
մի ոմն, one, one person;
մին ի նոցանէ, one of them;
մին կամ միւսն, either, either one or the either;
մէն մի նոցանէ, every one of them;
ոչ մին եւ միւսն, neither;
neither one nor the other;
ընդ մի, ընդ մի համար, conjointly with, together, at once;
in one, like on and the same thing;
մի եւ նոյն, the same;
մի զմիոյ կնի, one after the other;
մի՛ զի կոյր էր եւ մի or երկրորդ զի աղքատ էր, in the first place he was blind, in the next poor;
մի մի, միոյ միոյ, միում միում, each;
every one;
one another;
one by one;
ըստ միոյ միոյ ամսոյ, monthly, month by month;
մի առ միոջ, one after another, one on the other;
մի զմիով, with emulation, surpassing one another, outvying;
մի մի տարի, annually, every year, year by year;
մի ընդ միով, one under another, in a subordinate state;
մի մի իշխան մի մի օր մատուսցէն զընծայս, all the chiefs make daily offerings;
մի ըստ միոջէ, cf. Մի.

NBHL (1)

Մի մի իշխան մի մի օր մատուսցեն զընծայս։ Գինդս ոսկիս՝ մի մի ըստ դահեկանի ձուլոյ։ Տանէին մի մի ի նոցանէ մարս երկուս կամ երիս։ Չորից կենդանեացն էին միոյ միոյ ի նոցանէ վեղ թեւք։ Ըստ միոյ միոյ ամսոյ տային զպտուղս իւրեանց։ Մի առ միոջ դիաթաւալ կացուցանէին.եւ այլն։


Մի՛

See full entry →

adv.

no, not, none;
մի՛ ասեր ինչ, say nothing about it;
մի՛ արդեօք, is it not ?
մի՛ արդեօք դու իցես եգիպտացին, art not thou that Egyptian ? is it not you ?
մի՛ գուցէ, lest, for fear that;
that it may not;
մի՛ երբեք, մի՛ բնա, never, not at all;
մի՛ եւ մի՛ or մի՛ եւ մի՛ իւիք, beware ! not at all, by no means, never;
մի՛ եւս, never, not again, no more;
մի՛ եւս առներ, take care not to do so again;
մի՛ իւիք, by no means;
մի՛ եղիցի, մի՛ լիցի, may it never be ! God forbid ! never;
մի՛ ոք, nobody;
մի՛ perhaps ?
կերիցէ մի՛, neither should he eat;
մի՛, մի՛ վշտացուցանէք զիս, no, no, do not afflict me.

NBHL (1)

Մի մի իշխան մի մի օր մատուսցեն զընծայս։ Գինդս ոսկիս՝ մի մի ըստ դահեկանի ձուլոյ։ Տանէին մի մի ի նոցանէ մարս երկուս կամ երիս։ Չորից կենդանեացն էին միոյ միոյ ի նոցանէ վեղ թեւք։ Ըստ միոյ միոյ ամսոյ տային զպտուղս իւրեանց։ Մի առ միոջ դիաթաւալ կացուցանէին.եւ այլն։


Միաշնչութիւն, ութեան

See full entry →

s.

unanimity, concord.

NBHL (1)

Զպտուղսն հոգւոյն, որ նախ քան զայս ի միաշնչութեան անդ տայր ամենայն աշխարհ. (Լմբ. ատ.։)


Միաչափ

See full entry →

adj.

of the same measure, equal.

NBHL (1)

Երեք ոստք՝ միաչափք եւ հաւասարապտուղք երեւէին. (Փարպ.։ հարաւ հանապազ միաչափ լինի օրն եւ գիշեր. Մխ. այրիվ.։)


Միատեսակ

See full entry →

adj.

of one kind, uniform, like, equal.

NBHL (1)

Ոչ միատեսակ դնէ զպտուղսն կամ զչարչարանսն, այլ բազմատեսակ. (Սարգ. յկ. ՟դ. եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Թ։)


Պեհիարոն

See full entry →

s. bot.

arum, colocasia.

NBHL (1)

Առմտիք ինչ՝ կամ պտուղ վայրի, որ լինի ճարակ խոզից. cf. Եղջիւր.


Պղծալեզու

See full entry →

adj.

foul-tongued, obscene.


Համարձակեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Համարձակեցուցանեմ.

NBHL (1)

Զնախապտուղս արմտեացն համարձակէ ուտել ուստերաց եւ դստերաց տանն ահարոնի. (Նախ. թուոց.։)


Համարուեստ, ից

See full entry →

adj. s.

having the same trade or calling;
fellow-craftsman.

NBHL (1)

Զի զարհուրեալ համարուեստքն սորա (վնասապարտ բժշկի) ահիւ տանջանաց, մի՛ զմահու, այլ զկենացն զեղուսցեն պտուղ. (Պիտ.։)


Համբարեմ, եցի

See full entry →

va.

to warehouse;
to provide, to furnish food, to victual, to revictual, to lay in a stock of, to store;
to lay by, to hold in reserve, to amass, to gather, to treasure up.

NBHL (1)

Համբարել զիմաստից պտուղս, կամ յոյս բարի առ ի հանդերձեալսն։ Իւրումն համբարէր ազգի (զմեծութիւն). (Պիտ.։)


Համեղաճաշակ

See full entry →

adj.

well flavoured, pleasant to the taste, savoury.

NBHL (1)

Համեղաճաշակ պտուղ. (Շար. Գանձ.։ Գր. սքանչ. ի ստեփ.։)


Հանդիսաւոր, աց

See full entry →

adj. s.

pompous, solemn;
public;
combatant, athlete, champion.

NBHL (1)

Եղիցի պայծառ հանդիսաւորն՝ ոչ յորժամ մարտնչին, այլ յորժամ մարտուցեալ՝ ոչ լինի ըմբռնեալ։ Ոչ այնպէս զհանդիսաւորն՝ ձիթենւոյն պտուղ առնէ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 33։)


Հանեմ, նի

See full entry →

va. arith.

to draw or pull out, to take away, to abstract, to remove, to displace;
to dislodge;
to rise, to lift up, to carry up;
to divulge, to let out, to publish;
to offer, to present;
to subtract, to take away;
— զքառակուսի արմատ թուոյ, to extract the square root of a number;
— իրաւունս, to do justice to;
— առնուն չար, to defame, to decry, to slander, to belie;
— յաչաց, to cause to lose the favour or affection of;
— յաչաց ժողովըրդեան, to render unpopular;
ի վեր —, to inform of, to discover, to disclose, to reveal, to unveil, to unmask;
— ընդ աշխարհ, to publish, to divulge every where;
ի բանս —, to delude, to beguile, to seduce, to betray, to deceive;
յինքն —, to appropriate to oneself, to take possession of, to assume wrongfully;
— ինչ յոք, to ascribe, to attribute, to impute;
— յոք զպատճառս ամենայն չարեաց, to accuse of every evil;
— յոք զիմն, to apply to;
ի բաց —, to exclude;
to scatter;
to send back or away, to dismiss, to discharge;
— բռնի or բռնաբար, to extort, to wrest, to seize by force, to take by violence;
— յարմատոց, to root up, to extirpate;
*— զթեփ, to scale;
to pearl or decorticate seed;
— զվրէժ քինուն or — զփոխարէն չարեացն, to avenge oneself, to be revenged;
to turn the tables upon;
— օգուտ, to turn to account, to profit by, to derive benefit from, to avail oneself of, to improve;
— հետեւանս, to desume a consequence;
— զոք ի ձեռս ուրուք, to give, to deliver up;
— զօրս, to levy soldiers, troops;
— աւուրս, զգիշերն, to pass the days, the night;
— աւուրս բազումս, to remain a long time;
— ի ժառանգութէնէ, to dispossess;
— յայլ լեզու, to translate into;
— ողջակէզ, to sacrifice;
— լեզու, to put out one's tongue;
to loll out one's tongue;
վիճակ —, to draw, to cast lots;
— զկարասիս, to unfurnish, to strip;
— զկինն, to repudiate;
— կանանց զյօնսն, to paint one's eyebrows;
— զջուր, to draw water, to draw up, to fetch up;
— ի նաւէ, to disembark;
to land, to set on shore;
— ճանապարհի, դրան, to lead to, to run into, to abut or end in;
— առ ոք, to present, to introduce;
— զսուրն ի պատենից, to unsheathe;
— ընդ սուր, to put to the edge of the sword;
— զհոգին, to give up the ghost, to expire, to die;
— զօրհնութիւն, to bless, to praise;
հա՛ն զիս աստի, take me out of this.

NBHL (1)

Հանել զողջակէզսն տեառն, կամ զուարակս եօթն, կամ խունկ ի վերայ սեղանոյ։ Հան զդա ողջակէզ։ Ամենայն ոսկի զոր հանին տեառն։ Յամենայն տրոցն ձերոց հանիցէք հաս։ Եհան հաց եւ գինի, եւ այլն։ Հա՛ն եւ դու պտուղ աստուծոյ ի քոյոց անդամոցդ. (Մանդ. ՟Դ։)


Հապալասի

See full entry →

cf. Մրտենի.

NBHL (1)

Ազգ մանր ձիթապտղոյ։ Իսկ ՀԱՊԱԼԱՍԻ, կամ ՀԱՊԱԼՍԻ, ձիթենի՝ որ բերէ պտուղ մանր.


Հասանեմ, հասի

See full entry →

vn.

to arrive at, to attain, to reach;
to catch, to take, to surprise;
to get, to obtain, to gain;
to be destined, allotted or obliged to;
to ripen, to become ripe;
to understand;
— ի վերայ, to comprehend, to conceive, to understand, to apprehend, to catch at;
to penetrate, to break into;
յեղակարծում, յանակնկալս ի վերայ —, to surprise, to catch;
to overtake, to come on like a thunderclap;
— ի պաշտօն, to obtain, to get hold of a place or post;
ի պատիւ —, to rise to dignities, to be promoted to high rank;
— զքաղաքաւ, to assault the city;
— ի վերայ իրաց աշխարհին, to assume the direction of, to take in hand public affairs;
— ի ցամաք, to disembark, to land, to arrive;
— վիրաց, to draw to a head, to gather;
եթէ զնա ոչ —նէ ինձ տեսանել, if I should not happen to see him;
թէեւ մեռանել ինձ —նիցէ ընդ քեզ, even were I to die with thee;
—նէ քեզ դարձեալ մարգարէանալ, you must prophesy anew;
գուցէ —նիցէ քեզ անձրեւ, lest the rain should surprise you;
ծերացեալ հասեալ յարս, old, among the elders;
հասեալ ժամ, present.

NBHL (1)

Եթէ ոչ տօթ ջեռուցանէր զանդաստանս, պտուղք ոչ հասանէին. (Եզնիկ.։)


Հասարակական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

common, public, general;
ordinary;
communist.

NBHL (1)

Զհասարակական քահանայիցն զպատիւ տարցի զպտուղս. (Փիլ. քհ.։)


Հասուն

See full entry →

adj.

ripe, mature, grown up;
wise, prudent, judicious;
— հասակ, ripe or advanced age;
— այր, man of mature age, a discreet sober-minded man;
— օրիորդ, marriageable young lady;
— խորհուրդ, միտք, mature judgment;
— խաղաւարտ, ripe imposthume;
— գործել, to ripen, to make ripe, to mature, to bring to maturity.

NBHL (1)

Յորժամ ծառն զպտուղն ատոք եւ հասուն ի ծայրսն ունիցի. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Ը։)


Հասուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to arrive, reach or attain;
to bring, to refer;
to cook, to dress, to get ready, to prepare;
to ripen, to mature;
հասոյց ինձ անբաւ աշխատութիան այս բառգիրք, this dictionary has cost much labour.

NBHL (2)

Երկինք հասուցանէ զպտուղս բուսոց եւ տնկոց. (Յճխ. ՟Է։)

Զկարակումն մօրից ցամաքէ, եւ զտհաս պտուղս հասուցանէ. (Նար. ՟Ձ՟Գ։)


Հարաւունք

See full entry →

s.

fields, country;
seed or sowing-time, tillage, ploughing.

NBHL (1)

Խայծեսցի խաղող ի հարաւունս։ Յորժամ զպտուղ ունկնդրութեան հայցիցէ, հարաւունս կոչէ. (Ամովս. թ՝. 13։ Ոսկ. մ. ՟Բ. 22։)


Հարիւրաւոր, աց

See full entry →

adj. adv. s.

a hundred, centenary;
centuple;
by hundreds, in great numbers;
centurion.

NBHL (2)

Տայր պտուղ, է՛ր որ հարիւրաւոր։ Եգիտ հարիւրաւոր զգարին. (Մտթ. ՟Ժ՟Գ. 8։ Ծն. ՟Ի՟Զ. 12։)

Բերէ պտուղ զհարիւրաւորսն։ Կթեցին պտուղս հարիւրաւորս. (Յճխ. ՟Ի։ Յհ. կթ.։)


Սոճի

See full entry →

cf. Շոճի.

NBHL (1)

πίτυς pinus, picea. որ եւ ՇՈՃ. ՇՈՃԻ. Վայրի փոտղենի, որ տայ զկոզակ անպտուղ. ազգ մայրի, որ կոչի ի սուրբ գիրս եւ Սարոյ. ուստի լինի եւ մարխ՝ ( չըրա ) չամ՝ շամ աղաճը.


Սոնոպրի

See full entry →

s.

pistachio-tree.

NBHL (1)

Ծառ եւ պտուղ նորա. ռմկ. սէնէվպիր. սէնէվիր, չամ ֆըստըղը, զամ ֆստըղը.


Սոսկ

See full entry →

adj. gr. adv. s.

simple;
common, ordinary;
depraved, devoid;
sharp, acute;
simply, solely;
terror, horror;
horrible.

NBHL (1)

Կամ Թափուր, անմասն, ունայն, եւ ընդ ունայն, անպտուղ.


Սորեկ

See full entry →

adj. bot.

sorech, choicest, most excellent;
Indian millet.

NBHL (1)

Ով ճշմարիտ աստուածային տունկ, սորեկ պտուղ. (Թէոդոր. խչ.։)


Ստացուած, ոց

See full entry →

s.

purchase, acquisition, property, possessions, goods, substance, power;
creature.

NBHL (2)

Արարիչ ջուրց, թագաւոր ամենայն ստացուածոց քոց դու ես։ Քեզ ծառայեսցեն ամենայն ստացուածքս քո։ Օրհնեսցեն զքեզ երկինք, եւ ամենայն ստացուածք քո։ Լինել մեզ պտուղ ինչ ստացուածոց նորա. (Յուդթ. ՟Թ. 17։ ՟Ժ՟Զ. 17։ Տոբ. ՟Ը. 7։ Յկ. ՟Ա. 18։)

Ոչ ստացուած է, եւ ոչ արարած, այլ յաւէտ զի՝ հօր էութեանն պտուղ. (Կիւրղ. գանձ.։) ստացուած. Ստացումն. ստանալն՝ զոր ինչ չունիցի ոք կանխաւ. ստացական ինչ։


Ստեղնիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to shoot, to sprout, to bud forth, to pullulate, to grow.

NBHL (1)

Ի գաւազանէն յեսսեայ ստեղնեալ ստեփաննոս, առաջին պտուղ ծառոյն՝ որ ի գողգոթա. (Շ. տաղ.։ 1)


Չորուտ

See full entry →

adj.

dry, arid.

NBHL (1)

Զխորհուրդս նորա առակեաց յերկիր չորուտ, որ զպտուղ ոչ տայ. (Եփր. համաբ.։)