condemned;
crime;
— առնել, to condemn, cf. Դատապարտեմ;
— լինել, to be condemned.
Դատապա՛րտ էր դատաստան նորա, եւ անարգագոյն՝ յարգանք նորա. այսինքն դատապարտելի, անիրաւ։
Այնք՝ որք ոչ հաւատային, դատապարտս զնոսա ասէր. յն. դատապարտելիս գոլ։
cf. Դատաստանարան.
Ի չար դատարանի։ Դարձեալ դատարան լինէր ահեղագոյն քան զառաջինն. (Նիւս. ի թէոդոր.։)
empty, void;
hollow;
vain, useless;
idle, indolent, unoccupied, lazy;
— ինչ, in vain.
Դատարկ էր ի տեսողաց. վասն որոյ ասէր, ոչ զոք ունիմ. յն. լո՛կ կամ լքեալ ի վերակացուաց։
that speaks in vain.
Փարիսեցին այն՝ գեղեցիկ դատարկաբանն՝ առ ի դատելոյն զփորձութեանն թոշակն առեալ իջանէր ի տաճարէն. (Կլիմաք.։)
to be vacant, void;
to be empty;
to be useless;
to be idle or unoccupied.
Պարտ էր յամենայնէ դատարկանալ, զի սիրոյն աստուծոյ պարապէաք։ Դատարկանալ յամենայն չարեաց. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Է։ եւ Սարգ. յկ. ՟Ե։)
judicature, office of judge, bailiwic, officialty, administration.
պ. տատվէրի. ἠγεμονία praefectura judicis, praesidis, procurantis Իշխանութիւն դատաւորի.
summoned;
ill-treated;
— առնել, to condemn, to blame, to reprobate, to ill-treat, to offend in words, cf. Դատափետեմ, cf. Հարստահարեմ, cf. Նեղեմ, cf. Ատեմ.
Դատափետ լինէր իբրեւ զքրիստոնեայ. (Ճ. ՟Ա.։)
to judge;
to discern;
to criticize;
to know;
to think, to esteem;
to reason;
to condemn;
— ընդ ումեք, to bring an action against some one;
հրով, ի հուր —, to burn, to consume by fire, cf. Այրիմ;
սրով՝ ի սուր —, to kill with a stroke of a sword, cf. Կոտորեմ, cf. Խոցեմ.
ԴԱՏԵՄ ԴԱՏԻՄ. պ. տատ քէրտէն. κρίνω, δικάζω judico Դատ կամ դատաստան առնել. որոշել եւ վճռել յատենի, եւ ի միտս. իրաւ առնել. վրէժ խնդրել. պատժել կամ վարձատրել. լաւ վարկանել. արժան համարել. դատաստան ընել, վճիռ կտրել.
Դան դատեսցէ զժողովուրդ իւր։ Դատեսցէ տէր՝ որ դատելոցն է այսօր ի մէջ որդւոցն իսրայէլի եւ ի մէջ որդւոցն ամոնայ։ Ոչ տարապարտուց դատեցեր։ Եւ դատեաց յեփթայի զիսրայէլ ամս վեց։ Որ դատիս զամենայն երկիր։ Մի՛ դատիք (զայլս), զի մի՛ դատիցիք (յաստուծոյ)։ Տէր դատի զդատաստանս նորա։ Դատեա՛ տէր զայնոսիկ, ոյք դատին զիս։ Սուրբք զաշխարհ դատին. եւ եթէ ձեօք դատի աշխարհ, ապա ոչ էք արժանի անարգ ատենից. եւ այլն։
ԴԱՏԵԼ ՀՐՈՎ, ՍՐՈՎ կամ Ի ՍՈՒՐ, ՅՈԳԻ եւ այլն. այսինքն Այրել, կոտորել, սպանանել կամ կարեվէր խոցել.
Եղբայր ընդ եղբօր դատի։ Դատեա՛ց ընդ լերինս։ Դատեցայց ընդ ձեզ, ասէ տէր։ Դատեցարո՛ւք ընդ մօրն ձերում. (՟Ա. Կոր. ՟Զ. 6։ Միք. ՟Զ. 1։ Երեմ. ՟Բ. 9։ Ովս. ՟Բ. 2։ Տե՛ս եւ Մտթ. ՟Ե. 40։ Յոբ. ՟Թ. 3։ Ժող. ՟Զ. 10. յորս գրի դատել, իբր դատիլ։)
judicial;
critical.
Մտանելոց էր ի բանակն, այսինքն ուր դատողական կայանքն էր. (Ոսկ. գծ.։)
Տէր դատողական. (Մովս. քերթ. կարգ.։)
judgement.
Հեծանոցաւ դատողութեան քո տէր սրբես զկալ աշխարհի. (Շար.։)
completion of a century.
Զի են դարքն այսպէս. ադամ, կայէն, ենովք ... յոբէլ, եւ յոբաղ. որդիք նոցա ութերորդք ... սկայազունքն տասներորդք։ Եւ գտանեմք մեք զայս յերկրորդել ազգացն ղուկայ աւետանագրի, զի յեօթանասուն եւ եօթն դարու ծնաւ տէր մեր քաւիչ ծննդոց ադամայ. (Եփր. ծն.։)
cf. Դարահոս՞՞՞առնեմ.
Զանձինս դարահոսս եւ քարավէժ առնել ի խորխորատ։ Քարավէժ դարահոս անձամբ զանձինս առնիցեն։ Յատակս իսկ մեղացն դարահոս լինէր. (եւ այլն. Ոսկ. մ. ՟Ա. 9. 13։ ՟Բ. 1. եւ 3։ Ոսկ. եփես. ՟Ժ՟Ը։ Ոսկ. ՟բ. տիմ. ՟Բ։)
cf. Դարանակալ.
Խորամանկ խաբէութեամբ դարանամուտ լինել յամուրս իւրոյ աշխարհին. (Եղիշ. ՟Գ. այսինքն պահէր զանձն՝ ի ծածուկ մեքենայելով։)
to lie in ambuscade, to be on the watch, to suborn, to circumvent;
to hide one's self.
Դեւն ի ներքս մտեալ դարանէր։ Այլ որ ի նմա դարանեալն էր աստուծային շնորհացն. (Յհ. իմ. պաւլ.։)
Ուր հին վիշապն դարանելոցն էր. (Վրդն. ծն.։)
porter
πυλωρός janitor պ. տէրպան, այսինքն Դռնապան. բարապան.
cf. Դարապան.
Դարապետ քնասէր. (Մծբ. ՟Ժ՟Բ։ (Տե՛ս եւ ի բառն ԴԱՐԱՆԱՊԵՏ։))
garden;
orchard, place planted with trees.
Ծառաստան, որպէս մեկնի եւ ի Հին բռ. ծառատունկք. ծառ. ծառնոց. իբր դրախտ. պ. տէրէխդան, յն. στέλεχος ստեղն
cf. Դարափոս.
Որոյ անունն այնպէս էր եւ ոչ թարգմանեցին, կամ ի դարափորէ՝ ուր թաքուցեալն էր. (Կիւրղ. թագ.։)
to forge.
Մինչդեռ ի պէտս ինչ միայնակեցացն դարբնէր. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
lock-smiths trade or work, ironmongers trade, ironware, smithcraft.
Որպէս ի դարբնութենէ դարբինն։ Զնոյն դրօշէր դարբինն դարբնութեամբ. (Եզնիկ.։)
to roost, to perch;
to remain, to stay.
Դարեալ դադարեալ բնակէ ի դաշտի։ Անդ դարեալ դադարէր. (Յհ. կթ.։)
circuit, return;
reward, retribution;
answer, report, signification;
— բանից, phrase, sentence, style.
Յառաջագոյն գիտէր զկամացն փոփոխումն եւ զբնութեանն դարձուած՝ ըստ իւրոյ վճիռն տալոյ. (Կիւրղ. ծն.։)
Դարձուածս պատասխանւոյ առաքէր խուժացն. (Սարկ. լս.։)
to return, to turn;
to avert;
to restore;
to bring or carry back, to reinstate;
to bring back, to recall;
to return, to send back;
to make over again;
to reduce;
to distract;
to abate;
to resolve;
to convert;
— յետս or ի բաց —, to revoke;
to reject;
to reflect;
— անդրէն, to cede, to resign, to yield;
— զերախտիս, to remunerate;
— զմաղձ, to vomit.
Դարձուցանել ի մեզ զտէրութիւնն քուշանաց։ Ի մի օրէնս դարձուցանես զամենայն ազգս. (Եղիշ. ՟Ա։)
curing.
Ի քաղցական եւ դարմանաւոր աշխարհիս՝ լի եւ անկարօտ ամենալցոյցն շրջէր. (Ագաթ.։)
palace, royal house, court.
Հանապազ խօսէր ի դարպասին տիրանայ. (Ոսկ. գծ.։)
fraudulent, fallacious, disloyal;
impostor;
felon, cheat, prevaricator, sycophant, traitor.
Յովսէփ դաւաճանիցն եղբարց ոչ պահէր ոխս. (Դիոն. թղթ.։)
cf. Դաւաճանութիւն.
Դաւաճանումն միայն լինէր մտաց տգիտաց. (Յհ. կթ.։)
cf. Դաւանութիւն.
Հաստատէր զդաւանումնն ուղղափառութեան. (Հ=Յ. յունիս. 4.։)
cf. Դաւողութիւն.
Շրջեալ զդաւումնն՝ ի վնաս նոցա յառնէր։ Որ եղբարց թերեւս լինելոց է դաւումն. (Փիլ. սամփս. եւ Փիլ. ՟ժ. բան.։)
to tap, to stamp with the foot, to scrape the ground.
Դաբր հատեալ վրնջէր. (Մագ. ՟Լ՟Է։)
cf. Դրգալ.
Երեւէր այրն սկաւառակովն, եւ տայր նմա երիցս անգամ դքալով. (Հ=Յ. մայ. ՟Ի՟Զ.։)
pumpion;
calabash, gourd;
— դառն, colocynth, colo-quintida.
Որ ունէր դըդում լի գինւով։ (Վրք.հց. ՟Ժ։)
dolphin, porpus.
Զդլփունսն զերեք. (Սոկր. ՟Ա. 16.) ոտնեանսն յասպարիսի նորին քաղաքիս դնէր. իմա՛, դելփական եռոտանի։
poisoned;
դեղակուր առնեմ, to poison, to give poison, to infect with poisoned;
դեղակուր լինիմ, to be poisoned.
Դեղակուր եղեւ։ Դեղակուր եղեալ կատարի ի տէր. (Վրդն. դան. եւ Վրդն. պտմ.։)
poisoned.
Կամէր երկոցունց կողմանցն՝ դեղատուին եւ դեղառելոցն զփրկութիւն գործել. (Աբր. մամիկ.։)
to poison;
to infect with poison;
to physic;
to dye.
Դեղեալ էր ի պիղծ աղանդոյն մարկիոնի. (Վրք. ոսկ.։)
small peach.
Կարող էաք ասել զխնձորիկն իգական, եւ զտանձիկն իգական. եւ զդեղձուկն չէզոք. (եթէ մասնիկն ակ՝ լինէր ի մեզ արական). (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)
earth, ground, soil.
Այլպէս իմն համբաւեն, եթէ դեմետէր երկրի ի թիկունս իցէ ... Եւ ոչ այսչափ միայն, եթէ դեմետէր թիկունք երկրի. (Ոսկ. ես.։)
head of religion or sect.
Իշխան դենպետ էր ապար աշխարհին. (Եղիշ. ՟Ը։)
still, yet, to this hour;
newly, recently.
Դեռ մարմնաւոր էք։ Ջուր դեռ ունէր զամենայն երեսս երկրի։ Անօրէնութիւն իմ դեռ ընկղմէր զիս. (՟Ա. Կոր. ՟Գ. 2։ Ծն. ՟Ը. 9։ Ես. ՟Ի՟Ա. 4։)
Այն ինչ դեռ տէգ մուրուացն բուսանէր։ Ահա դեռ թուլացեալ մեղկի. (Փարպ.։)
Մարմնոյդ հասակդ առոյգ եւ գործասէր, մինչչեւ է ի դեռ ծերութեան հասեալ. (Լմբ. ժղ. ՟Ժ՟Բ. 1.) իմա՛ ի տարիս կամ ի տիս, ի ժամանակ։
Դեռ ընդ դեռ եկեալ անցեալ էին յաշխարհ տէրութեան իւրեանց. (Յհ. կթ.։)
recently born or produced;
that has recently engendered.
Որդիս իմ դեռածին է։ Մինչդեռ դեռածինն էր. (Եփր. ի տեառնընդառաջ.։ Տօնակ.։)
new, recently begun.
Դեռահաւակ ժամանակն ստիպէր առնել այնպէս. (Յհ. իմ. ատ.։)
to go on an embassy.
Սա դեսպանագնաց լեալ էր առ վարազշապուհ. (Բուզ. ՟Գ. 20. (ա՛յլ ձ. դեսպանագնացեալ)։)
antichrist;
priest.
Փոխանորդ սուտ. որպէս դերաքրիստոս, կամ անարժան քահանայ. (որպէս եւ ռմկ. տէրայ կոչի յոմանց երէցն, զի եւ տէյր, ըստ պրս. է տաճար).
first-born granted through a vow.
Յատուկ անուն կամ մականուն, կարծեալ Տէրունիք. եթէ չիցէ համառօտեալն բառիս Անդրանիկ.
to regard, to look attentively;
to be on the watch, to lie in wait;
— ի վեր ունել, ամբառնալ, to look with attention, to raise the eyes.
Դէտ ակնունէր նմա, թէ ո՛ւր կորուսցէ զնա. (Եղիշ. դտ.։)
cf. Դժկամ.
Ո՛չ էր ձայն խիստ եւ դժկամակ լսելեաց. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)
very troublesome, very harsh, haughty, wicked.
Դժնդակագոյն քան զիւր նախնի թագաւորսն լինէր. (Եւս. քր. ՟Ա։)
Զնոյն սատակումն կրել, նաեւ դժնդակագոյնս եւս, որչափ դժնդակ՝ քան որ արհամարհեն զօրէնս մովսէսի, արհամարհել զտէրն. (Բրս. հց.։)
cf. Դժնեակ.
Անարգէր դժնեայ անարգանս, այսինքն անարգանօք. (Վրք. հց. ՟Դ։)
buck-thorn.
Վասն դժնիկ ժամանակին հալածանաց բնակէր ի թաքստի. (Հ=Յ. մարտ. ՟Ժ՟Դ.։)