celebration of a feast, solemn reunion, solemnity, festivity, festival, solemnization, feast, commemoration, holiday.
Ամենայն տօնախմբութիւնք վկայից հրաշալիք են։ Ո՞ւր են տօնախմբութիւնք քո, եւ ամսագլուխք։ Տարեւորական տօնախմբութեամբ պատուին։ Միով գեղապարտութեամբ զգեղաշխարհիկն զայն տօնախմբութիւնկատարեն. (Ոսկ. կուս.։ Ճ. ՟Բ.։ Յհ. կթ.։ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Թ։)
festive, festival;
holy, solemn, public;
— օր, feast-day, holiday;
— գիրք, cf. Տօնացոյց.
Տէր զաքարիայն ի յաթոռ հայրապետութեան իւրոյ ի կղզիս աղթամար ... ետ գծագրել յիշատակ հոգւոյ գիրք՝ որ կոչի Տօնական. վասն զի կայ ի նմա տօնք տէրունկանք, առաքլոց սրբոց, եւ մարգարէից, հայրապետաց եւ վարդապետաց, զօրավարաց եւ կուսանաց. (Յիշատ. արծր. յետ թուականի հյ. ՟Լ՟Ծ՟Բ։)
a day near a feast.
ՏՕՆԱՄԵՐՁ ՕՐ, աւուրք. Օրն մերձեալ ի տօն. կամ ըստ յն. օր տօնի մերձեալ. այն ինչ ի վերայ կայ տօնն.
my master, my lord;
master, doctor.
Րաբունից րաբունն հայր վկայելով։ Րաբունդ երկնաւոր։ Րաբուն վերնոց իմանալեաց. (Շ. տաղ.։ Ժմ.։ Շար.։)
cf. Խրախճան.
Րախճանօք բերկրեալ երանելի վկայքն, լուսով պսակեալ՝ զպակասեալ թիւ լցին. (Տաղ.։)
to become or grow low, to go down, to subside, to fall, to diminish, to lower, to be humbled;
to calm, to stoop, to be appeased;
to go down, to subside.
Զայս ամենայն գիտացեալ՝ ցածցո՛ւք զգաստասցուք։ Սպառնալիք միա՛յն, զի ցածնուցումք. իսկ եթէ չցածնուցումք, եւ անդէն ի չարիսն կայցեմք, չածիցէ՞ տանջանս. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. թես.։)
dry, arid;
terra firma, continent, mainland;
— կղզի, peninsula;
— երկիր, dry land;
հաց —, dry bread;
— փայտ, dry wood;
— աչօք, with tearless or dry eyes;
զ— ծարաւոյն շիջուցանել, to quench or allay thirst;
յածիլ ընդ ծով եւ ընդ —, to scour sea & land;
անցանել ընդ —, to pass dry-footed, dry-shod;
ելանել or իջանել ի —, to land, to go ashore or ou shore;
հասանել ի —, to reach the shore;
— երթալ, անցանել, to travel by land.
ՑԱՄԱՔ ԿՂԶԻ. (իբրեւ բարդ՝ Ցամաքակղզի). χερρόνησος, χερσόνησος chersonesus, cherronesus, peninsula. Ցամաք կղզիացեալ՝ երկայնելով ի մէջ ծովու, դոյզն պարանոցաւ կից ընդ ցամաքի, իբր միանգամայն ցամաք եւ կղզի.
dryness, aridity, siccity;
drying up, draining;
withering, leanness, exhaustion.
Ի ջրոյն ցամաքութենէ, որ ի ներքոյ կայր՝ յատակք երկրի երեւէին։ Ի վերայ ամենայն երկրի ցամաքութիւն ... Եղիցի ցամաքութիւն ի վերայ գզաթուն միայնոյ. (Իմ. ՟Ժ՟Թ. 7։ Դտ. ՟Զ. 37. 40։)
sowing;
dispersion;
cf. Ցռօտ;
scattered, disseminated, spread;
— եւ ցիր, ցիր եւ —, scattered about, dispersed every where;
here & there;
— եւ ցիր առնել, կացուցանել, սրփել, to scatter here & there, to disperse;
— աստ անդ հարցանել, to interrogate (a scholar) promiscuously.
Ցան եւ ցիր սփռեալք ընդ երեսս երկրի։ Ցան եւ ցիր առ ստորոտով լերինն կալեալ կայեանս։ Ցան եւ ցիր անկեալ, եւ սփռեալ յօտար ազգս. (Յհ. կթ.։)
to sow, to strew;
to spread, to scatter, to diffuse;
to sprinkle, to besprinkle.
Առէ՛ք մոխցի, հնոցի, եւ ցանեսցէ զայն Մովսէս ընդ երկինս. եւ ցանեաց զայն Մովսէս ընդ երկինս։ Զմէգ որպէս փոշի ցանեաց։ Խարտեաց զնա մանր, եւ ցանեաց ի վերայ ջրոցն։ Ցանէր նա զլեղին յաչս հօրն իւրոյ։ Ցանեցից զտպաւառն ընդ երեսս ձեր։ Ցանեա՛ ՛զկայծակունս հրոյ) ի վերայ քաղաքին։ Զընտիր ամպ ցանեսցէ. եւ այլն։
hedge, fence, enclosure, boundary, wall;
index, catalogue, list, table;
desire, love, lust;
secundine, after-birth;
always, continually;
պատել, փակել —ով, to surround with hedges, to fence in;
— արկանել, to hedge in, to encompass, to surround.
Եւ ո՛չ ցանգ բարկացայց ձեզ։ Որ ցանկ կայիք ընդ իս ի փորձութիւնս իմ. (Ես. ՟Ծ՟Է. 16։ Ղկ. ՟Ի՟Բ. 28։)
to desire, to wish, to envy, to covet, to long for;
to desire inordinately, to covet greedily.
Անձն ամպարշտի ցանկայ չարեաց։ Մարմինն ցանկայ հակառակ հոգւոյ, եւ հոգի հակառակ մարմնոյ։ Յափշտակութեան մի՛ ցանկայք։ Եթէ ցանկայք աթոռոց եւ գաւազանաց իշխանութեան։ Ցանկայ եւ փափաքէ անձն իմ ի գաւիթս քո։ Ցանկանալով ցանկացեալ ես երթալ ի տուն հօր քոյ։ Մի՛ ցանկանար տան ընկերի քո, եւ մի՛ անդոյ նորա։ Մի՛ ցանկար կնոջ ընկերի քո։ Մի՛ ցանկանայցես։ Տայցես զարծաթն ընդ ամենայնի, որում ցանկանայցէ անձն քո։ Որոց եւ ցակասցի անձն քո։ Աւուր մարդոյ ոչ ցանկացայ։ Ցանկացայ փրկութեան քում տէր։ Ցանկացեալ կերակրոյ։ Ցանկացեալ նոցա՝ առի։ Ցանկացեալ երեսաց քոց՝ գտի զքեզ։ Որ հայի ի կին մարդ՝ առ ի ցանկանալոյ նմա։ Զի՛նչ ցանկայ անձն քո։ Ամպարիշտ ցանկանայ զամենայն աւուրս զցանկութիւն չարեաց։ Եղէ ցանկացօղ դեղոյ նորա։ Հասանէ առ ցանկացօղս իւր.եւ այլն։
Ցանկային մահակից լինել քաջ նահատակացն. (Եղիշ. ՟Ե։)
Միշտ ցանկայ մարդ անյայտիցն գիտակ լինել. (Գէ. ես.։)
cf. Ցանկամ.
Անձն ամպարշտի ցանկայ չարեաց։ Մարմինն ցանկայ հակառակ հոգւոյ, եւ հոգի հակառակ մարմնոյ։ Յափշտակութեան մի՛ ցանկայք։ Եթէ ցանկայք աթոռոց եւ գաւազանաց իշխանութեան։ Ցանկայ եւ փափաքէ անձն իմ ի գաւիթս քո։ Ցանկանալով ցանկացեալ ես երթալ ի տուն հօր քոյ։ Մի՛ ցանկանար տան ընկերի քո, եւ մի՛ անդոյ նորա։ Մի՛ ցանկար կնոջ ընկերի քո։ Մի՛ ցանկանայցես։ Տայցես զարծաթն ընդ ամենայնի, որում ցանկանայցէ անձն քո։ Որոց եւ ցակասցի անձն քո։ Աւուր մարդոյ ոչ ցանկացայ։ Ցանկացայ փրկութեան քում տէր։ Ցանկացեալ կերակրոյ։ Ցանկացեալ նոցա՝ առի։ Ցանկացեալ երեսաց քոց՝ գտի զքեզ։ Որ հայի ի կին մարդ՝ առ ի ցանկանալոյ նմա։ Զի՛նչ ցանկայ անձն քո։ Ամպարիշտ ցանկանայ զամենայն աւուրս զցանկութիւն չարեաց։ Եղէ ցանկացօղ դեղոյ նորա։ Հասանէ առ ցանկացօղս իւր.եւ այլն։
Ցանկային մահակից լինել քաջ նահատակացն. (Եղիշ. ՟Ե։)
Միշտ ցանկայ մարդ անյայտիցն գիտակ լինել. (Գէ. ես.։)
to fish with nets, to take or catch in a net.
Որ ոչ ցանկայ ոսկւոյ, ոչ ցանցէ զնա ագահութեամբն սատանայ։ Զի թէ ի մանկութիւնն զգուշանամ, յերիտասարդութիւնն ցանցեն. թէ եւ անդ ամրանամ, ի ծերութիւնն ցանցեն. դու Աստուած մեր զերծո՛ զմեզ ի ցանցէ որսողացն։ Աբիսողոմ ցանցեցաւ յաղթահարեալ զօրօքն։ Դաւիթ ցանցեցաւ աչօքն ի տեսութիւն կնոջն ուրիայ. (Լմբ. սղ. Լմբ. առակ. Լմբ. ժղ.։)
seiner, fisherman.
Օրինակ իմն գեղեցիկ ցանցորդի լի ձկամբք յերկիր թափեալ ցանցոյն՝ կայտռէին՝ յերեսս երկրին. (Խոր. ՟Բ. 82։)
suffering, infirm, ill;
afflicted, wretched.
Որպէս ցաւածք՝ որ սոսկայցեն ի բժշկական ձեռաց։ Բժիշկ մի՝ որ ցաւածի օգնել կամիցի, տեւէ բաւէ եւ ժամանակ մի մնայ առ ի հնարել զցաւածին առողջութիւն. (Ոսկ. ես.։)
cf. Ցաւած.
Ցաւած. ցաւագար. ենթակայ ցաւոց. խօթ.
cf. Ցելում.
Ցելէ զերկինս, ի հօրէ վկայի։ Զվարագոյր տաճարին ցելեաց, զվէմս պատառեաց. (Սարգ. յհ. ՟Ը։ Ճ. ՟Բ.։ եւ Մեկն. ղկ.։)
to rend, to break, to split, to cleave, to cut, to divide lengthways.
Ցելէ զերկինս, ի հօրէ վկայի։ Զվարագոյր տաճարին ցելեաց, զվէմս պատառեաց. (Սարգ. յհ. ՟Ը։ Ճ. ՟Բ.։ եւ Մեկն. ղկ.։)
to be torn, rent;
tobe split, cloven;
ցելաւ յերկուս, it was rent in twain.
Ցելէ զերկինս, ի հօրէ վկայի։ Զվարագոյր տաճարին ցելեաց, զվէմս պատառեաց. (Սարգ. յհ. ՟Ը։ Ճ. ՟Բ.։ եւ Մեկն. ղկ.։)
tribe, caste, race, branch;
—ից —ից, various, diverse.
Երեցունց ցեղիցն մետասան գոլով ցաբրահամ եւ ցնինոս եւ ցմերն արամ։ Որոշեաց Աստուած զերկուս ցեղսն ի միմեանց, զցեղն Սեթայ, եւ զազգն կայենի։ Նախաստեղծն՝ որ հայր էր մարդկան ցեղի. (Խոր. ՟Ա. 4։ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ը։ Լմբ. իմ.։)
by day, in daytime, during the day, in broad daylight;
զցայգ եւ զցերեկ, day & night;
զօրն ցերեկ, all day long.
Ընդէ՞ր կայք աստ ցերեկ (յն. զօրն որջոյն) դատարկ. (Մտթ. ՟Բ. 6։)
daytime, duration of a day, the whole day.
Ժամանակ ցերեկային. տիւ. ցորեկ.
handkerchief;
towel, napkin, linen;
head-band, hand-cover, veil;
amict.
Ահա մնասն քո զոր ունէի՝ ծրարեալ՝ ի վարշամակի։ Վարշամակն որ էր ի գլուխ նորա, ոչ ընդ այլ կտաւսն կայր։ Ի քրտանէ նորա թաշկինակս կամ վարշամակս. (Ղկ. ՟Ժ՟Թ. 20։ Յհ. ՟Ի. 7։ Գծ. ՟Ժ՟Թ. 12։)
Եւ էր մոխիրն ի վերայ վարշամակաց նոցա՝ որ կայր ի վերայ գլխոց նոցա. (Յուդթ. ՟Դ. 17։)
Վկայեն սուդարունքն եւ վարշամակքն, որք բժշկէին ի նմանութիւն զօրութեան քրիստոսի ի ձեռն պօղոսի. (Կոչ. ՟Ժ։)
government, direction, conduct;
triangular table of laws.
Ի զաւակէ անտի եկաց վարչութիւն առաջնորդութեան թագաւորացն։ Կարգ իշխանութեան յաշխարհ մտելոց, եւ վարչութիւնք մարդկայինք ունին օրէնս. (Մծբ. ՟Ժ՟Ե։ Սարկ. քհ.։)
oats.
Մանրախոտքն, որպէս լօռն, եւ վարսակն, եւ կնիւնն։ Յօղունն վարսակայ ամենեւին փոր եւ սնամէջ է։ (Ագաթ։ Վեցօր. Ե։)
ornament for the hair, riband, frontlet, diadem.
Ծամակալ արանց. կապ ի պատիւ վարսից աւագորերոյ մարգարտազարդ. ապարօշ. խոյր. կամար ճակատու եւ ծոծորակի եւ սաղաւարտի. կայ եւ յն. σφήκωμα որ ի լտ. մեկնի. galeae pars, cui crista inseritur.
cf. Վարսաւիրայ.
Առ վարսավիրայսն նստեալ՝ եւ զհերդ փոքրես. եւ ցմօտակայսն հարցանես եւ ցվարսավիրայսն, եթէ գեղեցիկս զգիսակսդ յօրինա՞ց. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4։)
hairy, long-haired;
blazing-tailed;
comose, leafy, tufted;
Nazarite;
comet.
Աստղն անրախոտքն, որպէս լօռն, եւ վարսակն, եւ կնիւնն։ Ցօղունն վարսակայ ամենեւին փո՛ր եւ սնամէջ է. (Ագաթ.։ Վեցօր. ՟Ե։)
drawers;
— գեղջկաց, breeches, small-clothes.
σαράβαρα . որ է բառ եբր. սարէպպալին. այլ կայ եւ յն. ἁναξυρίς, περισκέλιον bracca, femorale. Ագանելիք ի վայր կոյս՝ ի միջոյ եւ ի վայր. ծածկոյթ երանաց եւ բարձից. տիզլիք, տօն, թընպան, շալվար, չաշգըր. տե՛ս եւ ԱՆԴՐԱՎԱՐՏԻՔ.
cf. Վաւերական.
Վկայ վաւերական։ Ժամանակագրութիւն վաւերական։ Մատեան վաւերական։ Վաւերական վարկան։ Զի եւ տուն այս վաւերական է քան զայն. (Եւս. քր. ՟Բ։ Յհ. կթ.։ Սամ. երէց.։ Ոսկ. մ. ՟Բ. 7։)
Ի բոլորեսին յայն թուղթսն վաւերական մատանին վասակայ եդեալ էր. (Եղիշ. ՟Է։)
authentic, valid, legitimate;
—, —ն, seal, signet, ring;
— մատանի, signet-ring;
— արքունի, great seal.
Վկայ վաւերական։ Ժամանակագրութիւն վաւերական։ Մատեան վաւերական։ Վաւերական վարկան։ Զի եւ տուն այս վաւերական է քան զայն. (Եւս. քր. ՟Բ։ Յհ. կթ.։ Սամ. երէց.։ Ոսկ. մ. ՟Բ. 7։)
Ի բոլորեսին յայն թուղթսն վաւերական մատանին վասակայ եդեալ էր. (Եղիշ. ՟Է։)
sublime, majestic, imposing, high, elevated, superior, grand, noble, generous;
divine, godlike, supernatural, celestial, heavenly;
the Supreme Being;
— կերպարան, imposing aspect;
— ինձ արտաշէս պարթեւ քան զմակեդոնացին աղեքսանդր, Artaxerxes the Parthian seems to me to be superior to Alexander the Macedonian.
Զայսոսիկ տնկելով վեհքն առ մեզ նուազագունիցս. (Պղատ. տիմ.) (ուր վեհքն առդնին իբր արարչակիցք աստուծոյ ի նիւթեղէն արարածս)։ Զի՞նչ միաբանութիւն վեհիցս ընդ մարդկայինս իցէ բնութեան։ Վեհիցն ի բարկութիւն շարժել։ Վեհիցն արժանաւոր բարեբանութիւն պաշտամանց. (Պիտ.։)
Ոչ մարդկային մաքրագունից, ոչ երկնայնոց սեռին վեհից. (Շ. խոստ.։)
cf. Վեհերիմ.
Ոչինչ դանդաղեալ վեհերեցաք՝ հայեցեալ ի մեր տգիտութիւնս։ Թէպէտեւ տկարանամք լեզուաւ ի պատմել, սակայն ըստ կարի մերում ոչինչ վեհերեսցուք. (Եղիշ. ՟Ա։ Ճ. ՟Գ.։)
above, upon, on, over;
on high, high, high up;
վեր ի վայր, ի վեր եւ ի վայր, up and down, high and down, upside down;
topsy turvy;
frequently;
ի վեր եւ ի խոնարհ, up and down, always, incessantly, at every moment, ever;
ի վեր անդր, above, up there;
ի վեր քան զամենայն, above all;
վեր ի վայր կործանել, to turn upside down, to turn topsy turvy, to upset, to overset;
վեր ի վայր շրջել, to turn over, to overthrow, to overturn;
to disorder, to disturb;
ի վեր մատչել, to go higher up, to ascend;
ի վեր ունել, to bear up, to support, to sustain, to prop;
ի վեր հանել, բերել, to elevate, to raise on high;
to discover, to manifest, to unmask, to unveil, to denounce, to disclose, to reveal;
ակն ի վեր տալ, to lift up one's eyes, to look up, to raise one's head;
ձի ի վեր առնուլ, to ride, to mount on horseback;
ի վեր գալ տնկոյն, to peep out heads, to pullulate and grow, to sprout, to bud;
ի վեր կացուցանել զսպանեալն, to raise from the dead, to bring to life again;
ի վեր քան զբան, ineffable;
inexplicable;
ի վեր է այս քան զկար զօրութեան իմոյ, that is beyond my power;
ի վեր քան զպայման մերասեր բնութեան, above humanity;
որպէս ի վեր անդր ասացաք, as we have already said;
վեր ի վերոյ, apparent, superficial, feigned, affected;
երկիր պագին նմա —, they feigned to worship him;
superficially, apparently, affectedly;
— ունելով գիտութիւն, without a thorough knowledge of, having a smattering of.
Զբոլոր վեր ի վայր ջանայ կործանել զհաստատութիւն մարդկայինս կենաց։ Ցրուեաց վեր ի վայր, եւ արար իբրեւ զհօտ՝ որոյ ոչ գուցէ հովիւ։ Իբրեւ զծաղիկ գարնան են փառք աշխարհիս, եւ իբրեւ զանիւ որ ի վեր եւ ի վայր շրջի։ Ի վեր եւ ի վայր զվկայութիւնս տարուբերէք (որ հայի եւ ի յաջորդ նշ). (Պիտ.։ Փարպ.։ Գէ. ես.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 29։)
to elevate, to raise;
to appose, to subjoin, to superadd;
to manifest, to disclose;
to utter, to pronounce;
to translate;
to present, to offer;
to attribute, to ascribe, to refer;
to eructate, to retch, to vomit, to cast up, to reject.
Որոշեալ մարմին յիմացականէն ոչ վերաբերի ի գերակայն, այլ վայրիջի յերկիր ծնող իւր. (Եղիշ. հոգ.։)
Սաբեկայ ծառոյն վերաբերեալ խոյ յողջակէզ։ Զերեւումն հոգւոյն տօնեմք, վերաբերեալ (միանգամայն՝ կամ ի ձայն բարձր) աստուած խւստովանիմք. (Շար.։)
higher, superior, more elevated;
—, ի —, գոյնս, above;
firstly, before, antecedently.
Ըստ վկայութեան այնոցիկ՝ որ ի վերագոյն են։ Բարւոք ասացաւ ի վերագոյն։ Զայն գործս՝ զոր համարեցաքն ի վերագոյն. (Եփր. հռ. Եփր. եբր. Եփր. տիտ.։)
Այլ մեք ի վերագոյնսն իսկ բազում վկայութեամբ գրոց սրբոց ցուցաք. (Եզնիկ.։)
to cry out, to exclaim;
to predict;
— առ աստուած, to invocate divine help.
ἁναβοάω exclamo. Ի վեր կամ բարձր գոչել. վերաձայնել. կարդալ. քարոզել. վկայել.
to write upon, to inscribe;
to attribute, to refer to;
to write above, before.
Զմարդիկ վերագրեաց խաչակից իւր եւ վկայք. (Շար.։)
superintendent, overseer, intendant, inspector, director;
prefect, governor;
protector, defender, guardian.
ἑπιστάτης, προϊστάμενος, προεστώς , προστάτης q.d. super stans, praestans, praefectus, praepositus, magister, antistes, moderator, rector, author եւ ὐπερασπιστής protector, defensor, propugnator ἑπίσκοπος , ἕφορος inspector. Որ ի վերայ կայ անձանց կամ իրաց. ոստիկան. հոգաբարձու. գործակալ. գործավար. առաջնորդ. նախագահ. պետ. վարդապետ. դաստիարակ. պաշտպան. հովանի. տեսուչ. վերակացու.
Որ կային ի վերայ նոցա՝ ի վերակացուացն փարաւոնի։ Վերակացուք ստացուածոցն դաւթի։ Վերակացուք բեռնակրաց եւ քարահատաց։ Վերակացու ղեւտացւոց։ Վերակացու լինել եւ հոգ տանել գործոյն։ Վերակացու եղէ քեզ։ Լինել վերակացու ի տան տեանռ ամենայն մարդոյ։ Որ վերակացուն է, փութով։ Վերակացու լինիջիք նմա՝ յո՛ր պէտս իրաց եւ կոչեսցէ զձեզ։ Իւրում տանն իսկ բարւոք վերակացու լեալ իցէ։ Որդւոց իւրեանց բարւոք վերակացու լեալ իցեն։ Բարեաց գործոց վերակացու լինել.եւ այլն։
ՎԵՐԱԿԱՑՈՒ ա. Որ ի վերոյ կամ ի վերայ կայ տեղեաւ. վերանիստ. եւ Հեծեալ.
superintendence, management, inspection, intendance, direction;
prefecture, government;
protection, assistance.
Ի վերայ կայի ձեր, ո՛չ կամօք եւ ինքնապատում, ըստ նմանութեան բազմաց՝ որք այժմ ի վերայ վազեն վերակացութեանց. (Առ որս. ՟Ը։)
to invoke, to implore, to call on;
to recall, to call back;
to surname, to call.
Վերակոչի անուն (վկայաբանի) սուրբ բանակ. (Մամիկ.։)
to raise, to elevate, to lift up on high;
— զգլուխ, cf. Ըմբոստանամ, cf. Ընդվզիմ;
— յինքն, cf. Ըստանձնեմ.
Պահելով զպատուիրանն՝ յանապականութեան եւ յանմահութեան վիճակն մարմին վերամբառնայ։ Վասն որոյ եւ յայդպիսի պատիւ վերամբարձար։ Գետնաստորս սակաւ մի վերամբարձեալս ընդ արմկամբքն, զի յայն յեցցին։ Զխաղաղացեալ ոգին եւ յոյժ վերամբարձեալ՝ շրտուցանէ, որպէս զաչս լոյս կայծակեալ. (Լծ. ածաբ.։ Ճ. ՟Բ.։ Փիլ. տեսական. եւ Փիլ. ՟ժ. բան.։)
raised on high, lifted up, ascending;
ascensive;
bearing, carrying in the arms, raising from the earth.
ՎԵՐԱՄԲԱՐՁ կամ ՎԵՐՀԱՄԲԱՐՁ. μετέωρος, μετάρσιος sublimis. Վերամբարձեալ. բարձրացեալ. երկնային. որ ինչ կայ ի վեր կամ յօդս.
Որպէս զի վերամբարձ կայցէք յաւէտ՝ ընդ իմաստս հոգւոյն իբրեւ պարանաւ կապեալ. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Գ։)
to rise, to soar, to ascend, to mount;
to vanish, to disappear;
to go away, to leave, to escape;
վերացեալ հպարտացեալ կալ, to swell with pride, to be puffed up, to become presumptuous.
ՎԵՐԱՑԵԱԼ ասի՝ առ մեօք ըստ փիլիսոփայից տեսակ վերառեալ մտօք յենթակայէ. զր աստուածութիւն, մարդկութիւն, քաղցրութիւն, սպիտակութիւն, արադրութիւն, եւ այլն. ἁποσπασθείς, -έν abstractus, um.
to go up wards, to fly on high.
Ոչ ամպ վերաչուէ առանց հողմոյ։ Յիմանալիսն վերաչուեցեր ի կայանս հանգչել. (Նար. ՟Ծ՟Դ. եւ Նար. կուս.։)
to take or carry on high, to raise, to heave up;
to receive, to take home;
to glow, to leap with joy, to exult;
յաստուածութիւն — զոք, to place among the gods;
յաստուածութիւն վերառեալ լինել, to receive divine honours.
Վերառեալ վկայօրէն զմարգարիտն հաւատոյ։ Վերառեալ պսակեսցէ զքեզ։ Զքոյոցդ ախորժակաց կնդրկաց պտղոց վերառեալ ընդ քեզ. (Շար.։ Զքր. կթ. եկեղ.։ Նար. ՟Ի։)
mounting, ascending, ascensional;
rider, cavalier, horseman.
(Ձի կրթեալ անխակ քաղցրութեամբ բերել զվերելակն ինքեան յառաջիկայ դիտաւորութիւն. (Պիտ.։)
to analyze, to resolve.
Որ վերլուծանելն կարող գոյ, նա եւ՛ շարադրել. բայց ո՛չ որ շարադրելն գիտէ, նա եւ՛ վերլուծանել. որպէս եւ ի տգիտաց իսկ յայտ է, որք երկայն շարադրել բանս գիտեն, բայց վերլուծանել զնոսա յայնս՝ յորոց եւ շարադրեալքն գոն, ոչ գիտեն, (այս է՝) ի բառս, եւ ի փաղառութիւնս, եւ ի տառս. (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)
high gate;
flood-gate, sluice;
stocks, ceps.
Արգել զնա ի վերնադրանն։ Եհան պասքովր զերեմիա ի վերնադրանէ անտի. (կայ եւ ձ. վերնադրանդ. դէ). (Երեմ. ՟Ի. 2. 3։)