Definitions containing the research գործ : 4939 Results

Պատկանաւոր

See full entry →

cf. Պատշաճ.

NBHL (2)

Երաժշտականութիւն՝ ցոյց մարդկան արուեստի է, ի ձեռն որոյ պատկանաւորն նուագ ձայնի կենդանեաց եւ շնչաւոր գործեաց կազմին հնարիւք հանճարոյ. (Փիլ. լին. ՟Բ. 3։)

Պատկանաւորք (են) ամենայն գործարանքն բանի. (Տօնակ.։)


Պատկանիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Պատշաճիմ.

NBHL (1)

Հաւատացին ի ձեռն կտաւուցն եւ վարշամակին՝ ոչ գողութեան պատկանիլ գործն. (Նանայ.։)


Պատկառելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

venerable, august;
respectful, bashful;
shameful;
— զանձն ցուցանել, to make oneself respected;
— գործել, ընծայեցուցանել, to render respectable, to cause to be respected.


Պատկառուկ

See full entry →

s. bot.

sensitive plant, mimosa;
—ս առկանեմ, cf. Պատկառեցուցանեմ.

NBHL (1)

Ոչ այն ոք էր՝ որ նոցա մոլեգնութեանն պատկառուկս արկանէր ըստ մեղս գործելոյ. (Բուզ. ՟Գ. 14։)


Պատկերակազմ

See full entry →

s.

painter.

NBHL (1)

Պատկերագործ. պատկերահան.


Պատկերակուռ

See full entry →

s.

sculptor.

NBHL (1)

Անդրիանտագործ պատկերակուռ. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 7։)


Պատկերամարտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

iconomachy, iconoclasty, war against images.

NBHL (1)

εἱκονομαχία imaginum oppugnatio, iconoclastia. Մոլորութիւն եւ գործ պատկերամարտից.


Պատկերասէր

See full entry →

adj. fig. s.

fond of images;
idolatrous;
amateur of pictures.

NBHL (1)

Զի զպատկերագործսն եւ զպատկերասէրսն եւ զպատկերապաշտսն՝ յիւր պատկեր աստուածութեանն հնազանդեցուսցէ. (Ագաթ.։)


Պատկինեմ, եցի

See full entry →

va.

to graft;
cf. Պատուաստեմ.

NBHL (1)

Տունկ տնկելոց ես այսու հետեւ (ի) հոգեւոր դրախտի անդ ի վայրի ձիթենւոյ անտի յընտանի ձիթենի անդր պատկինեալ. (այլ ձ. պատկի՜ն կեալ. հին տպ. ի պատկին կեալ)։ Եթէ յառաջ մինչդեռ պատկինսդ՝ պիտոյ է արբուցանելդ եւ գործելդ, յետ տնկելոյն ո՞չ եւս առաւել գեղեցիկ է. (Կոչ. ՟Ա։)


Պատճառական, ի, աց

See full entry →

adj.

causative, causal.

NBHL (1)

ἱτιατός caussatus, effectus. Պատճառաւորն. գործ. արգասիք.


Պատճառակից, կցի, կցաց

See full entry →

s.

accomplice in the cause.

NBHL (1)

Պատճառակցօք իսկ այսոքիւք գոյացեալ. (անդ.) (ուր հոգեղէնք դնին որպէս գործակիցք ի լինելութեան նիւթականաց)։


Պատճառեմ, եցի

See full entry →

vn.

to cause, to do, to occasion, to make, to produce;
to pretend, to seek pretexts, to take as an excuse, to allege;
to dissemble, to feint;
— զանգիտութիւն, to play the simpleton.

NBHL (1)

Իսկ ՊԱՏՃԱՌԵԼ, իլ, որպէս Ներգործել, առթել, եւ յառաջ գալ ի պատճառէ իմեքէ, ոճ է յետնոց. զորպէս,


Պատճէն, ից

See full entry →

cf. Պատճեան.

NBHL (1)

Ձեռն ի գործ հրամայեաց արկանել պատճենին պատասխանւոյ. (Զենոբ.։)


Պատմագրեմ, եցի

See full entry →

va.

to write history.

NBHL (2)

Պատմագրեաց զգործս Շապհոյ եւ Յուլիանու. (Խոր. ՟Բ. 67։)

Զանդանօր գործեցեալսն ի ժամանակին իւրեանց պատմագրէին. (Ճ. ՟Ա.։)


Պատմագրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

historiography, history.

NBHL (1)

Հի՞մ եւ զգործեցեալսն ի Քրիստոսէ պատմագրութեամբ մեզ ետուն աւետարանագիր սուրբ հարքն. (Յհ. իմ. ատ.։)


Պատմեմ, եցի

See full entry →

va.

to narrate, to relate, to recount, to recite, to tell, to report, to expose, to debit an account, to say by retail;
to publish, to manifest, to announce;
երկինք պատմեն զփառս աստուծոյ, the heavens proclaim the glory of God.

NBHL (1)

Պատմեն գիրք թագաւորութեանն։ Աստի սկիզբն արասցուք բանցիդ՝ պատմել խոստացելոց։ Պատմեցէ՜ք ինձ։ Պատմեաց ծառայն Իսահակայ զամենայն զխօսսն։ Պատմեաց տակառապետն զերազն իւր Յովսէփայ։ Պատմեցէ՜ք ի հեթանոսս զգործս նորա։ Պատմեցից զամենայն սքանչելիս քո։ Երկինք պատմեն զփառս Աստուծոյ։ Ետես զնա, եւ պատմեաց զնմանէ։ Վասն պատերազմացն պատմէին հեթանոսքն։ Ո՞ պատմեաց քեզ՝ թէ մերկ ես։ Ել պատմեաց երկուց եղբարց իւրոց արտաքոյ։ Պատմեցաւ Աբրաամու։ Պատմեսցեն զիրաւունս քո Յակոբայ։ Պատմէին բանքս այսոքիկ.եւ այլն։


Պատմիչ, չի, չաց

See full entry →

s.

historian, narrator;
interpreter;
— վարուց, biographer, cf. Կենսագիր.


Պատշաճ, ից

See full entry →

adj. s. adv.

suitable, pertinent, proper, seemly, decorous, becoming, convenient, congruous, fit, decent, conformable, analogous, proportioned;
just, reasonable;
—ք, decency, decorum, propriety, conveniency;
— ըստ —ի or —ից, conveniently, duly, a propos, pertinently, decently, seemly, seasonably;
— է, պարտ աւ — է, it is proper, suitable, right, it becomes;
չէ —, it is not seemly or befitting;
ըստ ոչ —ի, unseasonable;
լնուլ զպարտս —ից, to behave with propriety, decorum, good breeding or politeness.

NBHL (1)

Օգնական լինիցին գոյիցն ամենեցուն ի գործս պատշաճս. (Վրք. հց. ՟Ա։)


Պատշաճողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

suitableness, congruity, conformity;
decorum, decency;
relation, analogy, proportion, symmetry.

NBHL (1)

Բազմութիւն պատրեալ վասն պատշաճողութեան գործոյն. (Իմ. ՟Ծ՟Դ. 20։)


Պատշաճումն, ման

See full entry →

s.

orientation, finding the cardinal points.

NBHL (1)

Ասա՛ ինձ ճշմարտութեամբ զամենայն գործս քո, եւ ես ըստ սոցին պատշաճման (կամ պատշաճմանց) ածից եւ զդեղն. (Վրք. հց. ՟Դ։)


Պատուաբանեմ, եցի

See full entry →

va.

to speak with respect, to honour, to praise, to extol.

NBHL (1)

Պատուով ճառել. գովաբանել.


Պատուակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj.

equal in honour or rank.

NBHL (1)

Եթէ յոռութեան ինչ գործ իցէ արհամարհելն քո ի քումմ է պատուակցէն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 18։)


Պատուասէր

See full entry →

adj.

eager for honours, greedy of glory, ambitious, desirous of praise or distinction;
vain-glorious, vain;
generous, bounteous, obliging, officious.

NBHL (1)

ՊԱՏՈՒԱՍԷՐ. φιλότιμος munerarius, liberalis, magnificus, honorificus, humanus. Որ սիրէ պատիւ առնել այլոց. մարդասէր. առատապարգեւ. պատուասիրօղ զայլս (անձն եւ գործ).


Պատուասիրեմ, եցի

See full entry →

va.

to covet, to be ambitious of, to seek glory, fame or distinction;
to make it a point of honour to, to treat generously or honourably, to oblige;
to honour, to glorify;
to compliment.

NBHL (2)

φιλοτιμέομαι honmorifice ago, munificentia inclaresco. Պատուել սիրով. մեծարել սրտի մտօք. յարգել.

Պատուասիրէին (սամարացիք) յաղագս աբրահամու, եւ նախահայր զնա անուանէին՝ որ ի քաղդէացւոցնէր։ Պատուասիրի այնուհետեւ ոչ կարծել սնոտի եւ ի նանիր զսքանչելիսն։ Զի մի ոք ասասցէ՝ եթէ պատուասիրելով առնէր զայս, երեւեցուցանէ՝ թէ խնամ ունելով նոցա գործ է զամենայն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 30. 34։ ՟Բ. 10։)


Պատուէր

See full entry →

s.

commandment, order, injunction;
precept;
warrant, commission;
instruction, lesson;
ordinance, decree;
— տալ, դնել, to give orders or directions, to command, to order, to charge, to dispose, to enjoin;
to commission, to intrust with a message;
— հրամանի ի վերայ դնել, to order;
to appoint, to decree;
— or հրամանի ընդունել, to receive orders to.

NBHL (1)

ἑντολή, ἕταλμα, παραγγελία praeceptum, mandatum, jussum . Հրաման, պատուիրան. պատգամ. կարգաւորութիւն պատուաւոր անձին. բան մեծի ի գործ դնելի, ազդարարութիւն տուեալ ի մեծէ. պուշուրուգ, էմր, սիփարիլ.


Պատուիրակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

deputation.


Պատուիրանապահութիւն, ութեան

See full entry →

s.

observance, fulfillment of a commandment or order.

NBHL (1)

Ի լռել մարդոյն զպատուիրանապահութիւն՝ լռէր եւ աստուած զբարեգործութիւն։ Ի լռելն պատուիրանապահութեանն՝ լռէր եւ աստուածագործ հրաշքն. (Մամբր.։)


Պատուիրանաւանդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

transgression, breaking or violating the law.

NBHL (1)

Իսկ յոյժամ ի պատուիրանաւանդութիւն գործեցին անդամ մի, անկան յիշխանութէնն՝ զոր առաւել յառաջն ունէին. (Բուզ. ՟Դ. 5։ 13)


Պատուհան, ից

See full entry →

s. fig.

window, casement;
dormer-window;
sky-light;
niche, wall-press;
sluice, flood-gate;
chimney;
senses;
վանդակ —ի, blinds, Venetian blinds;
—ք բացան երկնից, it rains pailfuls;
cf. Կարկառիմ;
cf. Հայիմ.

NBHL (1)

Ոմանք յորմ եկեղեցւոյն պատուհանս գործեալ՝ դնէին զիւրաքանչիւր սուրբս ի ներքս յորմս եկեղեցւոյն. (Ուռպ.։)


Պատուհասական, ի, աց

See full entry →

cf. Պատուհասագոյն.

NBHL (1)

Եւ է գործ բարկացողին՝ գոլն տանջանական եւ պատուհասական։ Է առաքինութեան յատուկ՝ ոչ տանջանական գոլն եւ ոչ պատուհասական, այլ հանդարտ եւ հեշտական եւ ներողական. (Արիստ. առաք.։)


Պատսպարան, աց

See full entry →

s.

asylum, refuge, retreat, shelter, cover;
protection, patronage, defence, prop, support;
resources;
— լինել, to be the refuge of to protect, to defend, to take under one's protection.

NBHL (1)

ՊԱՏՍՊԱՐԱՆ. Ապաւէն եւ պաշտպան. գործակից. օգնական.


Պատրանք, նաց

See full entry →

s.

deceit, cheat, fraud, imposition, seduction, trick, imposture;
mistake, error;
illusion, deception;
աստղ —նաց, erratic star, planet;
ի —նս արկանել, —նս մատուցանել, to deceive, to cheat, to seduce, to induce or lead into error;
cf. Ըմբռնիմ.

NBHL (2)

Սովորութիւն ունէր՝ պատրանաց աղագաւ առ բազումս ոչինչ ի ծածուկ գործել. (Խոր. ՟Ա։ 33։)

Պատրանք բանսարկուին, կամ թշնամւոյն, չարին, դիւին, ՟Եւն. (Շար.։ Ժմ.։ Մաշտ. որ են ներգործաբար։)


Պատրաստաբար

See full entry →

adj.

promptly, readily, eagerly, with great alacrity.

NBHL (1)

Բարձրաձայն կարկաչիւք զերկրագործսն ... Իւրաքանչիւր արուեստից պատրաստաբար յարդարէին. (Լաստ.։)


Պատրաստեմ, եցի

See full entry →

va.

to prepare, to make or get ready, to put in condition;
to provide with, to dispose, to put in order, to fit, to dress;
— բանս ի բերան ուրուք, to prompt, to suggest.

NBHL (1)

Ես պատրաստեցի տու եւ տեղի ուղտոյցդ։ Զեն զենլիս, եւ պատրաստեա՛։ պատրաստեցին զպատարագսն։ Որոգայթ պատրաստեցին ոտից իմոց։ Ի նմա պատրաստել զանօթս մահու։ Որ պատասխանի տայ բանս դիմադարձութեան, պատրաստէ անձին իւում բանս հեռանալ։ Պատրաստեա՛ յելս զգործս քո։ Դու պատրաստեցեր զուղղութիւն։ Պատրաստեցեք զէնս։ պատրաստեաց զտիեզերս իմ առ իւրով։ Դիւրեալ եւ պատրաստեալ են ճանապարհք աստուածապաշտաց։ Պատրեաստեալք իբրեւ զհուր ի պատերազմ։ որպէս ոք զի պատրաստիցի առնել ուրախութիւն կոչնոց ընկերաց։ Գունդ գործէին, մարտի պատրաստէին. (յն. ձեռնարկէին). եւ այլն։


Պատրաստութիւն, ութեան

See full entry →

s.

preparation, preparative, disposition;
furniture, household goods;
train, equipage;
precaution, attention, vigilance;
պատրաստութեամբ, spontaneously, voluntarily, readily.

NBHL (1)

Խոստովան եղէց քեզ ի պատրաստութիւն սաղմոսաց. իմա՛, ի գործիս ՛նուագարանս սաղմոսաց։


Պատրեմ, եցի

See full entry →

va.

to deceive, to cheat, to seduce, to dupe, to defraud, to circumvent, to surprise;
to abuse.

NBHL (1)

Պատրեա՛զայր քո, եւ պատմեսցէ քեզ զառասպելն։ Ես պատրեցից զնա ... եղէց ոգի սուտ։ Մի՛ պատրեսցէ զձեզ եղեկիա բանւք։ Զի մի՛ նենգութիւն պատրիցէ զանձն նորա։ Պատրեն զսիրտս անմեղաց։ Յիւրոցն ցանկութեանց ձգեալ եւ պատրեալ։ իսկ բազմութիւնն պատրեալ վասն պատշաճողութեան գործոյն. (Եւն։)


Պարագրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

circumscription, limitation;
description;
outline, sketch, rough draught.

NBHL (1)

Աւաղ ծաղկատեսակ հաստատուն պարագրութեան, որ յաղագս իմ վրիպագործէրն, եւ զփշոցն վերածեաց աղէտս. իմա՛ զոլորտս երկրի։


Պարապեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

cf. Պարապիմ;
cf. Պարապեցուցանեմ.

NBHL (4)

Եկեսցէ յորժամ եւ պարապեսցէ (իմա՛ զօրութեամբն՝ ի գործոց). (՟Ա. Կոր. ՟Ծ՟Զ. 12։)

Մի՛ պարապեալ ի բարեաց, որպէս ի շաբաթու ի գործոց. (Բրսղ. մրկ.։)

Բանիւ եւ գործով ի թշնամանաց ոչ պարապէին. (Երզն. մտթ.։)

Իմաստութեան պարապեալք։ Ուտելեաց եւ ըմպելեաց, կամ որսոց եւ զբոսանաց պարապեալ։ Ոչ թողացուցանէր այլում պարապեալ գործոյ. (Խոր. ՟Ա. 1։ ՟Բ. 21. 59. 81։)


Պարապորդ, աց

See full entry →

adj.

unoccupied, idle, unemployed, lazy, slothful;
vacant, void, empty.

NBHL (2)

σχολαστής, σχολάζων vacans, otiosus, otio deditus. Անգործ. դատարկ. պարապ.

Սատանայ բերէ քեզ գործ եւ հոգս, զի մի թողցէ զքեզ պարապորդ՝ յագիլ ի քաղցրութէն որ լինին քեզ յողբոց քոց. (Վրք. հց. ՟Դ։)


Պարապութիւն, ութեան

See full entry →

s.

inactivity, idleness, disoccupation;
occupation, application, exercise, study;
leisure, opportunity, ease.

NBHL (2)

ՊԱՐԱՊՈՒԹԻՒՆ. ἁσχολία occupatio ἑπιμονή, προεδρία, διατριβή mora, assiduitas. Պարապելն ի գործս. հանապազորդութիւն. դեգերանք.

Բազում աղօթից պետք լինիցին, բազում ժուժկալութեան, բազում պարապութեան, զի կարիսցեմք հասանել խոստացելոց բարութեանցն։ Ի սակաւ ժամու մեծամեծ չարիս գործէ բարկութիւնն. չկարոտանայ բազում պարապութեան. (Ոսկ. եբր. եւ Ոսկ. մտթ.։)


Պարապումն, ման

See full entry →

s.

cf. Պարապութիւն ;
scholium, commentary;
— առնուլ, to take time or leisure.

NBHL (3)

σχολή otium. Պարապելն ի գործոց. պարապութիւն ժամ առնուլն.

ՊԱՐԱՊՈՒՄՆ. σχολή, ἁσχολία occupatio, mora. Պարապելն ի գործ ինչ.

Ոչ այլ ինչ բարեգործութեան պարապումն առեալ. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Ի՟Գ։)


Պարառաբար

See full entry →

adv.

round about;
taken all together.

NBHL (1)

Ի քահանայական զարդու զգեստն եւ պարառաբար խմբագործութիւնս քահանայական բոլոր դասուք. (Մագ. ՟Ա.։)


Պարարտաբեր

See full entry →

cf. Պարարտաբեր.

NBHL (1)

Դիմել ի դրախտս պայծառազարդ եւ պարարտաբեր պտղոցդ։ Պտղագործ երկիր՝ պարարտաբեր բուսովք. (Երզն. լս.։)


Տոմար, աց

See full entry →

s.

tome, volume;
book;
calendar, almanac;
նորոգութիւն —ի, Reform of the Calendar;
— լեւոնի, Dogmatical Letter of Pope Leo I to the Patriarch Flavian.

NBHL (1)

Բերին տումարս եւ ընթերցան զամենայն գործս մեղաց նորա։ Ի մէջ ժողովոյն ձեռնարկ արարեր ի տումարին վասն արտասահմանութեան իմոյ. (Վրք. հց. ՟Դ։ Ճ. ՟Բ.։)


Տուայտեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Տառապեմ.

NBHL (1)

Ո՞ եցոյց քեզ հանգամանս յայնչափ թանձրութենէ նստել տուայտել, եւ ա՛սեղն մի փոքրիկ գործել. (Սեբեր. ՟Է. (որ լինի ն. եւ կ. զի եւ յն. անյայտ)։)


Տուռն

See full entry →

s. adv.

heap, mass, pile;
— —, in heaps.

NBHL (1)

Ընդարձակ զաղբոյն շտեմարանս գործէ, եւ տուռն տուռն բլուրս առ բլուրս զանդամս մարմնոյն քրքրեցուցանէ. (յն. զբազում շեղջ չարեաց կուտէ) (Ոսկ. մ. ՟Բ. 19։)


Տուրեւառիկ

See full entry →

s.

merchant, trader;
տուրեւառիկք or —իկ փոփոխումն, շահաւետութիւն, վաճառք, commerce, trade;
ի —իկ վաճառս ընդ ուրուք բերիլ, to trade, to negotiate, to traffic.

NBHL (1)

Եւ էր տեսանեալ տուր եւ առիկ փոփոխմունսն ( ա դաշինս) աստուծոյ ըստ մերում բնութեանս նուաճեալ։ Տուրեւառիկ փոփոխումն չգործեն մեծութիւն վասն վաղվաղակի նոցա ի մէնջ մեկնելոյ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 1։ Եփես. ՟Բ։)


Տուփ, տփոց

See full entry →

s. arith. phys.

box, case, chest;
cf. Խնկաման. book-case;
small square;
— սահուն, movable, running or drop-box;
չքնաղագիւտք ի յակունս՝ պահին ի —ս մանունս, precious things are packed in small parcels.

NBHL (1)

Ա՛ռ ոսկի որչափ եւ կամիս, եւ գործեա՛ տուփ աւետարանի. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)


Տոփան, աց

See full entry →

s.

batlet, rammer;
beetle, ram;
tewing-beetle.


Տոփեմ, եցի

See full entry →

va.

to beat with a batlet;
to ram, to drive in;
to tread under foot.

NBHL (1)

Յուսիկ զպատկեր պոռնկին իբրեւ զանօթս կաւագործաց խորտակէր, եւ տոփելով ի վերայ ոտամբ՝ բարբառէր. (Երզն. լս.։)