Definitions containing the research ուն : 10000 Results

Բարառնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

prosopopoeia;
allegory.

NBHL (2)

Հին առասպել ոլոմպիանու փիլիսոփայի, որ վասն առիւծուն եւ զուարակացն են բարառնութիւնք. (Արծր. ՟Գ. 1։)

Զանուն գետոյն եւ ջրոյն այժմ վկայութիւն փոխեալ՝ յայտնեաց զստուգութիւն բարառնութեանն։ Տե՛ս զբարառնութիւն առակիս։ Ոչ բնաւ շրջէ զբարառնութիւն անուանցն. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)


Բարաւոր, աց

See full entry →

s.

lintel, door-post, door-tree.

NBHL (1)

Զդրունս եւ զսեամս հանդերձ բարաւորօք. (Մագ. ՟Ժ՟Ա։)


Բարբանջ, ից

See full entry →

s.

idle tales, nonsense, tiresome repetitions, silly story, prating, gossip, dotage

NBHL (1)

Համարիմ զիմաստութիւնն յունաց (արտաքնոց) յիմարութիւն եւ բարբանջ. (Վեցօր. ՟Թ։)


Բարբանջումն, ման

See full entry →

s.

cf. Բարբանջ.

NBHL (6)

Զամենայն զայսպիսի ինչ բարբանջմունս ի բաց հանէ յօրէնսդրութենէ. (Փիլ. բագն.։)

Ըստ հեթանոսական բարբանջմանցն, որ բախտս եւ ծնունդս ասեն. (Յճխ. ՟Ի՟Բ։)

Թողեալ զառասպելաց նոցա բարբանջմունս (կամ բարբաջմունս). (Խոր. ՟Բ. 67։)

Որ ձեզ ընդունայնութիւնք եւ բարբանջմունք թուին։ Ցանկայք մոլորութեան բարբանջմանց։ Անմիտ մարդոյ բարբանջմունք. (Փարպ.։)

Յիմարութեան, կամ ունայնաձայն բարբանջմունք. (Նար. ՟Խ՟Ը։ Լմբ. հանգ.։)

Զըստ քնոյն զերեւութուտ բարբաջմունս. (Նիւս. կազմ. ՟Ժ՟Ե։)


Բարբաջ, ից

See full entry →

cf. Բարբանջ.

NBHL (1)

Համարիմ զիմաստութիւնն յունաց (արտաքնոց) յիմարութիւն եւ բարբանջ. (Վեցօր. ՟Թ։)


Բարբաջանք

See full entry →

s.

cf. Բարբանջ.

NBHL (1)

Ի սատանայական բաջաղմունս եւ բարբաջանս. (Ոսկ. տիտ.։)


Բարբանջեմ, եցի

See full entry →

va.

to make tiresome repetitions, to chat, to prattle, to bawl, to tattle.

NBHL (1)

ԲԱՐԲԱՆՋԵՄ կամ ԲԱՐԲԱՋԵՄ. παραφθέγγομαι, ληρέω inepta loquor, nugor, deliro, garrio Շաղփաղփել. շաղակրատել. աղճատանս եւ օտարոտիս բարբառել. խօսել որպէս զառանցեալ պառաւունս. առանցանել. ցնորիլ.


Բարբաջեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Բարբանջեմ.

NBHL (1)

ԲԱՐԲԱՆՋԵՄ կամ ԲԱՐԲԱՋԵՄ. παραφθέγγομαι, ληρέω inepta loquor, nugor, deliro, garrio Շաղփաղփել. շաղակրատել. աղճատանս եւ օտարոտիս բարբառել. խօսել որպէս զառանցեալ պառաւունս. առանցանել. ցնորիլ.


Բարբառ, ոց

See full entry →

s.

speech, voice, accent, language, idiom, dialect;
acclamation, exclamation;
cry, clamour;
sound;
կերկերեալ դողդոջ՝ ընդհատ սպառնալից —, a hoarse or gruff, trembling, interrupted, menacing voice;
յօդել —, to offer a word, to speak;
ածել ի —, to make one speak;
— արձակել, to cry, to raise the voice, to exclaim;
հնչեցին օդք ի — ցնծութեան, the air was filled with cries or a thousand cries of joy;
ի Հայ —, in the Armenian language;
— ամպոց, սրաման, thunder, noise;
— ամբոխին, clamour, cry;
— փողոյ, հաւուց, վահանաց, հողմոց, blast of trumpets, ruff;
cackling;
noise or clashing of shields;
whistling or bluster of the wind;
— առիւծու, դաղանաց, cf. Մռնչիւն;
— աղաղակի, rumour

NBHL (1)

Լեզու մի եւ բարբառ մի ամենեցուն։ Զի մի՛ լսիցեն իւրաքանչիւր բարբառոյ ընկերի իւրոյ։ Բաշխեմ զբարբառ իմ որդւոց մարդկան։ Լսելի՛ արա ինձ զբարբառ քո. զի բարբառ (կամ ձայն) քո քաղցր է։ Եւ ոչ բարբառոյ բանից ձերոց անսացից։ Բարբառ նանրութեան։ Ըստ բարբառոյ տեառն, որպէս եւ հրամայեաց նոցա տէր. եւ այլն։


Բարբառիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to speak;
to cry out, to exclaim.

NBHL (1)

Բանամ զշրթունս, բարբառիմ լեզուաւս, բողոքեմ զանձնէս. (Ժմ.։)


Բարբարիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to hesitate, to haggle;
to be busy, embroiled, perplexed.

NBHL (1)

ԲԱՐԲԱՐԵՄ կամ ԲԱՐԲԱՐԻՄ. ἁκαιρέομαι opportuitate temporis destituor Չլինել պարապ եւ ձեռնհաս. չգտանել դիպող ժամ. կամ Պատճառել չունել զժամանակ. (ըստ յն. անժամանակիլ)


Բարգաւաճանք, նաց

See full entry →

s. pl.

increase, abundance;
profit, improvement, bloom, lustre, splendour, renown.

NBHL (1)

εὑκλεία splendor nominis, καύχημα gloriatio, εὑθυμία laetitia animi Պերճութիւն անուան. պարծանք. մեծանունութիւն. փառաւորութիւն. աճումն փառաց եւ պատուոյ. շուք. շքեղութիւն. զուարթութիւն.


Բարգաւաճիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to increase, to flourish, to be in repute, in honour, in vogue, to profit, to improve.

NBHL (2)

Բարգաւաճ լինել. պանծալի եւ արգոյ կամ մեծանուն գտանիլ. մեծանալ. աճել. ծաղկիլ. զուարթանալ. ճոխանալ. փառաւորիլ.

Որ ինչ միանգամ ոք բարուեանց ասիցէ վերաբերումն, սիրելեացն մերձաւորութեամբ յարդարեալ բարգաւաճին։ Զբարգաւաճեալ պատիւ թագաւորութեանն։ Բարգաւաճեալք ցուցանին (մեծատունք, կամ իմաստունք, կամ առաքինիք)։ Աշխարհագովութեամբ յաւէտ բարգաւաճեալ։ Ի բարգաւաճելի նահատակութիւնս. (Պիտ.։)


Բարդեմ, եցի

See full entry →

va.

to accumulate, to hoard;
to bind up;
to compound, to conjoin.

NBHL (3)

Առնելն՝ զամենայն օգուտս հոգեւորականս յինքեան բարդեալ ունի. (Սարգ. յկ. ՟Է։)

Բազում ախտս բարդեցեր քեզ։ Ինքն իւր բարդ է վիշտս, որ ցուցանէ զանձն իմաստուն. (Վրք. հց. ՟Բ. ՟Ժ՟Զ։)

Եօթնն յինքն բարդեալ՝ ծնանի զյիսունն, միով պակասեալ. (Ածաբ. պենտեկ.։)


Բարեաւ

See full entry →

adv.

well, right;
safely;
— եկիք, be welcome;
— նմա՜, adieu ! — մնալ ասել, to bid farewell, to take leave;
to renounce, to forsake.

NBHL (1)

Երկրաքարշ մտօք ի ստացուածսն ունի զյոյսն, թէ զսոսա ունելով՝ բարեաւ եմ, եւ ի զրկելն՝ չարեաւ. (Լմբ. առակ.։)


Բարեբախտ

See full entry →

adj.

fortunate, lucky;
prosperous, happy, favourable, propitious.

NBHL (2)

εὑτυχής, εὑδαίμων secunda fortuna utens, fortunatus, felix, faustus որ եւ ԲԱՐԵԲԱԽՏԻԿ. ԲԱՐԵԲԱՂԴ. ԲԱՐԵԲԱՍՏ. Որ ունի զբարի՝ այսինքն զյաջող բախտ. բարերջանիկ. բախտաւոր.

Հաստատուն կայցէ մնասցէ բարեբախտ կեալն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Բարեբախտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fortune, happiness, prosperity, chance, destiny.


Բարեբաղդ

See full entry →

cf. Բարեբախտ.

NBHL (1)

Իբր զխաչին տէրունի նշան բարեբաղդ պանծալի. (Նար. ՟Ժ՟Ա։)


Բարեբանեմ, եցի

See full entry →

va.

to bless, to praise.

NBHL (4)

Բարեբանելն, եւ բարեբանիլ յայնմանէ՝ որ զհաստատութիւնն ունի բոլորեցունց. (Փիլ. լին.։)

Սիրելիք բազմաց, եւ բարեբանեալք յամենեցունց. (Իգն.։)

Ի տէրունականս երանութենէ բարեբանի հեզն. (Շ. մտթ.։)

Զքեզ բարեբանեմք Աստուած հարցն մերոց։ Զքեզ բարեբանեն մանկունք եկեղեցւոյ. եւ այլն. (Շար.։)


Բարեբաշխ

See full entry →

adj.

beneficent, bounteous, that does good, liberal.

NBHL (1)

Իւղոյն բարեբաշխ բացատրութեամբ ի մասունս եօթանց առաջադրութեանց գնդիցն վառելոց. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Բարեբաստ

See full entry →

cf. Բարեբախտ.

NBHL (1)

Զանիրաւութիւն եւ զամբարհաւաճութիւն ունելով՝ ոչ արդեօք բարեբաստ է, այլ եղկելի լինել հաւաստի. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)


Բարեբաստութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Բարեբախտութիւն.

NBHL (2)

Սահման բարեբաստութեան՝ Աստուծոյ մերձաւորութեան գալուստ է։ Սկիզբն եւ վախճան բարեբաստութեան՝ կարե՛լ զԱստուած տեսանել է։ Որում բաւական եղեւ զհայրն եւ զարարիչն տեսանել, ի բուն ի ծայր բարեբաստութեան գիտասցէ յառաջ անցեալ. (Փիլ. ստէպ։)

Բոլոր կենցաղոյս բարեբաստութիւն։ Այսդունակ յաջողեալ բարեբաստութեամբ։ Զդրացեաց զերջանիկ տեսանելով զբարեբաստութիւնս. եւ այլն. (Պիտ.։)


Բարեբարոյ, ի, ից

See full entry →

adj.

goodnatured, good-tempered, civil, benign, affable, kind.


Բարեբողբոջ

See full entry →

adj.

that has good suckers, shoots or sprouts.

NBHL (1)

Որ ունի զբարի բարի բողբոջս. գեղեցկապէս բողբոջեալ. քաջընձիւղ. աղէկ ճղեր դուրս տուօղ, ուռճացած.


Բարեբոյս

See full entry →

adj.

that produces good fruit fruitful;
good-natured.

NBHL (1)

Թողու զաւակ մի բարեբոյս Լիպարիտ անուն։ Ունէին սոքա բողբոջք բարեբոյս զաւակաց. (Օրբել.։)


Անսպի

See full entry →

adj.

unscarred.

NBHL (2)

Որ չունի սպիս, վէրս, նշան վիրաց. անարատ. ամբիծ. եարասըզ, զէրէսիզ, փերէսիզ, լեքեսիզ.

Ի բերանոյ առիւծուն զգառինս իւր ապրեցոյց անսպի եւ անվնաս. (Վրք. հց. ձ։)


Անստին

See full entry →

adj.

without breast or udder;
without milk.

NBHL (1)

ԱՆՍՏԻՆ հնչեալ ԱՆԸՍՏԻՆ. Ոյր ոչ գոն կամ չեւ են ի վեր երեւեալ եւ լցեալ կաթամբ ստինք. ծիծ՝ կամ կաթ չունեցօղ.


Անստուեր, աց

See full entry →

adj.

unshadowed, unclouded, clear, light.

NBHL (1)

Ճեպէր ի կիսագունդն անստուեր. (Լաստ. յիշ.։)


Անստութիւն, ութեան

See full entry →

s.

veracity, without falsehood.

NBHL (1)

Արժա՛ն է ընդունել զանստութիւն մտացն խոստովանեցելոյ։ Իմացեալ լինի ոչ դուզնաքեայ եւ յայլոցն անստութեամբ եսովպոս. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. լիւս.։)


Անսրբութիւն, ութեան

See full entry →

s.

uncleanness, impurity.

NBHL (1)

Ոչ իւիք ունելով անսրբութեան վարս։ Անսրբութեանն զսրբութիւնն ի ներքս ամբարել. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա. ՟Ի՟Գ։)


Անվախճան, ից

See full entry →

adj.

endless, eternal.

NBHL (3)

ἁτελεύτος. fine carens, ἁκατάλυτος, αίδιος , ἁνήσυτος. perpetuus, aeternus, qui perfici non potst, sempiternus. Որոյ չիք վախճան. անվախճանելի. անկատարած. եւ անկատարելի, անեզր. անանց. անլուծանելի. մշտնջենաւոր. վերջ չունեցօղ, որ լմննալիք չունի. սօնսուզ. նիհայէթսիզ.

Գիր համարոյն ... անվախճան կատարած յաւուրս քառասուն ձգտէր. (՟Գ. Մակ. ՟Դ. 12.) յն. զանկատար առեալ կատարած։

Անվախճան հատուցմունք, կամ արքայութիւն. կամ կորուստ, պատուհաս. նախատինք. սպանդ, վիշտ. (Ագաթ.։ Փարպ.) (Նար.։)


Անվայելուչ

See full entry →

cf. Անվայել.

NBHL (1)

Անվայելուչ խենեշութիւն, կամ պատահմունք, կամ յարձակումն. (Նար. ՟Ղ՟Բ։) (Իգն.։)


Անվաստակ

See full entry →

adj. adv.

indefatigable;
idle, lazy;
without fatigue.

NBHL (1)

Որդի ակնունելով ժառանգել զհայրենիսն՝ ի բանից ծնողին, անվաստակ է յաշխատելն եւ ի շինելն զնոյն. (Լմբ. սղ.։)


Անվար

See full entry →

adj.

uncultivated.

NBHL (2)

Իբր Ոչ վարեալ կամ չհերկեալ եւ ոչ ցանեալ. վարուցան չեղած, չբանած. գըր. եապանի. կամ Անվայր, որպէս Անշէն, եւ որպէս Չունօղ զտեղի կամ զպէտս կարեւորս. (զի տարտամ են գրութիւնքս, եւ իմաստքս առաջիկայ.)

Զանվար եւ զապառաժուտ դաշտսն մարգաւէտ արարեալ՝ երփնատունկ ծառօք ծաղկեցուցեր. (Կեչառ. յաղեքս.։)


Անվաւեր

See full entry →

adj.

invalid, null, illegal, insufficient;
apocryphal;
— առնել, to invalidate.

NBHL (2)

ἅκυρος, irritus, οὑκ ἁξιόπιστος, fide non dignus, ἁβέβαιος, inconstans, invalidus, παραλειπτέον, rejiciendum. Ապախտ. ընդունայն. ոչ արժանահաւատ. անհաստատ. անոյժ. անզօր. տկար. անընդունելի. ոչինչ. մերժելի. ի դերեւ ելեալ. (լծ. պ. պավեր, հաւատալի). պադալ, գարարսըզ, գուվվէթսիզ.

invalidum, non valens. ասի ըստ իրաւաբանից՝ Յոչինչ գրելին. ի դերեւ ելեալն. ընդունայն. որ չանցնիր, բան չի սեպուիր, փուճ. կեչմէզ, պադալ, պօշ.


Անվեհեր

See full entry →

adj. adv.

intrepid, fearless, courageous, bold;
intrepidly, fearlessly, boldly.

NBHL (1)

Անվեհեր մատուցանէ զիւր պատուիրանապահսն յիւր բնութիւնն։ Առաջի ամենեցուն անվեհեր քարոզել. (Ագաթ.։)


Անվերակացու

See full entry →

adj.

without inspector, without superintendent.

NBHL (3)

ἁπροστάτευτος. rectore et adjutore carens, desertus. Որ չունի զոք վերադիր. անհոգաբարձու. անտերունչ. անոք. անտեսուչ. անառաջնորդ. անտէր.

Անտէրունչ եւ անվերակացու. (Լաստ. յիշ.։)

Զայլն ամենայն (մասունս զոհին) թողուլ աննուէր եւ անվերակացու. (Սարկ. լուս.։)


Անվերարկու

See full entry →

adj.

without cloak or mantle.

NBHL (1)

Որ չունի զվերարկու, կամ զծածկարան անկողնոյ. անհանդերձ. մերկ. վրան լաթ չունեցօղ.


Անվերնագիր

See full entry →

adj.

without title or inscription.

NBHL (1)

ասի եւ ԱՆՎԵՐԱԳԻՐ. ἁνεπίγραφος. inscriptione, vel titulo carens. Որ ոչ ունի զվերնագիր կամ զտիտղոս.


Անվթար

See full entry →

adj. adv.

exact, precise, perfect;
exactly, precisely.

NBHL (1)

Անվթար միշտ եւ անշարժապէս ունելով զիւրեանց հաստատութիւն։ Յիւրոցն անշարժս եւ անվթարս գոլ. (Դիոն.։)


Անվթարելի

See full entry →

cf. Անվթար.

NBHL (1)

Զանվթարելին հաստատեալ ունի յինքեան բնութիւն. (Պիտ.։)


Անվթարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

exactness.

NBHL (1)

Արքունի պողոտայս առ անվթարութիւն ոգւոց բաղձացեալք (յն. բաղձացելոց) միշտ լաւագոյն գնացիցն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Անվիշտ

See full entry →

adj.

without pain, that has nothing to suffer.

NBHL (2)

Անվիշտ ունին յազատութեանն զհամարձակութիւնն. (Յճխ. ՟Է։)

Ո՛չ է անվիշտ տէրունական հրամանացն լռութիւն. (ՃՃ.։)


Անվնաս

See full entry →

adj. adv.

harmless, innocent, innoxious;
unhurt, undamaged, safe and sound;
harmly.

NBHL (1)

ἁθῷος, ἁναίτιος. inocens. Որ ոչն ունի զվնաս յանցաւորութեան. անմեղ. անմեղադրելի. անարատ. սուլսուզ.


Անվնասելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

not liable to injury.

NBHL (2)

Զտէրունիսն սիրել, եւ անվնասելի պահել. (Սարգ. յկ. ՟Ժ։)

Ոչ վնասօղ. որ չունի վնասել.


Անվստահ

See full entry →

adj.

distrustful, suspicious;
— լինել, to distrust, to suspect.

NBHL (1)

Անվստահ զսիրտ ամենեցունց կացոյց. (Յհ. կթ.։)


Անվրդով

See full entry →

adj. adv.

untroubled, tranquil;
peacefully, quietly.

NBHL (1)

Հիմունք եկեղեցւոյ անվրդով մնացեալ կանգնէին. (Յհ. կթ.։)


Անտանելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

insupportable, intolerable, heavy, burdensome;
incomprehensible, inconceivable.

NBHL (4)

Անուրս ծանունս եւ անտանելիս. (Նար. ՟Ի։)

intolerabilis, molestus. Անբերելի, այսինքն անըմբռնելի. անկարելի. ծանր. եւ Դժուարին. անհնարին. չէքիլմէզ. թէհամմիւշ օլունմազ. գապիլսիզ.

ἁχώρητος, ἁνεκχώρητος. qui capi, comprehendi non potest, immensus. Անըմբռնելի, անպարունակելի, անպարագրելի, անչափ, անհնարին.

Որ անտեսնելին է, եւ փառս ունի անտանելի. (Փիլ. յովն.։)


Անտամուկ

See full entry →

adj.

without moisture, dry.

NBHL (1)

ἅνικμος. humoris expers. Անմասն ի տամկութենէ կամ ի հիւթոյ խոնաւութեան. թացութիւն չունեցօղ, չոր. գուրու.


Անտառախիտ

See full entry →

s. adj.

strong, tough;
thick;
bushy;
woody.

NBHL (1)

Անդ եգիտ այրս ամուրս անտառախիտս. (Բ. Մակ. ՟Բ. 5.) յն. զտուն անձաւաձեւ, եւ զտաղաւար։