Definitions containing the research հեց : 380 Results

Մեծաշահ

See full entry →

adj.

very profitable, advantageous, lucrative.

NBHL (1)

πολυκερδής multum quaestuosus, multum lucri adferens. Շահաւէտ. բազմաշահ. շահեցուցիչ օգտակար. խիստ շահաւոր.


Մեծարգոյ

See full entry →

adj.

very respectable, estimable, reverend, venerable;
— լինել, to be held in high esteem, to enjoy the esteem of, to be much esteemed by;
— առնել, cf. Մեծարեմ.

NBHL (1)

Որ ընչիւքն են թաթաւուչ, նոքին բարգաւաճեալք ցուցանին, եւ մեծարգոյք առ սիրելիս անյաղթ՝ ողորմութեամբ քո պահեցեր (զթագաւորն հեթում). (Տաղ.։)


Մեղմ, ոյ, ով

See full entry →

adj. adv.

soft, mild, gentle, agreeable, tranquil;
—, —ով, softly, mildly, gently, agreeably.

NBHL (1)

Մեղմով խօսել, յայտնել, ուսանել, սփոփել, խոնարհեցուցանել. (Ոսկ. գաղ.։ եւ Ոսկ. մ. ՟Ա. 2։ ՟Բ. 5։ եւ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 28։)


Հոսեմ, եցի

See full entry →

vn.

to shed, to spill, to pour out;
to flow, to fall, to drop;
to gush, to stream, to run;
to scatter, to disperse;
to winnow, to fan;
to precipitate;
— յորդաբուխ արտօսր, — իբրեւ զհեղեղ զարտասուս, to shed tears abundantly, in torrents;
— հողմոյ, to cast to or throw to the winds;
cf. Հոսիմ.

NBHL (1)

Որ ոչ թողեր հոսել վիմին՝ ի խոր մեղաց անդնդային։ Զոր պահեցեր ի հոսելոյ, եւ կանգնեցեր ի գլորելոյ. (Յիսուս որդի.։ Շար.։)


Հպարտ, ից, աց

See full entry →

adj.

proud, arrogant, haughty, lofty, lordly, overbearing, imperious, supercilious, vain.

NBHL (1)

Զամենայն հպարտս խոնարհեցո՛։ Ի վերայ ամենայն հպարտից եւ ամբարտաւանից։ Ես ի վերայ քո՝ ի վերայ հպարտիդ։ Խիստն եւ յանդուգն եւ հպարտն ժանդ կոչին։ Մարդիկ անձնասէրք, հպարտք, ամբարտաւանք։ Ա՛յ սէգ, հպարտ եւ ամբարտաւան.եւ այլն։


Հրապարակագոյժ

See full entry →

adj.

made public, published, divulged every where, rumoured abroad;
— առնել, to publish, to make known far and wide, to divulge, to noise or rumour abroad;
— լինել, to become public, to take wind, to be published, divulged.

NBHL (1)

Խորհեցաւ լռելեայն արձակել զնա, ոչ համարձակեալ հրապարակագոյժ առնել զնորայն. (Բրս. ծն.։)


Հրդեհեմ, եցի

See full entry →

va.

to burn, to kindle, to set fire to.

NBHL (1)

Տոչորեալ հրդեհեցան։ Հալեալ հրդեհին։ Հագագին դուռն հրդեհեալ. (Յճխ. ՟Ի։ Նար. ՟Հ՟Թ. եւ ՟Ի՟Գ։)


Ձաղ, ու

See full entry →

s.

derision, mockery, jeering, laughter, laughing-stock;
— առնել, to taunt, to rally, to scoff, jeer or laugh at, to mock, to make game or sport of, to turn into ridicule, to make laughing-stock of, cf. Ձաղեմ;
— լինել, to make a fool of oneself, to expose oneself to the laughter of every body, to be laughed at, to be the laughing-stock of.

NBHL (1)

Խորհեցաւ առնել զնա ձաղ ժողովրդեանն. (Եփր. թագ.։)


Ձեռագործ, աց

See full entry →

adj. s.

made with hands, manual, artificial;
manufacturing, mechanical;
manufacture, handiwork.

NBHL (1)

Ի ձեռագործս քո խորհեցայ։ Սղ. (՟Հ՟Զ. 54։)


Ձեռնարկեմ, եցի

See full entry →

vn.

to put one's hand to, to undertake, to try, to attempt;
to lay hands on, to make an attempt, to attack, to encroach;
to argue, to reason, to dissert, to descant.

NBHL (1)

Խորհեցան նոքա ի զէնսն ձեռնարկել. (Նոննոս.։)


Մածուած, ոյ

See full entry →

cf. Մածումն.

NBHL (1)

Ընդ հովանաւոր մածուածով լատիւն յեցեալ պահեցան։ Նախ քան զկառուցանել զլոյծդ մածուած վերջնում վարագուրիդ. (Նար. ՟Ձ՟Ե. եւ ՟Լ՟Գ։)


Մահարձան, աց

See full entry →

s.

monument, tomb;
tower, turret;
castle-keep, keep, donjon;
bulwark, bastion.

NBHL (1)

Զգուշացեալք մահարձանացն՝ պահապանք պարսպացն են. եւ մահարձանք (լս. արպահ) են, որ ի գլուխ պարսպաց արձանքն, զոր մարտկոց, եւ ոմանք նետակալ կոչեն։ Բայց գտի ի գիրս ուրեմն՝ առեալ ի դէմս գերեզմանին քրիստոսի ... պահեցէ՛ք զմահարձանն, զգերեզմանն՝ որ էր փորեալ ի վիմէ. (Գէ. ես. ի Սարգսէ.։)


Մանրամասն, սանց

See full entry →

s. adj.

small part or portion, particle;
mosaic;
minute, detailed;
exact, particular;
— կոտորել, to pound, to beat small, to triturate;
ի — մասունս պարապել, to apply oneself to particulars;
հանճար ամփոփեալի —մասունս, limited intelligence;
միտք ցնդեալ ի —մասունս, a mind lost in details.

NBHL (1)

Եւ յ՛ռեկացն (ի ճեղքուածոց) մանրամասնից ճահեցուցանէ հանդէպ ճակատուն. (Մագ. ՟Ի՟Ը։)


Նենգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fraud, trick, artifice, craftiness, slyness, cheating;
duplicity, deception, trickery, knavery;
disloyalty, perfidy, felony, treason;
swindling, roguery.

NBHL (1)

Եկն եղբայր քո նենգութեամբ, եւ առ զօրհնութիւնս քո։ Պատասխան ետուն նենգութեամբ, եւ առ զօրհնութիւնս քո։ Պատասխանի ետուն նենգութեամբ։ Նենգութեամբ կալցին զՅիսուս, եւ սպանցեն։ Ամենայն բարեկամ նենգութեամբ գնայ։ Որովայան նորա կրեսցէ զնենգութիւն։ Շրթունք քո մի՛ խօսեսցի զնենգութիւն։ Զնենգութիւն զօրհանապազ խորհեցան։ Առաջնորդք են ամպարիշտք նենգութեանց։ Յայտնեցաւ սօղոսի նենգութիւնն նոցա։ Ի նենգութեանց հրէից։ ԱԶգ եղեւ ինձ նենգութեան յայրդ լինելոյ ի նոցանէ.եւ այլն։


Ներտրամադրական

See full entry →

cf. Ներտրամադրեալ.

NBHL (1)

Եւ է ներտրամադրեալ բանն՝ շարժումն անձին, որ ի խորհեցողականին եղեալ առանց իրիք արտաձայնութեան. (Պիտառ.։)


Ներտրամադրեալ

See full entry →

adj.

inward, innate, inborn;
— բան, idea, thought, conceit.

NBHL (1)

Եւ է ներտրամադրեալ բանն՝ շարժումն անձին, որ ի խորհեցողականին եղեալ առանց իրիք արտաձայնութեան. (Պիտառ.։)


Ներքին, քնոց

See full entry →

adj.

interior, internal, inner;
intestine;
intrinsic;
intimate, cordial;
underground, subterranean;
— անկիւն, internal angle.

NBHL (1)

Զներքինն առնել դարձեալ վերին, եւ ըզվերինն առնել ստորին։ Խոնարհեցո՛ զմիտս իմ ներքին, զի բարձրացայց շնորհիւ քոյին (որ հայի եւ ի նշ. (ա). Յիսուս որդի.։)


Ներքոյ

See full entry →

adj. prep. adv. s.

under, nether, lower;
—, ի —, under, below, beneath;
in, within, through, inwardly, inside;
ի — արկանել, to subdue;
ի — կացեալ, անկեալ, subject, submissive, dependent, cf. Հպատակ;
պատել ի —, to line, to cover on the inside;
—ք, the inside, interior.

NBHL (1)

Խոնարհեցուսցուք զպարանոցս մեր ի ներքոյ քաղցր լծոյն քրիստոսի, եւ զթիկունս մեր ի ներքոյ թեթեւ բեռանցննորա. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Գ։)


Նկուն

See full entry →

adj.

vanquished, conquered, humbled, lowered, abased, depressed;
base, abject, vile, low, contemptible, mean, poor, little, ignoble;
— առնել, to conquer, to subdue, to bear or break down, to humble, to depress, to abase, to weaken, to harass, to mortify, to humiliate;
— լինել, to be conquered, overcome, humbled, abased, worsted, to succumb, to yield to.

NBHL (1)

Ի նկուն անդր իջեալ խոնարհեցարուք դուք, զի յայս ամենայն բամբասանս եկիք դուք դորա. (Եփր. ՟ա. կոր.։)


Նշանագիր, գրաց, գրոց

See full entry →

s.

character, letter;
register, archives;
secretary;
cipher;
signature, paraph, flourish;
—ք, alphabet;
elements, rudiments;
—ք եգիպտականք, hieroglyphs.

NBHL (1)

Զոր ի ձեռն սակաւ նշանագրացս խնդրեմ ի ձէնջ, շնորհեցէ՛ք ինձ. (Ածազգ. ՟Է։)


Նշաւակ, աց

See full entry →

s. fig.

mark, butt, aim, target;
— or առակ —ի, spectacle, butt, object of derision, laughing-stock;
առակ —ի կացուցանել, յառակ —ի դնել, to expose to the mockery or contempt of the people, to set up to public ridicule;
տեսիլ —ի լինել, to make a show of oneself, to make oneself ridiculous to everybody;
— լինել, կալ, գտանիլ, to become an object of opprobrium, to be a prey or victim to ignominy, to be exposed to dirision;
— կալ կշտամբանաց, to be exposed to the darts of reproach or rebuke;
եդին զիս — իւրեանց, they regarded me with horror, or as an abomination;
եղիցին դիակունք — ընդ երեսս դաշտաց, the carcasses shall lie as dung upon the open field;
— եղէ ես բազմաց, I was as a wonder unto many;
cf. Առակ;
— ի նետաձգութիւն, skilful in archery.

NBHL (1)

Պահեցան նոքա, զի եղիցին ի տեսիլ նշանակի (կամ նշաւակի՝ ի տեսլարանի յաղթանակաց) քան զայլ ժողովուրդն. զի սատակեսցին ի տեսիլն նշաւակի ի սուր եւ ի գազանս. (Եւս. պտմ. ՟Գ. 7։)


Նշկահեմ, եցի

See full entry →

va.

to rise, to rise against, to revolt, to rebel, to mutiny, to rise in insurrection;
to reject, to despise;
— զոք, — ի ներքուստ ձեռին ուրուք, to shake off the yoke, to free or rid oneself from another's domination.

NBHL (1)

Նշխահեաց մովաբ զԻսրայէլ։ Նշկահեաց արքայն Մովաբու զարքայն Իսրայէլի։ Արքայ Մովաբու նշկահեաց զիս։ Նշկահեաց եդոմ ի ներքուստ ձեռին Յուդայ։ Նշկահեաց զարքայն Ասորենստանի, եւ ոչ ծառայեաց նմա։ Յո՞ յուսացեալ նշկահեցեր զիս։ Նշկահեաց Սեդեկիա զարքայն բաբելացւոց. (՟Դ. Թագ.։)


Նորագիւտ

See full entry →

adj.

new-fangled, newly invented or discovered, new, recent, modern.

NBHL (1)

Շնորհեցէք ինձ զնորագիւտ կեանս. (Ոսկ. ի բէթհեզդա.։)


Նուաստացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to humble, to abase, to lower, to degrade, to disparage;
— զանձն, to humble or degrade oneself.

NBHL (1)

ταπεινόω, ὐφίημι humilio, submitto, demitto, dejicio. Խոնարհեցուցանել. ցածուցանել. ի վայր իջուցանել. ընդ վայր հարկանել. զընկենուլ.


Նօթութիւն, ութեան

See full entry →

s.

hunger;
fast, fasting.

NBHL (1)

որ եւ ռմկ. անօթութիւն. ἁσιτία jejunium δίαιτια dieta. Անսուաղութիւն. ծոմապահութիւն. պահհեցողութիւն. պահք. չափաւորութիւն ի կերակուրս. սակաւապիտութիւն. ծոմ.


Շահաւետիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Շահիմ.

NBHL (1)

ՇԱՀԱՒԵՏԻՄ եւ ՇԱՀԱՒԵՏԵՄ. Շահել. օգտիլ. եւ Շահեցուցանել. յարգել.


Շահաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

to gain, to obtain, to acquire, to purchase;
to buy.

NBHL (1)

ՇԱՀԱՒՈՐԵՄ ՇԱՀԱՒՈՐԻՄ. Շահել, ստանալ. դնել. շահեցուցանել. շահ առնել՝ լինել. օգտել. օգտիլ.


Շահեմ, եցի

See full entry →

va.

to cause to gain or profit.


Շահիմ, եցայ

See full entry →

vn. fig.

to gain or profit by, to make a profit, to draw an emolument from;
to obtain, to win, to carry away or off;
բազումս —, to gain much, to make a great profit;
— զկեանս, to escape, to save oneself from peril;
— զմահ, to escape death, to have a narrow or hair breadth escape;
— զվիշտս եւ զվնաս, to avoid this harm and loss, not to suffer, to escape suffering;
— զոք, to edify, to set a good example;
չիք ինչ շահելոյ, there is nothing to be gained.

NBHL (3)

κερδαίνω, κερδέω lucror, lucrifacio, quaestum facio πορίζω , ἑμπορεύομαι, ἑμπολάω mercor, ngotior διαπραγματέω, περιποιέομαι comparo, acquiro եւ այլն. (լինի եւ շահեցին. շահեսցեն. շահիցեմք, շահիցեն. զոր չէ պարտ շփոթել ընդ Շահեմ, եցի). Շահ գտանել կամ առնել. շահաւորիլ. ստանալ. օգտիլ. վաստըկիլ, շահ ընել, օգուտ տեսանել, ընել.

Գործեաց նոքօք, եւ շահեցաւ այլ եւս հինգ։ Հինգ այլ եւս քանքար ի վերայ շահեցայ։ Զաշխարհ ամենայն շահեսցի։ Շահեցար զեղբայրն քո։ Զի զՔրիստոս շահեցայց։ Զբազումս շահեցայց.եւ այլն։

Բնակեցէ՛ք, եւ շահեցարու՛ք ի դմա։ Բնակեսցեն, եւ շահեսցեն ի սմա։ Պա՛րտ է ասեն՝ ուստի՛ եւ իցէ, թէպէտեւ ի չարեաց իցէ, շահել ինչ։ Յամենայն ի վաճառս մեր շահեսցուք։ Շահեա՛ դու զորդիս սպանելոց. եւ այլն։


Որ, ոյ, ով

See full entry →

pron.

who, which, what, that;
որ միանգամ, որ ոք, who, whoever, whosoever;
որք միանգամ, all they who;
որ ինչ, what;
which;
all that;
whatever;
այրն որ գայ, the man who is coming;
զոր դու գտեր, what you have found;
եւ որ չար եւս է, որ չար քան զամենայն է, and what is worst of all;
այրն զոր եմ սիրեմ, the man whom I love;
չգիտէ զոր գործէն, he does not know what he is doing;
յորմէ, whence, therefore;
որ եւ իցէ, whoever, whosoever;
any thing whatever, aught;
որ զինչ եւ իցէ, whatever or whatsoever it may be;
be that as it may;
ընտրեա զոր եւ կամիս, choose which you please;
որոյ աղագաւ, for this reason;
որ բարիս գործէ, գտցէ զբարիս, who acts well will be rewarded;
որ խնդրէ՝ առնու, he who asks will receive;
ժողովեցին որ շատ եւ որ սակաւ, some have gathered much, some little;
հանապազօր մեղանչեմք՝ որ խորհհրդով, որ բանիւ, we continually sin either in thought or word.

NBHL (1)

Արարին ընդ նա՝ զոր ինչ կամեցան։ Ուսուցէ՛ք նոցա պահել զամենայն, որ ինչ պատուիրեցի ձեզ։ Պատմեա՛ նոցա, որ ինչ միանգամ տէր արար քեզ։ Զոր ինչ խնդրիցէք յանուն իմ, արարից զայն։ Զոր ինչ ծախեսցես ի դա, հատուցից քեզ։ Որ զի՛նչ ասիցէ ձեզ, արասջիք։ Պատմեաց համան՝ որ զինչ անց ընդ նա։ Վասն ամենայնի որ ինչ կամէր, եւ որ զինչ խորհեցաւ.եւ այլն։


Որ

See full entry →

conj.

that;
որ զի, that, in order that, so that;
since, as;
կարծեմ որ գայ, I believe that he will come;
որ թէպէտեւ նոքա վեհք են, although they are superior.

NBHL (1)

Արարին ընդ նա՝ զոր ինչ կամեցան։ Ուսուցէ՛ք նոցա պահել զամենայն, որ ինչ պատուիրեցի ձեզ։ Պատմեա՛ նոցա, որ ինչ միանգամ տէր արար քեզ։ Զոր ինչ խնդրիցէք յանուն իմ, արարից զայն։ Զոր ինչ ծախեսցես ի դա, հատուցից քեզ։ Որ զի՛նչ ասիցէ ձեզ, արասջիք։ Պատմեաց համան՝ որ զինչ անց ընդ նա։ Վասն ամենայնի որ ինչ կամէր, եւ որ զինչ խորհեցաւ.եւ այլն։


Որթ, ու, ուց

See full entry →

s.

calf, (pl. calves);
— դիեցիկ, sucking calf;
միս —ու, veal;
— խորովեալ, roast veal;
մորթ —ու, calf-skin;
cf. Քեցեմ;
— եղանց, fawn, young deer;
— ծովային, seal, sea-calf;
cf. Փոկ;
— ոսկի ձուլածոյ, golden calf.

NBHL (1)

Որթ մի մատաղ եւ բարի։ Զորթն՝ զոր հասոյց։ Զոհեցին զոհս փրկութեան աստուծոյ՝ որթս։ Ուլս ի հօտից, եւ որթս դիեցիկս յանդւոց։ Արար որթ ձուլածոյ.եւ այլն։


Յաղագս

See full entry →

prep.

for, on account of, for the sake of, in consideration of.

NBHL (1)

Խոնարհեցար ի բարձանց եւ առեր մարմին ի կուսէն յաղագս անկելոյն յանլուծիչ կենաց բանսարկուին խաբմամբ։ Լեղեաւ կերակրեցար յաղագս անկելոյն ի ճաշակմանէ մահաբեր պտղոյն. (Շար.։)


Յաղթանակ, աց

See full entry →

s. adj. adv.

prize or premium, palm, laurels;
triumph, victory;
reward, recompense;
triumphant;
—աւ, triumphantly, in triumph;
— տանել, to obtain a triumph.

NBHL (1)

Որ շնորհեցեր մեզ յաղթանակ ընդդիմամարտութեան. (Շար.։)


Յանդգնագործ

See full entry →

cf. Յանդգնարար.

NBHL (1)

Իբրեւ զմոլորեցուցիչ եւ զյանդգնագործ խորհեցաւ մատնել զնա. (Ոսկ. գծ.։)


Յանդիմանութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig.

reprehension, reprimand, admonition, correction, reproach;
invective, scolding, chiding;
representation, exposition;
proof, demonstration, manifestation, statement;
ջուր յանդիմանութեան, bitter water;
the waters of bitterness.

NBHL (1)

Դատապարտք եղեն յանդիմանութեանց։ Յանդիմանութեանց իմոց ոչ անսայիք։ Արհամարհեցին զյանդիմանութիւնս իմ։ Եղեւ ի յանդիմանութիւն մտաց մերոց։ Ջուրն յանդիմանութեան (յայտնիչ գաղտնի յանցանաց).եւ այլն։


Յանցանեմ, ցեայ, ցուցեալ

See full entry →

vn.

to commit a fault, error or crime;
to transgress, to trespass, to sin;
to fall in error, to fail, to do amiss, to stumble, to go astray;
to abuse, to offend, to give offence, to wrong, to injure;
cf. Թեթեւ.

NBHL (1)

Յանցեան, եւ արհամարհեցին զիս։ Եթէ յանցանիցէ կին իւր։ Եթէ չիցես յանցուցեալ առ արամբ քով. յանցուցեալ իցէ կին։ Ամենայն որ յանցանիցէ, եւ ոչ կայցէ ի վարդապետութեանն Քրիստոսի։ Վասն յանցանացն իւրոց՝ զոր յանցեաւ Տեառն։ Յանցեան որդիքն Իսրայէլի յանցանս։ Զի՞նչ են յանցանքդ այդոքիկ՝ զոր յանցեայք առաջի Տեառն. եւ այլն։


Ուխտ, ից

See full entry →

s.

vow;
wish, desire, prayer;
compact, covenant, agreement;
alliance, pact, treaty;
order, congregation, community;
clergy, churchmen;
pilgrimage;
— աղի, everlasting covenant;
—ք եւ դաշինք, conditional promise, alliance;
մատեան —ի, Holy Writ, the Bible;
տապանակ —ի, the ark of the Covenant;
հին եւ նոր —, the Old and the New Testaments;
— հաւատացելոց, Christians;
— եկեղեցւոյ, մանկունք —ի, clergy;
— կանանց, nunnery;
—ի տեղիք, holy places, sanctuaries, relics;
պարզ, հրապարակական, անլուծանելի —, simple, solemn, indissoluble vow;
անխորհուրդ, անխոհեմ —, indiscreet, imprudent vow;
— դնել, to make a vow, vows;
— դնել ողջախոհութեան, to make a vow of chastity;
—ս կռել հրապարակաւ, to make a solemn treaty;
— դնել or յ— մտանել ընդ ումեք, to make a treaty, or an alliance with any one, to be in treaty for;
կնքել — հաշտութեան, — հաստատութեան առնել, to make peace;
կալ յ—ին, to remain faithful to one's vow;
կատարել զ—ն, to accomplish one's vow;
անցանել զ—իւ, ջրել զ—ն, ապախտ առնել զ— իւր, to break or violate one's vow;
տնօրինել զ—ն, to dispense with or exempt from a vow;
—իւք խնդրել, to desire ardently, to long for eagerly;
երթալ յ—ս, to go on a pilgrimage;
զ—ս իմ կատարեցից, I will accomplish my vow.

NBHL (1)

Քանզի պահեցէք դուք զուխտս եւ զդաշինս՝ զոր ընդ մեզ եդիք։ Վասն ուխտիցն հաշտութեան։ Ստութիւն ինչ մտցէ ի դաշինս անդր, եւ ուխտքն եղիցին տարապարտուց։ Ե՛կ ո՛ւխտ դիցուք առ միմեանս, եւ դաշինս կռեսցուք։ Ուխտ եդեալ էր հրէից, եթէ ոք եւ այլն։ Եդին երկոքին ուխտ ընդ միմեանս. եւ այլն։ cf. ԱՂ. cf. ԱՂ ՈՒԽՏի, cf. ՈՒԽՏ ԱՂԻ։


Ուխտաւոր, աց

See full entry →

adj. s.

that has made a vow;
allied;
Nazarite;
professed (monk or nun);
pilgrim.

NBHL (1)

Կանանց ուխտաւորաց». յն. պահեցողաց. եբր. ծում։


Ուխտեմ, եցի

See full entry →

va.

to vow, to make a vow;
to take the vows, to profess;
to make or conclude a treaty, or covenant;
to confederate, to enter into a mutual obligation;
— նուէրս, to promise offerings.

NBHL (1)

Տէր աստուած մեր ուխտեաց մեզ ուխտ ի քորէբ. ոչ եթէ հարցն ձերոց ուխտեաց տէր զուխտն զայն, այլ ձեզ։ Ահա այս արիւն է ուխտին, զոր ուխտեաց տէր ընդ ձեզ։ Ուխտին՝ զոր ուխտեաց աստուած ընդ հարսն մեր։ Զվկայութիւնս նորա՝ զոր ուխտեաց նոցա, ոչ պահեցին։ Դու ինքնին ուխտեցեր մեզ։ Եւ ես ուխտեմ ձեզ, որպէս եւ հայր իմ ուխտեաց ինձ զարքայութիւն. եւ այլն։


Ուծակեր

See full entry →

adj.

vegetarian.

NBHL (1)

Իբրեւ Հիւծակեր. այսինքն Չորակեր. պահեցող.


Ուղղաբար

See full entry →

adv.

rightly, well;
sensibly, judiciously.

NBHL (1)

Ուղղաբար խորհեցաւ. (Բրս. թղթ.։)


Ուղղակի

See full entry →

adj. adv.

right;
rightly, directly;
correctly.

NBHL (1)

Հանդէպ ուղղակի զնետաձգութիւնսն հարկանել։ Դիմացն ուղղակի ճահեցուցանէ. (Մագ. ՟Ա. ՟Կ՟Ա։)


Ունկն, կան

See full entry →

s.

ear;
ունկունք, handle;
cf. Ականջ;
— դնել, մատուցանել, to give one's ear to, to lend an ear to, to listen, to hearken, to be attentive;
խօսել յունկանէ, to speak in one's ear;
to whisper;
— արկանել, to obey;
չդնել յունկան, to disobey;
զոր լուայք յունկանէ, what has been confided to your year;
եհաս յ— նորա, it reached even his ears;
— դիք, listen! attention !
cf. Թմբուկ.

NBHL (1)

Խոնարհեցո՛ առ իս զունկն քո։ Խոնարհեցուցից յառակումն զունկն իմ։ Եւ էր տեառն յայտնեալ յունկն սամուէլի։ Յաւել ինձ ունկն ի լսել։ Խօսել կամ լսել յունկանէ.եւ այլն։


Ուշ, ոյ, ի

See full entry →

s. adj. adv.

memory, remembrance;
attention;
intelligence, mind, sentiment, sense, instinct;
late;
cf. Յուշիկ;
— եւ ուրուշ, the senses;
— ի կուրծ, attentively, carefully, heedfully;
—ի —ով, with great attention, most attentively, more at leisure, diligently, carefully;
— առնել, առնուլ, ունել, դնել, to pay attention, to be attentive, to have in view, not to lose sight of;
to apply oneself to;
to mind, to take care, to be heedful or cautious, to take good heed, to be on one's guard;
to tend to, to aim at, to seek, to try, to endeavour, to strive;
յ— ածել, առնել, արկանել, to recall to mind, to remember, to remind;
cf. Յիշեցուցանեմ;
յ— գալ, լինել, զ—ով գալ, to bear in mind, to recollect, to call to mind, to remember;
յ—ի ունել, կապել, to preserve in one's memory, to have recollection of, never to forget;
— ի կուրծս առնել, to think, to meditate, to conceive or imagine the design of;
— ի կուրծս արկանել, to take a thing for serious, in earnest;
զ— եւ զուրուշ գրաւել, cf. Մոգեմ;
ընդոստուցանել զ—, to excite the attention;
— ունել յոք, to follow with the eyes;
յ— բերել, cf. Յիշեմ;
յ—ի բերել, to revive, to cause a person recover his breath, to quicken, to rouse;
— ունել, to wait;
բառնել յ—ոյ մտաց, to cause to forget, to put out of one's head;
պրծանիլ յ—ոյ յիշատակաց, to be forgotten;
յ— լինի ինձ, ինձ յ— անկանի, I do remember;
— ի կուրծս անկաւ գրել, the idea struck him to write, he conceived the idea of writing;
— ի կուրծս քաջալերէին զմիմեանս, they incessantly encouraged one another;
չէ ի յ— մտաց, he does not remember;
նմա ընդ յ—ի կապեալ, calling to his memory, reminding him;
— կալ, attention !.

NBHL (1)

Սիւքեմ ուշ եդեալ դինայի՝ սիրեաց զնա։ Ուշ եդեալ հայեսցին յիս։ Ուշ եդին խոնարհեցուցանել զիս յերկիր։ Զանձն ապրեցուցանել ո՛ւշ դիցուք։ Ուշ եդեալ ընթանամ ի կէտ կոչմանն աստուծոյ.եւ այլն։


Ուսի

See full entry →

cf. Հիւս ձեան.

NBHL (1)

Ի բազում տեղիս ուսին եկաւ, գեղ մի բնաջինջ արար։ Ահագին ուսին եկն ի վերայ վանից ... ահագին ուսին ընդ մէջ կու հերձի, եւ վանքն անվնաս պահեցաւ. (Յիշատ.։)


Ուսին

See full entry →

cf. Հիւս ձեան.

NBHL (1)

Ի բազում տեղիս ուսին եկաւ, գեղ մի բնաջինջ արար։ Ահագին ուսին եկն ի վերայ վանից ... ահագին ուսին ընդ մէջ կու հերձի, եւ վանքն անվնաս պահեցաւ. (Յիշատ.։)


Շարադասեմ, եցի

See full entry →

va.

to range, to arrange in order, to set to rights, to dispose, to put in order, to lay out.

NBHL (1)

Փոխանակ սրբոյ երրորդութեանն չորրորդութիւն խորհեցան. ստացական դէմ ընդ անստացականացն դիմաց շարադասեն. (Աթ. ՟Բ։)


Շթքեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Շքթեմ.

NBHL (1)

Սակաւիկ մի զգլուխն խոնարհեցուցեալ ի ցանկալի ի վտակս ջուրցն անուշութեան՝՝ ծայրիւք մատանց ձեռինն՝ ներքոյ ի վեր շթքելով լեզուօք իբրեւ զշունս լակեն. (Եղիշ. դտ.։)


Ոխ, ի, ոյ, ից

See full entry →

s.

rancour, inveterate hatred, resentment, concealed hate;
—ս ունել ընդ ումեք, —ս պահել ումեք, —ս ի մտի ունել, to harbour resentment, to hate, to owe or bear a grudge, to have a grudge or spite against, to bear malice or ill-will;
cf. Մթերեմ.

NBHL (1)

Պահէր եսաւ ոխս յակոբայ վասն օրհնութեանցն։ Բարկութեամբ ոխս պահէին ինձ։ Ոչ յաւիտեան պահէ ոխս։ Ոչ պահեցից ձեզ ոխս յաւիտեան։ Գուցէ ոխս ունիցի ընդ մեզ յովսէփ։ Ընդ որդւոց ժողովրդեան քոյ ոխս մի՛ ունիցիս։ Ոխս չարեաց ընկերի իւրում մի՛ ոք կալցի ի սիրտս իւր.եւ այլն։