Entries' title containing եմ : 4433 Results

Հրացանահարեմ

See full entry →

va.

to shoot;
cf. Արձակեմ զհրացան.


Հրացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to inflame, to set on fire, to burn;
to make red hot, to ignite.


Հրաւիրեմ, եցի

See full entry →

va.

to invite, to desire, to invite to a feast or assembly;
to convoke, to convene;
յառաջագոյն —, to predestine;
— ի ճաշ, to ask or invite to dinner.


Հրդեհեմ, եցի

See full entry →

va.

to burn, to kindle, to set fire to.


Հրեշտակագնաց առնեմ

See full entry →

va.

to send an embassy or a deputation;


Հրեշտակեմ, եցի

See full entry →

va.

to announce, to herald.

NBHL (1)

Որ զայսոսիկ ձեզ հրեշտակեմ. (Ածաբ. կիպր.։)


Հրետակոծ առնեմ

See full entry →

sv.

"cf. Հրետս արձակեմ."


Հրետակոծեմ, եցի

See full entry →

va.

"cf. Հրետս արձակեմ."


Հրետեմ, եցի

See full entry →

va.

to cannonade.


Հրէացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to convert to judaism.


Հրկիզեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Հրկէզ առնեմ.

NBHL (1)

Զաշտարակս նորա հրկիզեցին հրով։ Դրունք նորա հրկիզեալ հրով. (՟Ա. Եզր. ՟Ա. 55։ Նեեմ. ՟Ա. 3։)


Հրճուեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to rejoice, to divert, to amuse;
— զլսելիս, to delight the ears, to charm, to please.

NBHL (1)

Գրեթէ զայն ասեմք գոլ գեղեցիկ երաժիշտ, որ զվեհագոյնսն եւ զբաւականապէս խրատեալսն հրճուեցուցանէ. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)


Հրշտեմ

See full entry →

vn.

to fear, to be afraid.


Հրոսակեմ

See full entry →

vn.

to fall upon, to make an inroad, to invade, to sack, to plunder.


Հօտեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Յօտեմ.


Ձաբռտեմ

See full entry →

vn.

to tremble with age, to write in a trembling hand.


Ձագեմ

See full entry →

vn.

to chirp, to pip.


Ձաձեմ, եցի

See full entry →

va.

to collect, to muster, to heap up.


Ձաղակոծ առնեմ

See full entry →

sv.

to beat, to box on the ears, to slap the face;
to use harshly, to abuse to insult.


Ձաղեմ, եցի

See full entry →

va.

to laugh at, to deride, to ridicule, to mock, to jeer, to make sport of;
to put to shame, to affront, to vilify;
to lead in triumph;
to triumph, to conquer, to be triumphant, to obtain the victory;
պոմպէոս ձաղեաց երիցս, Pompey triumphed thrice.

NBHL (1)

Ձաղեցին զնա։ Քահանայապետքն ձաղէին հանդերձ դպրօքն։ Գուցէ տացեն զիս ի ձեռս նոցա, եւ ձաղիցեն. (Մտթ. ՟Ի՟Է. 31. 41։ Երեմ. ՟Լ՟Ը. 19։)


Ձաղկեմ, եցի

See full entry →

va.

to beat, to whip, to flog, to lash, to scourge, to flagellate, to discipline.


Ձայնարկեմ, եցի

See full entry →

vn.

to utter a cry, to cry, to shout, to call out;
to speak to, to address.


Ձայնեմ, եցի

See full entry →

va.

to raise one's voice, to cry out, to exclaim, to vociferate;
to call, to invite, to convoke;
to pronounce, to utter, to address, to tell, to express;
to name;
ի խրախոյս —, to encourage, to inspirit, to give heart to.


Ձանձրացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to tire, to fatigue, to trouble, to importune, to plague;
— զլսելիս, to tease, to vex.


Ձգեմ, եցի

See full entry →

va.

to stretch, to spread, to extend;
to throw, to hurl, to fling;
to shoot, to dart;
to draw;
to attract, to entice, to allure, to decoy, to lure;
to carry off, to bring, to drag, to drag along;
to take or suck in, to suck;
to inhale, to aspire, to breathe;
to lengthen out, to prolong, to protract;
*to leave;
— զօդ, to respire, to breathe;
— զաղեղն, to draw a bow;
— զնետ, to let fly an arrow, to shoot;
— զսուրն, to brandish;
to make a sword-thrust or pass;
cf. Սուր;
— զթի, to row, to impel by oars;
— զվարմ, to lay snares, to spread nets;
— զլուծ, to bear the yoke;
— զառագաստս, to sail, to unfurl or set the sails;
— զձեռն, to stretch or hold out one's hand;
յինքն —, to attract, to allure, to entice;
յինքն — զանարգանս ամենեցին, to incur the public contempt or hatred;
յանձնզցասումն ուրուք, to bring indignation or wrath upon one's head, to draw it upon oneself, to expose oneself to anger of;
— ի կորուստ, to lead to ruin or destruction;
— զկեանս, to pass one's life or days;
— զբանս, to provoke, to rouse, to excite to anger;
— առ ոք զհայհոյութեան բան, to load with insult or execration, to insult, to revile, to abuse.

NBHL (1)

Մինչեւ ցվախճան մեծ ասէ, փոխանակ ասելոյ՝ թէ հարուստ ժամս ձգեցին զխօսսն։ Զի մի՛ ձգիցեմք զժամանակս, եւ ծախիցեմք մագաղաթ. (Կիւրղ. թագ.։)


Ձգձգեմ, եցի

See full entry →

va.

to pull or haul about;
ձգձգեալ ի դատաստան, dragged from one tribunal to another.

NBHL (1)

Այր դատափետեալ, եւ ձգձգեալ ի դատաստան յամենայն երկրի. (Երեմ. ՟Ժ՟Ե. 10։)


Ձգտեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Ձգտեցուցանեմ.


Ձգտեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to stretch, to extend, to distend, to draw;
to tighten, to stiffen.

NBHL (1)

Ձկտեցուցանել զանձինս։ Ձգտեցուցանել զարմատս. (՟Բ. Կոր. ՟Ժ. 14։ Երեմ. ՟Ժ՟Է. 8։)


Ձեռագործեմ, եցի

See full entry →

va.

to make with the hand, to manufacture, to work.


Ձեռագրեմ, եցի

See full entry →

va.

to write with one's own hand;
to sign, to subscribe.


Ձեռակերտեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Ձեռագործեմ.


Ձեռակոծ առնեմ

See full entry →

sv.

cf. Ձեռակոծեմ.


Ձեռակոծեմ

See full entry →

va.

to strike with the hand, to beat with the fist.


Ձեռնագրեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Ձեռագրեմ.


Ձեռնադրեմ, եցի

See full entry →

va.

to lay hands on the head of;
to ordain, to confer the orders of the church;
to consecrate;
to anoint, to crown.


Ձեռնարկեմ, եցի

See full entry →

vn.

to put one's hand to, to undertake, to try, to attempt;
to lay hands on, to make an attempt, to attack, to encroach;
to argue, to reason, to dissert, to descant.

NBHL (1)

Ձեռնարկեն այսպէս։ Զայսոսիկ այլուստ ձեռնարկեմք ցուցանել. (Անյաղթ վերլծ. արիստ. եւ Անյաղթ պորփ.։)


Ձեռնկալեմ, եցի

See full entry →

vn.

to lend a helping hand, to help or succour.


Ձերբակալեմ, եցի

See full entry →

va.

to take, to seize, to arrest, to make prisoner, to take into custody, to apprehend.


Ձեւակերպեմ, եցի

See full entry →

va.

to form, to figure, to fashion.


Ձեւացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Կերպարանեմ.


Ձեւեմ, եցի

See full entry →

va.

to form, to figure, to fashion;
to model, to cut out, to shape;
to cross, to get over or across.


Ձիահալած առնեմ

See full entry →

sv.

to pursue or hunt on horseback.


Ձիավար արշաւեմ

See full entry →

sv.

cf. Ձիավարեմ.


Ձիավարեմ, եցի

See full entry →

vn.

to manage, to govern or mount a horse;
արշաւասոյր —, to gallop, — full speed.


Ձիարկեմ, եցի

See full entry →

vn.

to ride, to mount a horse.


Ձիարձակ՞՞՞արշաւեմ

See full entry →

sv.

to give a horse the reins, to slacken the reins of a horse, to run full speed, to gallop, to ride or go at a gallop.


Ձիթեմ, եցի

See full entry →

va.

to oil, to anoint with oil.

NBHL (1)

Խմորես, ձիթես, աղես, եւ համեմես (ասորիդ զնշխար). (Ոսկիփոր.։)


Ձիրեմ, եցի

See full entry →

va.

to give, to make a gift or present.


Ձիւթեմ, եցի

See full entry →

va.

to pitch.


Ձիւնացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to fall like snow.


Definitions containing the research եմ : 6134 Results

Հագագասփիւռ

See full entry →

adj.

pronounced, uttered from the throat.

NBHL (1)

Մե՛ք քիտեմք զքրիստոս, թէ ծնաւ բան, եւ ո՛չ իբրեւ զհագագասփիւռ, այլ բան հաստատուն կենդանի. (Կոչ. ՟Ժ՟Ա։)


Հագագասփռութիւն, ութեան

See full entry →

s.

pronunciation.

NBHL (1)

Հ. Երբեմն որպէս զտառդ յ, զօրութեամբ ունի զնախդիրդ ի.


Հագներգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

rhapsody;
passage or extract from, part of a poem, canto;
book, chapter.

NBHL (1)

Որպէս յն. րաբսօտի՛ա. ῤαψῳδία rhapsodia որ մեկնի յոմանց գաւազաներգութիւն , եւ յայլոց կարկատերգութիւն. (զի րավտօս է գաւազան, եւ րա՛բդօ կարեմ կարկատեմ). իսկ ի մեզ ոմանք ի հագնի բառէ ածանցեն, եւ այլք ի հագնելոյ, կամ ի հագագէ, կամ յագուցանելոյ։ Ո՛րպէս եւ է, նշանակէ՝ Քերթուած. տաղ. վէպ կամ վիպասանութիւն.


Հազամ, ացի

See full entry →

vn.

to cough;
անդադար —, to do nothing but cough;
հազաց զգիշերն ողջոյն, he coughed all night.


Հազիւ, հազիւ թէ, — իմն, հազիւ հազ, — ուրեմն, — ուրեք

See full entry →

adv.

hardly, scarcely, barely.

NBHL (4)

(որպէս թէ ուժով հզօրի. կամ ի ռմկ. ձայնիցս հըզ, խըզ, կիւճ, աղ) μόλις, μόγις vix, vix demum, tandem, aegre, difficile. Բուռն առնելով. յետին ճգամբ. դժուարաւ. դուն ուրեք. յետոյ ուրեմն. հուսկ յետոյ. ճորով, դժար, զօռով.

Արդարն հազիւ կեցցէ։ Հազիւ նկատեմք զերկրաւորս։ Հազիւ մեկնի ի նմանէ։ Հազիւ լռեցուցանեն զժողովուրդսն ի չզոհելոյ նոցա։ Հազիւ ինչ հանդարտեցուցանէր.եւ այլն։

Զոր ի բազում ժամանակաց հազիւ ուրեմն կարացին շինել. (Եղիշ. ՟Է։)

Հազիւ ուրեմն ի բաց զերծանելով։ Հազիւ ուրեմն ի վերայ հասեալ։ Հազիւ ուրեմն յայրին լոյս տեսեալ. (Պիտ.։ Մագ. ՟Լ՟Ա։ Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Հալ

See full entry →

s.

melting;
smelting;
fusion;
— առնուլ, to melt;
to smelt;
to thaw.

NBHL (1)

Թեման, որ այժմ կոչի բիւրհալք. իբր թէ հալք եւ մարզիչք բազում գոյութեանց պատուական նիւթոց. (Նար. խչ.։)


Հալանք, նաց

See full entry →

s. fig.

fusion, draining off;
exhaustion, consumption, decay.

NBHL (1)

Մի՛ ինչ հոգայցեմլ. զի ոչինչ աւելի անտի գտանեմք, բայց եւեթ անձանց հալանս. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 22. յն. ձգձգել զանձինս։)


Հալուէ, ից

See full entry →

s.

aloes.

NBHL (1)

Հալուէ անուշահոտ՝ նուէր անապական թաղմանն տեառն։ Յովսէփ եւ նիկոդեմոս պատուէին հալուէիւ (կամ հալուիւ) անուշահոտ. (Մեկն. ղկ.։)


Ղամղայեալ

See full entry →

adj.

embroidered, laced.

NBHL (1)

Բառ անյայտ, իբր Յօրինեալ զարդուք. (թերեւս լծ. եւ ընդ ռմկ. քեմխա)


Ղեկավար, աց

See full entry →

s. fig.

steersman, helmsman;
director, governor, chief.

NBHL (1)

Որ բազմութեանդ ղեկավարդ էք ի ծով աշխարհիս։ Եւ թէ սոքա՝ որ ուղղիչք, այսպէս, զաշխարհէ՝ որոյ ղեկավարք եմք, զի՞նչ պարտ է ասել. (Լմբ. իմ. եւ Լմբ. սղ.։)


Ղեկավարութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig.

steering a vessel;
government, direction, management.

NBHL (1)

Ղեկավարութեամբ հոգւոյն անցուցեալ ընդ ծով աշխարհիս՝ հասո՛ յանքոյթ նաւահանգիստ առ բաղձալիդ զոր խնդրեմ. (Լմբ. սղ.։)


Ղօղիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to hide, to conceal oneself;
to lurk, to crouch, to squat;
to creep into;
to swim.


Ճ (djé)

See full entry →

s.

the nineteenth letter of the alphabet, and the fourteenth of the consonants;
hundred, hundredth.

NBHL (3)

Տառ բաղաձայն՝ կոչեցեալ ըստ հնչմանն Ճէ, միջակ ընդ ծ, եւ ջ. վասն որոյ եւ լծորդ ընդ նոսա. զոր օրինակ՝ ճանաչեմ, ծանեայ, վերծանել (որ է ըստ յն. վերաճանաչել, իբր ընթեռնուլ). ճիւղ, ծիղ. ճկոյթ, ծկոյթ. բճիճ, բջիջ. գէճ, գէջ. կինճ, կինջ. եւ այլն։

Ճ. Թէեւ յայլ լեզուս երբեմն փոխեսցի ի կ, ղ. այլ ի մեզ յամենայն լեզուաց անտի վերածի ի գ. զի որ առ այլս ասին ճէպրայիլ, կապրիէլ, ղավրիէլ. կամ ճէհօն, կիյօն, ղէօն, եւ այլն, ի մեզ լինին գաբրիէք, գեհօն, եւ այլն։

Ճ. Դնի ի մեզ երբեմն՝ ուր այլազգականն է չ, իբր ջ. զոր օրինակ՝ չէնգ, չէնկէլ ՝ է ճանկ. եւ չարէ՛ կամ ջա՛ր, է ճար. չարխ, ճախարակ, եւ այլն։ Համեմատութեամբ այլեւայլ ազգաց՝ ճ. փոխի ընդ կ. ղ. եւ գ. եւս եւ ընդ ի, յ, ժ, զ, որպէս տեսցի յընթացս գործոյս։


Ճագար, աց

See full entry →

s.

rabbit, coney;
էգ, մատակ —, doe-rabbit;
արու —, buck rabbit;
ձագ —ի, young rabbit;
որջ, դադարք —ի, rabbit-burrow, rabbit-hutch;
կաղկանձել —ի, to squeak;
ղօղել —ի, to squat, to lie squat or cowering.

NBHL (1)

Զձագար եհարց աղուէս, եւ ասէ. զի՞ է՝ զի ես (եմ) նուազ միշտ, եւ դու այդքան ստուար։ Հարցաւ նապաստակ, եւ այլն. (Մխ. առակ.։)


Ճախր

See full entry →

s.

flight, soaring;
turn, tumble;
wheeling about;
caper, somerset;
— առնուլ, to take wing or flight, to fly away, to fly up, to soar on high, cf. Շրջագայիմ;
to caper, to cut capers, to turn a somerset, to turn heels over head;
cf. Ձի.

NBHL (3)

Զոսկիղնաց ճախրն ճեմարան. (Գանձ.։)

Զոր տեսեալ զօրացն աղեքսանդրի՝ (ուրախութեամբ) ճախր առեալ ճեմէին. (Պտմ. աղեքս.։)

Հեծեալ ի ջորւոջ իւրում՝ ճախր առեալ ճեմէր յասպարիզի անդ. (Յհ. կթ.։)


Ճախրանք

See full entry →

s.

cf. Ճախր.

NBHL (1)

Անկարօտաճեմ ճախրանօք. (Նար. խչ.։)


Ճակատագրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fatalism.

NBHL (1)

Եւթէ այդպէս իցէ (ըստ մոլար մտաց), հաստատուն է ճակատագրութիւնն. (Մխ. երեմ.։)


Ճակնդեղ, աց

See full entry →

s.

beet, beet-root;
cf. Բազուկ.

NBHL (1)

Ի լեզուաց ոմանց ճարտարաց ի ճահ ճեմութեանց։ Անդէն՝ ընդ նմին կարգի ի ճահ փոխադրութեանց. (Նար. ՟Ղ՟Գ. եւ Նար. խչ.։)


Ճահիմ, եցայ

See full entry →

vn.

"cf. Ի ճահ լինել."


Ճաճանչանաւուխտ

See full entry →

cf. Ճաճանչաւուխտ.

NBHL (1)

ՃԱՃԱՆՉԱՆԱՒՈՒԽՏ կամ ՃԱՃԱՆԱՒՈՒԽՏ. ποικίλος, -λα versicolor, -ria. (գրի եւ Ճաճանչաւուխտ) Դիպակ կամ կերպաս կամ քեմուխտ բազմագունի երեւեալ. (որպէս թէ ճաճանչիւք վխտալով) գունագոյն. պէսպիսակ. գունզգուն, խատուտիկ.


Ճամուկ, մկաց

See full entry →

s.

decoration, ornament;
embroidery.

NBHL (1)

Սքեմ է նոցա բամբակէ գրատք կազմաւ ճամկօք. (Մխ. դտ.։)


Ճայթիւն

See full entry →

cf. Ճայթումն.

NBHL (1)

Բան ասեմք՝ ո՛չ ամենայն իրօք, զոր ի ձեռն լեզուիս ճայթման. (Կիւրղ. գանձ.։)


Ճայթիք, թից

See full entry →

cf. Ճայթումն.

NBHL (1)

Բան ասեմք՝ ո՛չ ամենայն իրօք, զոր ի ձեռն լեզուիս ճայթման. (Կիւրղ. գանձ.։)


Ճայթումն, ման

See full entry →

s.

great noise, crash, cracking, crackling, crick-crack;
bursting, blowing up, explosion.

NBHL (1)

Բան ասեմք՝ ո՛չ ամենայն իրօք, զոր ի ձեռն լեզուիս ճայթման. (Կիւրղ. գանձ.։)


Ճանապարհ, աց

See full entry →

s. adv. fig.

way, road, route, street, path;
issue;
journey;
mediation;
means, way, manner, method, process;
—ք մարմնոյ, the senses;
— արքունի, highway, public road, thoroughfare;
վարուն —, great thoroughfare;
կիցք —աց, cross-road;
անկոխ, ղարտուղի —, by-way, by-path;
— անգնաց, անկոխ, impassable road;
տըղմալից —, dirty or muddy road or street;
— երկնից, the way of heaven, the path of virtue;
աւուր միոյ —, a day's journey;
— երից աւուրց, three day's journey;
զ—այն, ի —ին, առ —աւ, զ—աւ, on the road, by the way, on a journey, during the journey;
— արարեալ, on or by the way;
— առնել, to go along, to travel, to undertake a journey;
to open, to prepare a way;
ի — անկանել, to set out on, to begin a journey, to start;
— ունել, to advance, to go forward, to get on;
անցանել զ—աւ, to take a wrong course, to go astray, to err;
թիւրել զ—ս ուրուք, to mislead, to lead astray, to put out of the right way, to cause to err;
արգելուլ, փակել, խափանել զ—, to interrupt or block the way, to stop up, to obstruct;
դնել ի —, to see off on a journey;
յաջողել զ—ս իւր, to prosper, to get on prosperously, to thrive;
ի —ի իւրում երթալ, to go one's own way;
to pursue one's point;
գնալ զ—ս or զ— ուրուք, to go by the same way as, to tread in the same steps;
to follow, to imitate;
ընդ ո՞ր —, by what road ? by what way ? which way ?
ընդ ուղիղ —ն, straight forward;
այս — հանէ ի գիւղ մի, this road leads to a village;
զրուցատրութեամբ կարճի —ն, company shortens distance.

NBHL (2)

ՃԱՆԱՊԱՐՀ ԱՌՆԵԼ. Երբեմն է Ճանապարհորդել. եւ երբեմն Ճանապարհ հորդել, ճամբա ընկնել. եւ ճամբա բանալ.

Ի ճանապարհի մեղաւորաց նա ոչ եկաց։ Ճանաչէ տէր զճանապարհս արդարոց. ճանապարհք ամպարշտաց կորիցեն։ Ուսուցից անօրինաց զճանապարհս քո։ Ես եմ ճանապարհ, եւ կեանք. եւ այլն։


Ճանապարհակցիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to travel with another, to be a travelling companion.

NBHL (1)

Երթային յեմմաւուս. եւ ճանապարհակցեցաւ նոցա յիսուս։ Կղէոպայ, որ ի գեղն եմմաւուս ճանապարհակցեցաւ ընդ քրիստոսի։ Ճանապարհակցեալ պօղոսի (ղուկաս) յամենայն վաստակս քարոզութեան. (Սկեւռ. յար.։ ՃՃ.։ Հ. կիլիկ.։)


Ճանապարհորդակից

See full entry →

cf. Ճանապարհակից.

NBHL (1)

Խնդրեմք զքոյ վերակացութիւնդ եւ զճանապարհորդակից լինելն. (Խոսր.։)


Ճանապարհորդիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to travel, to make a journey;
to set off, to start, to take the road, to begin one's journey, to walk, to go.

NBHL (1)

Ո՞չ այսուիկ հեռի են ի մէնջ հրեշտակք, զի ոչ կարօտին՝ որոց մեքն. ապա ուրեմն որչափ նուազից լինիմք կարօտք, այնքան առ նոսա ճանապարհորդիմք։ Ի մէջ գիշերի ճանապարհորդի, եւ ընդ գետ անցանէ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 34. 37։)


Հաւասարիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to equal, to match, to be on a par or level with, to liken oneself to, to make oneself equal or conformable with, to be compared, confronted with;
to communicate, to participate, to share;
—իմ ընդ կնոջ, to be united, to conjoin.


Հաւասարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

equality, parity;
uniformity, conformity;
comparison, likening;
equalization;
participation, sharing;
union, concord, agreement;
գալ ի — ընդ, to equal;
cf. Հաւասարումն.

NBHL (1)

ՀԱՒԱՍԱՐՈՒԹԻՒՆ. որպէս Համեմատութիւն.


Հաւաստեաւ

See full entry →

adv.

certainly, truly, doubtlessly, assuredly, positively, upon good grounds.

NBHL (1)

Ես զհաւաստեաւն գիտացեալ եմ, թէ դու ես։


Հաւաստութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Հաւաստիք.

NBHL (1)

Ամենայն ուրեք զհաւաստութիւն կամի ապհել. զի ասելով համառօտ՝ յայտ արար, թէ ի ձեռն երկայն յարմարաբանութեան ոչ առնեմ անհաւաստութիւն. (Անյաղթ պորփ.։)


Հաւատարմաբար

See full entry →

adv.

faithfully, loyally, truly, accurately.

NBHL (1)

cf. ՀԱՒԱՏԱՐՄԱՊԷՍ. Զօրհնութիւնս ասեմք եւ գոհացողութիւնս յոյժ հաւատարմաբար. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)


Հաւատարմութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fidelity, loyalty;
good faith, honesty, plain-dealing, sincerity;
confidence, security;
certitude, certainty, assurance.

NBHL (1)

ՀԱՒԱՏԱՐՄՈՒԹԻՒՆ. πίστις fides. Հաւատք. եւ Արժանահաւատութիւն. յարգ ընծայելի հաւատարիմ անձին կամ հաւաստի բանից. Տե՛ս (՟Ա. Թագ. ՟Ի՟Զ. 23։ ՟Ա. Մնաց. ՟Թ. 22. 26. 31։ ՟Բ. Մնաց. ՟Լ՟Ա. 15։ Նեեմ. ՟Թ. 38։ Երեմ. ՟Ի՟Ը. 9։ Ովս. ՟Ե. 9։)


Հաւորս, աց

See full entry →

s.

bird-catcher, fowler;
bird of prey;
bird-call.

NBHL (1)

Գործի, կամ վարմք հաւորսաց. (Ամովս. ՟Ը. 1. եւ 2։ Երեմ. ՟Ե. 26։ Յհ. իմ. պաւլ.։)


Հաւփալ, ի, աց

See full entry →

s.

cf. Հօփալ.

NBHL (1)

Զհաւփալն եւ զաղաւնին նմանս միմեանց ասեմք գոլ։ Հովփալն զանազան որակութիւնս ունի. (Սահմ. ՟Ժ։)


Հեզ, ոց

See full entry →

adj. adv.

mild, meek, gentle, affable;
calm, tranquil, still;
softly, gently.

NBHL (1)

Այրն մովսէս հեզ էր յոյժ քան զամենայն մարդիկ։ Այր հեզ՝ բժիշկ է սրտի։ Հեզ բարոյիւք, եւ հանդարտ սրտիւ։ Հեզ եմ, եւ խոնարհ սրտիւ։ Հեզոց եւ խոնարհաց։ Ի հեզս եւ ի խոնարհս։ Անկռիւս լինել, հեզս։ Հեզ, դիւրահաւան։ Բարերարացն եւ հեզոցն.եւ այլն։


Հեզաբան լինիմ

See full entry →

sv.

cf. Հեզաբանեմ.


Հեզամիտ

See full entry →

adj.

mild, meek, gentle, affable, good-humoured.

NBHL (1)

Իցեն ոմանք հեզամիտք եւ հանդարտք (ի բնէ). այնպիսւոյն հեզամիտ ոչ ասեմք. (Ոսկ. գծ.։)


Հեթանոս, աց

See full entry →

s.

heathen, pagan, paynim, gentile;
infidel, idolater, barbarian;
nation, people;
—ք, the heathen.

NBHL (2)

Բառ յն. է՛թնօս, էթնիգօ՛ս (լծ. հյ. Ազն, յայլմէ ազնէ) ἕθνος , ἑθνικός gens, populus, ethnicus, gentilus, paganus ἁλλόφυλος alienigena. Որ ոչն էր երբեմն յազգէ հրէից, կամ այժմ չէ յազգէ քրիստոնէից. օտարազգի, այլազգի. եւ Այլակրօն. անհաւատ. բարբարոս. եւ Ազգք եւ ժողովուրդք երկրի. եբր. կօկ

ՀԵԹԱՆՈՍ դնի ի մեզ երբեմն եւ իբրեւ Հելլենացի. այսինքն հին ազգ յունաց. եբր. էօն այսինքն յոնացի. յն. է՛լլին, իգ. էլլի՛ս ἔλλην hellenus, graecus.


Հեթանոսական, ի, աց

See full entry →

adj.

heathenish, pagan, gentile.

NBHL (1)

Ի հարկէ երթեալ հասանիցեմք ի հեթանոսական զրուցակարգութիւնս։ Վասն հմայից ինչ հեթանոսականաց։ Ըստ հանդուրժելոյ հեթանոսական լսելեացդ. (Խոր.։)


Մերձակայ, ից

See full entry →

adj.

near, nigh to, neighbouring, bordering on, adjacent;
present;
coming, next;
imminent.

NBHL (1)

Զնա ասեմք մեծատուն, որ անտես առնէ զամենայն մերձակայսս. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 35։)


Մերձաւոր, աց

See full entry →

adj. s.

near, nigh, next;
neighbouring, bordering on, adjacent, contiguous;
approximate;
akin, consanguineous;
neighbour, friend, acquaintance;
relation;
— ազգական, near relation.

NBHL (1)

Լա՛ւ է բարեկամ մերձաւոր՝ քան եղբայր ի հեռաստանէ բնակեալ։ Մերձաւորաց եւ հեռաւորաց։ Հայեցայ ես շուրջ զմեօք ի մերձաւորս արքայութեան մերոյ։ Աստուած մերձաւոր եմ ես.եւ այլն։


Մերձաւորապէս

See full entry →

adv.

approximately, approximatively.

NBHL (1)

Հրոյ հաղորդիմք, երբեմն մերձաւորապէս ի նմանէ ջեռեալք, եւ երբեմն ի ձեռն միջնորդից. ըստ նմին օրինակի եւ զօդս մերձաւորապէս ունիմք. (Նիւս. բն.։)


Մերձաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

proximity, neighbourhood, contiguity;
approximation;
familiarity;
affinity, alliance by marriage;
relationship, kindred;
copulation.

NBHL (1)

Քեզ իսկ է անկ ըստ մերձաւորութեան առնուլ ի ստացուած։ Եւ ինքն իսկ մերձաւորութեամբ (յն. մերձաւորապէս. παραπλησίως ) կցորդ եղեւ նոցունց. (Երեմ. ՟Լ՟Բ. 7։ եւ Հռութ. ՟Դ. 6. 7։ Եբր. ՟Բ. 14։)


Մեցամէս

See full entry →

cf. Մեցոտ.

NBHL (1)

Մէցն՝ գիջութեան է անուն ... իսկ ամէսն թուի թէ իբրեւ յօդ իմն ըստ պատշաճի անուանցդ, որպէս յիմովսանն եւ յիւրեանցայոցն ... իսկ ուտիճն (որ եւ ցեց) կերիչ է եւ վատնիչ, թերեւս զգէճսն եւ զցամաքս, զոր կարծեմ միանգամայն խառնելով՝ ցեց մեցամէս կոչէ, յայտնելով զչոր եւ զդալար, որպէս թէ զոսկր եւ զմարմին։


Մզանք, նաց

See full entry →

s.

membrane, pellicle;
secundine, after-birth;
cf. Մզումն.

NBHL (1)

Յովհաննէս մկրտիչ չեւ ելեալ ի սաղմաբոյն մզանացն՝ խաղայր ցնծայր ընդդէմ կուսորդւոյն։ Արուեստ կոչեմ զոստայնանկութիւնն, մինչ զի զհանդերձս (եւ) վերարկուս առնիցէ, եւ ոչ մզանց եւ սարդի ոստայնից նման. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4։ ՟Բ. 24։)


Մզնաձեւ

See full entry →

adj. s.

membranous;
choroides.

NBHL (1)

Ասեմք զջլացն՝ զմեցածն, եւ զմղզնաձեւացն. (Վանակ. յոբ.։)


Մէգ, միգի, գաւ, գով

See full entry →

s.

mist, fog, haze;
թանձր —, dense fog, thick mist.

NBHL (1)

Եղեւ խաւար, եւ մէգ, եւ մութ։ Մովսէս եմուտ ի մէգն, ուր էր աստուած։ Եդ զամպն եւ զմէգ ի մէջ մեր եւ ի մէջ եգիպտացւոցն. Տէր ասաց հովանի լինել միգով։ Եւ ոչ միգով սատակեսցէ զիս։ Կամ թէ ի միգի դատիցի։ Եդի նմա զմէգ ի հանդերձ, եւ զմառախուղ նմա ի խանձարուրս։ Եւ զմէգ որպէս փոշի ցանեաց.եւ այլն։


Մէջօրեայ, րէից

See full entry →

s. adj.

midday, noon, noon-day;
of noon.

NBHL (1)

Ի մէջօրեայն նսեմացաւ. (Շար.։)