Definitions containing the research բան : 7153 Results

Անբաւական, ի, աց

See full entry →

adj.

insufficient, incapable.

NBHL (1)

Բնակեցաւ յարգանդի քում անբաւական բանն։ Մասնաւոր տեսութիւն շնորհաց աչաց նոցա զիւրոց փառացն անբաւական անեղին. (ՃՃ.։)


Անբաւականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

insufficiency, incapacity.

NBHL (1)

Առձեռն էր պատճառն՝ տկարութիւն մարմնոյ, եւ անբաւականութիւն բանի. (Երզն. քեր.։)


Անբաւութիւն, ութեան

See full entry →

s.

infinity, immensity.

NBHL (2)

Երկդիմի անբաւութիւն տեսանի՝ ըստ սկզբանն եւ կատարածի։ Զանբաւութիւնն եւ զանանցանելին՝ անսկիզբն անուանեաց. (Ածաբ. ծն.։)

Այսու յամբաւութիւն հանէ զբանն. (Լմբ.։)


Անբեղուն

See full entry →

adj.

cf. Անբեղնաւոր.

NBHL (1)

Ի խոր անապատ յապահովացեալ եւ անբեղուն ոչ միայն ի պտղոց, այլեւ յըմպելի ջրոց. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Անբովանդակելի, լւոյ

See full entry →

adj.

cf. Անբովանդակ.

NBHL (1)

Անբովանդակելի է ըստ մասինն տարբերութիւն (անհատից)։ Անբովանդակելի է ուրեմն եւ պատշաճ նախախնամութեան նոցա բան. իսկ եթէ անբովանդակելի, (ապա) եւ անգիտելի մեզ. (Նիւս. բն.։)


Անբուժ

See full entry →

adj.

cf. Անբուժելի.

NBHL (1)

Անբանաբար յարձակմանց անբուժ. (Լմբ. հանգ.։)


Անբուժական, ի, աց

See full entry →

adj.

cf. Անբուժելի.

NBHL (1)

Անբանաբար յարձակմանց անբուժ. (Լմբ. հանգ.։)


Անբուժելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

incurable, irremediable.

NBHL (1)

Անբանաբար յարձակմանց անբուժ. (Լմբ. հանգ.։)


Անգամ

See full entry →

adv. conj.

once, at one time;
even, notwithstanding;
այս —, this once;
այլ —, another time;
առաջին —, the first time;
մի —, only once;
բազում —, many times, often;
միւսանգամ, once more, over again;
առ — մի, at once, this time;
քանիցս —, every time;
how many times?

NBHL (2)

Անգամ եւ ոչ զբերանդ կարիցես բանալ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 12։)

Մինչ զի անգամ եւ աղօթիւք զմահուն հայցեն հանգիստ։ Բոլորովին իսկ անգամ եւ բանիւ երբէք չէ օրէն։ Եւ անգամ զանուանս լսելոյ զչարին։ Եւ առ հասարակ իսկ անգամ եւ զազգակիցս վարէին ի գերութիւն. (Պիտ.։)


Անգարշ

See full entry →

adj.

that does not disgust;
— լինել, not to disgust.


Անգէտ

See full entry →

adj.

ignorant, unlearned, stupid, awkward;
յանգէտս, ignorantly, inadvertently;
at all events, at all hazards;
յանգէտս լինել, to connive, to dissemble.

NBHL (1)

Թէ զայս ո՞չ գիտես. զի եթէ անգէտ ես, անաստուած ոմն ես. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Անգիտակ

See full entry →

adj.

ignorant.

NBHL (2)

Ոչ եթէ անգիտակ եղեւ բանից նոցա. (Վեցօր. ՟Թ։)

Անգիտակ զմի՛ արդեօքն կարծեցին. (Թէոդոր. Մայրագ.) իբրու բան անգէտ եղելոյ։


Անգիտանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be ignorant;
to forget one's self.

NBHL (1)

Պա՛րտ է ոչ զայն անգիտանալ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Անգիտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

ignorance, inexperience;
անգիտութեամբ, ignorantly.

NBHL (1)

Ածէիր ի վերայ մեր անգիտութիւն։ Քաւեսցէ վասն անգիտութեանն՝ զոր անգիտացաւ։ Զմեղս մանկութեան իմոյ եւ զանգիտութեան իմոյ մի՛ յիշեր։ Զվասն մեղացն եւ զվասն անգիտութեանն։ Յորս էր Աստուծոյ անգիտութիւն։ Ծանրացուցանէ անգիտութեամբ զբանս։ Պապանձեցուցանել զանզգամ մարդոց զանգիտութիւն։ Գիտեմ զի անգիտութեամբ արարէք. եւ այլն։


Անգիր

See full entry →

adj. adv.

without letters, — print;
unwritten, verbal, oral;
ignorant, uninstructed;
verbally, by word of mouth.

NBHL (1)

Օրէնս անգիրս։ Անգիր օրինադրութիւն։ Աբրահամ ո՛չ գրովք ուսեալ, այլ անգիր բնութեամբ ճեպեալ, օրէնք ինքն ելով, եւ անգիր գիրք. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Իմաստ։)


Անգլուխ

See full entry →

adj.

without a head, headless;
without a leader or chief.

NBHL (1)

Անգլուխ իմն եւ անկատար այնպիսին յանդիմանեալ լինի բան. (Նիւս. կազմ.։)


Անգոյ, ից

See full entry →

adj. s.

not existing, having no being;
non-existence, non-entity;
nothing;
արար Աստուած զաշխարհս յանգոյից, God created the world from nothing;
յանգոյս, vainly.

NBHL (1)

Մանկունք բազում անգամ՝ անկատար լեզուաւ, պարզ եւ անգոյ բանիւք զՀայրն իւրեանց՝ որ յերկինս՝ հաշտօղ եւ պարգեւատու արարին. (Կլիմաք.։)


Անգոսնեմ, եցի

See full entry →

va.

to despise, to slight, to reprove, to blame;
to jeer, to ridicule, to mock.

NBHL (2)

Անզգամն անգոսնէ զխրատ հօր։ Անգոսնէ զբանս անօրէն։ Արհամարհեաց անգոսնեաց զնա։ Քանզի արծաթասէրք էին, անկոսնէին զնա։ Անգոսնէին զնա իշխանքն։ Անգոսնէ կին զամուսին իւր։ Անգոսնեցին ծառայքն։ Անգոսնէին զվաստակս նորա. եւ այլն։

Մեծաձայն ծաղու անգոսնեցին զբանիւքն։ Ըստ սրբասէր մերոց օրինաց արժանի է եւ անգոսնելոյ. (Փարպ.։)


Անգործ

See full entry →

adj.

idle, inactive, indolent, lazy;
ineffectual, inefficacious, ineffective;
unexecuted, incomplete;
uncultivated;
երկիր —, waste land.

NBHL (4)

ἁργός (յորմէ՝ արգոյ օր) ἁργώτερος, ἅπρακτος, otiosus, inefficax. Որ ոչն գործէ կամ ներգործէ. գործատեաց. դատարկապորտ. պղերգ. անգործօնեայ. ծոյլ, չիբանօղ. իշսիզ կիւճսիւզ, ավարա.

ἁκατέργαστος, ἁνενέργητος, ἁργός, non missus in opere. Չեդեալ ի գործ. չեւ գործեցեալ. ոչ գործելի. ոչ մշակեալ. անխնամ. չեղած, չիբանած, որ չի բանիր. օլմամըշ, իշլէնմէմիշ, իշլէնմէզ.

Մինչեւ յանարգ զեռունս ոչ մնայ անգործ ի խնամոցն Աստուծոյ։ Եւ ես թողեալ զիմն անգործ՝ օգնեցի նմա։ Մտածել զանգործ բանս. (Վրք. հց.։)

Կամ ունայնաձեռն. դատարկ. բան մը չտըւած. ἅπρακτος.


Անգործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

idleness, inaction, indolence;
inefficacy.

NBHL (1)

Եւ անգործ թողեալ լինելն. չարկանելն ի գործ. չբանեցնելը, բանի չբերելը՝ չգալը.


Անգրիճեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Հանգրիճեմ.

NBHL (1)

Ամպքն առաջի բանին Եղիայի անգրիճէին զխոնաւալից ստորոտս իւրեանց. (Եփր. թագ.։)


Անդադար

See full entry →

adj. adv.

incessant, continual;
restless, agitated;
incessantly, continually.

NBHL (2)

Արտասուս անդադարս. (Կորիւն.։) Անդադար բերանով։ Անդադար փառաբանութիւն. (Ագաթ.։)

Տօնեալ անդադար յանվախճան փառաբանողաց. (Նար. ՁԷ։)


Անդանդաղ

See full entry →

adj. adv.

prompt, diligent;
diligently, promptly, without delay.

NBHL (2)

Անդանդաղ կատարել զբանն. (Լմբ. սղ.։)

Անդանդաղս հաւաստեա՛ զճշմարիտն վասն Քրիստոսի բան. (Պրպմ. ԼԷ։)


Անդանօր

See full entry →

adv.

there, yonder.

NBHL (1)

Աստուստ ապշեալ, եւ անդանօր լքեալ։ Հանդիպել եւ անդանօր ընծայի բանից. (Նար. ԿԷ. եւ կուս։)


Անդէն

See full entry →

adv.

there;
-, — առ մնին, — վաղվաղակի, — իսկ, — եւ անդ, on the spot, immediately, out of hand, without delay.

NBHL (4)

Կամ իբր անդստին. ի սկզբանէ. ի բնէ, կանխաւ.

Անդէն ի սկզբանն ընծայեցոյց՝ զոր յետ անցելոյ յաւիտեանց կատարեաց։ Անդէն իսկ աթոռակից, անդէն ժառանգն, եւ ոչ եկամուտ ոք. (Ագաթ.։)

Կամ ի սկզբան անդ. արդէն. առաջուց. հէման պիրտէն.. ἑκ προοιμίων. initio.

Անդէն եւ անդ զբանիւք եկեալ երեւէր. (Փիլ.) յն. նոյնաբանութիւն էր, կամ կրկնութիւն բանի ταυτολογία, repetitio ditorum։


Անդէպ

See full entry →

adj.

indecent, unbecoming, unseasonable;
absurd, clumsy, extravagant, ridiculous;
յանդէպս, indecently, unbecomingly;
awkwardly, unseasonably.

NBHL (2)

Հաւատաց անդէպ բանին։ Լսեն անդէպ բանից. (Ոսկիփոր.։)

ԱՆԴԷՊ. ՅԱՆԴԷՊՍ. մ. Ո՛չ ի դէպ. տարադէպ օրինակաւ. արտաքոյ կարգի. ըստ յն. ասի, արտաքոյ նպատակի կամ բանի կամ օրինի. տարաժամ, եւ այլն.


Անդլակի

See full entry →

cf. Անդուլ.

NBHL (1)

Անդլակի յարակացոյց ի քարոզ ճշմարտութեանն՝ բան տեսողացն. (Յիշատ. ոսկ. յհ.։)


Անդնդական, ի, աց

See full entry →

cf. Անդնդային.

NBHL (1)

Անդնդական գթութեամբն բանալ զխորհուրդ աւուրս. (Վանակ. տարեմտ.։)


Անդորր

See full entry →

adj.

quiet, still, tranquil, calm, mild, peaceable;
easy, convenient, comfortable;
— or յանդորրու, peaceably, in tranquillity;
comfortably, at ease;
— առնել, յ— հանել, to calm, to quiet, to soften, to appease, to comfort.

NBHL (1)

Անդորր եղիցի ինձ բանտն բարկութեան. (Նար. ԿԵ։)


Անդուստ

See full entry →

adv.

thence;
—ի վերուստ, from above.

NBHL (1)

Կամ անդստին. ի սկզբանէ անտի. յայնմ հետէ. օնտան պէրի.


Անդստին

See full entry →

adv.

from, since, as soon as, when;
radically, originally, naturally;
anew, afresh;
even then;
— ի մանկութենէ իմնէ, from my infancy;
— յարարչութենէ աշխարհի, from the creation of the world.

NBHL (3)

ἅνωθεν, ἕτι, ἑξ αὑτοῦ. a principio, adhuc, jam, ex ipso. Անդուստ ի սկզբանէ. ի բնէ անտի. հետէ. արդէն, ի նմին իսկ իրէ. յինքենէ. բուն սկզբէն, անկից, իրմէն. թա. տէ օրատան, ասլընտան.

Անդստին յօրինացն։ Ադստին ի նոցին բանիցն. (Եզնիկ.։)

Անդստին ի տղայական հասակէն։ Անդստին ի սկզբանց։ Ի մատաղն իսկ անդստին սա տիոց. (Պիտ.։)


Անդր

See full entry →

adv. prep.

there;
beyond, on the other side;
yonder;
ի քաղաք —, to the city;
— քան, beyond, further than, on the other side of, over;
— քան զծով, beyond the sea.

NBHL (2)

Անդր եւ ծայրագոյն սաստկանայ ստաբանութեամբ. (Պիտ.։)

Ի սկզբանցն եւ անդր քարոզէին. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Զ։)


Անդրագիր

See full entry →

s.

inscription.

NBHL (1)

Ձեռնաձուլեցին տապարատաշ սրագործ անդրագիր արձան պատմաբանական. (Նար. խչ.։)


Անդրագոյն

See full entry →

adj.

further.

NBHL (3)

Յսկզբան անդ։ Յիսկզբան նուագի անդ։ Ի ձեռնադրութեան անդ։ Յառաջնորդութեան անդ իւրում. (Յհ. կթ.։)

Ծանուցեալ ի կարգ անդ բանին։ Ի յուշ անդ եկեալ։ (Նար. ՂԳ. ԻԳ։)

Վաճառէր յԵգիպտոս, եւ զանդն աւուրս ի ծառայութեան եւ ի բանտի անցուցանէր. (Սարկ. մարդեղ.։)


Անդրադարձութիւն, ութեան

See full entry →

s.

retrogression;
reverberation, repercussion;
reflection;
rebound.

NBHL (2)

Փոխադարձութիւն բանի. կրկնութիւն.

Զի անդրադարձութեամբ սկզբամբն եւ վերջաւորօքն բառիւք եդից. մեղայ մեծիդ բարերարութեան, անարգս մեղայ։ Յամենայն ժամ յաւիտեան, անդրադարձութեամբ բանին միջնորդեալ զկրկին հաստատութիւնն, թէ՝ եւ յաւիտեանս յաւիտենից. (Նար. ԻԷ. ԿԴ։)


Անդրանիկ, անկի, անկան, կաց

See full entry →

adj. s.

eldest, first-born.

NBHL (1)

Անդրանիկ արբանեակն եւ համաշունչ հօրն ամենայն չարեաց. (Լաստ. ԻԲ։)


Անդրէն

See full entry →

adv.

again, anew, afresh;
from or to the same place, in the same situation;
— դառնալ, to return;
— սկսանել, to recommence;
— ասել, to repeat or say over again;
cf. Անդէն.

NBHL (1)

Դարձեալ դարձուցից անդրէն յողբս զբանս իմ. (Յհ. կթ.։)


Անել

See full entry →

adj.

much embarrassed, much perplexed, inextricable, without escape;
— եւ անմուտ առնել, to hem in en all sides, to cut off all means of escape from;
— փողոց, blind alley;
street or court with only one entrance.

NBHL (1)

Ի բանտ անել դժոխային. (Յիսուս որդի.։)


Անելանելի

See full entry →

cf. Անել.

NBHL (1)

Անելանելի բանտ, կամ բռնութիւն, կամ խաւար. (Սարգ.։ Անան. նին.։)


Անեղ, ից

See full entry →

adj.

uncreated, uncreate.

NBHL (2)

Անեղն եւ մշտնջենաւորն Աստուած։ Արդեօք երեւեալքս այսոքիկ են անե՞ղք, եթէ լինելութեան առին սկիզբն. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Իմաստն։)

ՅԱստուծոյ Աստուած, եւ ի լուսոյ լոյս, եւ յանեղէն անեղ ... եւ արգելուլ այսուհետեւ ոչինչ, միոյ գոլով անեղին հօր՝ անեղ գոլ եւ զառ ի նմանէ բանն. (Կիւրղ. գանձ.։)


Անեղական

See full entry →

cf. Անեղ.


Անեղանելի, լւոյ

See full entry →

adj.

that cannot be created.


Անեղծ, ից

See full entry →

adj.

incorruptible, indissoluble;
indelible, not to be effaced;
inviolable.

NBHL (1)

Նա՝ որոյ բանքն անեղծ է քան զերկիր. (Լմբ. սղ.։)


Անեղութիւն, ութեան

See full entry →

s.

uncreated state.

NBHL (1)

Անեղութեանն բան՝ հասարա՛կ դաւանեսցի, որպէս Հօր եւ Որդւոյ, նմանապէս եւ Հոգւոյն Սրբոյ. (Լմբ. հանգ.։)


Աներանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become father-in-law, brother-in-law.

NBHL (1)

Եւ զի մի՛ շնորհս արկանիցէ նմա ղաբան՝ սակս աներանալ ղաբանայ վասն նորա. (Եփր. ծն.։)


Աներեւակ

See full entry →

adj. adv.

invisible, hidden, obscure;
ignoble;
invisibly.

NBHL (1)

Աներեւակ նորայն բանք. (Մագ. ԻԲ։)


Աներեւոյթ, ութի, ից

See full entry →

adj. adv. gr. adv.

invisible, vanished;
imperceptible, insensible;
—, յ—ս լինել, to vanish, to disappear, cf. Աներեւութանամ;
— լինելն, disappearance;
infinitive;
Աներեւոյթ, Յաներեւոյթս, աներեւութաբար, invisibly.

NBHL (1)

Երկիր էր աներեւոյթ։ Աներեւոյթ ընթացք, կամ տեսիլ, հարուածք, կամ աւանդք։ Եւ նա եղեւ ի նոցանէ աներեւոյթ։ Հետախաղաղ ծածկէին, զի ամենայն (կամ ամենեւին) տեղին աներեւոյթ լիցի։ Աներեւոյթք նորա ի սկզբանէ աշխարհի՝ արարածովքս իմացեալ տեսանին։ Յաներեւութից զերեւելիսս եղեալ։ Զաներեւոյթսն իբրեւ զտեսեալ համբերութեամբ համարեցաւ։ Որ է պատկեր աներեւութին Աստուծոյ. եւ այլն։


Աներեւութիւն, ութեան

See full entry →

s.

disappearing, disappearance.

NBHL (1)

Զանխլացեալ լինի բանն յաներեւութենէ. (Երզն. քեր.։)


Աներեւութութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Աներեւութիւն.

NBHL (1)

Զանխլացեալ լինի բանն յաներեւութենէ. (Երզն. քեր.։)


Աներկաթ

See full entry →

adj.

without iron, without chains.

NBHL (1)

Յաներկաթ բանտն արգելեալ ( ի խաւարի). (Իմ. ԺԷ. 15։)