Definitions containing the research իմ : 10000 Results

Թոյլտուութիւն, ութեան

See full entry →

s.

permission, allowance, concession, grant;
alienation;
toleration.

NBHL (1)

Ահարկուք երեւեսցին յիմմէ թոյլտուութենէ առ ի խրատ մարդկան. (Արշ.։)


Թոշակեմ, եցի

See full entry →

va.

to hire, to keep in pay;
to pension;
to purvey.

NBHL (1)

Նոցին թղթովք թոշակեսցի յոր ճանապարհ դիմեացն. (Կանոն.։)


Թոպամահ

See full entry →

adj.

that suffered a violent death, that died a death of torture;
— լինիմ, to be beaten to death;
— առնել, սպանանել, to belabour, to maul, to beat to death.


Թոպոլոց

See full entry →

s.

cudgel;
pruning-knife, hedging-bill.

NBHL (1)

Թէպէտ յաճախեցեր զթոպոլոց քո ի վերայ ոստոց իմոց, զհին տերեւս ոչ կարասցես թափել յինէն. (Վանակ. յոբ.։)


Թոռն, ռին, ռանց

See full entry →

s.

grandson;
granddaughter, grandchild;
թոռունք or թոռանց թոռունք, descendants, children's children, progeny, race, lineage, family.

NBHL (1)

Որդիս եւ թոռունս ունիցի. (՟Ա. Տիմ. ՟Ե. 4։)


Թովեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Դիւթեմ.

NBHL (1)

Զայսպիսիս մոլորութիւնն թովէ տակաւին, եւ այսպիսի իմն խորհրդակից լինի. (Ածաբ. ժղ.։)


Թովչութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Դիւթութիւն.

NBHL (1)

Իբր թովչութեամբ իմն կախարդել սովորեալ են. (Փիլ. լիւս.։)


Թորեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to distil;
to flow down, to drop;
to sweat;
— արութեանց մարմնոյ, to suffer gonorrhea.

NBHL (1)

Արտօսր ի վերայ թորեցուցեալ. յն. արտասուեալ. (Փիլ. իմաստն.։)


Թորեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to distil;
to cause to drop or sweat.

NBHL (1)

Արտօսր ի վերայ թորեցուցեալ. յն. արտասուեալ. (Փիլ. իմաստն.։)


Թորումն, ման

See full entry →

s.

distillation, ejection, evacuation.

NBHL (1)

Արտասուացն թորմամբ։ Թորումն արտասուաց. (Յհ. իմ. ատ.։ Բենիկ.։ Ուռպ.։)


Թուական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

numeral, numerical;
date;
epoch;
era;
դնել զ—, to put the date, to date;
—աւ, dated;
ան-, undated;
—ն, arithmetic.

NBHL (2)

Յորում ոչ ամք եւ ոչ ամիսք են թըւական. (Շ. իմ. եղակ.։)

ԹՈՒԱԿԱՆՆ. գ. ἁριθμητική arithmetica, ars numerorum, et numerandi Ըստ յն. ոճոյ, (զօրութեամբ իմանալով զբառն արուեստ,) Թուաբանութիւն. արուեստ համարողութեան. եւ Թիւն. հաշիւ.


Թուեմ, եցի

See full entry →

va.

to number, to count, to calculate;
to rank, to range, to reckon;
եւ զի մի մի —, in a word.

NBHL (13)

ԹՈՒԻՄ, իմք. կ. Համարեալ լինել, կարծիլ. համարել զանձն. կարծել զինքն.

Ոչ այսուհետեւ թուիմ կենդանի. (Խոր. ՟Ա. 25։)

Մեք՝ որ թուիմքս, թէ եմք ինչ. (Մանդ. ՟Ժ՟Ը։)

Որ թուիմքս՝ եթէ հրաժարեցաք յաշխարհէս. (Սարգ. ՟գ. յհ. ՟Գ։)

Մի՛ թուիցիմք այնուիկ լծընկէցք. (Յհ. կթ.։)

Զի մի՛ թուեցայց ինչ եւ ես ի ներքս բերել յանձնէ իմմէ. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)

Թուիմ ինձ, թէ սէրն Քրիստոսի ստիպէ զմեզ. (Լմբ. պտրգ.։)

դիմազ. ԹՈՒԻ, ին. դիմազ. δοκεῖ, ᾥεται, φαίνεται putatur, videtur, videor, apparet, volo, placet, visum est δοκέω puto Կարծի. երեւի. համարիմ. վարկանիմ. դատիմ. կըսեպուի, կարծեմ, կերեւնայ.

Թուէր թէ կայցէ յեզր գետոյ։ Թուէր ի տեսլեան իմում, եթէ կայի։ Ինձ այսպէս թուի։ Զիա՞րդ թուի քեզ։ Նոցա այսպէս թուեցաւ։ Թւեցան յաչս անզգամաց թէ մեռան, եւ այլն։ Սոյնպէս ասի.

Բարւոք կամ բարի, կամ լաւ, կամ հաճոյ, կամ չար թուի ինձ, կամ յաչս իմ, եւ այլն։

Մի՛ թագուցաներ զամօթ քո՝ վասն թուելոյ ոչ դնել գայթակղութիւն. (Կլիմաք.։)

Սրբոցն հարց թուեցեալն, այսինքն արտադրութիւն։ Որպէս ի հիմանէ իւրեանց ի բաց շարժեալք զհեթանոսացն թուեցեալս. (Կիւրղ. գանձ.։)

Սրբոց հարցն թուեցելո՛ցն հետեւիմք. (Պրպմ. ՟Խ՟Գ։)


Թութի աչաց

See full entry →

sn.

collyrium.

NBHL (1)

ԹՈՒԹԻ ԱՉԱՑ. կամ ԱՉԱՑ ԹՈՒԹԻ. κιμωλία, πομφόλυξ tutia, collyrium, stibium եւ այլն. որ եւ ԾԱՐՐԱՔԱՐ ասի. Դեղ աչաց ի հանքային կաւոյ, կամ ի հողոյ կիմողայ լերին, կամ ի քարէ լոսելոյ խառն ընդ շաքարի. եւ այլն. եւ Ամենայն նիւթ ծարրոյ. թիւթեա, թիւթեա՛յի տիտէ. (Հին բռ.։)


Թուլամորթ, աց

See full entry →

s.

effeminate, delicate, feeble.

NBHL (1)

Ըստ կամաց զիջանէր, վատասիծտ իմն եւ թուլամորթ գոլով. (Նանայ.։)


Թուլանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to grow fainthearted, to be dispirited, to grow weak, to abate, to slacken, to be loosened, relaxed;
to decrease.

NBHL (1)

Աչքն ի հանգստեան եւ յապահովութեան թուլանայ եւ արձակի. (Փիլ. իմաստն.։)


Թուլացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to loosen, to relax, to slacken, to unbend, to untie;
to enfeeble, to enervate, to effeminate, to debilitate;
to let, to permit;
— զաղեղն, to unstring the bow;
— ի խնամոց, to neglect, to abandon;
առանց Աստուծոյ —նելոյ, without God's permission.

NBHL (2)

Մտանելոյ ի մարդ չունի իշխանութիւն առանց Աստուծոյ թուլացուցանելոյ։ Թէ չէր Քրիստոսի թուլացուցեալ, ոչ իշխէր մտանել ի նա, այլ վասն յանդիմանելոյ զանձնիշխանութիւն երկոցուն՝ թուլացոյց. (Եզնիկ.։)

Թուղացուցեալ մարմնոյն կրել զիւրսն։ Նոյնպէս եւ զարտօսրն իրաւացոյց, զբնական լինել ի մարմնի պատահումնն թուղացոյց. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Թուլութիւն, ութեան

See full entry →

s.

looseness, relaxation, slackness;
weakness, feebleness, debility;
faintness, languour;
enervation, effeminacy, softness;
— առնել, to give relief, to set at liberty, to permit, to allow, cf. Թուլացուցանեմ.

NBHL (1)

Գիտէր զթուլութիւն հաւատոց նոցա։ Մի՛ թուլութեամբ լքանիցիմք։ Նեղէր զնոսա, եւ ոչ լուաւ ի նոցանէ բան թուլութեան. (Եղիշ. ՟Գ. ՟Ե. ՟Ը։)


Թունալից

See full entry →

adj.

full of poison, venomous, poisonous;
envenomed.

NBHL (2)

Զթունալից որպէս զօձի զլեզուդ քո շարժել ընդդէմ նոցա. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Զթունալից որպէս զօձի զլեզուդ քո շարժել ընդդէմ նոցա. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Թունաւոր, աց

See full entry →

cf. Թունալից.

NBHL (1)

Բայց որդւոց քոց եւ ո՛չ թունաւոր վիշապացն յաղթեցին ժանիք. (իմ. ՟Ժ՟Զ. 10։)


Թուրջ

See full entry →

cf. Թուրմ.

NBHL (1)

Իսկ (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Բ.)


Թուք, թքոյ

See full entry →

s.

spit, spittle;
— արձակել, to spit;
cf. Թքանեմ;
աման թքոյ, cf. Թքանոց.

NBHL (1)

Թուք հասանիցէ ի սուրբն։ Յերեսաց իմոց թուք ոչ խնայէին։ Կաւ արար ի թքոյն. (Ղեւտ. ՟Ժ՟Ե. 8։ Յոբ. լ. 10։ Յհ. ՟Թ. 6։)


Թռչան

See full entry →

s.

flight;
ի թռչանի, in flight, in flying.

NBHL (1)

Անդէն ի թռչանի անդ անցանեն զմիմեամբք։ Յառաջել քան զընկերն ի թռչանի։ Եւ ի թռչանի կուտ ջամբէ ձագուցն. (Վեցօր. ՟Ը։)


Թրեմ, եցի

See full entry →

va. chem.

to knead;
to amalgamate.

NBHL (1)

Կնոջն հրամայեաց հայս թրել. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ժ՟Դ։)


Թրթռումն, ման

See full entry →

s.

vibration;
quake, tremour.

NBHL (1)

Նշոյլս իմն արեգակնայինս յորմս փայլակեալ ... եւ ապա արգելեալ ընդդիմարահաւն՝ թրթըռումն եղեւ հրաշափառագոյն. (Առ որս. ՟Զ։)


Թրջեմ, եցի

See full entry →

va.

to bathe, to wet, to moisten;
to drench, to soak;
to macerate.

NBHL (1)

Թրջել զարմաւենին։ Թրջեսցես պաքսիմատս։ Թրջեցից եւ ես ինձ տերեւս հիւսելոյ։ Թրջեսցե՛ս եւ դու. (Վրք. հց. ՟Ե. եւ ՟Ը։)


Թրքաժողով

See full entry →

adj.

gathering manure.

NBHL (1)

κοπρώνυμος, καβαλλήνος Որ ժողովէ եւ կամ տայ ժողովել զթրիք, կամ զաղբ անասնոց. իբր թարգմանութիւն յն. ձայնիցս՝ գօբրօ՛նիմօս, եւ գավալլինօս. որ են թրքանուն, թրքաբաշխ, եւ ձիական կամ գրաստական.


Թքանեմ, քի

See full entry →

vn. va. fig.

to spit;
to spit out;
to spit upon, to fling, to cast, to spout;
to vomit, to throw up;
to slight, to disdain, to contemn openly, to treat with scorn, to point one's finger at, to set at nought;
ընդ երեսս՝ յերեսս ուրուք —, to spit upon a person, in his face.

NBHL (1)

ԹՔԱՆԵԼ. Ի դուրս տալ, արտաքս արկանել զիմն ո՛ր եւ է օրինակաւ. ի բաց ընկենուլ.


Թօթափեմ, եցի

See full entry →

va.

to shake, to jolt, to move violently;
to heat down;
to throw down, to overturn;
to drive away, to repel, to remove;
to wink;
— զփոշի, to shake off the dust;
— զանկողին, to make or shake up the bed;
— զքուն, to shake off sleep;
— զլուծ, to throw or shake off the yoke;
— զքաղաքն, to shake, to tremble;
to destroy, to ruin;
— զսուր, to brandish a sword;
յական —, in the twinkling of an eye.

NBHL (2)

Ծանր է թօթափել զքուն միջօրէի. (Կլիմաք.։)

Վասն որոյ մեք թօթափիմք յամենայն ընչից մերոց. (Եփր. եբր.։)


Թօն, ից

See full entry →

s.

humidity, wet;
rainy weather, rain;
shower.

NBHL (1)

Վասն բազում եւ անչափ թօնից անձրեւաց։ Խորշակաց, կամ թօնից, կամ հիւանդութեանց։ Խորշակս եւ թօնս. (Փիլ. իմաստն.։ եւ Փիլ. քհ. ՟Ե։)


Խամութիւն, ութեան

See full entry →

s.

ignorance, want of skill, or practice.

NBHL (1)

Մինչ զի մոռանալ զիմ խամութիւն տկարութեանս. (Ոսկ. գծ. յռջբ։)


Խամրանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to fade, to wither, to dry, to shrink, to waste away, to languish, to grow weak, to be stunted;
to spoil, to tarnish.

NBHL (1)

Փոքր ինչ ժամանակ առոգացաւ, եւ դարձեալ խամրացեալ մեռանին ամենայն բոյոք։ Խամրացան ծաղիկք առաքինութեան իմոյ. (Անան. զղջ.։)


Խամրացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to wither, to cause to shrink, to weaken, to stunt, to kill;
to tarnish, to spoil.

NBHL (1)

Խաւարանհնարին խամրեաց զիմ ստացիկս բարութիւն։ Ո՛վ լիրբ եւ կատաղի գազանք, որ խամրէք չարաշւէր արկածիւք զժեռաբողբոջս զարմ. (Պիտ.։)


Խամրեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Խամրացուցանեմ.

NBHL (1)

Խաւարանհնարին խամրեաց զիմ ստացիկս բարութիւն։ Ո՛վ լիրբ եւ կատաղի գազանք, որ խամրէք չարաշւէր արկածիւք զժեռաբողբոջս զարմ. (Պիտ.։)


Խամրեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Խամրացուցանեմ.

NBHL (1)

Խաւարանհնարին խամրեաց զիմ ստացիկս բարութիւն։ Ո՛վ լիրբ եւ կատաղի գազանք, որ խամրէք չարաշւէր արկածիւք զժեռաբողբոջս զարմ. (Պիտ.։)


Խայթոց, աց

See full entry →

s.

sting;
point;
prick;
—ք, cf. Խայթուած.

NBHL (1)

Խայթոցից թշնամեացն ժուժկալութիւն. (Կլիմաք.։)


Խայծեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

to begin to ripen, to ripen, to grow ripe (grapes).

NBHL (1)

տունն դանիէլի եւ անանիանցն խայծեցին ի նոսա առաքինութեամբ։ Այս պտուղքս ասէ, որք խայծեցին իմէջ ձեր ժողովրդեանդ ողկուզից։ Հայր ետ մեզ զմիածինն զծոցոյն իւրոյ զծաղիկն, եւ ի խայծելն նորա ի խաչին՝ փրկեցաք։ Ամենայն պտուղք առաքինութեան յայն սուրբ մարմինն ծաղկեալ խայծեցան. (Լմբ. ովս. եւ Լմբ. սղ.։)


Խայտամ, ացի

See full entry →

vn.

to leap for joy, to be in extasy, to frolio, to sport about;
— զիւիք, to become insolent, to rebel.

NBHL (4)

Սկսան ձիքն խայտեալ ընդ միմեանս. (Աթ. անտ.)

Խայտալդ քո ել յականջս իմ. (՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Թ. 7։)

Յորժամ խայտան զքրիստոսիւ, ամուսնանալ կամին. (՟Ա. Տիմ. ՟Ե. 11։)

Դու ահնապազ ընդ իս ես, դու յիմ ծոցոյս ոչ մեկնեցար երբէք, դու զիմով եկեղեցաւ ոչ խայտացեր. (Ոսկ. ղկ.։)


Խայտանք, նաց

See full entry →

s.

extasy, transport, thrill of joy.

NBHL (2)

Խնդութիւն իբրեւ խայտանք իմն են հոգւոյն ըստ կամացն աւետեօք. (Բրս. գոհ.։)

Ասելն կրկնակի խայտանօք առ միմեանս, այո՛ այո՛. (Վրդն. սղ.։)


Խայտառակաբար

See full entry →

adv.

shamefully, ignominiously, disgracefully, infamously.

NBHL (1)

Զմեղս քո մի՛ փութասցիս ծածկել բանիւք, այլ խայտառակաբար յանդիմանութեամբ բժշկել. (Ոսկիփոր.։)


Խայտառականք

See full entry →

s.

cf. Խայտառակութիւն.

NBHL (2)

Մատնեցի զանձն իմ ի մահ, եւ ի խայտառականս գազանաց՝ հրոյ եւ սրոյ. (Ածազգ.)

Ազգի ազգի խայտառականս եւ սպանութիւնս միմեանց առնէին. (Խոսր.։)


Խայտացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to spot, to variegate.

NBHL (1)

Խայտացուցանէ զմարմինն, բորոտութիւննս եւ այլ պէսպէ ցաւս ծնանելով. (Պղատ. տիմ.։)


Խան, ից

See full entry →

s.

dish, platter, tray;
basket, hamper;
crumbs;
raspings;
filings, chips;
*inn, hostelry.

NBHL (1)

Երիս խանս նաշհւոյ ունէի ի գլուխ իմում։ Ի վերնում խանին։ Ուտէն ի խանէ անտի։ Դիցես ի վերայ խանին մերոյ, եւ մատուսցես զայն խանիւն։ Պան մի բաղարջ ի խանէն։ Զմիսն եդ ի վերայ խանի. (Ծն.։ Ել.։ Թուոց.։ Դտ.։)


Խանդ, ից

See full entry →

s.

desire, inclination, wish;
fury, transport;
poetic fire, genius, enthusiasm;
tenderness, affection, love;
— առնել, to despise, to reproach, to contemn.

NBHL (2)

ԽԱՆԴ ԱՌՆԵԼ. ἑλέγχω arguo. Յանդիմանել (թերեւս նախանձու շարժեալ).

Թէ զմեզ զվարդապետս խանդ ինչ առնել կամիցիս եւ յանդիմանել. (Յն. մի բայ, Ոսկ. եբր. ՟Ի՟Ը։)


Խանդաղակաթ

See full entry →

cf. Խանդակաթ.

NBHL (2)

Եւ զայս խանդաղակաթ սիրովն ընդ միմեանս ի ճանապարհին. (Լմբ. համբ.։)

Զպատիւս եւեթ ի մարդկանէ խնդրեմք, եւ զփառօքն եւեթ խանդաղակաթխորովիմք. (Ոսկ. եփես. ՟Ժ։)


Խանդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Խանդանք.

NBHL (1)

Առ իմաստականսն խանդութիւնս. (Պերիարմ.։)


Խանձ, ից

See full entry →

cf. Խանծ.

NBHL (1)

Որք իբր ի ճենճերոյ իմնյօդոյ այտի զհոտ ծծեն ըռնգամբք խանծ առեալ. (Փիլ. լիւս.։)


Խանձատեմ, եցի

See full entry →

va.

to burn, to scorch, to singe.

NBHL (1)

Ի փայլատականց կայծականցմեռանին անասունք եւ մարդիկ, եւ ոչ խանձատին. (Լմբ. իմ.։)


Խանձարրապատ

See full entry →

adj.

swaddled;
— լինել, to be wrapped in swaddling clothes.

NBHL (1)

Զիարդ եւ տղայ երեւալ, կամ տղայացեալ խանձարրապատեցաւ. (Յհ. իմ. երեւ.։ գր. տղ. թղթ։ ՃՃ.։)


Խանձեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to allure, to entice;
to familiarize, to attach, to attract, to draw with.

NBHL (1)

προσκολλάω agglutino. Տալ խանձիլ եւ մոլեգնաբար իմն մածանիլ. որպէս սոսնձով մատուցանել. կարել. կցել. ձգել, յանկուցանել. փակցընել, կպցընել.


Խանութ, նթից

See full entry →

s.

shop;
manufactory;
treasure;
store, warehouse, magazine.

NBHL (1)

Յաղքատիմաց խանթէ իմոցս ոտաց յառաջ ձգեցից բան. (Սկեւռ. լմբ.։ Ռամկական է հոլովս.)