Definitions containing the research սար : 4919 Results

Հակառակաձայն

See full entry →

adj. mus.

cf. Հակառակաբարբառ.

NBHL (1)

Նոր սաղմոսարան, եւ հակառակաձայն դաւթի. (Առ որս. ՟Թ։)


Հակառակասիրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

love of contention, factious spirit.


Հակառակքրիստոս

See full entry →

cf. Նեռն.

NBHL (1)

Զբանսարկուին կործանումն, եւ հակառակքրիստոսին զգալուստն. (Լմբ. յայտն.։)


Հակեմ, եցի

See full entry →

va.

to incline, to lean, to bend, to bow.

NBHL (1)

Հակել յայս կշէռս յայս կոյս կամ յայն։ Երիտասարդին բարք երբեմն ի չարն հակէ, եւ երբեմն ի բարին։ Ունիմք զկամս՝ ընդ որ ախորժեմքն, հակել. (Լմբ. առակ. եւ Լմբ. ատ.։)


Հաղբք, բից

See full entry →

s. fig.

springe, snare, noose, trap;
snare, toils;
արկանել ի —բս, to draw into snare, to entrap, to inveigle;
անկանել ի —բս, to fall into a snare.

NBHL (1)

Զթաքուցեալ հաղբսն։ Ըմբռնիլ ի հաղբս բանսարկուին. (Յհ. կթ.։ Խոսր.։)


Հաղորդ, ից

See full entry →

adj. s.

participating, sharing;
sociable, social;
Holy Communion;
—ս առնել, to share, to give a share, to acquaint with, to impart, to communicate, cf. Հաղորդեցուցանեմ;
— լինել, to participate in, to share in, to partake of, to have a share or hand in;
— չարեաց, accomplice;
— տալ, to administer the Holy Sacrament to;
— առնուլ, to communicate, to receive the Holy Sacrament.

NBHL (2)

ՀԱՂՈՐԴ μέτοχος, μετέχων, κοινωνός particeps, consors, socius եւ այլն. որ եւ ՀԱՂՈՐԴԱԿԻՑ. (Ի համ, որ լինի եւ հան հալ. συν, συλ- con, col- եւ այլն. եւ կամ Այլորդ, կից ընդ այլում. եւ կամ Աղակից, սեղանակից) Կցորդ. մասնակից. բաժանորդ. հաւասարորդ. զովող. ընկեր. եւ ընկերական. ... եւ ի յանգս՛՛ տաշ. պ. ի սկիզբն, հէմ՛՛

Հաղորդս լինել՝ հաւասարորդ է լինել. (Խոսր. պտրգ.։)


Հաղորդական, ի, աց

See full entry →

adj.

communicative;
communicable.

NBHL (1)

κοινωνικός communicativus, et communis Որ հաղորդէ զինքն եւ զիրս իւր այլոց, կամ ինքն հաղորդ գտանի այլոց. եւ Հասարակաց.


Հաղորդիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to communicate, to be communicated, to participate, to share, to be in communication with;
to conjoin, to have carnal connection with;
to be communicative;
to lead on, to be conducive;
cf. Հաղորդ առնում.

NBHL (1)

Աչք հաղորդի արեգական լուսոյ։ Որք նմին հաղորդին հասարակութեամբ. (Շ. մտթ. եւ Շ. բարձր.։)


Հաճելի, լւոյ

See full entry →

adj.

pleasant, agreeable.


Հաճիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be contented, satisfied, pleased, gratified;
to agree, to acquiesce, to consent, to approve;
to be reconciled, to become friends again;
to deign;
to taste;
չ— ընդ, to disapprove, to dislike;
հաճեալ է նա ընդ քեզ, you please him;
հաճեսցի տէր իմ արքայ, may it please your Majesty.


Հաճոյ, ից

See full entry →

adj.

agreeable, pleasant, pleasing, complaisant, grateful, acceptable;
— լինել, to please, to humour, to agree, to have pleasure;
զի՞նչ — է ձեզ, what do you think of it ?
որպէս — թուեսցի քեզ, as you please or choose, as you like;
—աչաց հայելոյ, comely to the eye;
— եղեւ նա աչաց իմոց, he or she pleased me;
—թուեցաւ նմա, it pleased him, he thought fit or proper, he approved of it;
—եւս էր նմա, he preferred;
արա նմա զինչ — է առաջի աչաց քոց, do with him as you will.


Հաճութիւն, ութեան

See full entry →

s.

agreement, satisfaction;
accord, approbation, consent, complaisance, acquiescence, compliance;
desire, wish, pleasure, will;
—ք, grace, sweetness, loveliness, amiableness;
առանց քոյին հաճութեան, without your consent, in spite of you;
արա ընդ իս ըստ հաճութեան կամաց քոց, do with me according to your pleasure.


Համաբարոյ, ից

See full entry →

adj.

of similar disposition, character or customs.


Համաբնակից

See full entry →

cf. Բնակից.


Համաբուն

See full entry →

cf. Համաբնեայ.

NBHL (1)

Երրորդութիւնն սուրբ՝ համաբուն է, եւ հաւասար։ Երկրպագելի եւ համաբուն հօր՝ սուրբ հոգի. (Լմբ. պտրգ.։)


Համագոյական, ի, աց

See full entry →

cf. Համագոյակից.


Համագոյակից

See full entry →

adj.

consubstantial;
—գոյք, creation, all creatures, the universe, nature.

NBHL (1)

Զհամագոյակից զհաւասար տէրութիւնն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 5։)


Համագոյութիւն, ութեան

See full entry →

s.

consubstantiality.

NBHL (1)

Ոչ ի համագոյութենէ բնութեանն (հասարակաց) ամաչեն, եւ ոչ յանձինս իւրեան խնայեն։ Պատշաճ էր առաւել եւս հայցել զհամագոյութիւնն, եւ զոչ եւ մի ինչ տալն մխիթարութիւն յերթալն։ Վերստին եկեսցէ, եւ հանապազորդեսցի ընդ նոսա համագոյութեամբ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 35։ ՟Բ. 29. 33։)


Համագործ

See full entry →

adj. s.

cooperative;
cooperator.

NBHL (2)

Եթէ քահանայ, եթէ սարկաւագ՝ համագործ են միմեանց, եւ ի մի պաշտօն ծառայեն. (Լմբ. էր ընդ եղբ.։)

Փառաւորի եւ ինքն հայր՝ որպէս ունելով որդի ըստ ամենայնի նման, եւ հաւասարափառ, եւ համագործ իւր. (Պրպմ.։ ՟Լ՟Գ։)


Համագունդ

See full entry →

adj. adv.

cf. Համագումար;
flocked together, gathered in crowds or in a mob;
in a united company, with all the company, in crowds;
— թռչիլ, to fly in flocks or swarms.

NBHL (3)

Համագունդ խուռնընթաց առ հասարակ ի վերայ դիմեն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1. յն. զուգընթանան։)

Առ հասարակ խմբեալ. միաժողով. համախումբ. համագումար. բովանդակ. միաբան.

ՀԱՄԱԳՈՒՆԴ. մ. ՀԱմօրէն գնդաւ կամ բազմութեամբ. միաբան առ հասարակ. պատերազմակից լինելով.


Համազն, զին, զինք, զանց

See full entry →

adj.

of the same nation or race.

NBHL (1)

Համազն նորա կամսարականն. (Խոր. ՟Գ. 65։)


Համազոյգ

See full entry →

adj.

equal, even, alike, similar.

NBHL (1)

Զոյգ եւ հաւասար. եւ անբաժան. միասնական.


Համազօր

See full entry →

adj.

equal in power;
equivalent, equipollent, adequate;
— լինել, to be equivalent.

NBHL (2)

ὀμοδύναμος aeque potens, aequivalens Հաւասար զօրութեամբ կամ ամենակարողութեամբ.

ՀԱՄԱԶՕՐ. Որ ինչ հաւասար կամ նոյնպէս զօրէ. ոչինչ ընդհատ. յար եւ նման.


Համազօրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

equivalence, equipollence.

NBHL (1)

Հաւասարութիւն զօրութեան.


Համակ, ի, աց

See full entry →

adj.

cf. Գորշախայտ.


Համակամութիւն, ութեան

See full entry →

s.

concord, unanimity, agreement, union, consent;
համակամութիւն ընդ կամացն աստուծոյ, obedience to God's will, resignation, trust in God.


Համակիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be affected, filled or covered with, immersed, sunk in;
to array, clothe or invest oneself with, to bury oneself in;
յոսկի — եւ ի քարինս պատուականս, to be completely covered with gold and precious stones;
ի թախծութիւն, ի խոր տրտմութիւն —, to give oneself up to melancholy, to be filled with sadness;
— ի սուգ, to dress in mourning;
cf. Թուխ;
պաճարք —կեալք ի գիրութեան, fatted cattle.


Համակրօն, ից

See full entry →

adj.

coreligionary.

NBHL (1)

Եւ յանապատըս հետեւեալ, համակրօնից հաւասարեալ, եւ այլն. (Շ. վիպ.։)


Համահաղոյն

See full entry →

adv.

together, at the same time, at once.

NBHL (1)

ὀμοῦ una. Նոյն հետայն. համայն. ի միում նուագի համանգամայն. առ հասարակ.


Համահասակ

See full entry →

cf. Հասակակից.

NBHL (1)

ὀμῆλιξ ejusdem aetatis, aequalis Հասակակից։ հաւասար տիօք. ժամանակակից. տարեկից.


Համահրաւէր

See full entry →

adj.

convoking or inviting all.

NBHL (1)

Հրաւիրօղ զամենեսին առ հասարակ.


Համահրեշտակ

See full entry →

adj.

angelic.

NBHL (1)

Զուգահրեշտակ. հաւասար կամ նման հրեշտակի.


Համաձայնութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig. mus. gr.

concord, unison, consonance, concordance;
conformity, unanimity, union;
unison, tune;
concordance.

NBHL (1)

Ոչինչ է հաւասար միակամութեան եւ համաձայնութեան։ Որպէս հերձուածն քակողական է, այսպէս համաձայնութիւնն՝ շաղկապական. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 31. 35։)


Համամեայ

See full entry →

adj.

coetaneous, of the same age.

NBHL (1)

Հաւասար ամօք. տարեկից.


Համամտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

unanimity, concord, consent, conformity of opinion.

NBHL (1)

Համամտութեամբ եւ հասարակութեամբ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Համայն, ից

See full entry →

adj. adv.

whole, entire, total, complete;
all, entirely;
together, all together, together with;
even, yet, still;
—, —իւ, totally, completely, wholly, thoroughly;
— եւ այնպէս, even though, even if, however, nevertheless;
— եւ այնպէս ոչ յագեցա՞ր, what, and you are not yet satiated?
— ասել, ասացեալ, in short, in a word.

NBHL (2)

Առ համայնից հասարակաց թագաւորն. (Նիւս. թէոդոր.։)

Կամ ὄλως omnino, prorsus, totaliter, integre. Առ հասարակ. բոլորովին. ամենայնիւ.


Համանգամայն

See full entry →

adj. adv.

whole, universal;
all, all together, generally;
even, yet, still.


Համանման, ից

See full entry →

adj. adv.

equal, alike, similar;
conformable, analogous;
imitating, following;
equally, alike.

NBHL (1)

Համանման դեղօք։ Ի համանման հաւասարաց։ համանման չարօք, կամ բարեօք. (Ագաթ.։ Մանդ. ՟Ժ՟Է։ Պիտ.։)


Համանուն, նուանց

See full entry →

adj. s.

cf. Անուանակից;
name-sake.

NBHL (1)

Զադամ (որ եւ ատամ ), որ էր համանուն հասարակաց ազգի. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Համաշխարհական, ի, աց

See full entry →

adj.

universal, general, common, public.

NBHL (2)

καθολικός, οἱκουμενικός universus, universalis, generalis. Որ ինչ հայի առ աշխարհ համօրէն. հասարակաց. ընդհանրական. տիեզերական.

ՀԱՄԱՇԽԱՐՀԱԿԱՆ. χωρικός regions πάνδημος publicus, vulgaris եւ այլն. Գաւառական. ազգային. քաղաքական. հանդիսական. աշխարհաժողով՝ իբր բազմաժողով. եւ Ռամկական կամ հասարակ.


Համաշնչութիւն, ութեան

See full entry →

s.

unanimity.

NBHL (1)

Ըստ սիրոյն համաշնչութեան եղբայրութեանն։ Հասարակաց միաբանութիւն եւ համաշնչութիւն. (Բրս. հց.։ Նիւս. կուս.։)


Համաշունչ, շնչից

See full entry →

adj.

of the same opinion, agreeing, unanimous.


Համաչափ

See full entry →

adj.

of the same measure, equal, proportioned, symmetrical;
commensurable.

NBHL (1)

σύμμετρος, ἱσομέτρητος commensus, aequam mensuram habens. Զուգաչափ. հաւասարաչափ. համեմատ.


Համաչափութիւն, ութեան

See full entry →

s.

equality, proportion, symmetry;
commensurability.

NBHL (1)

συμμετρία apta proportio. Հաւասարաչափութիւն. չափակցութիւն. համեմատութիւն.


Համապաշտօն

See full entry →

adj.

having the same office or function, colleague.

NBHL (1)

Որպէս սարկաւագակիրք նորին, եւ համապաշտօն սպասաւորք բանին կենաց. (Գր. սքանչ. ի ստեփ.։)


Համապատիւ, տուի

See full entry →

adj.

equally glorified, equally adorable;
equal in rank or honour, having the same dignity.

NBHL (3)

ὀμότιμος aequalis in honore, collega. Պատուակից. զուգապատիւ, եւ հաւասար ըստ յարգի. եւ փառակից. Յաստուածայինս խօսի.

Զուգահաւասար թագաւորին, եւ համապատիւ։ Եւ ընդ որում համապատիւ թագաւորութեանն զուարճացեալ վայելչանայր. (Խոր. ՟Գ. 64։ Պիտ.։)

ՀԱՄԱՊԱՏԻՒ ասի ըստ յն. ոճոյ, եւ Հաւասարն պատուականութեամբ յարգի եւ գնոյ.


Համապատուութիւն, ութեան

See full entry →

s.

equal honour, rank or dignity.

NBHL (1)

ὀμοτιμία, ἱσοτιμία honoris aequalitas, par dignitas. Հաւասար աստիճան պատուոյ. հաւասարութիւն. փառակցութիւն.


Համառօտ, ից

See full entry →

adj. adv. s.

brief, short, abridged, concise, succinct, summary;
peremptory;
—, —ս, —աբար, succinctly, briefly, summarily, precisely;
peremptorily;
compendium, abridgement;
final or irrevocable sentence;
— հատանել, to cut short;
— ասել, ասացից, եւ — իսկ ասացեալ, in short, in a word.


Համառօտեմ, եցի

See full entry →

va.

to abridge, to diminish, to shorten;
to digest, to resume, to recapitulate;
to reduce, to contract, to extract;
ուղիղ —, to understand thoroughly and cause to be perfectly well understood;
— զօրէնս, to transgress, to break a law;
— քորեպիսկոպոսին զեկեղեցիս, to make a visitation of the diocese.

NBHL (1)

Քարոզէ սարկաւագն, խնդրեսցուք հաւատով. եւ եպիսկոպոսն օրհնութիւն եւ փառս համառօտէ հօր եւ որդւոյ եւ հոգւոյն սրբոյ յաւիտեանս յաւիտենից. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Համասեռ

See full entry →

adj.

congeneric, homogeneous.