Definitions containing the research առաջ : 3936 results

Պսակադիր, դրաց

adj.

crowning;
marrying.

· Calfa

NBHL (1)

ՊՍակքս մերձ, եւ պսակադիրք յօրժարք . (եւ որք պսակինն՝ չիք առաջին. Ճ. ՟Ը.։)


Պսակահամբար

s.

place where prizes are kept and distributed.

· Calfa

NBHL (1)

Առ ի յառաջադէմ ընտրութիւն պսակահամբար քրիստոսադիր կիտին. (Ագաթ.) (յորմէ եւ Կորիւն. ուր գրի պսակահաս)։


Պսակաւոր

adj. s.

crowned;
laureate;
prince, king.

· Calfa

NBHL (1)

Զսորբն ստեփանոս ... զդասուց պսակաւորաց զառաջին պսակաւորն. (Ճ. ՟Գ.։)


Պտուտկեմ, եցի

va. vn.

cf. Պտուտեմ;
to screw, to screw down or on;
to feel giddy, dizzy, to have a swimming in the head.

· Calfa

NBHL (1)

Ոմանք յառաջ քան զփորձն՝ միայն ի սպառնալեացն սարսէին. ոմանք մերձ եղեալ ի չարիսն՝ պտուտկեցին. (Բրս. ՟խ. մկ.։)


Պրակ, աց

s.

wood, thicket, grove, bush;
work, writing;
chapter, paragraph or article;
— թղթոյ, ream of paper;
— կտաւոց, չուխայից, entire piece of linen or woollen cloth, bale, pack;
—ք ուսման, lesson;
acts;
—ք առաքելոց, the Acts of the Apostles.

· Calfa

NBHL (2)

Ընդ այսոսիկ հանդերձ աստուծով եւ առաջիկայ պրակք, Բ. (Պրակք, Գ. եւ այլն. Սահմ. ստէպ։)

Ընդ այսոսիկ ՟Հ՟Դձ ՟Ավ եւ առաջիկայ պրակք, Բ. (Պրակք, Գ. եւ այլն. Սահմ. ստէպ։)


Պրաստ, ի

cf. Պրաստին.

· Calfa

NBHL (1)

ՊՐԱՍՏ կամ ՊՐԱՍՏԻՆ. գրի եւ ՊՌԱՍՏ, ՊՌԱՍՏԻՆ. բառ յն. προάστιον . որ է արուարձան, առաջք քաղաքի կամ շինի.


Ջալոտ, ից

s.

cudgel, club;
whip-thong;
kerbatch, knout.

· Calfa

NBHL (1)

(լծ. հյ. ջլուտ, եւ ջայլ՝ իբր խուրձ կամ բազմութիւնն գաւազանաց ի մի տրցակ. եւ թ. ջալը ). Բիր. քուք. կարիճ. արջառաջիլ, եւ գաւազան դանից.


Ջահ, ից

adj. ast.

light, torch, flambeau, link;
candelabra, chandelier;
facula, bright spot on the sun.

· Calfa

NBHL (1)

Որոց ի խաւարի եւ ի գիշերի էին՝ ջահ առաջնորդութեան։ Այսու գիտութեամբ ջահ վառեաց զնոսա յառատ լուսոյ անտի, զոր ինքն բնութեամբ ունէր. (Կիւրղ. ղկ.։ Իգն.։)


Ջահընկալութիւն, ութեան

s.

state of an acolyte, acolyteship.

· Calfa

NBHL (1)

Մոգքն երկրպագէին ջահընկալութեամբ աստեղն առաջնորդութեամբ (ուր լաւ եւս է ընթեռնուլ ըստ յն. ջահընկալու աստեղն). (Կիւրղ. ի կոյսն.։)


Ջան, ից

s.

diligence, care, study, work;
զուր —, labour lost, labour in vain;
— դնել, տանել, յանձին ունել cf. Ջանամ.

· Calfa

NBHL (2)

Այս ջան է առ առաջի իմ, մինչեւ մտից ի սրբութիւն աստուծոյ։ Ամենայն բան ջանիւ։ Վասն բազմացն հաճութեան ջան յանձն առաք։ Եւ անդ լինէր ոչ սակաւ ջան եւ վտանգ խռովութեան քաղաքին։ Յիշէր եղբարք, զվաստակն մեր եւ զջան.եւ այլն։

Ջան առաջին դնել, եւ ելս նեղութեան հնարել։ Յոքունց նախ քան զհոմերոս ջան եդեալ բազում աշխատութեամբ զուղղախոսութիւն սերմանել. (Յհ. կթ.։ Մագ. քեր.։)


Ջանակից լինիմ

sv.

to study, to labour in company.

· Calfa

NBHL (1)

Ջանակից լինել արիաբար յառաջագոյն աշխատեցելոցն։ Ջանակից լինի նմա պահօք եւ արտասուօք. (Պրպմ.։ Տօնակ.։)


Ջատագով, աց

s.

apologist, advocate, defender, protector, patron;
— լինել՝ կալ՝ մտանել cf. Ջատագովեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Նինուէացիքն ապաւինեցան ի պահս, եւ եղեւ նոցա ջատագով՝ խօսելով առաջին դատաւորին. (Եփր. պհ.։)

Արդ յաղագս այնոցիկ՝ որ առաջին ջատագովքն իմ ստուրոգէին (այսինքն շարախօսէին), այս իցէ առ ձեզ բաւական պատասխանի. (անդ։)


Ջատագովեմ, եցի

va.

to defend, to sustain, to plead, to excuse, to justify;
— զանձն, to defend, justify or excuse oneself.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ եթէ ոք յեղբարցն ջատագովէ այնպիսումն, տացէ պատասխանի առաջի քրիստոսի. (Շ. ընդհ.։)


Ջերանիմ, ջերայ

vn.

to warm oneself, to get warm;
to catch a fever, to fall sick;
to burn, to be excited, inflamed, infuriate;
— յախտս, to plunge into vice;
առ պատկերս կռոց —, to give oneself up to idolatry.

· Calfa

NBHL (1)

Զանգիւտ կորուստն ջերանիս անյուսալի քան զառաջինն. (Սանահն.։)


Ջլացուցանեմ, ուցի

va.

to nerve, to strengthen the nerves, to corroborate, to invigorate.

· Calfa


Ջոլորեմ, եցի

va.

to assemble troops, to muster, to gather in crowds, to call together.

· Calfa

NBHL (1)

Զբնաւ իսկ զաշխարհի սքողաստիկոս ի մի վայր ջոլորեսցես։ (Զմանկունս ձգ) իբրեւ զգառնամոլսն զամենեսեան ջոլորեալ կացուցին առաջի թագաւորին. (Ճ. ՟Ե. եւ ՟Բ.)


*Ջոջ

s.

great, grand.

· Calfa

NBHL (1)

(առաւել ռմկ) Մեծ. առաջին. ուստի ՋՈՋ ՊԱՊ ասի Նախահաւն.


Ստուգաբանութիւն, ութեան

s.

truthfulness, veracity;
etymology.

· Calfa

NBHL (1)

Ստուգաբանութիւն է լուծումն փաղառութեանց ի կատարեալ սեռ նախատիպ բառիցն։ Ստուգաբանութեան ձեւք են երեք. յիրէն, յարուեստէն, եւ ի ձայնէն. եւ յարացոյց առաջնումն՝ սափոր (որպէս թէ սափոր). երկրորդին՝ փայտատ (իբր հատ), եւ երրորդին՝ ճնճղուկ (որ ձայնէ ճը՛ն ճը՛ղ). (Երզն. քեր.։)


Ստուերագիր, գրաց

s.

sketch, draught, outline;
draughtsman, pattern-drawer.

· Calfa


Ստուերագրեմ, եցի

va.

to sketch, to rough-draw, to delineate, to trace;
to draw, to represent, to figure.

· Calfa

NBHL (1)

Զայս երկուս փրկութեան խորհուրդս եւ յառաջագոյն ստուերագրեաց աստուած յիսրայէլ։ Զնոյն խորհուրդ ստուերագրեն (կամ ստուերադրեն)։ Մովսէս ստուերագրէ յինքեան զքրիստոսի փրկութեանն խորհուրդ գործով։ Լեառն սինեայ ստուերագրէր օրինակօքն եւ կարգօքն՝ որ ի նմա եդան, զլեառն սիովն՝ ուր փրկիչն կատարեաց զճշմարտութիւնն. (Արշ.։)


Ստուերանամ, ացայ

vn.

to be covered with shadow, immersed in shade, darkened, obscured;
to grow cloudy, dark.

· Calfa

NBHL (1)

Ցնորական խոժոռադէմ տեսիլք որպէս յանուրջս ստուերանային առաջի նոցին ի խաւարի անդ. (Լմբ. իմ.։)


Ստուերապէս

adv.

like a shadow;
darkly, obscurely.

· Calfa

NBHL (1)

Ստուերապէս զսկզբնատիպն յինքեանս ցուցանել։ Զնմանութիւն նորին ստուերապէս պատկառէ առաջի ճշմարտութեանն բերել. (Սարկ. հանգ.։ Լմբ. պտրգ.։)


Ստռոբիլոս

s.

water-sprout;
top, whipping-top, peg-top.

· Calfa

NBHL (1)

Ստրովբիւղք յառաջին հարկաւորելոյ անտի՝ զոր ընդունին, շրջանս հանապազորդս առնուն, եւ ինքեանք յինքեանս շրջին. (Վեցօր. ՟Ե։)


Ստրատ

cf. Զօրավար.

· Calfa


Սրաթռիչ

adj.

flying swiftly.

· Calfa

NBHL (1)

Արագ եւ սրաթռիչ են առ ի խօսելն։ Բնութեամբ մարդ սիրող է բանի, եւ սրաթռիչ ի խօսս։ Աղօթքն զմարդ սրաթռիչ առնէ, եւ յերկինս առաջի աստուծոյ կացուցանէ. (Սարգ. յկ. ՟Դ. ՟Ը. եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Է։)


Սրախողխող

adj.

killed, slain with a sword.

· Calfa

NBHL (1)

Սրախողխող եղեալ ի գիրկս մարցն կատարեցան։ Երիտասարդք առաջի ծերոց սրախողխող եղեալք։ Սրախողխող լինել կամ առնել։ Սրախողխող առնէին զամենեսեան։ Աւազակք գան հարկանելով՝ սրախողխողս իսկ առնեն. (Շար.։ Լաստ. ՟Ժ՟Ա։ Պիտ.։ Ասող. ՟Գ. 13։ Ճ. ՟Բ.։)


Սրավարիմ, եցայ

va.

to go swiftly, to run rapidly, to hasten.

· Calfa

NBHL (1)

Փո՛յթ յառաջ մղիլ, վարիլ. սրավար լինել. սրանալ. եւ Հալածիլ.


Սրբապահ

adj. s.

containing relics;
fasting rigorously;
reliquary, shrine.

· Calfa

NBHL (1)

Պահք, սրբապահք, եւ ծոմապահք. պահքն այն է՝ որ զուտեաց կերակուրն (ի կենդանեաց) ոչ ուտէ. իսկ սրբապահքն է, որ եւ զնոսա ընտրէ՝ որ ի տնկոյ յառաջ գայ եւ պարարէ զմարմին, որպէս ձէթ եւ գինի եւ այլն. իսկ ծոմապահքն է ի հասարակաց կերակրոյ, որպէս ի ջրոյ, ի ցորենոյ. (Ոսկիփոր.։)


Սրբիչ, չի, չաց

adj. med. s.

sanctifying;
purifying, cleaning;
abstergent;
razor;
— ձեռաց, towel;
— բաժակի, the purificatory.

· Calfa

NBHL (2)

Եղիցին նոքա սրբեալք ճշմարտութեամբ. առաջին սրբիչքն օրինակօք էին, եւ ոչ ճշմարտութեամբ. (Խոսր.։)

Սրբիչ ի գլուխ նորա ոչ ել։ Մազ գլխոյ ոչ կարէ կալ առաջի սրբչի. (Եւս. պտմ. ՟Բ. 23։ Ոսկ. ես.։)


Սրովբէատիպ

adj.

resembling a seraph.

· Calfa

NBHL (1)

Սրովբէատիպ քառառաջեայ չորեքկերպեան անօթս խաչիս. (Նար. խչ.։)


Սրտապախ առնեմ

sv.

to strike with consternation, to terrify, to appall.

· Calfa

NBHL (1)

Նախ թոյլ ետ սրտաբեկ սրտապախ լինել։ Մի՛ ինչ երկնչել եւ սրտապախ լինել իբրեւ զառաջինն։ Սրտապախ առնէր զբնակիչս քաղաքին տեսլեամբ զօրացն բազմաց. (Ոսկ. ես.։)


Սրտացաւութիւն, ութեան

s. med.

compassion, pity;
distress, anguish, grief;
heart-burn;
սրտացաւութեամբ, compassionately, pitifully.

· Calfa


Սրտմտեմ, եցի

vn.

cf. Սրտմտիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Սրտմտութիւն քո՝ զոր սրտմտեցար, եւ դառնութիւն քո՝ ել առաջի իմ. (Ես. ՟Լ՟Է. 29։ 1)


Սփիւրիդ

cf. Սփրիդ.

· Calfa

NBHL (1)

Զառաջին նշանին մոռանային զսակառիսն, որպէս յետոյ զսփիւրիդսն։ Բարձին զնշխարս կոտորոցն եօթն սփիւրիդս լի. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 24. 28։)


Սփռեմ, եցի

va.

to spread, to disseminate, to disperse, to scatter, to strew, to sow, to propagate, to diffuse;
to pour out or forth, to open;
սփռել ծաղիկս, to strew with flowers.

· Calfa

NBHL (2)

Սփռեցէ՛ք առաջի նորա զսիրտս ձեր։ Առաջի տեառն սփռեսցէ զխնդրուածս իւր։ Սփռեցից առաջի տեառն զաղօթս իմ. (Սղ. ՟Կ՟Ա. 9։ ՟Ճ՟Ա. 1։ ՟Ճ՟Խ՟Ա. 3։)

Փոխանակ պատմուճանացն ըսփռեսցուք առաջի քո գթած զաղաչանս մեր. (Գանձ.։)


Սքանչելապէս

adv.

admirably, delightfully, astonishingly, marvelously, wonderfully, divinely, excellently, pre-eminently, to admiration;
by a miracle, miraculously, prodigiously.

· Calfa


Սքանչելի, լւոյ, լեաց

adj.

admirable, wonderful, astonishing, surprising;
prodigious, marvelous, miraculous;
charming, excellent.

· Calfa

NBHL (1)

Զեղանակ առաջնոյն եւ յայսմ սքանչելւոջ պահէ. (Երզն. մտթ։)


Սօսաւիւն

cf. Սօսափիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ էին կերպարանք առաջի աչաց իմոց, բայց միայն օդ եւ սօսափիւն լսէի. (Յոբ. Դ. 16։)


Սօսափիւն

s.

noise, murmur, sough, breath;
trembling, agitation;
— սաղարթուց, rustling of the leaves;
— հողմոց, hollow or rumbling noise of the winds.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ էին կերպարանք առաջի աչաց իմոց, բայց միայն օդ եւ սօսափիւն լսէի. (Յոբ. Դ. 16։)


Վազեցուցանեմ, ուցի

va.

to cause to run.

· Calfa

NBHL (1)

Հրամայեաց ագուցանել կօշիկս երկաթի, եւ բեւեռեցին զայն ի յոտսն, եւ վազեցուցանէին առաջի իւր. (Հ. սեպտ. ՟Ժ՟Ա.։)


Վակժուժեմ

vn.

to grapple, to clutch strongly with the hand, to lock one's arms round, to hug, to hold fast on, to cling to.

· Calfa

NBHL (1)

Առաջինքն ճեպեալ, ընթանան, եւ վերջինքն բուռն հարեալ վակժոյժ լեալ՝ չհաւանին զառաջինսն թողուլ։ Խիղբս արկանել վակժոյժ լինել զերկրէն՝ յոր եդաւ (սերմն). (Վեցօր. ՟Դ. ՟Ե։)


Վահանակիր

s.

esquire;
cf. Վահանաւոր.

· Calfa

NBHL (1)

Որդիք Յուդայ վահանակիրք եւ տիգաւորք։ Գայր այլազգին, եւ այր վահանակիր առաջի նորա. (՟Ա. Մնաց. ՟Ժ՟Բ. 24։ ՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Է. 42։)


Վահանակցութիւն, ութեան

s.

battle array.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛վ սուրբ դաս, ո՛վ վահանակցութիւն անքակ։ Ի պատերազմունս ճակատուն՝ որ յառաջին վահանակցութեան անկեալ լինի, նոյնժամայն լնուն զդասն, որպէս զի մի վահանակցութիւն նոցա կարեալ եղիցի պակասելովն. (Բրս. ՟խ. մկ.։)


Վաղագոյն

adj.

sooner;
prior, before;
քան զբանն — եղեւ գործն, no sooner said than done.

· Calfa

NBHL (3)

Յառաջեաց ընթացաւ վաղագոյն քան զՊետրոս։ Վաղագոյն պատսպարեցայց ձեզ։ Եթէ վաղագոյն գայցէ. (Յհ. ՟Ի. 4։ Եբր. ՟Ժ՟Գ. 19. 23։)

Վաղագոյն քանդեալ էին քան զառաջինն երիքով. (Եղիշ. յես.։)

ταχίον citius, celerius եւ παλαιότερον antiquius. Արագագոյն. եւ Վաղվաղակի փութով. եւ Կարի վազ. կանխագոյն. յառաջագոյն.


Վաղահաս

adj.

arriving early, quick, prompt;
early, precocious, premature, untimely.

· Calfa

NBHL (2)

Խորհուրդն անօրէնութեան անդէն իսկ կանխեաց վաղահաս եղեւ յառաջագոյն։ Կարճն՝ զվաղահասն յայտնէ. (Ոսկ. ՟բ. թես.։ Գէ. ես.։)

Խորհուրդն անօրէնութեան ահա աւասիկ կանխեաց. վաղահաս եղեւ յառաջագոյն. (Եփր. ՟բ. թես.։)


Վաղահասուկ

adj. fig.

early, precocious;
blooming early;
inconstant, fickleminded, unsteady, versatile.

· Calfa

NBHL (1)

Թզենիք զվաղահասուկն բողբոջեալ դիտակս յառաջ ընծայեն. (Ոսկ. համբ.) (ու՛ր յն. ὅλυνθος grossus, ficus immatura ).


Վաղափոխուկ լինիմ

sv.

to be unstable, fickle, changeable.

· Calfa


Վաղիւ, ղուի

s.

tomorrow, next day, the following day;
—, ի —, ի — անդր, the morrow, the day after, on the morrow, tomorrow;
ի — անդր յետ մահու նորա, the day after his death;
վասն երկիւղի վաղուեանն, for fear of the future;
զկնի վաղուին, after tomorrow;
ի միւս —ն, ի միւսում —, the day after tomorrow;
վաղուենէ ի — առնել, to put off from day to day.

· Calfa

NBHL (1)

Ի միւսում վաղիւ պարտեալ եղեն իսրայէլցիք առաջի քանանացւոցն. (Շ. բարձր.։)


Վիպագիր, գրաց

s.

historiographer, historian.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս առաջինքն ի վիպագրացն յաղագս այսորիկ հաճեցան շարագրել. (Խոր. ՟Ա. 5։)


Վիպապատում

adj.

narrating history.

· Calfa

NBHL (1)

Փղաւիոսն յովսեպոս հրէիցն վիպապատում մատենագիրն։ Եւ զի՞նչ այն իցէ, զոր գրիցէ նոյն բերոսոս անդէն յառաջնում ի վիպապատումն մատենին. (Եւս. քր. ՟Ա։)