crowning;
marrying.
· Calfa
ՊՍակքս մերձ, եւ պսակադիրք յօրժարք . (եւ որք պսակինն՝ չիք առաջին. Ճ. ՟Ը.։)
place where prizes are kept and distributed.
· Calfa
Առ ի յառաջադէմ ընտրութիւն պսակահամբար քրիստոսադիր կիտին. (Ագաթ.) (յորմէ եւ Կորիւն. ուր գրի պսակահաս)։
crowned;
laureate;
prince, king.
· Calfa
Զսորբն ստեփանոս ... զդասուց պսակաւորաց զառաջին պսակաւորն. (Ճ. ՟Գ.։)
cf. Պտուտեմ;
to screw, to screw down or on;
to feel giddy, dizzy, to have a swimming in the head.
· Calfa
Ոմանք յառաջ քան զփորձն՝ միայն ի սպառնալեացն սարսէին. ոմանք մերձ եղեալ ի չարիսն՝ պտուտկեցին. (Բրս. ՟խ. մկ.։)
wood, thicket, grove, bush;
work, writing;
chapter, paragraph or article;
— թղթոյ, ream of paper;
— կտաւոց, չուխայից, entire piece of linen or woollen cloth, bale, pack;
—ք ուսման, lesson;
acts;
—ք առաքելոց, the Acts of the Apostles.
· Calfa
Ընդ այսոսիկ հանդերձ աստուծով եւ առաջիկայ պրակք, Բ. (Պրակք, Գ. եւ այլն. Սահմ. ստէպ։)
Ընդ այսոսիկ ՟Հ՟Դձ ՟Ավ եւ առաջիկայ պրակք, Բ. (Պրակք, Գ. եւ այլն. Սահմ. ստէպ։)
cf. Պրաստին.
· Calfa
ՊՐԱՍՏ կամ ՊՐԱՍՏԻՆ. գրի եւ ՊՌԱՍՏ, ՊՌԱՍՏԻՆ. բառ յն. προάστιον . որ է արուարձան, առաջք քաղաքի կամ շինի.
cudgel, club;
whip-thong;
kerbatch, knout.
· Calfa
(լծ. հյ. ջլուտ, եւ ջայլ՝ իբր խուրձ կամ բազմութիւնն գաւազանաց ի մի տրցակ. եւ թ. ջալը ). Բիր. քուք. կարիճ. արջառաջիլ, եւ գաւազան դանից.
light, torch, flambeau, link;
candelabra, chandelier;
facula, bright spot on the sun.
· Calfa
Որոց ի խաւարի եւ ի գիշերի էին՝ ջահ առաջնորդութեան։ Այսու գիտութեամբ ջահ վառեաց զնոսա յառատ լուսոյ անտի, զոր ինքն բնութեամբ ունէր. (Կիւրղ. ղկ.։ Իգն.։)
state of an acolyte, acolyteship.
· Calfa
Մոգքն երկրպագէին ջահընկալութեամբ աստեղն առաջնորդութեամբ (ուր լաւ եւս է ընթեռնուլ ըստ յն. ջահընկալու աստեղն). (Կիւրղ. ի կոյսն.։)
diligence, care, study, work;
զուր —, labour lost, labour in vain;
— դնել, տանել, յանձին ունել cf. Ջանամ.
· Calfa
Այս ջան է առ առաջի իմ, մինչեւ մտից ի սրբութիւն աստուծոյ։ Ամենայն բան ջանիւ։ Վասն բազմացն հաճութեան ջան յանձն առաք։ Եւ անդ լինէր ոչ սակաւ ջան եւ վտանգ խռովութեան քաղաքին։ Յիշէր եղբարք, զվաստակն մեր եւ զջան.եւ այլն։
Ջան առաջին դնել, եւ ելս նեղութեան հնարել։ Յոքունց նախ քան զհոմերոս ջան եդեալ բազում աշխատութեամբ զուղղախոսութիւն սերմանել. (Յհ. կթ.։ Մագ. քեր.։)
to study, to labour in company.
· Calfa
Ջանակից լինել արիաբար յառաջագոյն աշխատեցելոցն։ Ջանակից լինի նմա պահօք եւ արտասուօք. (Պրպմ.։ Տօնակ.։)
apologist, advocate, defender, protector, patron;
— լինել՝ կալ՝ մտանել cf. Ջատագովեմ.
· Calfa
Նինուէացիքն ապաւինեցան ի պահս, եւ եղեւ նոցա ջատագով՝ խօսելով առաջին դատաւորին. (Եփր. պհ.։)
Արդ յաղագս այնոցիկ՝ որ առաջին ջատագովքն իմ ստուրոգէին (այսինքն շարախօսէին), այս իցէ առ ձեզ բաւական պատասխանի. (անդ։)
to defend, to sustain, to plead, to excuse, to justify;
— զանձն, to defend, justify or excuse oneself.
· Calfa
Իսկ եթէ ոք յեղբարցն ջատագովէ այնպիսումն, տացէ պատասխանի առաջի քրիստոսի. (Շ. ընդհ.։)
to warm oneself, to get warm;
to catch a fever, to fall sick;
to burn, to be excited, inflamed, infuriate;
— յախտս, to plunge into vice;
առ պատկերս կռոց —, to give oneself up to idolatry.
· Calfa
Զանգիւտ կորուստն ջերանիս անյուսալի քան զառաջինն. (Սանահն.։)
to assemble troops, to muster, to gather in crowds, to call together.
· Calfa
Զբնաւ իսկ զաշխարհի սքողաստիկոս ի մի վայր ջոլորեսցես։ (Զմանկունս ձգ) իբրեւ զգառնամոլսն զամենեսեան ջոլորեալ կացուցին առաջի թագաւորին. (Ճ. ՟Ե. եւ ՟Բ.)
truthfulness, veracity;
etymology.
· Calfa
Ստուգաբանութիւն է լուծումն փաղառութեանց ի կատարեալ սեռ նախատիպ բառիցն։ Ստուգաբանութեան ձեւք են երեք. յիրէն, յարուեստէն, եւ ի ձայնէն. եւ յարացոյց առաջնումն՝ սափոր (որպէս թէ սափոր). երկրորդին՝ փայտատ (իբր հատ), եւ երրորդին՝ ճնճղուկ (որ ձայնէ ճը՛ն ճը՛ղ). (Երզն. քեր.։)
to sketch, to rough-draw, to delineate, to trace;
to draw, to represent, to figure.
· Calfa
Զայս երկուս փրկութեան խորհուրդս եւ յառաջագոյն ստուերագրեաց աստուած յիսրայէլ։ Զնոյն խորհուրդ ստուերագրեն (կամ ստուերադրեն)։ Մովսէս ստուերագրէ յինքեան զքրիստոսի փրկութեանն խորհուրդ գործով։ Լեառն սինեայ ստուերագրէր օրինակօքն եւ կարգօքն՝ որ ի նմա եդան, զլեառն սիովն՝ ուր փրկիչն կատարեաց զճշմարտութիւնն. (Արշ.։)
to be covered with shadow, immersed in shade, darkened, obscured;
to grow cloudy, dark.
· Calfa
Ցնորական խոժոռադէմ տեսիլք որպէս յանուրջս ստուերանային առաջի նոցին ի խաւարի անդ. (Լմբ. իմ.։)
like a shadow;
darkly, obscurely.
· Calfa
Ստուերապէս զսկզբնատիպն յինքեանս ցուցանել։ Զնմանութիւն նորին ստուերապէս պատկառէ առաջի ճշմարտութեանն բերել. (Սարկ. հանգ.։ Լմբ. պտրգ.։)
water-sprout;
top, whipping-top, peg-top.
· Calfa
Ստրովբիւղք յառաջին հարկաւորելոյ անտի՝ զոր ընդունին, շրջանս հանապազորդս առնուն, եւ ինքեանք յինքեանս շրջին. (Վեցօր. ՟Ե։)
flying swiftly.
· Calfa
Արագ եւ սրաթռիչ են առ ի խօսելն։ Բնութեամբ մարդ սիրող է բանի, եւ սրաթռիչ ի խօսս։ Աղօթքն զմարդ սրաթռիչ առնէ, եւ յերկինս առաջի աստուծոյ կացուցանէ. (Սարգ. յկ. ՟Դ. ՟Ը. եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Է։)
killed, slain with a sword.
· Calfa
Սրախողխող եղեալ ի գիրկս մարցն կատարեցան։ Երիտասարդք առաջի ծերոց սրախողխող եղեալք։ Սրախողխող լինել կամ առնել։ Սրախողխող առնէին զամենեսեան։ Աւազակք գան հարկանելով՝ սրախողխողս իսկ առնեն. (Շար.։ Լաստ. ՟Ժ՟Ա։ Պիտ.։ Ասող. ՟Գ. 13։ Ճ. ՟Բ.։)
to go swiftly, to run rapidly, to hasten.
· Calfa
Փո՛յթ յառաջ մղիլ, վարիլ. սրավար լինել. սրանալ. եւ Հալածիլ.
containing relics;
fasting rigorously;
reliquary, shrine.
· Calfa
Պահք, սրբապահք, եւ ծոմապահք. պահքն այն է՝ որ զուտեաց կերակուրն (ի կենդանեաց) ոչ ուտէ. իսկ սրբապահքն է, որ եւ զնոսա ընտրէ՝ որ ի տնկոյ յառաջ գայ եւ պարարէ զմարմին, որպէս ձէթ եւ գինի եւ այլն. իսկ ծոմապահքն է ի հասարակաց կերակրոյ, որպէս ի ջրոյ, ի ցորենոյ. (Ոսկիփոր.։)
sanctifying;
purifying, cleaning;
abstergent;
razor;
— ձեռաց, towel;
— բաժակի, the purificatory.
· Calfa
Եղիցին նոքա սրբեալք ճշմարտութեամբ. առաջին սրբիչքն օրինակօք էին, եւ ոչ ճշմարտութեամբ. (Խոսր.։)
Սրբիչ ի գլուխ նորա ոչ ել։ Մազ գլխոյ ոչ կարէ կալ առաջի սրբչի. (Եւս. պտմ. ՟Բ. 23։ Ոսկ. ես.։)
resembling a seraph.
· Calfa
Սրովբէատիպ քառառաջեայ չորեքկերպեան անօթս խաչիս. (Նար. խչ.։)
to strike with consternation, to terrify, to appall.
· Calfa
Նախ թոյլ ետ սրտաբեկ սրտապախ լինել։ Մի՛ ինչ երկնչել եւ սրտապախ լինել իբրեւ զառաջինն։ Սրտապախ առնէր զբնակիչս քաղաքին տեսլեամբ զօրացն բազմաց. (Ոսկ. ես.։)
compassion, pity;
distress, anguish, grief;
heart-burn;
սրտացաւութեամբ, compassionately, pitifully.
· Calfa
cf. Սրտմտիմ.
· Calfa
Սրտմտութիւն քո՝ զոր սրտմտեցար, եւ դառնութիւն քո՝ ել առաջի իմ. (Ես. ՟Լ՟Է. 29։ 1)
cf. Սփրիդ.
· Calfa
Զառաջին նշանին մոռանային զսակառիսն, որպէս յետոյ զսփիւրիդսն։ Բարձին զնշխարս կոտորոցն եօթն սփիւրիդս լի. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 24. 28։)
to spread, to disseminate, to disperse, to scatter, to strew, to sow, to propagate, to diffuse;
to pour out or forth, to open;
սփռել ծաղիկս, to strew with flowers.
· Calfa
Սփռեցէ՛ք առաջի նորա զսիրտս ձեր։ Առաջի տեառն սփռեսցէ զխնդրուածս իւր։ Սփռեցից առաջի տեառն զաղօթս իմ. (Սղ. ՟Կ՟Ա. 9։ ՟Ճ՟Ա. 1։ ՟Ճ՟Խ՟Ա. 3։)
Փոխանակ պատմուճանացն ըսփռեսցուք առաջի քո գթած զաղաչանս մեր. (Գանձ.։)
admirably, delightfully, astonishingly, marvelously, wonderfully, divinely, excellently, pre-eminently, to admiration;
by a miracle, miraculously, prodigiously.
· Calfa
admirable, wonderful, astonishing, surprising;
prodigious, marvelous, miraculous;
charming, excellent.
· Calfa
Զեղանակ առաջնոյն եւ յայսմ սքանչելւոջ պահէ. (Երզն. մտթ։)
cf. Սօսափիւն.
· Calfa
Ոչ էին կերպարանք առաջի աչաց իմոց, բայց միայն օդ եւ սօսափիւն լսէի. (Յոբ. Դ. 16։)
noise, murmur, sough, breath;
trembling, agitation;
— սաղարթուց, rustling of the leaves;
— հողմոց, hollow or rumbling noise of the winds.
· Calfa
Ոչ էին կերպարանք առաջի աչաց իմոց, բայց միայն օդ եւ սօսափիւն լսէի. (Յոբ. Դ. 16։)
to cause to run.
· Calfa
Հրամայեաց ագուցանել կօշիկս երկաթի, եւ բեւեռեցին զայն ի յոտսն, եւ վազեցուցանէին առաջի իւր. (Հ. սեպտ. ՟Ժ՟Ա.։)
to grapple, to clutch strongly with the hand, to lock one's arms round, to hug, to hold fast on, to cling to.
· Calfa
Առաջինքն ճեպեալ, ընթանան, եւ վերջինքն բուռն հարեալ վակժոյժ լեալ՝ չհաւանին զառաջինսն թողուլ։ Խիղբս արկանել վակժոյժ լինել զերկրէն՝ յոր եդաւ (սերմն). (Վեցօր. ՟Դ. ՟Ե։)
esquire;
cf. Վահանաւոր.
· Calfa
Որդիք Յուդայ վահանակիրք եւ տիգաւորք։ Գայր այլազգին, եւ այր վահանակիր առաջի նորա. (՟Ա. Մնաց. ՟Ժ՟Բ. 24։ ՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Է. 42։)
battle array.
· Calfa
Ո՛վ սուրբ դաս, ո՛վ վահանակցութիւն անքակ։ Ի պատերազմունս ճակատուն՝ որ յառաջին վահանակցութեան անկեալ լինի, նոյնժամայն լնուն զդասն, որպէս զի մի վահանակցութիւն նոցա կարեալ եղիցի պակասելովն. (Բրս. ՟խ. մկ.։)
sooner;
prior, before;
քան զբանն — եղեւ գործն, no sooner said than done.
· Calfa
Յառաջեաց ընթացաւ վաղագոյն քան զՊետրոս։ Վաղագոյն պատսպարեցայց ձեզ։ Եթէ վաղագոյն գայցէ. (Յհ. ՟Ի. 4։ Եբր. ՟Ժ՟Գ. 19. 23։)
Վաղագոյն քանդեալ էին քան զառաջինն երիքով. (Եղիշ. յես.։)
ταχίον citius, celerius եւ παλαιότερον antiquius. Արագագոյն. եւ Վաղվաղակի փութով. եւ Կարի վազ. կանխագոյն. յառաջագոյն.
arriving early, quick, prompt;
early, precocious, premature, untimely.
· Calfa
Խորհուրդն անօրէնութեան անդէն իսկ կանխեաց վաղահաս եղեւ յառաջագոյն։ Կարճն՝ զվաղահասն յայտնէ. (Ոսկ. ՟բ. թես.։ Գէ. ես.։)
Խորհուրդն անօրէնութեան ահա աւասիկ կանխեաց. վաղահաս եղեւ յառաջագոյն. (Եփր. ՟բ. թես.։)
early, precocious;
blooming early;
inconstant, fickleminded, unsteady, versatile.
· Calfa
Թզենիք զվաղահասուկն բողբոջեալ դիտակս յառաջ ընծայեն. (Ոսկ. համբ.) (ու՛ր յն. ὅλυνθος grossus, ficus immatura ).
tomorrow, next day, the following day;
—, ի —, ի — անդր, the morrow, the day after, on the morrow, tomorrow;
ի — անդր յետ մահու նորա, the day after his death;
վասն երկիւղի վաղուեանն, for fear of the future;
զկնի վաղուին, after tomorrow;
ի միւս —ն, ի միւսում —, the day after tomorrow;
վաղուենէ ի — առնել, to put off from day to day.
· Calfa
Ի միւսում վաղիւ պարտեալ եղեն իսրայէլցիք առաջի քանանացւոցն. (Շ. բարձր.։)
historiographer, historian.
· Calfa
Որպէս առաջինքն ի վիպագրացն յաղագս այսորիկ հաճեցան շարագրել. (Խոր. ՟Ա. 5։)
narrating history.
· Calfa
Փղաւիոսն յովսեպոս հրէիցն վիպապատում մատենագիրն։ Եւ զի՞նչ այն իցէ, զոր գրիցէ նոյն բերոսոս անդէն յառաջնում ի վիպապատումն մատենին. (Եւս. քր. ՟Ա։)