Definitions containing the research տի : 10000 Results

Բաղբաղանք

See full entry →

s.

cf. Բաղբաղայք.

NBHL (1)

Իբրու զհոգին ամենայն բաղբաղանօք անմաքուր ունելով. (Պղատ. տիմ. յն. յանցանք, ստգտանք։)


Բաղբաղեմ, եցի

See full entry →

va.

to pretend, to conceal under a pretext;
to calumniate;
to accuse, to impeach.

NBHL (1)

Զամենայն իսկ պատմութիւնս քերթողացն պատճառ կորստեան յիրաւի ոք թէրեւս բաղբաղեսցէլինել այսինքն ամբաստանեսցէ փաստիւք. (Պիտ.։)


Բաղդատական, ի, աց

See full entry →

adj.

comparative.

NBHL (1)

Զայն՝ որ բաղդատական է աչաց՝ սպիտակ, եւ զներհակ նորին սեաւ. (Պղատ. տիմ.։)


Բաղդատութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Համեմատութիւն.

NBHL (1)

Բաղդատութեան աչաց զեղբարսն համեմատեսցուք. (ունկն գոլով մեր, մի՛, զի չեմք ակն, ասասցուք, եթէ չեմք ի մարմնոյ անտի. Լմբ. ատ.։)


Բաղեղն, եղանց

See full entry →

s. bot.

ivy.

NBHL (3)

ԲԱՂԵՂՆ եւ որպէս ռմկ. ԲԱՂԵՂ. κιστός, κιττός hedera, ἐλξίνη, σμίλαξ taxus, convulvulus Պատրաստուկ, պատաղիճ բոյս, որ բաղի կամ կցի եւ պատի զտնկովք. է՛ որ վնասակար տնկոց եւ բուսոց իբր գաղձ, եւ է որ անվնաս.

Բաղեղն վնասակար պատի զծառովն. (ա՛յլ ձ. պատաղիճ. Նեղոս.։)

Իբր սիրական համբուրիւք ողջունի զմիմեամբք պատատի, որպէս զձիթենեօքդ բաղեղն. (Փիլ. լիւս.։)


Բաղիստր, ի, տրաւ

See full entry →

s.

stone-bow;
crossbow;
catapult;
dart, arrow;
small dagger.

NBHL (1)

Բալիստր խոցոտիչ՝ լեզուք նոցա. (Երեմ. ՟Թ. 8։)


Բաղկանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to consist;
to be composed, constructed, constituted.

NBHL (2)

Կամ Ենթակայանալ. հաստատիլ. կայանալ. ի միասին կալ.

(ի բաղ, եւ կայանալ) συνίσταμαι consisto, consto Զօդիլ. բաղադրիլ. շարակայիլ. եւ Հաստիլ. գոյանալ. կալ. լինել.


Բաղկացութիւն, ութեան

See full entry →

s.

consistency, composition, conjunction.

NBHL (1)

Այս իսկ բաղկացութիւնս ամենայն երկրի. (Պղատ. տիմ.։)


Բաղկացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to constitute, to compose.

NBHL (1)

Որ կայ ի միասին. առընթերակայ. աջակից. ուստի ԲԱՂԿԱՑՈՒ ԼԻՆԵԼ. συμπαρίσταμαι adsto, juvo


Բաղկացուցիչ, չի, չաց

See full entry →

adj.

constituent.

NBHL (1)

Որ զայս ամենայն՝ բաղկեցուցիչն՝ բաղկացոյց, բարի էր։ Զոսկին բաղկացոյց այսպէս. (Պղատ. տիմ.։)


Բաղձամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Փափաքեմ.

NBHL (1)

ԲԱՂՁԱՄ կամ ԲԱՂՁԱՆԱՄ. ὁρέγω, ὁρέγομαι , ἑφίημι desidero, appeto, cupio Ըղձալ կամ ըղձանալ ամենայնիւ. տենչալ. ցանկալ. ցանկանալ. փափաքել. անձկալ. ձկտիլ. ձգիլ. բերիլ. յօժարիլիբր ի բնէ.


Բաղձանք

See full entry →

cf. Փափաք.

NBHL (3)

ἴμερος, ὅρεξις desiderium, cupiditas, appetentia Ուժգին ըղձանք. իղձ. բերումն ըղձից. ձկտումն սրտի առ ցանկալին. սէր. տենչ. յօժարութիւն. կամք. փափաք, կարօտ.

Լնուլ զբաղձանս։ Բաղձանօք մաղթել։ Սրտից բարձանօք։ Ի բաղձանաց սրտի, եւ այլն. (Նար.։)

Դու ես իմ սրտիս բաղձանս. (Խոսր. (տպ. բաղձանք։))


Բաղշտակ

See full entry →

s. bot.

acorus;
yellow water-flag.

NBHL (1)

Տակ այսինքն արմատ Բաղշ անուն ջրային բուսոյ. պ. վաշխ, վաճ, ոճ. թ. ակիր՝ էկիր օթու. լտ. ագօ՛րուս. իտ. ագօ՛րօ, կլատիօ՛լօ.


Բաճկոն, աց

See full entry →

s.

vest;
waistcoat;
flannel waistcoat;
night waistcoat;
bodice;
cloak, mantle;
tunic.

NBHL (1)

Ել Յովսէփ առ ի տիկնոջէ անտի առանց բաճկոնի. (Եփր. ծն.։)


Բամ

See full entry →

conj.

that;
ասացի —, I said that.

NBHL (2)

Այսօր ընդ իս եղիջի՛ր ասէ յադին դրախտին. բայ զի՞նչ ասիցես արդեօք. ի խաչ ելեալ եւ բեւեռեալ ես, եւ զդրա՞խտն խոստանաս. (Ոսկ. խչ.։)

Ու՞ր իցեն (սահմանք սպարտիոյ). եւ նորա զնիզակն ցցեալ, բայ, յայսմ վայրի. (Պիտ.։)


Բամբասաւոր

See full entry →

adj.

slanderous.

NBHL (1)

Բամբասաւորք զինեալ նետիւք՝ զանձն եւ զընկերն խոցոտելով. (Նար. ՟Ի՟Ը։)


Բամբասեմ, եցի

See full entry →

va.

to detract, to slander, to speak ill of, to calumniate, to defame, to backbite.

NBHL (1)

Ստիպիս ի սիրոյ, եւ ոչ բամբասիս։ Ոչ բամբասիս ի շնորհաց։ Յիրաւի բամբասելոցս։ Բամբասեցեալս ընդ բեթսայիդայ։ Իբրեւ զսուրբ բամբասողաց։ Ոչնչից հոլով, բամբասելի բերք. (Նար.։)


Բամբոց

See full entry →

s.

gum ammoniac;
bamboo;
agasyllis.

NBHL (1)

Բառ անյայտ, իբր Ամմոնիական. ἁμμωνιακόν ammoniacum, succus, vel gummi ferulae in Libya (Թուի Գաւազան, որով լինի բախել զիմն կամ զնուագարան)։ Ուստի


Բայ

See full entry →

cf. Բա;
cf. Բամ.

NBHL (3)

Որ ինչ միանգամ ասէ Աստուած, ո՛չ բայք են, այլ՝ գործք, զորս աչք յառաջ քան զականջս դատին. (Փիլ. ժ. բան.։)

Այսօր ընդ իս եղիջի՛ր ասէ յադին դրախտին. բայ զի՞նչ ասիցես արդեօք. ի խաչ ելեալ եւ բեւեռեալ ես, եւ զդրա՞խտն խոստանաս. (Ոսկ. խչ.։ )

Ու՞ր իցեն (սահմանք սպարտիոյ). եւ նորա զնիզակն ցցեալ, բայ, յայսմ վայրի. (Պիտ.։)


Բայ, ից

See full entry →

s. gr.

verb;
word, speech, discours;
cf. Բայոց.

NBHL (3)

Որ ինչ միանգամ ասէ Աստուած, ո՛չ բայք են, այլ՝ գործք, զորս աչք յառաջ քան զականջս դատին. (Փիլ. ժ. բան.։)

Այսօր ընդ իս եղիջի՛ր ասէ յադին դրախտին. բայ զի՞նչ ասիցես արդեօք. ի խաչ ելեալ եւ բեւեռեալ ես, եւ զդրա՞խտն խոստանաս. (Ոսկ. խչ.։ )

Ու՞ր իցեն (սահմանք սպարտիոյ). եւ նորա զնիզակն ցցեալ, բայ, յայսմ վայրի. (Պիտ.։)


Բանագիր

See full entry →

s.

writer, author.

NBHL (1)

Բանագիր լինիմք յոքնազան եւ բազմապատիկ պիտառութեամբք. (Ասող. ՟Գ. 21։)


Բանալի, լւոյ, լեաց

See full entry →

s.

key;
lock;
explainer, expounder;
— նուագարանաց a, tuning key;
— հասարակաց, master-key;
— ժամացուցի, watch key;
գաղտ —, false key.

NBHL (1)

Բերկրական խրատ, եւ բանալի ականջաց սրտի. (Յիշատ. ոսկ. յհ.։)


Բանակեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

camp, to pitch one's camp.

NBHL (1)

Տարաւ բանակեցոյց ի միջոյ անտի ընդ ճանապարհին բեթսակարեայ. (՟Ա. Մակ. ՟Զ. 33։)


Բանակիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to encamp, to place ones self, to pitch the camp.

NBHL (2)

παρεμβάλλω castrametor, καταλύω diversor Բանակ հարկանել. իջեւանիլ. ագանիլ. նստիլ. եբր. խանա

Գտին զնոսա բանակեալս առ ծովեզերքն։ Բանակեցան եգիպտացիքն ի թիկնաց նոցա։ Անտի չուեցին, եւ բանակեցան ի ձորն զարեդ։ Եւ դուք բանակեցարո՛ւք արտաքոյ բանակին։ Բանակեցարո՛ւք զդովաւ շուրջանակի։ Եւ ամենայն զօրքն հասանէին, եւ բանակէին ի թիկնաց ամաւոյ։ Բանակեցան անդ յառաջ քան զանցանելն.եւ այլն։


Բանակռիւ, կռուաց

See full entry →

adj.

contentious, that is fond of disputing, captious, cavillous;
— լինել, to cavil, to carp, to chicane, to dispute, cf. Բանակռուիմ;
— լինել յոչինչ պէտս, to dispute about trifles.

NBHL (1)

Հանդարտ բարք ընդդէմ բանակռուացն. (Ոսկ. ՟բ. տիմ.։)


Բանակռուիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Բանակռիւ լինել.


Բանակռուութիւն, ութեան

See full entry →

s.

logomachy;
disputation.

NBHL (1)

Ոչ տայ թոյլ ընդ հակառակսն հակառակել բանակռութեամբ. (Ոսկ. ՟բ. տիմ.։)


Բանահիւս, աց

See full entry →

adj. s.

writer, author;
poet;
newsmonger.

NBHL (1)

Յետին բանահիւսաց, եւ կրտսեր վարժապետաց։ Եւ յե՛ւս ընտրելական երգս բանահիւսից գերահռչակեալ ես։ Բանահիւսից կանանց լալականաց. (Նար. յիշ. եւ Նար. կուս. եւ Նար. ՟Կ՟Ը։)


Բանամ, բացի

See full entry →

va.

to open, to discover, to disclose, to develop, to explain;
to loosen;
to perforate, to pierce, to bore;
to spread, to enlarge, to extend;
to unfold, to untwist, to unlink;
to rub;
— զգլուխ, to take off one's hat;
— ումեք զսիրտ իւր, to unbosom, to open one's heart;
— զախորժակ, to excite appetite;
— զշիշ, to uncork a bottle;
ծակ —, to perforate, to pierce, to bore;
— զկնիք, to unseal;
— զմիտս, to illuminate, to enlighten the mind;
— զխցանս, to unstop;
— զծրարն, to unpack;
— ճանապարհ, to trace, to mark out a path;
to open a way, to make a road.

NBHL (1)

ἁνοίγω, διανοίγω, ἁνακαλύπτω aperio, revelo, relego Պարզել եւ արձակել զփակեալն, զծածկեալն, զմածեալն եւ այլն. բառնալ զարգելս. անցս տալ. ակներեւ եւ յայտնի առնել. հերձուլ. մեկնել. եւ այլն. եբր. ֆաթախ, ֆաձախ (ուստի եփփաթա՝ եւ բացիր, ըստ արմատոյն են մի եւ նոյն)


Բանամ, բացայ

See full entry →

vp.

to open.

NBHL (1)

ἁνοίγω, διανοίγω, ἁνακαλύπτω aperio, revelo, relego Պարզել եւ արձակել զփակեալն, զծածկեալն, զմածեալն եւ այլն. բառնալ զարգելս. անցս տալ. ակներեւ եւ յայտնի առնել. հերձուլ. մեկնել. եւ այլն. եբր. ֆաթախ, ֆաձախ (ուստի եփփաթա՝ եւ բացիր, ըստ արմատոյն են մի եւ նոյն)


Բանամարտ

See full entry →

cf. Բանակռիւ.

NBHL (1)

Հանդիպելով ի գուպարս բանամարտիցն՝ ըմբերանեսցես. (Պիտ.։)


Բանասիրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

philology;
humanities;
letters.

NBHL (1)

Բանասիրութեան, եւ քննութեան իմաստից. (Վրդն. ղեւտ.։)


Բանաստեղծ, ից

See full entry →

s.

poet;
յոռի or զձուձ —, poetaster, rhymer.

NBHL (2)

ποιητής poeta, vates Ստեղծաբան. բանահիւս. մանաւանդ քերթող. եւ յն. ձայնիւ, պուետէս, պուետիկոս. (այսինքն արարօղ, կերտօղ՝ իմա՛ տաղաչափական բանից).

ԲԱՆԱՍՏԵՂԾ (բան). ԲԱՆԱՍՏԵՂԾԱԿԱՆ. ա. Բանաստեղծութեամբ յօրինեալ. բանահիւսական. քերթողական. ճարտարահնար. եւ Մտացածին. պատիր.


Բանաստեղծական, ի, աց

See full entry →

adj.

poetical.

NBHL (1)

ԲԱՆԱՍՏԵՂԾ (ԲԱՆ) ԲԱՆԱՍՏԵՂԾԱԿԱՆ. Բանաստեղծութեամբ յօրինեալ. բանահիւսական. քերթողական. ճարտարահնար. եւ Մտացածին. պատիր.


Բանարարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

composition, work of sense;
poem, poetry;
delegation, deputation.

NBHL (1)

Տղայք գոլով արհեստի բանարարութեան. (Լմբ. եկեղ.։)


Բանաւոր, աց

See full entry →

adj.

reasonable;
intelligent, wise;
vocal;
rational.

NBHL (2)

Բանաւոր անձրեւաւն պարարեցաւ սրտից երկիրս մսեղէն անապատացեալ մարդկան. (Ագաթ.։)

Հովիւն հօտից բանաւուր ոչխարաց. (Ագաթ.)


Բանաքաղ

See full entry →

adj. s.

plagiary;
compiler;
curious.

NBHL (1)

Որ քաղէ կցկտուր բանս ի կարկատել զսնոտի կարծիս, եւ այլն. բանակրկիտ. բանորսակ.


Բանգիտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

erudition, learning, literature, science;
վերնային —, astronomy, cf. Աստեղաբաշխութիւն.

NBHL (1)

Ոչ բաւականանամ իմով աղքատիմասն բանագիտութեամբ զսորայս բացայայտել զչափ ներբողականին։ Զմեծս զայս բանագիտութեան ընթանալ ասպարեզ։ Երանելին Մաշտոց (երկրորդ) ուսումնական բանագիտութեանն քաջահմտագոյն. (Արծր. ՟Գ. 12։ ՟Դ. 2. եւ 8։)


Բանդեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Բանտեմ.

NBHL (3)

ԲԱՆԴԵՄ որ եւ ԲԱՆՏԵՄ. Ի բանտ արկանել. փակել ի կապարանի. եւ Արգելուլ ուրեք իբրեւ ի բանտի կամ ի դիպահոջ. որպէս իտ. carcerare

Տեսցուք զբանդեալն. յն. զ՝ի բանտին. (Ոսկ. յհ.։)

Բանդեաց ի փոր կիտին (զՅովնան). (Երզն. մտթ.։)


Անտխուր

See full entry →

adj.

joyful, gay.

NBHL (1)

Ի ծնէ կոյրն անտխուր կայ ի բանտին յաղագս սննդակցութեան խաւարին. (Շ. մտթ.։)


Անցարան

See full entry →

s.

passage.

NBHL (2)

πάσχα. pascha. Անցանակ որ եւ ԱՆՑԻԿ. ԱՆՑ. որպէս եբր. ֆասէք. այն է Պասեք. զատիկ. տօնն, եւ գառն զենեալ ի տօնի անդ։

Զատիկն՝ ըստ եբրայեցւոցն անցարան. (Ճ. ՟Թ.։)


Անցաւ

See full entry →

adj. adv.

healthy, free from pain;
insensible;
without pain.

NBHL (2)

Պա՛րտ է նմա, զի ինքն անցաւ եւ առանց վշտի իցէ. (Ոսկ. ես.։)

Անարատ մտօք եւ անցաւ անձամբ (այսինքն հոգւով) ծառայել աստուծոյ ճշմարտի. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Ե։)


Անցաւոր, աց

See full entry →

s. adj.

passenger, traveller;
fugitive, transitory, perishable, temporal, frail, vain.

NBHL (1)

Անցաւոր ժամանակօք ... Ի յանցաւորացս աստի. (Կորիւն.։)


Անցաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

instability, frailty, vanity.

NBHL (1)

Որպէս մերն ստոյգ է անցաւորութիւն, այսպէս եւ նորա ցաւքն։ Յայսմ աստիճանէ (երկիւղին) պնդութեամբն փոխեալ՝ յանցաւորութիւն սիրոյն ելանէ։ Հանցէ ի բազմապատիկ նեղութենէս յանցաւորութիւն (կամ յանցաւութիւն) սիրոյն. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)


Անցաւութիւն, ութեան

See full entry →

s.

health, freedom from pain;
insensibility;
apathy, inaction;
impassibility.

NBHL (1)

Ի նշանակ անցաւութեանն, զորոյ ճաշակն առ ի սկզբանն, հասանել. (Լմբ. սղ. Լմբ. ստիպ.։)


Անցիկ

See full entry →

adj. s.

passenger, traveller;
Easter

NBHL (2)

Իբր Զատիկ. որ եւ ԱՆՑ, ԱՆՑԱՆԱԿ, ԱՆՑԱՐԱՆ.

Եկն ստեղծօղն ի փրկութիւն հոգւոց զատիկ եւ անցիկ։ Ընկղմեաց զմարմինս նոցա ի ծովն ջրոյ, եւ զհոգիս նոցա ի ծով դժոխոցն, եւ ոչ եղեւ նոցա անցիկ կամ զատիկ ընդ իսրայէլացւոցն. (Ապար.։)


Անցնիւր

See full entry →

adj.

each, every.

NBHL (2)

ԱՆՑՆԻՒՐ. ἔκαστος, -η, -ον· ἔκαστος ἐαυτοῦ. quisque, etc. singuli (գտանի գրեալ եւ ԱՆՁՆԻՒՐ). Իւրաքանչիւր. ամենայն ոք կամ ինչ՝ մի առ մի. եւ Ուրոյն ուորյն իւրական. միոյ միոյ, անձնական, առանձնական. ամմէն մէկը, ամմէն մէկինը, իրենցը. հեր քէս, հէր պիր, քենտինին.

Զանցնիւր գօտիսն. (Խոր. ՟Գ։)


Անցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

"to pass, to cause to pass;
to transmit;
to dissipate, to drive away;
to consume, to employ;
to transport;
to carry back;
to pierce;
to twine;
to enchase;
to omit, to pass over;
to surpass, to excel;
— զմեղս, to pardon sins;
— զաւուրս՝ զժամանակ կենաց, to pass away the time, to live;
— զճրագ՝ զհուր, to extinguish or put out the candle or fire;
— ընդ սուր՝ ի սայր սուսերի, to put to the sword;
— դրամ փոխանակալ or ի ձեռն դրամափոխութեան, to remit money, to send letters of change;
— զզաւակն, to miscarry in child-birth;
— զանցուցանել, to excel, to surpass, cf. Անցանեմ զանցանել;
— ընդ թիւ, to count, to enumerate;
— զցասումն, to appease anger;
— զքննութիւն իւր, to pass one's examination;
չարիս — ընդ, to hurt some one."

NBHL (4)

Անցոյց զսպառնալեացն պատուհաս։ Անցուցեր զպատիժ պարտուցն. (Խոսր.։ Նար. ՟Ծ՟Է։)

Շիջուցանել, իրօք կամ նմանութեամբ. մարել. սէօնտիւրմէք.

իբր Վիժել. ուստի ԱՆՑՈՒՑԵԱԼ, Վիժեալ. վիժած. ἕκτρωμος. abortus.

Անցուցից զձեզ ընդ ցպով իմով. եւ մուծից զձեզ ընդ թուով ուխտի իմոյ. իբր մի առ մի զննեզ հուվուի։


Անփակ

See full entry →

adj.

unclosed, open.

NBHL (1)

Անփակ գրով զաստուած ասեն, թէ քահանայապետին մատանոյն աստուած անուն էր գրած, այնիւ կնքեաց (զգերեզման յիսուսի), եւ հաստատեաց՝ թէ աստուած է. (Վանակ. հց.։)


Անփառացի

See full entry →

cf. Անփառ.

NBHL (1)

Իսկագոյն եւ տիրագոյն է իմաստուն աղքատն քան զանզգա մեծատունն, անփառաւորն քան զփառաւորն. (Փիլ. լին.։)