Definitions containing the research գան : 3048 Results

Վէս, վիսաց

See full entry →

adj.

highflown, arrogant, proud, saucy, insolent, haughty, fierce;
harsh, hard-hearted, cruel, inhuman, brutal;
cross, crabbed, surly, peevish.


Վիգ

See full entry →

s.

vigour, force, aid, succour.


Վիժած, աց

See full entry →

adj. s.

abortive;
abortion.

NBHL (2)

Իբրեւ զվիժած, որ ելանիցէ յարգանդէ մօր։ Լաւ է քան զնա վիժածն. (Թուոց. ՟Ժ՟Բ. 12։ Ժղ. ՟Զ. 3։)

Ըստ նմանութեան վիժածացն ծննդոց յարգանդէն օտարացն։ Ծանցուք եւ զպանծալիս ձեր զծնունդսդ, մանաւանդ զվիժածոդ. (Առ որս. ՟Դ. ՟Ժ՟Դ։)


Վիժեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to have an abortion, a premature birth, to miscarry, to abort, to slink, to be brought to bed before time;
to flow, to run, to gush or spout out, to be shed, poured out.

NBHL (1)

(լծ. վազել). ῤέω fluo, mano ἁμβλόω abortior διακρίνω secerno βάλλω mitto, injicio φέρω, φέρομαι fero, feror, ruo περιρέω difluo. Հոսել ի վայր՝ վազիւք, կամ վտակօք ցնդել. գահավիժել. վայրաբերիլ. ձգել. որպէս յարգանդէ զսաղմն, ի բարձանց զվէմ, յանձնէ զքրտունս, եւ զկղկղանս. յաչաց զարտասուս. կր. իբր ձ. հոսիլ. գահավէժ լինել. վտականալ. բղխել.


Վիճողաբար

See full entry →

adv.

cf. Վիճողապէս.

NBHL (1)

Որոց հարցանենն վիճողաբար զե՞րբ ծնանելն զորդի հօր, ի դէպ է ընդդէմ դնել, եւ ասել, ե՞րբ սկսաւ հուր զայրելն։ Կամ թէ զվիճողագոյնն ոք դիցէ։ Եթէ ոք վիճողագոյն կամիցի քննել զճառեալն. (Կիւրղ. գանձ.։)


Փարթամացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to enrich, to render rich, to make wealthy.

NBHL (1)

Ի նոցա լիութենէն փարթամացուսցեն զձեր գանձարանսդ։ Փարթամացուցեր, եւ աղքատացայ. (Յհ. կթ.։ Սկեւռ. աղ.։)


Փարփառ

See full entry →

adj.

bright-eyed, mild-looking.

NBHL (1)

Այս անուն ասեն՝ գանգրահեր, եւ ծաւի, եւ փարփառ է ի ծնէ։ Գեղեցիկ լինի եւ փարփառ. (Վեցօր. ՟Զ։ Շիր.։)


Փափաքանք, նաց

See full entry →

s.

desire, wish, eagerness, longing.


Փափկանք

See full entry →

s.

cf. Փափկութիւն.

NBHL (1)

Փափկանաց եւ գրգանաց էր տեղին. (Վրդն. ծն.։)


Փափկասնոյց

See full entry →

adj.

bringing up delicately.

NBHL (1)

առ ի գրգանօք եւ փափկասնոյց բարեկրութեամբք լցուցանել զվիճակեալսն։ Հալածական ի փափկասնոյցն եւ յանկարօտ բերեօք զուարճացեալ յամենալից տեղւոջէս. (Պիտ.։)


Փափկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

delicacy, tenderness;
effeminacy, daintiness, delight, pleasure, voluptuousness;
— խղճի, scrupulousness of conscience, scrupulosity;
— իմաստից, niceties or delicacies of thoughts;
— սրտի, ախորժակի, delicacy of heart, — of taste;
— կերակրոց, luxurious feeding, delicacies, dainty meats, good living;
արօտք փափկութեան, pleasant pastures;
պարտէզ փափկութեան, garden of delights;
օր փափկութեան, holiday;
ի հանդերձս փափկութեան զարդարեալ, tastefully, daintily clothed or dressed;
ընկղմիլ ի —ս, to revel in voluptuousness;
cf. Հատանեմ.

NBHL (1)

τρυφή, εὑτρύφημα deliciaw, voluptas, oblectatio, luxus. Փափկանալն. գրգանք. զուարճութիւն. վայելք. դիւրութիւն. հեշտութիւն. իրք փափուկք. (եբր. ատէն, էտէն եւ այլն. յորմէ ադին, կամ եդեմ. )


Փեգենայ, ից

See full entry →

s. bot.

ruta, rue;
վայրի —, wild rue, ruta sylvestris, harmala.


Փեղկ, ից

See full entry →

s.

tent-curtain, curtain;
linen;
breadth;
— լերանց, side or spur of mountains;
— պատուհանաց, shutter.

NBHL (1)

Կամ երկնի զիա՛րդ ոք երկիր պագանիցէ, որ ամպով ծածկի. զոր իբրեւ զփեղկս պրկեաց արարիչն. (Ճ. ՟Գ.։)


Փեսայական, ի, աց

See full entry →

adj.

pertaining to the bridegroom, marital, conjugal.


Փթթազարդ

See full entry →

adj.

in full bloom.


Փոխ, ոց, ից

See full entry →

s.

loan, borrowing;
anthem, response, antistrophe, antiphon;
— առ —, —ն ի —, by turns, reciprocally, alternatively, mutually;
խնդրել —, to ask in loan;
— տալ, to lend, to make a loan;
— առնուլ, to receive as a loan, to borrow;
ընդ —ս մտանել, to be overburdened by loans, to be obliged to beg;
—ով կեալ, to live upon trust, or upon credit.

NBHL (1)

Հանգանակօք եւ փոխովք մի աղքատանար։ Բաղումք իբրեւ զգիւտս համարեցան զփոխ, եւ աշխատ արարին զօգնականսն իւրեանց (այսինքն զփոխատուս ). (Սիր. ՟Ժ՟Ը. 33։ ՟Ի՟Թ. 4։)


Փոխաբերեմ, եցի, րի

See full entry →

va.

to transfer, to transport;
to transpose;
to translate, to change;
to reward;
to succeed.


Փոխադրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

transport, transposition, transmission, translation;
removal.

NBHL (1)

Զիա՞րդ բանն մարմին եղեւ. արդեօք որպէս բանին փոփոխո՞ւմն կրեալ՝ ի մարմնոյ փոխադրութիւ, եւ յոդւոյ նմանութիւն։ Ո՛չ Աստուածութեան փոխադրութիւն ցուցեալ, այլ մարդկութեանս նորոգումն գործեալ. ո՛չ մարդ ի փոխադրութենէ Աստուածութեան երեւեալ։ Ոչ կրեալ շփոթումն կամ փոխադրութիւն յոր ինչ ոչն էր. եղեւ մարմին բանն, ո՛չ ըստ փոխադրութեան կամ յեղման. (միթէ ) այլայլութիւն ինչ եւ փոխադրութիւն եղեւ ի նմա. (Աթ. ՟Գ։ Կիւրղ. պրպմ. եւ Կիւրղ. գանձ.։)


Փոխանակեմ, եցի

See full entry →

va.

to exchange, to make an exchange, to barter;
to substitute for, to fill the place of;
to succeed;
to permute, to alternate;
to compensate, to counterbalance;
— զտեղի, to take the place of, to substitute for;
— զանձն ի վերայ ճշմարտութեան, to give oneself for the truth;
— զոք ի վերայ ապահովութեան հասարակաց, to sacrifice a person for the public safety;
— զկեանս իւր ի վերայ ուրուք, to hazard one's life in defence of a person;
զմահ ընդ կենաց — քան, t o die rather than yield.

NBHL (1)

Զամենայն՝ որ բանայցէ զարգանդ իշոյ, փոխանակեսցես ընդ ոչխարի. եւ եթէ ոչ փոխանակեսցես, փրկեսցես զնա։ Մի փոխանակեսցէ զլաւն ընդ յոռւօյն, եւ մի զյոռին ընդ լաւին. ապա թէ փոխանակելով փոխանակեսցէ զայն, եւ այլն։ Փոխանակեսցուք քեզ զօրս ընդ զօրաց։ Փոխանակեցէք դուք գանձինս ձեր փոխանակհաղցն կտակարանաց։ Ի մտի եդեալ՝ զմահ ընդ կենաց փոխանակել, քան եւ այլն։ Ոչ փոխանակեսցէ եւ ոչ ընդ միոյ իրիք փրկանաց զթշնամութիւն։ Փոխանակեցին զճշմարտութիւն Աստուածայ ընդ ստութեան։ Փոխանակեցին զպէտս բնականս ի պէտս անբնականս. եւ այլն։


Փոխորդ, ի, աց

See full entry →

cf. Փոխորդի.

NBHL (1)

Հանգանակել՝ չարին փոխորդոյն չարագոյն է. (Բրս. բարկ.։)


Փոխորդի, դւոյ, դոյ

See full entry →

s.

interest, fruit of loans.

NBHL (1)

Հանգանակել՝ չարին փոխորդոյն չարագոյն է. (Բրս. բարկ.։)


Փոկ, ոյ, ոց, ի, աց

See full entry →

s. mech. zool.

thong, leather thong, strap, girth;
leather whip;
— գօտի, leather belt;
— անվախճան, endless strap;
phoca, seal, sea-calf.


Փող, ոց

See full entry →

s. fig. bot.

trumpet, horn;
apostle;
tube, pipe;
conduit, canal;
reed;
asper, mite, sou, halfpenny;
money;
— ականջաց, ear-trumpet;
ձայնատար —, speaking-trumpet;
հնչիւն —ոյ, blast of trumpet;
ի ձայն —ոյ, by sound of trumpet;
— հարկանել, հնչեցուցանել, to trumpet, to sound the trumpet, to wind or blow the horn, to play on the horn;
— երգեհոնի, organ-pipe;
— ծխաքարշի, shank of a tobacco-pipe;
— գրչի, barrel;
— հրազինուց, gun-barrel;
— կապարեայ, lead-pipe, conduit-pipe;
cf. Խողովակ;
cf. Եղէգն;
հովուի —, water-plantain, alisma.

NBHL (2)

Դնել փող եղեգան ընդ քիթս նորա. (Ագաթ.։)

Ընդ եղեգան փող ծուխ ելանէր, ընդ եղեգան փող բոց ելանէր. (Խոր. ՟Ա. 20։)


Փող, ից

See full entry →

s.

throat;
neck;
street;
corridor, lobby, passage, gallery;
— սրուակի, neck or gullet of a bottle;
ունել զոք զ—ից, to seize or take one by the throat, to arrest.

NBHL (2)

Դնել փող եղեգան ընդ քիթս նորա. (Ագաթ.։)

Ընդ եղեգան փող ծուխ ելանէր, ընդ եղեգան փող բոց ելանէր. (Խոր. ՟Ա. 20։)


Փողագոչ

See full entry →

adj.

sonorous as a trumpet.


Փողացաւ, ի

See full entry →

s. med. adj.

angina, quinsy, mumps, the croup, diphtheria;
attended with angina, having a quinsy.


Փողեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to trumpet, to announce with the trumpet, to sound the horn, to intimate or warn by sound of a trumpet;
to cause to march on to the sound of the trumpet;
cf. Հորդան տամ.

NBHL (1)

ՓՈՂԵԼ, իլ. նմանութեամբ. Իբրեւ ի ձայն փողոյ հորգան տալ կամ յառաջ խաղալ անցանել.


Փոյթընթաց

See full entry →

adj.

quick, swift, rapid.


Փոսացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

"cf. Փոս հատանեմ."

NBHL (1)

Հատանել զաւելորդ շառաւեղն, փոսափորել, ջուրբ ոռոգանել. (Վրդն. ծն.։)


Փոսափորեմ, եցի

See full entry →

va.

"cf. Փոս հատանեմ."

NBHL (1)

Հատանել զաւելորդ շառաւեղն, փոսափորել, ջուրբ ոռոգանել. (Վրդն. ծն.։)


Փոսեմ, եցի

See full entry →

va.

"cf. Փոս հատանեմ."

NBHL (1)

Հատանել զաւելորդ շառաւեղն, փոսափորել, ջուրբ ոռոգանել. (Վրդն. ծն.։)


Փորանկեալ

See full entry →

adj.

without seam.


Փորացաւ, ի

See full entry →

s.

cf. Փորացաւութիւն.


Փորացաւութիւն, ութեան

See full entry →

s.

belly-ache, pain in the bowels;
colick, gripes.


Փորեմ, եցի

See full entry →

va.

to dig, to hollow, to ditch, to excavate, to hollow out;
to sap, to undermine;
to engrave, to notch, to jag;
— զաչս, to tear out the eyes.

NBHL (1)

Եւ փորեցի զջրհորդ զայդ։ Ի շիրմի անդ՝ զոր փորեցի ես ինձ։ Փորեցի շուրջ զգետով ջուր հմպելոյ։ Ցից լինիցի, փորեսցես նովաւ։ Գուբն՝ զոր փորեաց նմա գերեզման։ Գուբ հնձան փորեցի ի նմա։ Ի դուբ հորոյն՝ յորմէ փորեցորուք (յն. զոր փորեցիք )։ Փորեցի (զծակ վիմին ), եւ առի զսփածանելին։ Փորեն իբրեւ զգանձս։ Փորեցի զորմն ձեռամբ իմով։ Եդ ի նոր գերեզմանի, զոր փորեաց ի վիմի. կամ զոր էր փորեալ ի վիմէ. եւ այլն։


Փորձեմ, եցի

See full entry →

va.

to attempt, to try, to experiment, to make an experiment of;
to prove, to assay, to put to the test;
to tempt, to sound, to try;
to tempt, to allure, to entice.

NBHL (1)

Յան մարմինսն վեհագոյն եւ նուաստագոյն ոչ մեծութեամբն դատի, այլ մտածութեամբք փորձի. (Կիւրղ. գանձ.։)


Փորուած, ոց

See full entry →

s.

hollow, cavity, excavation;
notch, score, hole;
— խելաց, the ventricles or cavity of the brain.

NBHL (1)

Ի պատառուած եղեգան փորուածի ծպտեալ զտառ. (Մագ. ՟Ի՟Դ։)


Տապախառն, ի

See full entry →

cf. Տապագին.


Տապակեմ, եցի

See full entry →

va.

to fry, to fricassee.

NBHL (1)

Եւ ինքն զաւէնն աթինեալս եւ զտապակեալս եւ զժապաւինեալս նարօտօք ագանէր. յայտ առնէ զյօրինուած ինչ զգեստուց անյայտ։


Տապանակ, աց

See full entry →

s.

chest, box, coffer, small trunk;
poor's box;
tabernacle;
cf. Ուխտ;
— պրտուեայ, ark of bulrushes.


Տառատպութիւն, ութեան

See full entry →

s.

writing, engraving.

NBHL (1)

Բազում լինէր վրիպումն շահից հոգեւոր գանձուց վասն այլալեզու հիգենայից ի տտառատպութիւն օտարասեռ սուղոբայից։ Ի տւչութենէ հոգւոյն ընկալան հարքն մեր զգրաւորական տառատպութիւնս՝ ըստ մովսեսի. (Ճ. ՟Ը.։ Տօնակ.։)


Տասնբանեան պատգամք

See full entry →

sn.

the Decalogue.

NBHL (1)

Ասի եւ զմասանց հաւատոյ ի հանգանակին, որ եւ ժբ հաշուին.


Տատանիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to jog, to wag, to totter, to vacillate, to flutter about, to struggle, to tremble, to be shaken, agitated, staggered;
to hesitate, to waver, to be in suspense.

NBHL (1)

περιφέρομαι circumferor ῤιπίζομαι ventilor κινοῦμαι moveor τρέμω tremo. Այսր անդր տարեալ լինել, տարուբերիլ. գեդեւիլ. գանդաչել. շարժիլ. դողալ. սասանիլ. երերիլ.


Տատրակ, աց

See full entry →

s. bot.

turtle-dove;
ձագ —ի, young -;
— վուվուս արձակէ —, the coos;
eryngo, sea-holly.


Տարաժամ, ու

See full entry →

adj. adv. s.

mistimed, ill-timed, inopportune, unseasonable, untimely;
premature;
unseasonably, inopportunely, at the wrong time or moment, out of season;
prematurely;
too late, when too late;
cf. Տարաժամութիւն;
— հասակաւ, not full grown, young;
— ծերանալ, to age prematurely.

NBHL (1)

ՏԱՐԱԺԱՄ. մ. ἅωρον intempestive πρὸ ὤρας ante horam πρὸ καιροῦ ante tempus. Ի տարաժամ պահու. ի տարաժամու. յանդէպ ժամանակի. անագան կամ կանխագոյն. յանկարծակի.


Տարալսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

disobedience.

NBHL (1)

παρακοή inobedientia. Անլսողութիւն. անհնազանդութիւն. ստունգանումն.


Տարաձայնեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Տարաձայնիմ.

NBHL (1)

Տարաձայնեցի՞ն արդեօք առ միմեանս իմաստասէրքդ, թէ ոչ։ Ի սոցանէ ոչինչ տարաձայնեալ երեւի. (Անյաղթ պորփ.։ Կիւրղ. գանձ.։)


Տարամերժեմ, եցի

See full entry →

va.

to cast out, to reject, to reprobate;
to expel, to drive away;
to disown, to disapprove.

NBHL (1)

Զի մի՛ տարամերժեսցի ի ճշմարիտ կենացն։ Տարամերժեալս քան գծայգան ... զտարամերժեալ գերիս ազատեալ։ Տարամերժօղ հերձուածողաց. (Անան. ի պետր.։ Նար.։ Շ. եդես.։)


Տարապաշտ

See full entry →

adj.

heathen.


Տարափեմ, եալ

See full entry →

vn.

to rain or to snow heavily.