Definitions containing the research մարդ : 3624 results

Խոստովանաբար

adv.

confessedly, avowedly;
in confession.

· Calfa

NBHL (1)

Ոմանք աներկբայաբար ունին զգոյութիւնն. որպէս՝ մարդ, ձի, արծուի, որք խոստովանաբար գոն։ Բժիշկն առնու խոստովանաբար, եթէ ի չորից տարերց բաղկացեալ գոյմարմին. (Սահմ. ՟Ա. ՟Է։)


Խոստովանադուստր, դստեր

s.

penitent.

· Calfa

NBHL (1)

Կին մարդ կամ օրիորդ խոստովանօղզմեղս իւր մասնաւոր քահանայի. Մի՛ ստանար քեզ խոստովանադուստր, եւ այլն. (Ոսկիփոր.։)


Խոստովանեմ, եցի

va.

cf. Խոստովանիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Խոստովանեսցեսբերանով քո տէր յիսուս, եւ հաւաստասցես ի սրտի քում։ Զի սրտիւ հաւատայք յարդարութիւն, եւ բերանով խոստովանիք ի փրկութիւն։ Հեծեծութեամբ խոստովանել, զի նա միայն է աստուած։ Ամենայն որ խոստովանեսցի յիս առաջի մարդկան, խոստովանեցից եւ ես զնմանէ առաջի հօր իմոյ։ Եթէ ոքխոստովանեցէզնա քրիստոս, ի բաց կացցէ ի ժողովրդենէն։ Խոստովանեցայց զանուն նորա ցին զերկոսեան։ Զպտուղ շրթանց խոստովանելոց յանուն նորա.եւ այլն։


Խոտ, ոց

s.

grass, herbage, turf, verdure;
pasture;
չոր —, bay, forage.

· Calfa

NBHL (1)

Գարուն ոչ խոտոցն, այլ մարդկան. (Ագաթ.։)


Խոտեղէն, ղինի, նաց

adj. s.

grassy;
made of grass;
herbage, vegetables.

· Calfa

NBHL (1)

Նոքա հրեղէնք կոչին, եւ մարդիկ խոտեղէնք. (Եզնիկ.։)


Խոտորնակ, աց

adj. s. adv.

oblique, crooked, aslant, aslope, athwart, across, transverse;
out of the way, indirect;
ill-turned, ill-made;
bad, perverse, wicked, froward;
cross beam, traverse;
—, —ս, obliquely, crossly, transversely.

· Calfa

NBHL (1)

Խոտորնակ ի խաչթեւացեալ։ Բուն խաչին որ ի վերուստ ի խոնարհ իջանէ, աստուածութեանն ասի օրինակ. իսկ խոտորնակն մարդկութեան. (Շ. բարձր. եւ Շ. թղթ.։)


Խորան, աց

s. arith.

pavilion, tent;
vault of heaven;
altar;
residence, habitation, dwelling;
chessboard, back-gammon board;
— վկայութեան, the Tabernacle;
— արքունի, royal palace, court;
աւագ —, high altar;
*գոգնոց —ի, frontal;
table.

· Calfa

NBHL (1)

ԽՈՐԱՆ. Նմանութեամբ մարմինն կոչի խորան հոգւոյ մարդոյն, կամ մարդն որպէս բնակարան նստուծոյ. (Նար. ՟ժթ. ՟լե. ՟կե. ՟Ղ՟Գ։)


Խորանակար, աց

cf. Խորանագործ.

· Calfa

NBHL (1)

Նաեւ խորանակարն հնծայեցոյց քրիստոսի զանբաւութիւն մարդկան. (Ի գիրս խոսր.։)


Խորանակից

adj.

dwelling in the same paviliou or tent.

· Calfa

NBHL (1)

Ի յերկրի խորանակիցք մարդկան, եւ ի յերկինս դասակիցք հրեշտակաց. (Երզն. լս.։)


Խորանապահ, աց

s.

tent-guard.

· Calfa

NBHL (1)

Ռահվիրայ մարդկաւն, եւ խառնաղանջ խորանապահ զօրուն. (Բուզ. ՟Գ. 20։)


Խորացուցանեմ, ուցի

va.

to make deeper;
to make abstruse, obscure, unintelligible.

· Calfa

NBHL (1)

Զմարդիկ արագ առողջացոյց. զդեւսըն խոզիւքըն խորացոյց. (Շ. խոստ.։)


Խորգահանդերձ

adj.

clad in sack-cloth.

· Calfa

NBHL (1)

Երեւեցուցանէր զանձն իւր մարդկան պահօղ եւ խորգահանդերձ. (Բուզ. ՟Զ. 8։)


Խորթութիւն, ութեան

s.

bastardy, adulteration;
degeneracy, corruption;
decay.

· Calfa

NBHL (1)

Խորթ գոլն. անհարազատութիւն. եւ Տմարդութիւն.


Խորհիմ, եցայ

vn.

to think, to meditate, to consider, to cogitate, to study;
to reason, to reflect;
to suppose, to judge, to imagine, to fancy;
to bring to memory, to call to mind, to recollect;
— ընդ միմեանս, to consult, to advise together, to deliberate, to concert;
— ի սնոտիս, to meditate on trifles;
ի խորհելն անգամ սոսկամ, the mere thought of it makes me shudder;
յայն խորհէր հանապազ, he thought of nothing else.

· Calfa

NBHL (1)

Արգելիցին ի խորհուրդս իւրեանց՝ զոր եւ խորհեցան։ Խորհեցան խորհուրդ զոր ոչ կարասցեն հաստատել։ Բարկութեամբ զնենգութիւն խորհէին։ Զանօրէնութիւն խորհեցաւ յանկողնի իւրում։ Դուք խորհեցարուք զինէն ի չարութիւն, եւ աստուած խորհեցաւ վասն իմ ի բարութիւն։ Խորհէին ի սիրտս իւրեանց։ Զի՞ խորհիք զայդ ի սիրտս ձեր։ Խորհեցան ի միտս իւրեանց։ Խոհէր ի միտս իւր։ Ամենայն ոք խորհէր ի սրտի իւրում խնամով ի չարիս։ Իւրաքանչիւր չար ընկերի իւրում մի խորհիք ի սիրտս ձեր։ Խորհեցարու՛ք զտեառնէ բարութեամբ։ Խորհեցան կամ խորհեցարու՛ք զբարիս առաջի տեառն եւ մարդկան.եւ այլն։


Խորհուրդ, հրդեան, հրդոց

s.

thought;
design, intention, resolution;
imagination, fancy, inspiration;
sentiment, disposition;
idea, fantasy, revery;
advice, counsel;
deliberation, consultation;
secret;
mystery;
symbol;
sacrament;
designedly, intentionally, on purpose, purposely;
փրկական —, the Holy Sacrament;
տուն, տաճար խորհդոյ, council-hall;
խորհրդեան դպիր, secretary;
— չար, pernicious advice;
— առնել՝ ի մէջ առնուլ՝ ունել, to consult, to determine, to decide on, to resolve on;
to deliberate, to confer together, to take counsel, to advise with;
— տալ, to counsel, to give advice, to advise;
— հարցանել, to ask advice, to consult, to take counsel;
ի մի — միաբանել, to think together, to deliberate unanimously;
շրջել ի խոհրդոց, to change or alter one's mind;
շրջել զոք ի խորհրդոց, to dissuade from, to advise against;
— ի մտի եդի գիտել, I had conceived the idea of knowing;
— արարի ընդ միտս իմ, I deliberated with myself;
— կալաւ, he conceived the idea to;
զյանդուգն զայն խորհեցաւ —, he formed the hardy design to;
մինչդեռ յայսմ խորհրդի էր, in the midst of these thoughts, while thus deliberating.

· Calfa

NBHL (3)

Խորհրդոց ոչ ոք է որ մանի քեզ ոչ ոք է որ նմանի քեզ։ Յոյժ խոր են խորհուրդք քո։ Տէր ճանաչէ զխորհուրդս մարդկան, զի են ընդունայն։ Խորհուրդք նոցա՝ խորհուրդք անզգամաց։ Եմուտ խորհուրդ ի նոսա։ Ծանեցաւ զխորհուրդս նոցա.եւ այլն։

Խորհուրդ յամենայն մարդոյ խնդրեսցես։ Խօսեցաւ ընդ նոսա ըստ խորհրդեան մանկաւոյն։ Հաստատեցաւ բանս այս ի խորհրդի անդ։ Ապախտ առնէիք զխորհուրդս իմ։ Ոչ կամէին անսալ խորհրդոց իմոց, եւ այլն։ Ոմն ի միջոյ խորհրդեանն յոտն կացեալ. (Ագաթ.։)

Տան զերկուց բնութեանց կոչումն քրիստոսի՝ ո այլ ինչ խորհրդով, բայց զի աստուած զնոյն ւ մարդ խոստովանեսցին. (Լմբ. ատ.։)


Խորհրդագէտ

adj.

astute, shrewd, wary, cautious;
initiated, adept;
— առնել, to let into a secret, to initiate into a mystery;
— լինել, to be initiated.

· Calfa

NBHL (1)

Կիւրոս խորհրդագէտ մարդ էր եւ հնարաւոր, բայց ի յաղախնոյն մեռաւ. (Լծ. փիլ.։)


Խորհրդական, ի, աց

adj. s.

mystical;
mysterious;
sacramental;
emblematical, symbolical;
rational, thinking, prudent;
adviser, counsellor;
— իմաստ, rhapsody, religious rapture.

· Calfa

NBHL (1)

Զաղեկերսն մարդկեղէն մարմնոցն ... եւ արեան, ի միջոյ խորհրդականաց քոց աստուածեղինաց. (Իմ. ՟Ժ՟Բ. 5։)


Խորհրդակից, կցի, կցաց

s.

adviser, counsellor;
confident.

· Calfa

NBHL (3)

σύμβουλος, συμβολευτής consiliarius κοινωνός particeps եւ συνέδριον consessus կամ բայիւ συμβουλεύω consulo. Խորհրդական. ատենակալ. եւ Խորհրդատու. համախոհ. հաղորդ գաղտնեաց, եւ գործակից. ի մարդկայինս եւ աստուածայինս.

Աստուած մարդասէր է, վասն այնորիկ իւրոց կամացն արար զնոսա խորհրդակից։ Ըստ մարգարէութենէ շնորհի խորհրդակից լինել կամաց արարչին։ Քրիստոսի փրկական հատարագին լինել խորհրդածու, եւ խորհրդակից. (Ագաթ.։ Յճխ. ՟Թ)

Քահանայից, որք ծնյրնգոյն խորհրդոյն են պաշտօնեայք, եւ աստուծոյ՝ սակս փրկութեան մարդկան խորհրդակիցք. (Լմբ. պտրգ.։)


Խորհրդապահ, աց

adj.

secret, discreet, prudent.

· Calfa

NBHL (1)

Աստէն խորհրդապահ ասին բանին աստուծոյ (մարդիկ). (Համամ առակ.։)


Խորհրդարան, աց

s. fig.

house of Parliament, hall of Assembly, chamber of deputies;
place of administration of the sacramants;
offering-place;
mind, intellect.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ Ընդունարան խորհրդոյ մարդոյն. միտք. սիրտ.


Խորշակահար

adj.

sun-burnt, parched by excessive heat, or by a burning wind;
— առնել, to burn, to parch;
— լինել, to be burnt, parched.

· Calfa

NBHL (1)

Խորշակահար արար փորձութեամբն զառաջին մարդն. (Նիւս. երգ.։)


Խորշիմ, եցայ

vn.

to feel an aversion to, to loathe, to turn from with disgust, to avoid, to shun, to eschew, to flee;
to be shy, to beware, to show or pay regard to;
to ho respectful;
— յումեքէ, to take a dislike to, to avoid of.

· Calfa

NBHL (1)

Ես ետու նմա երկիւղ երկնչել յինէն, եւ յերեսաց անուան իմոյ խորշել։ Մի՛ խորշեսցուք ի խբազմաժամանակեայ ալեաց ծերոյն։ Ոչ առնու ակն ամենեցունց տէրն, եւ ոչ խորշի ի մեծութենէ։ Մի՛ խորշիցիս յերեսաց մարդոյ (ի դատաստանի)։ Ակն՝ որ տեսանէր, խորշէր յինէն.եւ այլն։


Խորութիւն, ութեան

s.

depth, profoundity.

· Calfa

NBHL (1)

Խորութիւն սրտի մարդոյ ոչ գտանի. (Յուդիթ. ՟Ը. 13։ եւ Խոր. ՟Ա. 28։ Նար. յովէդ.։ Նանայ.։ Գանձ.։)


Խոցումն, ման

s.

cf. Խոցուած.

· Calfa

NBHL (1)

Աւազակացն մահու խոցման զմարդն առաջին. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Խուլ, խլից

adj.

deaf;
deaf, dead, dull;
eyeless;
— առնել, to deafen, to stun;
— առնել զունկն, — լինել, to turn or give a deaf ear to.

· Calfa

NBHL (1)

Խուլ եղէ, եւ խոնարհեցայ. ընդդէմ ամենայն մարդկային խօսից խուլ արարի զունկն մարմնոյս. (Լմբ. սղ.։)


Խուխ, խխոր

s.

phlegm, pituite;
թքանել զ—, — արկանել, to expectorate;
— բերել, to cough up.

· Calfa

NBHL (1)

Խուխ ոչ է պարտ արկանել առաջի մարդոյ։ Հազայր, եւ թքանէր զխուխ. (Վրք. հց. ձ։)


Խռնեմ, եցի

va.

to assemble, to muster;
to collect, to gather;
to augment, to enlarge.

· Calfa

NBHL (1)

Երկիւղիւք խռնեալք ընդ միմեանս՝ սաստիկ շփոթս կացուցանէին։ Բազմութիւն մարդկան իբրու յոյժ խառնելոց ի միասին. (Պիտ.։)


Խռովութիւն, ութեան

s.

bustle;
perturbation, confusion, agitation, trouble;
tumult, disorder, turbulence, insurrection, sedition, revolt, revolution, mutiny, rebellion;
—ս յուզել, to foment troubles;
ի խռովութեան են Արեւմուտք, affairs are becoming very serious in the East.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն խռովութեան իրիք եղելոյ ի քաղաքին։ Լցաւ քաղաքն խռովութեամբ։ Եւ եղեւ խռովութիւն յանդին եւ ի բանակին։ Ամրացուցեր զնոսա ի ծածկոյթ երեսաց քոց ի խռովութենէ մարդկան։ Ու՞մ է վա՛յ, ու՞մ խռովութիւնք։ Խռովութիւնս առնէ քաղաքի։ Օր խռովութեան եւ կորստեան։ Տե՛ս տէր զխռովութիւնս իմ։ Ա՛ծ ի վերայ զօր, եւ ա՛րկ զնոքօք խռովութիւն.եւ այլն։


Թեւապարեմ, եցի

vn.

to stretch wings;
to fly.

· Calfa

NBHL (1)

Թեւապարեալ ի տեղին, ուր հանդերձեալ է ժողովել զազգս մարդկան. (Ճ. ՟Թ.։)


Թզուկ, թզկաց

s.

pigmy, dwarf, shrimp.

· Calfa

NBHL (1)

Հասաք ի յերկիրն թզկաց, որ երկայնութիւն մարդոյն կանգուն մի էր միայն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Թէ

conj.

if;
that;
whether;
perhaps;
— առնէք զայդ, if you do it;
ոչ գիտեմ — արարից զայդ եթէ ոչ, I do not know whether I shall do it or not;
կարծեմ — եկեսցէ, I think that he will come;
— արասցէ եւ եթէ ոչ, whether he do it or no.

· Calfa

NBHL (2)

Թէ մարդ ոք իցէ. (Եզնիկ.։)

Ո՞վ է մարդ, զի յիշես դու զնա, կամ որդի մարդոյ, թէ այց ինչ արասցես դու նմա. (Սղ. ՟Ը. 5։)


Թէպէտ

conj.

even if, although, though;
whether;
-..., -..., whether ... or ...;
either ..., or ...;
թէպէտեւ իցէ, however, whatever.

· Calfa

NBHL (2)

Թէպէտ եւ ամենեքեան գայթագղեսցին ի քէն, սակայն ես ոչ գայթագղեցայց։ Թէպէտ եւ արտաքին մարդս մեր ապականի, այլ ներքին մարդս մեր նորոգի օրըստօրէ.եւ այլն։

Բայց սակայն՝ թէպէտեւ նոքա յոյժ զուարթութեամբ խնդային ըստ ներքին մարդոյն, արտաքին տեսիլն կարի ողորմելի էր։ Թէպէտեւ փակեաց եւ կնքեաց զդրունս եկեղեցեաց, նոքա զամենայն տուն եկեղեցի արարին։ Թէպէտեւ հայեսցուք ի ստորին կողմն երկրիս, տեսանեմք զսա լի ամենայն ապականութեամբ. (Եղիշ.։)


Թիւրեմ, եցի

va. fig.

to turn aside;
to wrest, to sprain, to wring, to twist, to make crooked, to bend;
to deprave, to pervert, to lead astray.

· Calfa

NBHL (1)

Զի այնու զմարդն յիւրմէ արարչէն թիւրեսցէ։ Իբրեւ զապստամբ յետս կացեալ թիւրեցաւ յԱստուծոյ. (Եզնիկ.։)


Թնդիւն

s.

sound, noise, detonation;
sound of bells, gingle, clatter;
crash;
թնդիւն արձակել, to resound, to make a noise;
թնդմամբ հարկանիլ, to be perturbed by the uproar, to be alarmed or frightened;
— սրտի, palpitation, throbbing of the heart;
թնդիւն երակի, throbbing, beating, pulsation;
զննել զթնդիւննս երակի, to feel the pulse;
թնդիւն, կայթիւն ձեռաց, clapping;
թնդիւն, դոփիւն ոտից, tramp, trampling;
թնդիւն ժամացուցի, tick, tick-tack;
թնդիւն, գանգիւն զանգակաց, peal;
թնդիւն, բաղխիւն դրան, slam, bang;
թնդիւն, շաչիւն կառաց, rattling;
թնդիւն, թմբիւն, գոռոչ որոտման, peal of thunder, thundering noise, rumbling, roll;
թնդիւն, դափիւն թմբկի, roll;
թնդիւն, շառաչիւն զինուց, clash, clang;
թնդիւն, բոմբիւն հրետից, boom;
թնդիւն, շկահիւն գնդակաց (հրազինուց), whiz.

· Calfa

NBHL (1)

Շարժումն առանց բարբառոյ եւ թնդման։ Գազանաց ձայնք եւ մարդկան եւ գործեաց, եւ ամենայն թնդմունք. (Պղատ. տիմ. եւ Պղատ. օրին. ՟Բ։)


Թնդումն, ման

s.

cf. Թնդիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Շարժումն առանց բարբառոյ եւ թնդման։ Գազանաց ձայնք եւ մարդկան եւ գործեաց, եւ ամենայն թնդմունք. (Պղատ. տիմ. եւ Պղատ. օրին. ՟Բ։)


Թշնամանասէր

adj.

insulting, provoking;
cf. Թշնամանական.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ թշնամանասէր լինիր մարդոյ ի տարապարտուց. (Առակ. ՟Գ. 30։)


Թշուառ, աց

adj.

unfortunate, unhappy, miserable, pitiable, poor, wretched, pitiful;
disastrous, calamitous.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛վ անձն իմ թշուառ։ Մարմնոյս թշուառի։ Թշուառ մարդկութեանս։ Ընդ իմում թշուառիս հոգա՛։ Եւ ի տո՛ւր շնչոյս թշուառի՝ առից զոգիդ քո բարի. եւ այլն. (Նար.։)


Թողում, ղի, ղայ

va. vp.

to let, to permit, to allow;
to commit, to abandon, to resign, to yield, to give up, to forsake, to cast off, to leave, to desert, to get rid of;
to deliver, to free, to pardon, to remit, to release, to acquit, to forego, to pass over, to tolerate;
to repudiate;
to renounce;
— ասել, to omit, to leave out, to pass over in silence;
— զմեղս, to pardon, to absolve, to remit;
to expiate;
— զիմն ի գլուխ ուրուք, to let one go one's own way;
ձայն —, to cry out;
— առնել, to permit, to allow;
— առ ժամանակ մի, to suspend;
— զոք ի մահուանէ, to free from death;
չ-, to refuse, to hinder, not to allow;
սիրտ իմ եթող զիս, my heart failed me;
ի բաց թողցուք զայս, let us leave that aside;
-, թողանիմ, ղայ, to be left, abandoned.

· Calfa

NBHL (2)

Զթողանիլն զոր կրեացն ի սկզբանէ մարդոյս բնութիւն։ Որ էր յայտնապէս լուծողի զպատահեալն մեզ թողանիլն. յն. թողումն, կամ լքումն. (Պրպմ. չ։)

Թո՛ղ անդր զմարդիկ մեռեալ ... լային զթամուզ. (Մամբր.։)


Թոյլտուութիւն, ութեան

s.

permission, allowance, concession, grant;
alienation;
toleration.

· Calfa

NBHL (1)

Ահարկուք երեւեսցին յիմմէ թոյլտուութենէ առ ի խրատ մարդկան. (Արշ.։)


Թոշակ, աց

s.

provision;
viaticum;
pay, wages, hire, salary, stipend;
pension;
— եկեզեցական, benefice;
ուսանել —աւ, to be in a boarding-school;
— յետին, վերջին, viaticum;
տալ, պաշտել ումեք զյետին —, to administer the viaticum.

· Calfa

NBHL (2)

Թոշակ մարդկային մարմնական կենաց, եւ այլն. (Նար.։)

Զփրկութենագործ մարմին եւ զարիւն տեառն՝ թոշակ յետին առ ի նմանէն իւր ընկալեալ։ Զխորհուրդն փրկական մարդկան բաշխէր առ հասարակ՝ ըստ սակի յետին թոշակի. (Յհ. կթ.։)


Թովեմ, եցի

va.

cf. Դիւթեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Հանապազորդ կայ յողոքել (կամ ի բողոքել) եւ ի թովել զգազանացեալ բնութիւնս մարդկան. (Եփր. զղջ.։)


Թուլամորթ, աց

s.

effeminate, delicate, feeble.

· Calfa

NBHL (1)

μαλακός (լծ. մեղկ. մէլէզ ). mollis, remissus, effeminatus. որ գրի եւ ԹՈՒՂԱՄՈՐԹ. Թոյլ մորթով, իբր Թուլամարմին, թուլամիտ. անարի. փափկակեաց. հեշտասէր. կնամարդի.


Թուլացուցանեմ, ուցի

va.

to loosen, to relax, to slacken, to unbend, to untie;
to enfeeble, to enervate, to effeminate, to debilitate;
to let, to permit;
— զաղեղն, to unstring the bow;
— ի խնամոց, to neglect, to abandon;
առանց Աստուծոյ —նելոյ, without God's permission.

· Calfa

NBHL (1)

Մտանելոյ ի մարդ չունի իշխանութիւն առանց Աստուծոյ թուլացուցանելոյ։ Թէ չէր Քրիստոսի թուլացուցեալ, ոչ իշխէր մտանել ի նա, այլ վասն յանդիմանելոյ զանձնիշխանութիւն երկոցուն՝ թուլացոյց. (Եզնիկ.։)


Թուխ, թխոյ

adj.

brown, tawny, swarthy, dark;
— հաց, brown bread;
— or —ս զգենուլ, ի —ս համակիլ, to wear mouraing, to dress in mourning, to put on mourning;
to be in mourning;
to be plunged in grief;
— զգեցուցանել, ի —ս համակել, to clothe in mourning, to dress in black, to put into mourning;
to throw into mourning, to plunge in grief;
ի —ս համակեալ, in deep mourning;
—ք, brood, covey;
ի —ս նստել, to brood;
cf. Թխեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի սպիտակացն սեաւք ծնանէին, եւ ի թուխ այծից սպիտակք եւ պիսակք։ Թուխ մարդ. (Կիւրղ. ծն. եւ Կիւրղ. գանձ.։)


Թռուցանեմ, ուցի

va. fig.

to cause to fly;
to elevate, to raise, to exalt the mind;
— զթեւս, to spread out the wings.

· Calfa

NBHL (1)

Եմուտ առ մահ, թռոյց զմարմինս մարդկան ընդ երկինս. (Եփր. ծն.։)


Կարգաւորութիւն, ութեան

s.

regularity, order, method;
arrangement regulation;
— հասարակաց աղօթից, office, divine service.

· Calfa

NBHL (1)

Հրեշտակացն կարգաւորացն կարգաւորութիւն է յարքայից արքայէն. յորդորէ եւ զմարդիկ ի հրեշտակային կարգաւորութիւնս։ Հրեշտակային կամ հրեշտակական կարգաւորութիւն (եկեղեցւոյ, եւ կրօնաւորաց). (Ագաթ.։ ժմ։ Խոսր.։)


Կարեկից

cf. Կարեկիր;
— լինել cf. Կարեկցիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զազգակիցս եւ զկարեկիցս, եւ զլծակից հարազատութիւն մարդկան. իմա՛ զկարեւոր ազգականս եւ զմերձաւորս՝ ի բնէ կարեկիցս։


Կարեկցաբար

adv.

compassionately, with compassion, mercifully, piteously;
tenderly, affectionately;
— հայել, to regarde with a compassionate eye.

· Calfa

NBHL (1)

որ եւ ԿԱՐԵԿՑԱՊԷՍ. Կարեկից լինելով. կարեկցութեամբ. գթալով. մարդասիրապէս.


Կարեկցութիւն, ութեան

s.

compassion, pity;
շարժել ի —, to move one's compassion, to excite pity.

· Calfa

NBHL (1)

συμπάθεια, ἕλεος coomiseratio. Կարեկիցն լինել. վշտակցութիւն. ախտկցութիւն. մարդասիրութիւն. եւ Ընդակցութիւն. գութ ազգակցութեան։


Կարիք, րեաց

s.

passion, mental or bodily affection;
grief, sorrow, affliction, torment, trouble;
pain, illness;
necessity, want, indigence, constraint, extremity;
propinquity, nearness;
— որովայնի, մարմնոյ, excrement;
անհրաժեշտ —, pressing need, urgent necessity, utmost distress;
ելանել արտաքս վասն կարեաց, to go to the privy or to stool;
կարեօք հասանել ի վերայ, to assail, to assault or attack in force, to fall upon in crowds;
կարիս առնել, to pity, to commiserate, to compassionate, to regret, to be sorry for;
ի կարիս իմ, in my troubles, during my adversity.

· Calfa

NBHL (4)

πάθος, πάθη, πάθημα passio, adfectio, adflictio, morbus corporis vel animi. Կիրք մարմնոյ եւ հոգւոյ. ախտ. զգածմունք. չարիք. չարչարանք. աղէտք. վիշտ. ցաւ. մարդկային տկարութիւն.

Մեք ձեզ նմանօղք կարեօք մարդիկ եմք։ Կարիք մեղաց, կամ անարգութեան։ Կարեօքն եւ ցանկութեամբք. (գծ. ՟Ժ՟Դ. 14։ Հռ. ՟Ա. 26։ ՟Է. 5։ Գաղ. ՟Է. 24։)

Չէ՛ հնար մարդոյ բնաւին ի կարեաց (Բարկութեան) ազատանալ, բայց կարճել մարթի. այլ ամենեւին առանց կարեաց լինել անհնար է. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 16.)

Ծածկեալ կարիս ոչ լնու ի կարողաց. իսկ յայտնեալն յառաջ կոչէ զաստուածասէրն եւ զմարդասէրն. (Վրդն. աւետար.։)