Definitions containing the research գործ : 4939 Results

Հանդիսաւորիմ

See full entry →

vn.

cf. Հանդիսանամ.

NBHL (1)

Տայր զցոյցն հանդիսաւորեալ ի գործոցն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 6։)


Հանդիսեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

exercise, to prove oneself.

NBHL (1)

ՀԱՆԴԻՍԵԼ. ἁγωνίζομαι Ի հանդիսի ցուցանել, մրցիլ. փորձ առնել.


Հանիկ, հանկան

See full entry →

cf. Հան.

NBHL (1)

Զ՛րահաբ պոռնիկն եւ զազրագործն՝ ողորմեցայ նմա վասն հիւրընկալութեանն, եւ հանիկ ինձ արարի. (Եփր. ապաշխ.։)


Հանճար, ոյ

See full entry →

s. rhet.

intelligence, intellect, understanding, wit, sense;
genius, talent;
wisdom, prudence;
reason, sense, judiciousness;
enthymeme;
— բազմայեղանակ, a rare talent.

NBHL (2)

Հանճարոյ, եւ գիտութեան ամենայն գործոց խելամուտ լինել։ Ետ տէր սողոմոնի հանճար։ Բազմացաւ իմաստութիւնն սողոմոնի յոյժ քան զհանճար ամենայն նախնեաց մարդկան։ Գիտել զհանճար։ Իմաստութիւն առն նիւթէ զհանճար.եւ այլն։

Ո՞վ ոք՝ որ սակաւ (մի) հանճարոյ հասեալ իցէ, այսպիսի գործ գործիցէ. (Երզն. մտթ.։)


Հանճարական, ի, աց

See full entry →

cf. Հանճարեղ.

NBHL (2)

որ եւ ՀԱՆՃԱՐԵՂԱԿԱՆ. Ուր կայցէ հանճար. հանճարաւոր. խորհրդաւոր. ճարտատր (գործ, եւ գործօղ)

Զմարթական եւ զհանճարական զայս ներգործութիւն. (Նիւս. կազմ.։)


Հանճարիչ

See full entry →

s.

inventor.

NBHL (1)

Քահանայապետ՝ աստուածային այր, ամենայն աստուածայնոյ գիտութեան հանճարիչ։ Զկատարելագործսն՝ որպէս հանճարիչս կատարողականին հաղորդութեան. (Դիոն. եկեղ. եւ Դիոն. երկն.։)


Հաշիւ, շուի

See full entry →

s. fig.

account, reckoning, calculation, computation;
— ընտրութեան, exact, correct account;
comparison, likening;
ճիշդ, մանրամասն, վերջին —, accurate, detailed, final account;
բոլորակ, *կլոր —, in round numbers;
խառն —, confused account;
սովորական —, running account, account current;
ի —, on account;
ի — իւր, on one's own account;
ի — or հաշուով տալ, to pay on account;
— առնել, to make out an account;
to calculate;
— տալ, to give an account;
to conform, to agree;
ի — ածել, արկանել, to count, to calculate, to compute, to reckon, to number, to enumerate;
— ցուցանել, ընդունել, քննել, ճշդել, մաքրել or սրբել զ—, to present, to receive, to examine, to verify, to audit an account;
փակել, աւարտել զ—, to close, end or conclude, to settle or balance an account;
մտանել ի — ընտրութեան ընդ ումեք, to be compared, confronted with;
առանց հաշուի, incomparable, matchless;
cf. Կշիռ.

NBHL (1)

Ի հաշիւ եւ ի համար զգործ սպասաւորութեանն իւրոյ բերելով. (Մանդ. ՟Ժ՟Ը։)


Հաշուիմ, եցայ

See full entry →

va. vn.

to count, to calculate, to compute, to number;
to repute, to esteem, to think, to deem, to judge, to believe;
to pass for, to counterfeit;
յառասպելս —, to treat as fables.

NBHL (1)

Առ գործոյն հաշուելով զուգահաւասար վարկիւ. (Պիտ.։)


Հաշտ, ից

See full entry →

adj.

reconciled;
propitious, favourable, friendly, kind, kindly, benevolent;
— առնել, to conciliate, to reconcile;
to render propitious, to propitiate;
— լինել, to be reconciled;
to be propitious, favourable.

NBHL (1)

Ի ձեռն հաշտին եւ բարեգործակին. (Փիլ. ել.։)


Հաշտարան, աց

See full entry →

s.

propitiatory.

NBHL (1)

ἰλαστήριον, ἑπίθεμα propitiatorium, opertorium. եբր. քէֆէրէթ, քօֆէրէթ. Տեղի կամ գործի հաշտութեան. կափարիչ տապանակին, որ եւ Քաւարան եւ Քաւութիւն կոչէր.


Հաջումն, ման

See full entry →

s.

barking, baying.

NBHL (1)

ՀԱՋՈՒՄՆ որ եւ ՀԱՋԻՒՆ. Հաջելն. հաջողութիւն ներգործութեամբ.


Հասակաչափ

See full entry →

adj.

adult, of age, pubescent, marriageable.

NBHL (1)

Շրջէին պատկերագործք նմանահանք պայծառակշիռ հասակաչափ զգեղ երեսաց. (Ագաթ.։)


Հասարակ, աց, ուց

See full entry →

adj. adv. gr. rhet.

common, ordinary, usual, trivial, vulgar, low;
common, public;
equal, alike;
half, semi, demi;
in common, together, equally, generally;
appellative;
— անուն, common gender;
— բայ, deponent verb;
—, —օր, noon, noon-tide, midday;
ի — աւուրն, զ— աւուրբ, at noon;
ց— օր, till noon;
— գիշեր, midnight;
— տարի, one year with another;
— տեղիք, the common places, general topics;
—աց կեանք, common life;
թշնամի —աց, the common enemy;
միտք, կարծիք, —աց, common sense;
—աց հաւանութեամբ, with one accord;
օգուտ —աց, the public interests;
իրք —աց, public affairs;
ծախիւք —աց, at the public expense;
—աց վարել կեանս, to live in common;
—աց ունէին զինչս, they had every thing in common.

NBHL (1)

ՀԱՍԱՐԱԿ, ըստ քերականաց. զի ասի Սեռ հասարակ, երբ նովին կոչմամբ անխտիր նշանակի արու կամ էգ. զոր օրինակ՝ աղաւնի, առիւծ, եւ այլն։ Հասարակ անուն՝ որ բազում իրաց պատշաճի, կամ տեսակի եւ սեռի. զոր օրինակ, մարդ, քար, կենդանի եւ այլն։ Եւ հասարակ բայ, որ անխտիր զներգործութիւն եւ զկիրս նշանակէ. զոր օրինակ՝ շահիմ, խօսիմ, ծնանիմ եւ այլն։ Տե՛ս Քեր. քերթ. եւ այլն։ Եւ ըստ հռետորաց՝ Հասարակ տեղի. (Պիտ. ՟Դ։)


Հասարակական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

common, public, general;
ordinary;
communist.

NBHL (1)

Եւ յայլոց գործոց՝ յառանձնականաց, եւ հասարակականաց պարապումն իցէ. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Բ։)


Հասարակապատիւ

See full entry →

cf. Համապատիւ.

NBHL (1)

Ի մէջ հասարակապատիւ մարդկան։ Ի հասարակապատիւ գործոյն. (Լմբ. առակ. եւ Լմբ. սղ.։)


Հասարակորդ, աց

See full entry →

adj. s. fig.

participating equally, partaking, sharing;
equal;
companion, fellow, partner;
—ս առնել, to equalize, to equal, to compare;
to appraise, to estimate;
—ս մեզ արարեր զդոսա, yon have made them equal unto us.

NBHL (1)

Հասարակորդ առնէ զիւր մարմիւնն իւրոյ աստուածավայելուչ զօրութեան ներգործութեանն։ Հասարակորդ հօր պատուոյն։ Թագաւորական աթոռոյ եւ ծնողին հասարակորդ. (Կիւրղ. պրպմ. եւ Կիւրղ. գանձ.։)


Հասարակօգուտ

See full entry →

adj. s.

of public utility;
the common weal.

NBHL (1)

Հարկաւոր օրէնք, եւ յոյժ հասարակօգուտ։ Այնք որ զհասարակօգուտն գործեն. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. բագն.։)


Հասունացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Հասուն գործեմ.


Հասուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to arrive, reach or attain;
to bring, to refer;
to cook, to dress, to get ready, to prepare;
to ripen, to mature;
հասոյց ինձ անբաւ աշխատութիան այս բառգիրք, this dictionary has cost much labour.

NBHL (1)

Աշխատութիւն հասուցանել մարդկան։ Զօրս ի ձեռն հասուցանել։ Ի նեղ մեծ զամուրն հասուցանէր։ Ցաւս յայլոց մարմինս տանջանօք հասուցանէր։ Սաստիկ հարուածս ի վերայ թշնամեացն հասուցանէր։ Ի տեառնէ զարժանի տանջանս ի վերայ չարագործին հասուցելոյ (այսինքն հասուցանելով տեառն, կամ հասուցանելով ըստ յն, ի կողմանէ տեառն։) Անմարդի զերուսաղէմ հրէից հասուցանել (յն. առնել, կամ կացուցանել). եւ այլն։


Հաստահեղոյս

See full entry →

adj.

well nailed or fastened.

NBHL (1)

Հաստահեղոյս երկաթագամ տապան գործել. (Ագաթ.։)


Հաստաշինած

See full entry →

adj.

stable, firm, well built.

NBHL (1)

Զգերեզման շիրմին սանատրկոյ արքային ոչ կարացին բանալ վասն անհեգեգ սկայագործ հաստաշինած ճարտարագործ արարածոցն. (Բուզ. ՟Դ. 24։)


Հաստատուն, տնոց

See full entry →

adj. s. geom. adv.

firm, solid, stable, fixed;
certain, sure, positive;
immovable, constant;
permanent, persevering;
determined;
solid;
cf. Հաստատ;
— կերակուր, solid food.

NBHL (1)

Գիտաց զառ ի նոցանէ հաստատուն նենգագործութիւնն. (Արծր.։)


Հաստչութիւն, ութեան

See full entry →

s.

creation.

NBHL (1)

Հաստիչն գոլ. արարչագործութիւն.


Հատանիմ, տայ

See full entry →

vn.

to be cut, separated, divided;
to be exhausted, to decline, to fail, to desist;
to abstain, to refrain;
to shine, to glitter, to sparkle;
to yield, to give way, to fall into;
— գունոյ, to turn pale;
to be discoloured, tarnished, to lose colour, to fade, to grow pale;
— ի յուսոյ, to lose hope, to cease to hope, to despair;
յանգործութիւն —, to foment, to cherish idleness;
յանմտութիւն —, to be without even the shadow of common sense;
ի զեղխութիանս —, to plunge into debauchery;
ի չարութիւն —, to abandon oneself to wickedness;
— բոցոյ, to flame, to cast a glare, to shine;
զհետ —, to apply oneself to;
ի վաճառս —, to deal, to traffic;
ի գինեվաճառս —, to keep a wine-shop, a tavern;
իբրեւ զկարկուտ հատեալ յամպոց, like hail fallen from the clouds;
ամենայն ուրեք ոսկւոյ եւ ականց նշոյլք —նէին, all was brilliant with gold and precious stones;
փայլատակունք —նէին, thunderbolts fell;
գունդ մի հատեալ, a detachment of troops;
հատեալ ի յուսոյ, desperate;
բան հակիրճ հատեալ, brief, succinct discourse.


Հատուած, ոց, ից

See full entry →

s. geom.

cut, shape, fashion;
section, division;
part, portion;
bit, piece, fragment;
retrenchment, separation;
emigration, transmigration, colony;
article, head, point;
segment;
—ք կոնի, conics;
առաջանիւթ — օրագիր, leading article;
— գնալ ուրեք, to emigrate;
գրել —, to write an article;
— տալ բանին, to interrupt, to break in upon.

NBHL (1)

Արուեստաւորք ամենայն՝ ըստ որո՛ւմ եւ իցէ արուեստի, եթէ՛ հատուածով գործիցեն, եւ եթէ մարմնով. (Մխ. դտ.։)


Հատուցումն, ման

See full entry →

s.

restitution;
payment, reimbursement;
remuneration, recompense;
compensation, gift, offering, fine, amends;
cutting;
— վնասուց, damages, indemnity, reparation;
— փոխարինի, compensation;
exchange, any thing given in return;
ի —, in payment;
in return;
օր —ցման, the Last Judgment;
— առնել, to reward, to requite, to recompense;
to make amends for;
հատուցանել ումեք զ—, to give tit for tat, to make a return for, to requite;
to avenge, to punish;
հատուցանել զ—ի թշնամիս, to revenge oneself on one's enemies.

NBHL (2)

ἁπόδομα, ἁνταπόδομα retributio, redditio. Հատուցանելն, եւ հատուցանիլն. փոխարէն. տրիրտուր. վճարումն, եւ վճարք. գործ. վարձ. պատիժ. վրէժխնդրութիւն. դատաստան.

Ամենայնի լինիցի հատուցումն՝ խորհրդոց եւ բանից եւ գործոց. (Յճխ. ՟Ժ։)


Հարիչ, չի, չաց

See full entry →

s.

beater;
plectrum.


Հարկ, աց

See full entry →

s. adv.

tribute;
tax, impost, duty, excise;
necessity, want, exigency;
constraint, obligation;
homage, duty, service;
հարկ վերադիր, additional tax;
— տարապայման, over-assessment;
— դժնդակ, shocking necessity;
առանց —ի, without necessity;
—աւ, ի —է, առ —ի, necessarily, of necessity, essentially;
inevitably, indispensably;
by force, by compulsion, forcibly;
ընդ —աւ արկանել, ի —ի կացուցանել, to place or lay under contribution, to tax, to load or burden with imposts, to levy contributions, to render tributary, to subdue, to subject, to enslave, to subjugate;
— հանել, to gather in, to exact tribute, to raise money, to put a tax on;
—ս հարկանել, to pay a tribute;
to be tribute to;
ի —ի կալ, մտանել ի —, to serve, to subject oneself to, to submit, to be tributary to;
— առնել, to force, to constrain, to use violence;
հատուցանել զ— շնորհապարտ մեծարանացն, to pay the tribute of gratitude;
—է, one must, it is necessary;
չէ —, չէ ինչ —, it is not necessary, there is no need, no matter;
— ի վերայ կայ ինձ, necessity obliges me to;
— եղեւ նմա բողոքել ի կայսրն, he was obliged to appeal to Caesar;
ըստ —ի ժամանակին, according to the wants of the age;
— էր, it was necessary;
— եղեւ մեզ առնել, we were obliged, compelled or constrained to do;
— է ինձ երթալ, I must go;
մերցուք եթէ — լիցի, let us die if it must be!.

NBHL (4)

λειτουργία, πράξις ministerium, officium, actio, exactio. (որպէս լծ. ընդ Երկ. արգասիք. որ եւ յն. էրղօն ). Սպասահարկութիւն. պաշտօն. սպաս. ծառայութիւն. եւ գործ.

Ոչ եւս կայցեն նոքա ի հարկի օտարաց, այլ հարկեսցին (յն. գործեսցեն) տեառն աստուծոյ իւրեանց. (Երեմ. ՟Լ. 8։)

Նմա էր յանձն հանել հարկ զաշխարհին. (՟Բ. Մակ. ՟Դ. 28. հային եւ ի ՟Ա նշ.) բայց յն. է πράξις որ է գործ։

Հարկ առնէր ինձ երթալ յամբոկ գործոյն. (Յհ. կթ.։)


Հարկադիր, դրաց

See full entry →

adj.

imposing of a tax or burden;
forcing, offering violence.

NBHL (2)

Նորա ոչ գոյ հողագործութիւն, եւ ոչ հարկադիր. (Առակ. ՟Զ. 7։)

Ունիմք հարկադիր եւ ստիպօղ ի բարի գործս զքրիստոս եւ զնորին հրամանսն. (Լմբ. անդ։)


Հարկապահանջ, ից

See full entry →

s.

exacter, tax gatherer, collector, receiver.

NBHL (1)

Հարկապահանջ իշխանք, կամ գործակալք, կամ բռնութիւնք, կամ խոշտանգանք. (Կանոն.։ Ասող. ստէպ։)


Հարկաւորաբար

See full entry →

adv.

cf. Հարկաւորապէս.

NBHL (1)

Զի՛ հարկաւորաբար սխալանս ինչ գործիցէ. (Մխ. դտ.։)


Հարկաւորապէս

See full entry →

adv.

necessarily;
of course.

NBHL (1)

Ունիմք բարի գործովք հարկաւորապէս բարձրացուցանել զաստուած. (Շ. բարձր.։)


Հարկաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

to necessitate, to oblige, to force.

NBHL (1)

Հարկաւորեմ զքեզ, կամ հարկաւորեաց զիս՝ գործել կամ առնել ինչ. (Սարգ.։ Աթ.։)


Հարկաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

necessity, want;
ministry, office, service;
servitude.

NBHL (1)

Լծեալ են ի գործ հարկաւորութեան։ ի ծառայս հարկաւորութեան. (Եղիշ. Իսիւք.։)


Հարկեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Հարկեցուցանեմ.

NBHL (4)

Ի գործս անհնարինս հարկի. (Վրք. հց. ՟Բ։)

Ի հրամանէ թագաւորաց հարկեալ՝ զայս իրագործել. (Խոր. ՟Ա. 4։)

Ասենե ձեզ, թէ ոչ հարկիցէք արքային բարբեալցւոց։ Մի՛ հարկիք արքային բաբելացւոց. (Երեմ. ՟Ի՟Ե. 9. 14. յն. գործել։)

Ոչ եւս կայցեն նոքա ի հարկի օտարաց, այլ հարկեսցին տեառն աստուծոյ իւրեանց. յն. գործեսցեն. (Երեմ. ՟Լ. 9։)


Հարուածեմ, եցի

See full entry →

va.

to beat, to strike;
to cudgel, to cane;
to chastise, to punish.

NBHL (1)

Զտուն երկրագործին այնորիկ հարուածեաց տէր. (Վրք. հց.։)


Հարսնածու, աց

See full entry →

s.

paranymph, match-maker.

NBHL (1)

Ներգործօղն՝ հոգին սուրբ, հարսնածուն՝ գաբրիէլ հրեշտակապետն. (Մխ. ապար.։)


Հարցական, ի, աց

See full entry →

adj.

interrogative;
magical;
— կէտ, note of interrogation.

NBHL (1)

Դիւթականք ի նմին եւ հարցականք ներգործեալք, եւ այլն. (Նիւս. սքանչ.։)


Հարցկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

divination;
—ս առնել, to divine, to prognosticate.

NBHL (1)

Հարցուկն գոլ. եւ գործ հարցկի. դիւթութիւն. սուտ պատգամախօսութիւն.


Հարցն, ցին, ցիցն

See full entry →

s.

the Song of the Three Children.

NBHL (2)

Յաղագս հարցինն, եւ գործոցն, ողորմեցին, եւ տէր յերկնիցոյն։ Զկնի հարցինն մեծացուսցէ ասեն. (Յհ. իմ. ատ.։)

Եւ մտեալ յեկեղեցին՝ սկսանին զփոքր հարցն (որ եւ Հարցնափառ ասի), հանդերձ գործովքն. (Մաշտ. հին.։)


Հացանոց

See full entry →

cf. Հացարարոց.

NBHL (1)

Հացարարոց. տուն հացագործի.


Հացարար, աց

See full entry →

s.

baker, bread-maker.

NBHL (1)

πέσσων pistor ἁρτοποιός panificus. Արարօղ կամ գործօղ հացի. որ եւ ասի ՀԱՑԱԳՈՐԾ, ՀԱՑԵՓԵԱՑ. եւ որ գործէ ղպլակինդիս եւ այլն. հաց շինօղ՝ եփօղ.


Հացարարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

bread-making;
baker's trade.

NBHL (1)

ἁρτοποιτική, σιτοποιΐα pistoria (ars). Արուեստ եւ գործ հացարարաց կամ հացագործաց. հաց շինելը.


Հաւահալած

See full entry →

s.

scare-crow.

NBHL (1)

ՀԱՒԱՀԱԼԱԾ որ գրի եւ ՀԱՒԱԼԱԾ. Այն ինչ՝ որ հալածէ զհաւս. որպէս խրտուիլակ, գործի հողմաշարժ, կամ թռչուն վանդակաւ պահեալ առընթեր մրգապահաց՝ ի խրտուցանել զօդաթռիչ թռչունս.


Հաւանեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to persuade, to induce to believe, to convince;
to advise, to induce to do.

NBHL (1)

Զառաքինի անձն ոչ ոք կարէ հաւանեցուցանել գործել ազնպատշաճս։ Եւ զի՞նչ հաւանեցոյց զնոսա յայս։ Հաւանեցոյց ընդ ինքեամբ. (Շ. մտթ.։)


Հաւասար, աց, ից

See full entry →

adj. s. adv.

equal, like, same, conformable;
straight, plain, even, level;
equal, companion;
pendant, fellow;
—, առ —, equally, alike, likewise, conformably, in the like manner;
— թղթոյն, copy, duplicate;
— գտանիլ, լինել, to equal, to match, to be on a par or level with;
to rank, to be at par;
— հրամանին առնուլ զկատարումն, to be executed according to orders or command;
զանձն — առնէր աստուծոյ, he made himself equal with God;
զօրութիւն եւ դաւ — են առաջն նորա, force or stratagem are the same to him.

NBHL (2)

Իմ հաւասար է, եւ ձեր գործակից. յն. հաղորդ. (՟Բ. Կոր. ՟Բ. 23։)

Եւ գործն հաւասար հրամանին առնոյր զկատարումն. (Խոր. ՟Ա. 15։)


Սովորաբար

See full entry →

adv.

habitually, as usual, customarily, ordinarily, commonly, usually, mostly, generally.

NBHL (1)

Այլ դու կարող ես սովորաբար եւ առ զըլացողս բարեգործել. (Նար. ՟Ձ՟Է։)


Սովորականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

the being usual;
the becoming habitual.

NBHL (1)

Յայլայլեալ զգայութեանն ի ջերմութեանցն (որպէս գինւոյ՝) զայսպիսի սովորականութիւն ի մեզ օրինադրէ գործ ինչ լինել. (Եղիշ. հոգ.։)


Սուլեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

to whistle;
to hiss, to receive with hisses.

NBHL (1)

ՍՈՒԼԵՄ որ եւ ՍՈՒՂԵԼ, ՍՈՒՂՂԵԼ. συρίζω, συρίττω sibilo. իտ. zufolare, fischiare. շչել. շռնչել. Խորդալ. ձայնել անբանից եւ առ անբանս առ ազդելոյ ինչ.


Սուր

See full entry →

adj. s. adv. gr.

sharp, pointed, piercing, cutting, trenchant;
penetrative, acute, perspicacious, keen, subtle, lively;
sharpness;
sharply;
acute accent;
— ձայն, sharp sound, shrill voice;
— ազք, ակն, keen sight;
— ականջ, sharp ear;
— համ, acrid savour;
— ցաւ, acute pain;
— ունկն կալջիր խրատու հօր քոյ, be most attentive to your father's advice.

NBHL (2)

Ժանտ ախտս գործեն, սուր հիւանդութիւնս (կամ սրածութիւնս) մինչեւ հարկանիլ մարդ եւ անասուն առ հասարակ. (Շիր.։)

Յայտնագոյն քան զձայն՝ զգործոցն ճշմարտութիւն, այնոցիկ՝ որ սուր կարեն տեսանել, յանդիման կացուցանէ. (Փիլ. լիւս.։)