Definitions containing the research առաջ : 3936 results

Մեղուագործութիւն, ութեան

s.

collecting, making honey.

· Calfa

NBHL (1)

Մեղուագործութիւն յառաջ քան զմեղու յարմարապէ՞ս կարգիւն ասացին կատարիլ. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)


Մեղուանոց

cf. Մեղուոց.

· Calfa

NBHL (1)

Մեղուաց զդուրս մեղուանոցացն յառաջ քան զցուրտն ականամոմով խնլոյ. (Եզնիկ.։)


Մեղսամակարդ

adj.

hardened in sin, in iniquity.

· Calfa


Մեղրահոս

adj.

mellifluent, mellifluous, sweet.

· Calfa

NBHL (1)

Որ յառաջ հեղու զգետս վարդապետութեանց մեղրահոս (յհ. ոսկեբ). (Ժմ. յն.։)


Մեռուցանեմ, ուցի

va.

to cause the death of, to put to death, to kill;
to mortify.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ մեռանիմք, կեանք (կամ կեամք). եւ եթէ մեռուցանեմք, մեզ նոյն կեանք առաջի կան։ Լաւագոյն զմեռանիլն կամին՝ քան զմեռուցանելն. (Եղիշ. ՟Ե։)


Մեստիմ, եցայ

vn.

to be fortified or strengthened by, to be consolidated.

· Calfa

NBHL (1)

Էին պատրաստեալք յառաջագոյն մեստեալ մահիճք երկաթիք յառաջահոգութեամբ, զի մի՛ անհնարին ծանրութեամբ փղացն բակցի. (Փիլ. լիւս.։)


Մետասաներորդ, աց

adj. s. eleventh.

· Calfa

NBHL (1)

ἐνδέκατος undecimus. Տասներորդ առաջներորդ. վերջինն մետասան թուոյ. տասնըմէկերորդ.


Մետաքս, ից, աց

s.

silk;
անգործ —, raw silk;
գործարան —ի, silk-manufactory.

· Calfa

NBHL (1)

Յորդանց զազրացելոց հարստանան, յորոց մետաքսն յառաջ գան. (Նանայ. յռջբ։)


Մերկանամ, ացայ

vn. va.

to undress oneself, to strip, to strip naked, to denude, to uncover, to unveil, to pull off, to throw off, to be discovered;
to undress, to unclothe, to strip, to lay bare, to disrobe;
to bereave, to unfurnish;
— զսիրտ, to unbosom oneself to, to pour out one's feelings, to open oneself to;
ի բաց —, to cast, put or leave off;
ի բաց — զամօթ, to cast aside all sense of shame;
— յընչից, to deprive oneself of one's property;
— զսուրն ի պատենաից, to draw, to bare or unsheathe a sword;
— օձից, to cast the skin;
այն ինչ կամէր առաւօտն ի գիշերոյն —, իբրեւ այգն զառաւօտն մարկանայր, at dawn, at day-break, in the grey of the morning, at the peep of day;
յայսմ օրինակի զբանս իւր —նայր, he this expressed, or explained himself.

· Calfa

NBHL (2)

Մերկացի՛ր դու ի քէն զառաջին մեղանչականն զկենացն զբծականութիւն. (Կոչ. ՟Գ։)

Զոր ոչ երբէք կամէր իւրոց սիրելեացն յայտնել, ակամայ առաջի ծառայիցն քրիստոսի մերկանայր, եւ դնէր զամենայն կարգաւ։ Մերկացան ամենայն բանք ատենին առաջի նորա. (Եղիշ. ՟Բ. ՟Ը։)


Մխեմ, եցի

va.

to drive in, to force into or penetrate, to fasten in, to fix, to force down, to plunge;
to pierce, to prick, to run through;
to temper iron or steel, to caseharden;
— զձեռն, to stretch, to extend or hold out the hand;
— զձեռն յարիւն ուրուք, to imbrue the hands in the blood of;
մխեաց զդաշոյնն ի լանջս նորա, he has plunged the dagger in his heart;
cf. Ձեռն.

· Calfa

NBHL (1)

Մխիլ ի քննութիւն առակացն սողոմոնի։ Սկսանի յառաջին հասակն, եւ ի մխելն յաշխարհս բնութեանս ծննդոց. (Լմբ. առակ.։)


Մկրտեմ, եցի

va.

to christen, to baptize;
to wash, to purify by ablution;
to bathe;
— զկաթն, զգինի, to put water into milk, wine;
վերստին —, to rebaptize.

· Calfa

NBHL (1)

Ե՛րթ լուա՛. եւ էջ նէեման, եւ մկրտեցաւ ի յորդանան եօթն անգամ ընդ բանին եղիսէի։ Մկրտէր ի բանակի անդ յաղբիւրս ջուրցն ըստ օրինի հրէիցն (յուդիթ), եւ իբրեւ մկրտէր, կայր յաղօթս։ Եթէ ոչ բռնալիր լուանան զձեռս, հաց ոչ ուտեն. եթէ ոչ նախ մկրտին, ոչ ուտեն։ Զարմացաւ, զի նախ ոչ մկրտեցաւ յառաջ քան զճաշ։ Ամենեքին ի մովսէս մկրտեցան՝ յամպն եւ ի ծովն։ Մկրտին վասն մեռելոց. եւ այլն։


Մղեմ, եցի

va.

to push, to give a push to, to thrust, to push forward;
արտաքս —, to unload, to discharge, to empty, to cast forth;
— զմիմեանս, to press or crowd on one another;
— զպատերազմ, զճակատ, to fight, to make or wage war, to give battle to;
— զախոյեան, to win, to conquer, to subdue, to depress, to prostrate;
զհոգաւոր կռիւն —, to fight against temptation;
ընդդէմ իրերաց զբարկութիւնն մղել, to be exasperated one against another;
— զանասուն, to train to labour, to break in or teach animals to work;
cf. Ճաշ.

· Calfa

NBHL (1)

ՄՂԵԼ ԶՊԱՏԵՐԱԶՄ կամ ԶՃԱԿԱՏ, է ի գործ դնել, եւ յառաջ վարել, յաղթահարել. իսկ ՄՂԵԼ ԶԱԽՈՅԵԱՆ՝ է վանել, յաղթահարել.


Մղտանամ, ացայ

vn.

cf. Մթանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի շաղախմանէ մեղացն մղտացեալ մտացն՝ ոչ կարէ մաքրութեանն առաջի մտել. (Լմբ. ի տնտեսն.։)


Մնամ, ացի

vn.

to remain, to stay;
to stop, to wait, to expect;
to hope;
to rest, to be at rest;
to last, to consist, to hold out;
cf. Բարեաւ, cf. Խաղաղութիւն, cf. Կամ.

· Calfa

NBHL (1)

Մնացայ ես յառաջին ուղեցոյց անտի. այսինքն լքպալ թողայ. (Եփր. ՟բ. տիմ.։)


Մնացորդ, աց

cf. Մնացուած.

· Calfa

NBHL (1)

Զմնացորդս թրթրոյ եկեր մարախ, եւ զմնացորդս մարախոյ եկեր ջորեակ։ Մնացորդք բանիցն սողոմոնի կամ յերոբովայ։ Թողի զմնացորդս կենաց իմոց։ Մնացորդաց առաջին կամ երկրորդ (գիրք). եւ այլն։


Մնացուած, ոց

s.

rest, remnant, remainder;
residue, relics;
remains, fragments;
—որդք or գիրք —որդաց, Paralipomena.

· Calfa

NBHL (1)

Մնացուածք բարի գործոց առաջնոյն՝ առնու լրումն ի վերջնոցս աստի։ Զմնացուածս մարգարէիցն լցին առաքեալք. (Յճխ. ՟Ժ՟Գ։)


Մնշեմ, եցի

va.

to press, to bruise, to squeeze, to express.

· Calfa

NBHL (1)

Զպահելոյ սերմունքն գինով մնշէ՛ եւ պահէ՛։ Յառաջ ջրովն զսերմն մնշեն։ Խօսողի (հաւու) արեամբ մնշէ՛, եւ ցանէ. (Վստկ. ՟Ի՟Ա. ՟Ի՟Ը. ՟Ճ՟Ժ՟Ա։)


Մշտախաղաց

cf. Մշտագնաց.

· Calfa

NBHL (1)

Զառաջին մշտախաղաց շրջագայեալ կարգն կալեալ. (Յհ. կթ. (այն է շարժական տումարն, որպէս եւ անշարժն կոչի անխաղաց։))


Մշտնջենանամ, ացայ

vn.

cf. Մշտնջենաւորիմ.

· Calfa


Մշտնջենաւորիմ, եցայ

va. vn.

to perpetuate, to eternize;
to last perpetually, to be for ever;
to be perpetuated;
to continue, to exist, to be extant;
to persist, to persevere.

· Calfa

NBHL (1)

(Ոմանք ի ձկանց) յառաջին կայանսն՝ յոր սկսանին, ի նմին մշտնջենաւորին։ Կորիւն կոչեն անուանագէտք իրաց բազմաց, որ հանապազ ի նոյնն մշտնջենաւորին (ուսումն). (Վեցօր. ՟Է. եւ ՟Ե։)


Մոթխոթեմ

vn.

to repeat, to say over again, to inculcate, to impress deeply on the mind of youth.

· Calfa

NBHL (1)

ՄՈԹԽՈԹԵԼ. Որպէս ռմկ. խոթմթել. Մղել խթելով. յորդորել. յառաջվարել.


Մոլեկան

cf. Մոլի.

· Calfa

NBHL (1)

Շուրջ կայ մոլեկանն, եւ սահեալս եւ ծփեալս առնէ։ Այսպէս եւ զառաջին ստեղծուածն՝ մոլեկանն տանէր եւ հանէր ի դրախտէ անտի. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 6։)


Մոլոր

adj. adv.

strayed, erred;
missed, mislaid, lost;
cf. Մոլար;
out of the way.

· Calfa

NBHL (1)

Մոլոր առաջնորդ։ Աներկրպագուացն քեզ՝ մոլորիցն եւ ծուլիցն։ Զի մի՛ պատճառս տացէ մոլորիցն պաշտել զնա. (Մխ. դտ.։ Անյաղթ բարձր.։ Վրդն. ծն.։)


Մոլորակ, աց

s.

planet, wandering star.

· Calfa

NBHL (1)

Անմոլարքն ամենայն ընդ նմին ընդ երկնի շրջարարեալ լինի. բայց մոլորակքն ոչ նոցին յառաջագունիցն համընթաց շարժիլ բնաւորեալ են. (Արիստ. աշխ.։)


Մոլորեցուցանեմ, ուցի

va.

to turn out of the way, to mislead, to lead astray;
to bewilder, to deceive, to beguile, to seduce, to pervert, to suborn, to corrupt.

· Calfa

NBHL (1)

Անիծեալ որ մոլորեցուսցէ զկոյրն ի ճանապարհի։ Մոլորեցուցանէ զուղիղս չար ճանապարհաւ։ Մոլորեցոյց զնոսա մանասէ՝ առնել չար առաջի տեառն։ Մոլորեալք, եւ մոլորեցուցանիցեն.եւ այլն։


Մոլորութիւն, ութեան

s.

wandering, straying, aberration;
error, heresy;
seduction, perversion, subornation, corruption;
fury, mania, folly, frenzy, madness;
— մտաց, mental aberration;
ծայրայեղ —, sad extremity, excess;
բազում դպրութիունք զքեզ ի — դարձուցանեն, much learning doth make thee mad.

· Calfa

NBHL (1)

Մոլորութեան ճանապարհօք երկայնագոյնս մոլորեցան։ Մի՛ ցանկայք մահու մոլորութեամբ կենաց ձերոց։ Անմտութիւն անզգամաց մոլորութեամբ։ Գնայ ըստ մոլորութեան սրտի իւրոյ։ Մոլորութիւնք մեր եւ անօրէնութիւնք մեր ի մեզ են։ Ընկալցին զանարգանս իւրեանց մոլորութեամբն՝ զոր մոլորեցան։ Լինիցի յետին մոլորութիւնն չար քան զառաջինն։ Որ ի մոլորութեանն շրջիցին։ Ըստ մոլորութեանն բաղաամայ զեղխեցան զհետ վարձուց.եւ այլն։


Մոխրեմ, եցի

va.

to reduce to ashes.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ օձն առաջին ամենայն թշնամիք նոցա մոխրին, եւ ընդ մոխիր գնան. (Վրդն. սղ.։)


Մոմ, ոյ, ով

s.

wax, bee's wax;
wax-candle, wax-light, taper;
սպեղանի ի —ոյ, cerate, medicated wax;
— ճարպական, stearine candle;
cf. Ճրագ.

· Calfa

NBHL (1)

Եղեւ սիրտ իմ որպէս մոմ հալեալ։ Որպէս հալի մոմ առաջի հրոյ. (եւ այլն. Սղ. ՟Կ՟Ա. 15։ ՟Կ՟Է. 2։ Ես. ՟Կ՟Դ. 1։ Միք. ՟Ա. 4։ Յուդթ. ՟Ժ՟Զ. 18։)


Մոռացութիւն, ութեան

s.

cf. Մոռացումն.

· Calfa

NBHL (1)

Դեւն մոռացութեան յառաջ քան զգերութիւնն վազէ. (Եւագր. ՟Ժ։)


Մոռացօնք

s.

forgetfulness;
—նս առնել, ի —նս դարձուցանել, արկանել, to forget, to leave or bury in oblivion;
— լինել, գալն, to forget, to forget oneself, to put out of oneʼs memory;
ի —նս ածել, to cause to forget.

· Calfa

NBHL (2)

Կոյր է եւ զաչացու, ի մոռացօնս դարձուցեալ զսրբութիւն առաջնոց իւրոցն յանցանաց. (՟Բ. Պետ. ՟Ա. 9։)

Ի մոռացօնս դարձուցեալ զկենսաբեր աւետիսն յառաջադիրս. (Ագաթ.։)


Մորթագործ, աց

s.

skinner, currier, leather-dresser, fell-monger.

· Calfa

NBHL (1)

Ովրիգենէս մոլորեալ ի ճշմարտութենէ, վասն մաշկեղէն հանդերձի առաջին մարդոյն ասէ, միթէ մորթագո՞րծ էր աստուած. այլ յետ ուտելոյ ի փայտէն զգեցոյց օասէ) ոգւոց նոցա զայս զմարմինս. (Շիր. քրոն.։)


Մորմոքումն, ման

s.

heart-ache, heart-break, anguish, grief, distress, regret, displeasure.

· Calfa

NBHL (1)

Դնեմք առաջի նեքելոց զաղին օրինակի յանդիմանողական մորմոքումն. (Շ. ընդհանր.։)


Մուխ

s. fig. adj.

cf. Ծուխ;
temper;
proof, trial;
tempered;
steeled;
red hot, fiery, burning.

· Calfa

NBHL (1)

Մինչդեռ եւս ի մուխս չարչարանացն էր, զօրհնութիւն եւ զգովութիւնն (աստուծոյ՝ յոբ) առաջի կարգեաց. (Իսիւք. եւ Վանակ. յոբ.։)


Մուծանեմ, ծի

va.

to introduce, to give entrance, to cause to enter, to thrust or poke in, to insert;
to conduct, to guide, to lead;
to admit, to receive;
to think, to excogitate, to invent;
to adduce, to allege.

· Calfa

NBHL (1)

εἱσάγω, ἑπεισάγω, εἱσφέρω induco, introduco, infero ἑμβιβάζω deduco, impello, impono. որպէս թէ Մատուցանել. Տալ մտանել. մխել ի ներքոս. յառաջ վարել. մտցընել, խոթել.


Մուտ, մտի, մուտք, մտից

s. ast. adv.

entrance, entry, coming or going in, introduction, access, approach, admission;
gate, street-door, portal;
porch, atrium, vestibule;
income, revenue, rent;
carnal knowledge;
cf. Կանացի;
—ք արեւու, sun-set, setting, going down;
the setting sun, the west;
—ք արեւային, heliacal sun-set;
—ք աստեղ, immersion;
յելից մինչեւ ց-ս արեւու, from sun-rise to sun-set;
— եւ ել or ել եւ —, income and expenses;
— եւ ել նաւաց, arrival and departure of ships;
—ք եւ ելք, entering and leaving;
comers and goers;
— ամսոյ, first day of the month;
ի մտից արեւու, towards or near evening;
ի —ս լինել or դառնալ արեւու, to disappear, to set;
— առնել, to make one's entry, to enter to go in;
— or —ս գտանել, to be admitted, to have access, to be received;
— եւ ել առնել, to come in and go out;
իմանալ զ—եւ զել ուրուք, to know all a person's goings out and comings in, all his designs and actions;
ժամս որոշել ել եւ մտից, to fix the times of audience;
համարձակ — շնորհել առ ինքն, to give free access to him;
ոչ գիտեմ զել եւ զ— իմ, I do not know how to act;
խաղաղութի՞ւն իցէ —դ քո, is peace with you? do you bring peace?.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ ճանապարհին պահպանութեան յառաջ պատրաստեալ յերկիրն մուտ. (Փիլ. ել.։)


Մուրկ, մրկաց

s.

roasted wheat.

· Calfa

NBHL (1)

Տեառն է սկիզբն արմտեաց. զառաջին զմուրըն մատուցանել հրամայէր քահանայիցն. (Մխ. երեմ.։)


Մռզգայլիմ, եցայ

vn.

to devour, to gobble up, to eat like a hog, to swallow or gulp down, to stuff oneself.

· Calfa

NBHL (1)

Անյագաբար մռզգայլին յառաջիկայիցն. (Առ որս. ՟Ժ՟Ե։)


Մաշ, ոյ, ի

adj.

s. bot. pea, peas;
used up, worn out, old;
cf. Հալ եւ մաշ.

· Calfa

NBHL (1)

Ստեղծուածն մեր առաջին՝ նոր էր, եւ մեղքն մեր առնեն հին եւ մաշ։ Ձորձն հին եւ մաշ։ Ոչ եթէ ի բնէ հին եւ մաշ էին, այլ իբրեւ աղտեղանան եւ պղծին՝ ապա լինին հին եւ մաշ. (Եփր. աւետար.) cf. ՀԱԼ ԵՒ ՄԱՇ։


Մատակարարեմ, եցի

va.

to administer, to manage;
to distribute, to dispense;
to victual, to provide, to stock, to store, to furnish;
— զսուրբ խորհուրդս, to administer the sacraments.

· Calfa

NBHL (1)

Մատակարարէ յառաջգիտութեամբ զհատուցմունս երկոցունց կարօտութեանն. (Եղիշ. ՟Ա. ՟Ը։)


Մատաղեմ, եցի

va.

cf. Մատաղեցուցանեմ.

· Calfa


Մատաղեցուցանեմ, ուցի

va.

to restore to youth, to make young again.

· Calfa


Մատեան, ենից

s.

book;
parchment, scroll, roll, register;
code, manuscript;
աստուածային, աստուածաշունչ —ք, the Holy Scriptures, — Bible;
—ենից դարան, library;
ի —ենի հարկանել, տալ, to write, to set down or couch in writing, to register, to record;
մատեան — գունգ, the immortal band (Persian cavalry).

· Calfa

NBHL (1)

Պատմի ի մատենին։ Յառաջնում մերում մատենին գրեցաք. (Խոր. ՟Ա. 11։ ՟Բ. 3։)


Մատենադարան, աց

cf. Մատենակալք.

· Calfa

NBHL (2)

βιβλιοθήκη bibliotheca. Դարան մատենից, իբրու գրարան կամ պահարան գրոց. տուն մատենագրաց. գրատուն. դիւան. եւ Գիրք՝ յորում ամփոփին բանք մատենից առաջնոց.

Ադրիանոս յաթէնս ձմերեաց, եւ մատենադարանս գործեաց։ Սաստիկ հրայրեացք զմատենադարանսն եւ զայլ եւս բազում կողմանս այրեցին։ Որ զմատենադարանսն ժողովէր դիոդորոս սիկեղացի։ Դիոդորոս յառաջնումն ի պատմական մատենադարանին գրէ։ Ի գումարելոյ դիոդորի մատենադարանացն. (Եւս. քր.։)


Մատենաւոր

adj.

historical.

· Calfa

NBHL (1)

Այլոց մատենագիր գրոց՝ առաջին եւ երկրորդ թագաւորութեանն ընդ մի համար են։ Արդ մատենաւոր գիրք այս են. (Կոչ. ՟Դ։)


Մատենիկ, նկան

s.

opuscule, short treatise, pamphlet, tract.

· Calfa

NBHL (1)

Գուգազ հանել յաշխարհէ աւելի քան զչափն եւ զհամար՝ զօրսն մատենիկ (կամ մատենի) գնդաւն ընդ առաջ նոցա. (Բուզ. ՟Գ. 5։)


Մատնեմ, եցի

va.

to betray, to denounce, to discover;
to deliver up, to surrender;
to abandon, to allow, to permit;
— ի ձեռս ուրուք, to give into the hands of, at the mercy of, to deliver up;
— ի վտանգս, to endanger, to expose to peril, to put in jeopardy;
— զոք գազանաց, to throw to the wild beasts, to give as a prey to -;
— զոք սրոյ, to kill, to slay;
— զանձն յանարգութիւն, to debase, degrade or disgrace oneself;
— ի կամս փառամոլ հաճոյից իւրոց, to sacrifice to one's ambition;
զոք ի ծաղր եւ յայպանումն, to quiz, to burlesque, to ridicule;
— զոք ամօթոյ, to cover with shame or confusion;
— զոք սատանայի, to excommunicate;
— զխորհուրդս իւր, to unbosom oneself to, to open one's mind to;
ոչ — զհամբերութիւն, to be patient.

· Calfa

NBHL (1)

Մատնել գազանաց ի մահ. ի ձեռս նեղչաց, կամ թշնամեաց կամ աւարառուաց՝ զմարդիկ կամ զերկիր կամ զքաղաք։ Մատնեցի առաջի ձեր զերկիրն։ Ի սուր մատնեսցին. եւ այլն։


Մատնցոյց

adv.

cf. Մատնացոյց;
— նախատանօք, villainously, contumeliously, ignominiously.

· Calfa

NBHL (1)

Մատնցոյցք եղեն առաջի թշնամեաց իւրեանց. (Յոբ. ՟Լ՟Դ. 26. (յն. տեսիլ եղեն։))


Մատոյց, տուցի

s.

access, approach;
ascent, acclivity.

· Calfa

NBHL (1)

προσβάσις ascensio, accessus. Յառաջ մատչումն. դիմեցումն. ելք զառ ի վեր.


Մատուցանեմ, ուցի

va.

to draw or bring near, to advance, to put forward;
to present, to offer, to dedicate;
to sacrifice;
ի մէջ —, to relate, to report.

· Calfa

NBHL (1)

προσφέρω, εἱσφέρω, ἁναφέρω, προσάγω affero, offero, adduco ἑγγίζω propinquo ἁνατίθημι devoveo θύω sacrifico եւ այլն. Տալ մատչել. մօտ կամ յառաջ բերել. մերձեցուցանել. մօտեցընել


Մարգարէական, ի, աց

adj.

cf. Մարգարէակիր.

· Calfa

NBHL (1)

Լնու զմարգարէականն։ Առ ի կատարելոյ զմարգարէականն (բան)։ Ի մարգարէականսն հայեցեալ։ Մարգարէականօքն յառաջասացելովք. (Ագաթ.։)