Entries' title containing եմ : 4433 Results

Կտեմ, եցի

See full entry →

va.

to tattoo;
to prick down;
to pinch;
գիր կտեալ, tattooing.


Կտուեմ, եցի

See full entry →

vn.

to lop off, to cut away, to prune, to trim.


Կտտեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to torture, to excruciate, to tear, to lacerate, to set on the rack, to torment atrociously;
to abuse, to harass, to ill-treat, to vex, to outrage;
to play on, to touch;
to ring;
— զդաշնակ, to play on the piano;
կտտած գինի, soured wine.

NBHL (1)

Զոր այլ վարդապետք մանր կտտեն, ես համառօտեմ. (Նար. երգ.։ եւ Վստկ.։)


Կտրատեմ, եցի

See full entry →

va.

to cut up, to cut or tear in pieces


Կտրեմ, եցի

See full entry →

va.

to cut, to cut off, to lop, to cut down;
to divide, to separate;
to take away, to discontinue, to retrench;
to shear sheep;
to cut hair;
to castrate, to geld;
— ընդ մէջ or յերկուս, to divide in halves;
— ի չորս մասունս, to cut in quarters, to quarter;
— զանդամս մարմնոյ, to cut off, to amputate, to maim, to mutilate.

NBHL (1)

Կտրեա՛ զհերս քո, եւ ի բա՛ց ընկեա՛։ Գերծի՛ր եւ կտրեա՛ (կր) ի վերայ փափուկ որդւոցն քոց։ Կտրեաց զվարսս գլխոյ իւրոյ. (Երեմ. ՟Է. 29։ Միք. ՟Ա. 16։ Յոբ. ՟Ա. 20։)


Կտցահարեմ

See full entry →

va.

to peck.


Կտցեմ, եցի

See full entry →

va.

to peck.


Կրացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to calcine.


Կրեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to bear, to carry;
to convey, to transport;
to carry, to wear, to have on;
to hear, to sustain, to support, to endure, to suffer, to undergo;
— դժնդակս, to be pained, grieved, to suffer cruelly, to support ill treatment, to be very ill used, to be treated severely;
— զպատուհաս յանցանաց, to pay dear for, to smart for, to bear the consequences, to suffer the punishment of one's crime;
— զծանրութիւն գործոց, to bear the burden of affairs;
— անուն գեղեցիկ, to hear a distinguished name, to be renowned;
զամօթ —, to remain confused;
ընդ կրելոյն, in name only.

NBHL (3)

Զայսպիսի չարչարանս կրեցին։ Այդպիսի անցս կրեցին։ Վասն որոյ եւ զայս չարչարանս կրեմ։ Որ այդպիսի համբերութիւն ի մեղաւորաց հակառակութենէ անտի կրեաց.եւ այլն։

իր ուրեմն էին եւ ներգործեալքն ի նմանէ, եւ կրիցեալքն. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Զի մի՛ տրտմութիւն ի վերայ տրտմութեան կրիցեմ. (Փիլիպ. ՟Բ. 27։)


Կրթեմ, եցի

See full entry →

va.

to exercise, to train up, to inure, to form;
to instruct, to discipline, to accustom, to civilize;
to educate, to polish;
— զմիտս, to inform the mind;
ի զարմանս or յապուշ —, to astonish, to surprize.


Կարգաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

to order, to set in order or to rights, to regulate, to arrange, to array, to dispose.


Կարգեմ, եցի

See full entry →

va.

to put in order, to arrange, to dispose, to distribute, to put, to place, to plant;
to destine, to prescribe, to fix, to assign, to enjoin;
to establish, to institute, to found;
to constitute, to charge with;
to number or place among;
to range in battle, to put in order of battle or in battle-array;
*to marry, to give in marriage;
կարգեալ ընդ իշխանութեամբ, subaltern, inferior;
խաղային յառաջ՝ կարգեալք եւ կազմեալք, they cautiously advanced in good order.

NBHL (2)

Զամենայն չափով եւ թուով եւ կշռով կարգեցեր։ Կարգեցին առ փիղ փիղ հազար այր։ Կարգեաց կամ կարգեցաւ ընդդեմ ասօրւոց։ Որպես հիացումն կարգեալ։ Խաղային յառաջ առ հասարակ կարգեալք եւ կազմեալք։ Կարգեաց ձեզ զկերակուրդ ձեր եւ զըմպելի։ Կարգեաց նոցա թագաւորն ռոճիկս։ Կարգեցեր զինեւ պահ։ Կարգեցի դատաւորս ի վերայ ժողովրդեան իմոյ։ Կարգեաց զնա դաւիթ ի վերայ համբարաց իւրոց։ Կարգեցեր զծառայ քո ընդ այնոսիկ՝ որ ուտեն զսեղան արքայի.եւ այլն։

Լուսաճեմ բնակարան կարգեաց՝ խորան դասուց հրեշտակաց. (Շար.։)


Կարեմ, եցի

See full entry →

va.

to sew, to join or unite with thread;
— հարեւանցի, to tack, to baste.

NBHL (1)

Եթէ կարիցէ ոք թուալ զաւազ երկրի։ Կարասցես տոկալ։ Թեր եւս կարասցուք հարկանել։ Ոչ կարեմք հակ առակ ինչ չար ասել բարւոյ։ Ոչ կարեմ ես միայն կրել զժողովուրդս զայս։ Ոչ կարացից անցանել զբանիւ տեառն։ Ոչ ոք կարէ երկուց տերանց ծառայել։ Կարօղ է աստուած յարուցանել։ Որ կարօղն է տանել, տարցի։ Կարօղ ես զիս բժշկել։ Սեղանն պղնձի ոչ կարեր ընդունել զօղջակէզսն. եւ այլն։


Կարեմ, ացի

See full entry →

vn.

to be able, to have the power of faculty to, to be in a condition to;
ոչ եւս —, to be quite exhauster or spent;
չ-, to be unable;
չկարեմ առնել զայդ, I cannot do it;
արարից՝ եթէ կարացից, I will do it if I can.


Կարթակոտոր՞՞՞առնեմ

See full entry →

sv.

to hamstring, to hough, to cut the houghs of.


Կարթահարեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Կարթակոտոր՞՞՞առնեմ.


Կարթեմ, եցի

See full entry →

va. fig. vn.

to fish with a hook or line, to angle;
to allure, to entice;
to decoy, to inveigle;
to change one's direction, to turn out of one's way, to deviate, to swerve.


Կարծեմ, եցի

See full entry →

va.

to believe, to think, to imagine, to judge, to reckon, to estimate, to repute, to hold as such;
to presume, to conjecture;
to suspect, to have a suspicion of;
— յանձն իւր, to believe or think oneself, to look upon oneself as, to think that one is;
կարծէ թէ, he believes that.

NBHL (1)

Զոր կարծէն՝ թէ ունիցի, բարձցի ի նմանէ։ Յորում ժամու ոչ կարծեցէք, գայ որդի մարդոյ։ Կարծեմ թէ եւ ոչ աշխարհս բավական էր տանել։ Զոր կարծէին, եթէ ի տաճար անդր եմոյծ պօղոս։ Կարծէին զնմանէ, թէ ընդ ուղեկիցսն իցէ։ Որպէս կարծեր, (այս ինքն կարծիւր՝) որդի յոսեփայ։ Մի կարծէք յանձինս ձեր։ Զօր է ճշմարտիւ կարծել յեղելոցն տեսլենէ.եւ այլն։


Կարծեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to believe, to persuade.


Կարծրացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to harden, to make or render hard, to temper, to make dense, firm, solid.

NBHL (1)

Կարծրացուցին զերեսս իւրեանց քան զվէմ։ Կարծրացոյց զսիրտ նորա, կամ զսիրտ իւր. (Երեմ. ՟Ե. 3։ Օր. ՟Բ. 30։ ՟Բ. Մակ. ՟Լ՟Զ. 13։)


Կարկամեմ, եցի

See full entry →

va.

to bend, to curve, to bow, to twist, to contract.


Կարկամեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Կարկամեմ.


Կարկաչեմ, եցի

See full entry →

vn. fig.

to make a noise;
to cackle, to prattle, to chatter, to babble;
to burst out laughing, to roar with laughter;
to roar with laughter;
— ջուրց, to murmur, to purl, to gurgle, to babble;
— թռչնոց, to warble, to twitter, to chirrup, to pip, to chirp;
— հաւուց, to cackle, to cluck;
to crow;
to gobble;
— ագռաւուց, to caw;
— գորտոց, to croak.


Կարկաջեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Կարկաչեմ.


Կարկաջեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to murmur;
to make a crackling noise.


Կարկառեմ, եցի

See full entry →

va.

to hold out, to stretch forth, to tender, to offer, to present;
to heap up, to accumulate;
— զձեռն, to stretch forth the hand;
ձեռն, ձեռն օգնականութեան — ումեք, to offer a helping hand, to lend assistance, to help, to succour;
— զմիտս, զխօրհուրդսի, to fix one's mind on, to contemplate intently.


Կարկատեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to mend, to darn, to patch, to piece;
to unite, to join;
to invent, to imagine, to contrive, to fabricate.


Կարկեմ, եցի

See full entry →

va.

to disconcert, to dumfound, to dumb, to impose silence on, to put to silence, to hush, to quiet, to still.


Կարկեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Կարկեմ.


Կարկտեմ, եցի

See full entry →

vn.

to hail;
կարկտէ, it hails.


Կարկտչեմ

See full entry →

vn.

to be stiff or rigid with cold.


Կարճաբանեմ, եցի

See full entry →

vn.

to speak concisely, to say in few words;
to abridge, to retrench.


Կարճատեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to shorten, to make short, to abridge, to abbreviate;
to grow shorter;
կարճատեն աւուրք, the days are growing shorter;
կարճատէ օրն՝ տիւն, day-light fades, the day wanes or is going down.

NBHL (1)

Վա՛յ զի տիւն կարճատեաց. (Երեմ. ՟Զ. 4. յն. խոնարհեցաւ։)


Կարճեմ, եցի

See full entry →

va.

to shorten, to cut short, to abridge, to abbreviate;
to lessen, to make short, to render shorter;
to mutilate, to lop;
to retrench, to curtail;
to leave out, to suppress;
to hold back, to withhold;
to hinder, to prevent, to impede, to debar;
to interrupt;
to stop;
to exhaust, to tire or wear out;
— ի կենաց, to put to death, to kill;
— զանձն ի կենաց, to kill oneself, to make away with oneself, to commit suicide;
— զբարբառ ուրուք, to interrupt, to break in upon.


Կարճմտեմ, եցի

See full entry →

vn.

to be impatient, to lose patience.


Կարճմտեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to tease, to provoke, to put out of patience.


Կարճոտիւք ասեմ

See full entry →

sv.

to say in few words.


Կարմրացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va. fig.

to redden, to make red;
to make blush, to to put to the blush.


Կարողացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to enable, to make capable, to capacitate, to empower;
to strengthen, to invigorate.


Կարուակեմ

See full entry →

va.

to make boots & shoes.


Կարօտացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to render indigent, to reduce to poverty.


Կացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to establish, to place, to set, to lay, to fix, to put;
to constitute, to institute, to create, to destine;
to render, to make;
to stop, to cause to cease;
իշխան, տէր —, to constitute chief or master, to promote to high dignity;
շնորհապարտ —, to favour, to oblige;
ժառանգ —, to appoint a heir;
հղօր՝ երջանիկ —, to make powerful, happy.


Կափատեմ, եցի

See full entry →

va.

to tear in pieces.


Կափեմ

See full entry →

va.

to cudgel, to cane;
to beat, to strike.


Կափկափեմ, եցի

See full entry →

va.

to gnash, to grind;
— զատամունս, to gnash one's teeth;
— ի ցրտոյ, to shake or shiver with cold, to shiver all over.


Կափուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cover, to shut, to close;
— զաչս ուրուք, to close the eyes of;
— զաչս ի լոյս, to shut the eyes against conviction.


Կաքաւեմ, եցի

See full entry →

vn. fig.

to dance, to skip;
to bound;
to laugh at, to deride;
cf. Կռիւ.


Կաքաւեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to dance;
to dance with.


Կեդրոնացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Կենդրոնացուցանեմ.


Կեդրոնաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Կենդրոնաւորեմ.


Definitions containing the research եմ : 6134 Results

Զինչուզինչ

See full entry →

adj. s.

how ? what can it be ? how can it be ?

NBHL (1)

Թէպէտեւ չգիտիցեմք իսկ քաջ, զի՛նչուզի՛նչ այսր աւուր մեղուցեալ իցէ. (Ոսկ. մտթ. ՟Ա. 19։)


Զիջանիմ, ջայ

See full entry →

vn.

cf. Զիջանեմ.


Զլանամ, ացայ

See full entry →

va.

to deny, to retract, to refuse, to deprive, to rocain.

NBHL (3)

Զլանամ զանձն իմ ի բարութենէ. այլձ. զրկեմ. (Ժող. ՟Դ. 8։)

Եթէ զուրուք ինչ զլացեալ իցեմ, հատուցից չորեքպատիկ. (Բրս. հց.։)

Զտասանորդացն ասէ, զոր զլանային տալ ի տաճարն՝ ղեւտացւոց. (Մխ. երեմ.։)


Զկծիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be vexed, grieved, concerned, moved, soured, exasperated;
— գինւով, to intoxicate, to get drunk.

NBHL (1)

Գիտեմ զի կծեալ սրտիւք խօսիք զայսպիսի խօսս (ընդդէմ Արտաշրի). (Փարպ.։)


Զհետ

See full entry →

prep. adv.

after, then, since;
with, together;
— առաքել, to send for;
— բերել, to add, to subjoin;
— գալ, to follow, to come after;
to result;
to depend;
գնալ, երթալ —, — շրջիլ, to follow, to go after;
to imitate;
— երթալ դատարկութեան, to love idleness;
— ելանել, ընթանալ, հեծանել, մտանել, յարձակիլ, ունել, պնդիլ, վարիլ, to run after, to pursue, to overtake, to follow, to persecute, to be at the heels, to give chase;
իւրաքանչիւր — միմեանց, one near the other, close to;
— լինել ճանապարհաց ուրուք, to follow tracks;
զհաց ոչ առաք — մեր, we have brought no bread with us;
մի զմիոյ հետ, one after the other, a little at a time, by degrees;
զոյր — ելեալ ես, who is he whom thou pursuest?

NBHL (1)

Պնդեցար զհետ իմ։ Պնդեցարո՛ւք ստէպ զհետ նոցա, թերեւս հասանիցէք նոցա։ Յարձակեցան զհետ նոցա մինչեւ ի մուտս Գեթայ։ Զո՞յր հետ ելեալ ես արքայդ Իսրայէլի, եւ զո՞ հալածես։ Ի փախուստ դառնային. սոքա զհետ երթային նոցա օր մի։ Զի ես երթայի զհետ արդարութեան։ Գնաց զհետ նորա Սիմովն, եւ որ ընդ նմայն էին։ Ողորմութիւն քո Տէր զհետ իմ եկեսցէ։ Ապա թէպէտ եւ զհետ եղեւ նոցա, չկարաց հասանել։ Զհետ մտեալ եմ, թէ հասից։ Ընթասցի զհետ հոմանեաց իւրոց, եւ մի՛ հասցէ նոցա։ Զհետ լինին ցքւոյն։ Զհետ երթալ զնանրութեան։ Զհետ երթայ դատարկութեան։ Զհետ հեծանէր ժողովրդեան։ Զհետ վարել ճշմարտութեան բանիցն. եւ այլն։


Զղջական, ի, աց

See full entry →

adj.

plaintive;
penitent.

NBHL (1)

Միշտ մեղանչական եմք, եւ զղջականք. (Ի գիրս խոսր.։)


Զմբրիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to grow torpid, stiff, numb, to be benumbed, dulled;
to lose ones senses, to be stunned;
to feel giddy.

NBHL (1)

Զըմրեսցի՛ մակեդոն, եւ հոգեմարտքն ամենայն. իբր պապանձիլ. (Ի գիրս խոսր.։)


Զմէ՞

See full entry →

adv.

why ?

NBHL (1)

ԶՄԷ՞. ἴνα τί; quare? τίνος ἔνεκεν αἱτίας; quam ob causam? Առ ի մէ՞ (իբր յորմէ՞ իմեմնէ շարժեալ). առ ի՞նչ. ընդէ՞ր. վասն է՞ր. զի՞ է զի. ինչէ՞ն, ինչո՞ւ.


Զնդամ, ացի

See full entry →

va. vn.

to spare, to save, to be careful;
to tremble, to shiver;
to throb, to palpitate.

NBHL (1)

Բազում անգամ ի բուռն անկեալ (այսինքն անկելոյ) թշնամւոյն միշտ՝ զընդայր։ Յինչս զընդայցեմք։ Յիւրեանց անձինս չկամին զընդալ։ Յաշակերտսն զընդացեալ։ Տե՛ս զիա՛րդ զընդայ ի մատնիչն. (Ոսկ. մտթ.։)


Զնիստ

See full entry →

adj.

low, lower.

NBHL (1)

Ողորկն՝ վասն դէպուղիղ մասնկացն կալ. եւ խոշոր՝ վասն ումեմն գերազանց լինելոյն, եւ ումեմն որ պակաս եւ զնիստն լինել. (Արիստ. որակ. ՟Ը։)


Զովող, աց

See full entry →

s.

companion, fellow, comrade, mate;
school-fellow, fellow-student;
associate, partaker;
accomplice, party, abettor, follower.

NBHL (1)

Լե՛ր ընդ իս հաղորդ եւ զովող ի գործս (չարութեան) զոր գործեմ ես։ Զի (Աստուած) զովօղս եւ հաղորդս արասցէ զմեզ ի մեծութեան անդ իւրում։ Որպէս զի եղիցուք հաղորդք եւ զովօղք ողջունին ձերոյ. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Զովողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

company, society;
correspondence, intelligence;
participation.

NBHL (1)

Զայլ իմն սիրոյ պատճառս խնդրեմք անձանց. ոմանք զազգականութեանն, եւ ոմանք զընդելութեանն, եւ այլք զովողութեանն. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 6։)


Զուարթ

See full entry →

adj.

joyful, cheerful, smiling;
gay, sprightly, lively, merry;
serene, clear.

NBHL (1)

Ահա տեսանեմ զձեզ զուարթս դիմօք իբրեւ զմարգագետինս. (Լմբ. ատ.։)


Զուարճ

See full entry →

adv.

cf. Զուարթ;
—, —աբար, joyously, merrily

NBHL (1)

Լուսին եւ աստեղք՝ ճեմեալ զուարճ. (Շ. յիշ. առակ.։)


Զուարճակից

See full entry →

cf. Զուարթակից.

NBHL (1)

Ամբարեա՛ ի շտեմարանս քո, եւ զուարճակից արա. (Լմբ. սղ.։)


Զուարճանամ, ացայ

See full entry →

vn. fig.

to enjoy, to rejoice, to delight in any thing, to be delighted, to amuse one's self, to be diverted, to play;
to laugh, to jest, to divert one's self;
to flourish;
— սրտի, to rejoice one's heart, to solace;
— ընդ գեզ, to be delighted with beauty;
— իբրեւ զգալարի, to flourish like an herb;
զուարճացեալ ալիք, grey, hairs, hoariness.

NBHL (1)

ԶՈՒԱՐՃԱՆԱԼ. ἁγαλλιάομαι, εὑθηνέω exulto, gaudeo, laetor Ուրախանալ, բերկրիլ, զուարթանալ. ցնծալ. ... տե՛ս (Ես. ՟ե. 4։ ՟ա. թգ. ՟իե. 36։ Ժող. ՟բ. 7։ Երեմ. ՟ժէ. 8։)


Զուգաբան, ից

See full entry →

adj.

unanimous, with ono opinion or voice.

NBHL (1)

ἱσολόγος aequalis oratione կամ ratione Զոյգ՝ այսինքն հաւասար ի բանս. միաբան. համեմատ. հանգոյն.


Զուգաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

analogy, proportion

NBHL (1)

ἁναλογία proportio, similis ratio Համեմատութիւն.


Զուգաբարբառ

See full entry →

cf. Զուգաձայն.

NBHL (1)

ἁντίφωνος contra sonans, respondens Համաձայն. համեմատ հնչեալ. փոխաձայն.


Զուգագոյն

See full entry →

adj. adv.

equal, companion;
equally.

NBHL (1)

Ո՛չ մասին ուրեմն մարմնոյս՝ կապել զմիտսն, այլ ընդ ամենայն զուգագոյն մերձենալ կշռապէս. (Նիւս. կազմ. ՟Ժ՟Զ։)


Զուգական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

even, alike, equal;
counterpart.

NBHL (1)

ἵσος, ἵσιος aequalis, par Զուգահաւասար. հաւասարակից. նման. համեմատ. ընկեր. եւ Ամոլակից. եւ Համագոյական.


Զուգականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

likeness, equality;
equivalent.

NBHL (2)

Համեմատութիւնն մերթ ի զուգականութենէն լինի. (Ոսկ. մտթ. ի ճ. ՟գ.։)

Երթամ, եւ առաքեմ զմխիթարիչն ... տե՛ս զզուգականութիւնն. (Ագաթ.։)


Զուգակշիռ

See full entry →

adj. s.

equivalent, equipollent;
just, equal;
equilibrium;
compensation.

NBHL (2)

ἱσοστάσιος, ἑπιστάθμος ejusdem ponderis, aequalis, aequus Հաւասարակշիռ. հանգիտակշիռ. համաչափ. համեմատ. հաւասար յո՛ր եւ է կարգի. հաւսար ծանրութեամբ, աղէկութեամբ.

ԶՈՒԳԱԿՇԻՌ. գ. որպէս Զուգակշռութիւն. համեմատութիւն.


Զուգաձայն

See full entry →

adj. adv. mus.

correspondent, equal, unanimous;
joining in accord;
of one accord;
— գտանիլ, to come to terms, to agree, to be of one mind;
to be in tune.

NBHL (2)

Երբեմն անյարմար բերելով ի ձեռն աննմանութեանն, եւ երբեմն զուգաձայնք ի ձեռն նմանութեանն։ Զուգաձայն, եւ ընդդիմաձայն. (Պղատ. տիմ. եւ Պղատ. օրին. ՟Է։)

Զուգաձայն եմք ամենայն քաղաքս. (Ճ. ՟Ա.։)


Զուգամասնութիւն, ութեան

See full entry →

s. chem.

participation;
isomeria.

NBHL (2)

ἱσομοιρία aequa portio, aequalitas Հաւասար մասն եւ բաժին. հաւասարութիւն. համեմատութիւն. համանմանութիւն. եւ Մասնակցութիւն.

Եղիցի ոք եւ ի մէնջ նոյն յառաջինսն. եւ ընդէ՞ր ոչ դնեմք զուգամասնութիւն. (Ածաբ. մակաբ.։)


Զուգապատիւ

See full entry →

cf. Հանգիտապատիւ.

NBHL (1)

Ո՞րքան ինչ պարտ իցէ համազգեացն եւ զուգապատուոցն, որ մինչեւ անբանիցն պահանջեալ է (օգնել)։ Մի՛ մախասցիս ընդ վախճանս զուգապատիւս՝ զուգապատուացն նմանապէս առաքինութեամբն։ Ոչինչ գովեմք որ զկնի որկորիցն զուգապատուացն, մանաւանդ եթէ անպատուացն։ Յոյժ հեռաւորուեանն՝ չարութիւն (Սաբելի եւ Արիոսի), եւ զուգապատիւ ամբարշտութիւնն. (Ածաբ. աղք. եւ Ածաբ. մակաբ. եւ Ածաբ. առ որս. ՟Ը. եւ Ածաբ. մկրտ.։)


Զուգաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

conjunction, union;
coition, embrace;
parity, equality;
the equinox;
relation, connexion;
union, match, marriage;
երջանիկ — դարնայնոյ ընդ աշնան, happy union of spring and autumn.

NBHL (2)

ἱσότης aequalitas ῤυθμός proportio Հաւասարութիւն. չափակցութիւն. միաբանութիւն. միաձայնութիւն. համեմատութիւն.

Արդար այն ասի, որ զզուգաւորութիւն համեմատ էակացն պահէ. (Սահմ. ՟Ժ։)


Զուգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

conjunction, coupling;
equality, likeness;
union, concord, agreement;
coupling, pairing;
conjunction, union, wedlock;
communication, intercourse;
կշիռ զուգութեան բերել (ընդ ումեք), to be like, to resemble, to seem like.

NBHL (1)

Չի՛ք նմա համեմատ, եւ ոչ որ բերիցէ ընդ նմա կշիռ զուգութեան. (Վեցօր. ՟Բ։)


Զուիրակ, աց

See full entry →

s. bot.

origanum, wild marjoram.

NBHL (1)

Զուիրակ՝ թորթըն է, կամ մարեմայ խոտն»։


Զոփամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

to tremble, to shudder, to shake, to quiver, to take fright, to be scared, startled;
to be uneasy, alarmed, to concern one's self;
— ի ցրտոյ, to shiver with cold.

NBHL (1)

Զչարչարանս եւ զտրտմութիւնն եւ զզոփալն Աստուծոյ բանին ասեմ ո՛չ բնութեամբ աստուածութեանն, այլ միաւորութեամբ տնօրէնութեանն. (Թէոդոր. մայրագ.։ եւ Յհ. իմ. երեւ. ի Բարսղէ։)


Զչարանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be exasperated, irritated, to put one's self in a passion, to take offence, to resent, to be vexed, to bear malice;
to grieve, to complain, to lament.

NBHL (1)

Դառնասցին, այսինքն զչարեսցին. (Մխ. երեմ.։)


Զչարիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Զչարանամ.

NBHL (1)

Դառնասցին, այսինքն զչարեսցին. (Մխ. երեմ.։)


Զռամ

See full entry →

vn.

to bray.


Զրախնդիր

See full entry →

adj.

that seeks uselessly;
vain, inquisitive.

NBHL (1)

Զրախնդիր, եւ յանցաւոր եմ յոյժ. (՟Ա. Թագ. ՟Ի՟Զ. 21։)


Զրահետ՞՞՞բերիմ

See full entry →

sv.

cf. Զրահետ՞՞՞վարիմ.

NBHL (1)

Յաննիւթս (այսինքն անպատճառ) զրահետ բերիլ յայսոսիկ, ո՛չ առ ատելիս, այլ առ սիրելիս երբեմն. (Շ. թղթ.։)


Զրկանք, նաց

See full entry →

s. pl.

extortion, exaction, encroachment, injustice, insult, rapine;
breach, diminution, loss, grief, wrong, injury, hardship;
despoiling, privation, degradation, exclusion, dispossession.

NBHL (1)

Զրկեմք վասն տեշտ ցանկութեանն. իսկ զրկանքն ո՛չ առանց յետին խորամանգութեանն լինի. (Փիլ. այլաբ.։)


Զրկիչ, չի, չաց

See full entry →

adj.

that deprives;
oppressive.

NBHL (1)

Աղօթս ի վերայ զրկչին առնիցեմ. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 25։)


Զրուցատրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

recital, discourse, narration, dialogue.

NBHL (3)

Յորժամ այսպիսիս ընթերցասիրեմք իմաստութեան ճառս եւ զրուցատրութիւնս. (Խոր. ՟Ա. 2։)

Ծանուցաւ ձեզ երբեմն յաղօթական եղբօրն զրուցատրութենէ. այսինքն ի պատմելոյ ուխտաւորին. (Շ. թղթ.։)

Զի՞նչ արգելու զրուցատրութիւն առնել ընդ միմեանս, որչափ պատշաճ է։ Յաղագս որոց առնեմք զզրուցատրութիւնս. (Պղատ. սոկր. եւ Պղատ. օրին. ՟Գ։)


Զրպարտ, ի, աց, ից

See full entry →

s.

calumnious, unjust;
false;
calumny;
— առնել, cf. Զրպարտեմ.


Զօրագլուխ, գլխաց

See full entry →

s.

general, commander, leader;
— հաւատոց, author of the faith.

NBHL (1)

Զզօրավարս, եւ զզօրագլուխս իւր. (Երեմ. ՟Ժ՟Ա. 23։ Դան. ՟Գ. 2։)


Զօրաժողով

See full entry →

s.

levy of troops, enrolment, recruiting;
— առնել, լինել, to levy soldiers, to enrol troops, to subsidize an army, to recruit;
— է նա, he is gathering together an army;
he is ready with an army;
— առնել հոգւոց, to select, to separate, or to gather together souls.

NBHL (1)

Զօրաժողով լինէր Տիմոթէոս, կամ Դեմետր արքայ։ Զօրաժողով է Յուդա։ Զօրաժողով եղեւ յէու ի վերայ Յովրամայ։ Զօրաժողով եղեն ի վերայ Երուսաղէմի։ Մարախ զօրաժողով լինի իբրեւ ի միոջէ հրամանէ օրինօք.եւ այլն։


Զօրահատոյց՞՞՞լինիմ

See full entry →

sv.

cf. Զօրահատոյց՞՞՞առնեմ.


Զօրամարտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Զօրամարտ.

NBHL (1)

Յիշեմ զառ դարեհիւ զօրամարտութիւնն. (Պտմ. աղեքս.։)


Զօրավար, աց

See full entry →

s.

general, commandant.

NBHL (1)

Անուն զօրավարին նորա Աբեններ։ Զօրավար զօրացն արքայի Յովաբ։ Ի ձեռս Սիսարայ զօրավարին յաբինայ։ Ես եմ զօրավար զօրու տեառն ... եւ ասէ զօրավարն տեառն ցՅեսու։ Դա լիցի ձազ սպարապետ զօրավար զօրացդ։ Զօրավարք զօրացն։ Արասցո՛ւք մեզ զօրավար, եւ դարձցո՛ւք յԵգիպտոս։ Ի սկսանել զօրավարացն իսրայէլի.եւ այլն։


Զօրաւոր, աց

See full entry →

adj.

strong, vigorousi;
powerful;
energetic, pathetic;
possible, efficacious;
valorous.

NBHL (1)

Զօրաւո՛ր է զամենայն ինչ առնել. այսինքն զօրէ. (Մխ. երեմ.։)


Զօրութիւն, ութեան

See full entry →

s. arith. mech.

power;
authority, vigour, valour, heart, courage, nerve, force, spirit, faculty;
corroboration, supply, reinforcement, aid, energy, efficacy, virtue;
resource;
sense, meaning, signification;
weight, importance;
prodigy, miracle, virtue;
army;
person;
distinct substance or person;
—ք երկնից, the angels;
celestial bodies, stars, etc;
—ք մտաց, the faculties, qualities of the mind;
Տէր զօրութեանց, the Lord of hosts;
այր, կին զօրութեան, valorous man, virtuous woman;
ըստ առն եւ — իւր, as the man is, so is his strength;
դու՞ ագուցեր ձիոյ —, hast thou clothed the horse with strength ? զինու զօրութեամբ, with arms;
by main strength;
գիտել զ— արուի, to lie with a man;
զօրութեամբ, powerfully, emphatically, understood, by virtue of, with all one's strength;
բարձրացո զօրութեաթբ զբարբառ քո, lift up thy voice loudly;
սիրել յամենայն զօրութենէ, to love with all one's heart;
անկանել ի զօրութենէ, to be weakened or exhausted;
— խաչի քո Քրիստոս, զի ..., upon my faith! i faith! square;
force;
— անգործութիւն, vis inertiae;
դիմակալ —, resistance force;
ելեքտրական —, electric force;
զուգահեռական —, parallel force;
կեդրոնական —, central force;
կեդրոնախոյս —, centrifugal -;
կեդրոնաձիգ —, centripetal force;
կենդանի —, vis viva;
կենսական —, vital power;
ձգողական —, attractive power;
մադնիսական —, magnetic force;
մասնկային —, molecular force;
շարժիչ —, motive force;
վանողական —, repulsive force;
օդընկէց —, projectile force.

NBHL (2)

Եթէ ոչ գիտիցեմ զզօրութիւն ձայնին. (՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Դ. 11։)

Տէր զօրութեանց։ Անուն տեառն Աստուծոյ զօրութեանց։ Օրհնեցէ՛ք զնա ամենայն զօրութիւնք նորա։ Բարձրացաւ մինչեւ ի զօրութիւնս երկնից, եւ ընկէց յերկիր ի զօրութենէ երկնից եւ յաստեղաց։ Երկիր եպագ ամենայն զօրութեան երկնից։ Յարեւու եւ ընդ լուսնով եւ ընդ ամենայն աստեղբք, եւ առաջի ամենայն զօրութեանց երկնից, զոր սիրեցինն, եւ որոց ծառայեցինն։ Զոր օրինակ ոչ թուին զօրութիւնք երկնից, եւ ոչ չափի աւազ ծովու. եւ այլն. (Սղ.։ Դան.։ Ես.։ Երեմ. եւ այլն։)


Էակ, աց

See full entry →

s.

being, existence, that exists;
creator, that causes to exist, that extracts from nothing.

NBHL (1)

Զաստուծոյ ասի՝ երբեմն որպէս Է կամ Էն, Որ էն. ὀ ὥν ens supremus


Էշայծեամն, ծեման

See full entry →

s.

she-goat that resembles an ass;
deer;
chamois.

NBHL (2)

ԷՇԱՅԾԵԱՄՆ որ եւ ԽԱՐԲՈՒԶ ասի ըստ պրս. Էրէ վայրի, որ ունի զնմանութիւն իշոյ եւ այծեման. այծեամն իշանման.

Որ էշայծեմունսդ անուանին. (Խոր. ՟Բ. 81 (կամ 78)։)


Ը (yét)

See full entry →

s.

the eighth letter of the alphabet and the fourth of the vowels;
eight, eighth.

NBHL (1)

Որ եւ ի քեր. գրի երբեմն Եըթ, Եթ, սեռ". եթի. զոր յաճախեցին եւ յետինք։ Քանզի եւ ե, ը, են լծորդ. որպէս՝ ընդ, ենթ. ընթադրել, ենթադրել։


Ըղձապատում

See full entry →

adj.

conjuror, diviner.

NBHL (2)

Մի՛ հրապուրեսցեն զձեզ ըղձապատումք ձեր. (Երեմ. ՟Կ՟Թ. 8։)

Ըղձապատումքն, որ զհայցուածս աղօթիցն յայտնէին. (Մխ. երեմ.։)