Definitions containing the research սեպ : 644 Results

Անբանական, ի, աց

adj.

like a dumb animal, stupid;
irrational.

· Calfa


Անձնացուցանեմ, ուցի

va.

to be the vital or principal to an organized body, to animate;
to vivify, to personify, to personate.

· Calfa


Անձնաւորութիւն, ութեան

s.

personality;
hypostasis;
person.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ իբր առանձնաւորութիւն. յայտնութիւն. սեպհական որպիսութիւն. ἱδιότης, τὸ ἵδιον. proprietas, proprium, sors.


Անձնիշխանութիւն, ութեան

s.

freewill, choice, free agency, independence.

· Calfa

NBHL (1)

ԶԱստուած անձնիշխանութեամբ պաշտէին. յն. սեպհական ընտրութեամբ, կամ յօժարութեամբ. (Սեբեր. ՟Է։)


Աբեղայական, ի, աց

adj.

monachal.

· Calfa


Ազատական, ի, աց

adj.

liberal;
free;
noble.

· Calfa


Ազատեմ, եցի

va.

to liberate, to deliver, to save;
to enfranchise, to emancipate;
to free, to exempt, to disentangle, to disengage.

· Calfa

NBHL (1)

Ազատեաց զնոսա իւր ժողովուրդ սեպհական. աւասիկ ուխտ Աստուծոյ ազատեալ է ի հարկաց անտի թագաւորաց. (Մծբ. ՟Ե։)


Ազատութիւն, ութեան

s.

liberty, freedom;
exemption;
privilege;
emancipation, deliverance, enfranchisement;
nobleness;
generosity;
frankness.

· Calfa

NBHL (1)

Որ սեպհական ազատութեանն է պայազատութիւն։ Զոստանն անուանեալ կողմանցն այնոցիկ ազատութիւն. (Խոր. ՟Ա. 2. 29։)


Ազգային, յնոյ, ոց

adj. s.

national;
related, allied to by marriage;
parent, relation;
— բարք, national character;
աւանդութիւն —, national tradition;
— ժողովն Հայոց, the national assembly or synod of the Armenians.

· Calfa


Ազդումն, ման

s.

cf. Ազդեցութիւն;
ազդմամբ, cf. Իրաւ, cf. Իրօք, cf. Արդարև, cf. Իսկապէս;
— առնուլ, cf. Զգամ.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ սեպհական գործ. արդիւնք.


Աթոռակալ, աց

s.

vicar;
vice-president;
successor.

· Calfa

NBHL (1)

διάδοχος successor Որ կալեալ ունի զաթոռ իշխանութեան նախորդին իւրոյ. աթոռաժառանգ. գահակալ. յաջորդ. նոյն աթոռը անցնօղ, տեղը բռնօղ. եէրինէ կէչէն, խալէֆ. առաւել սեպհական կաթուղիկոսաց.


Բանսարկու, աց

s.

tell-tale, talebearer, sycophant, opponent, adversary;
satan, devil, tempter.

· Calfa

NBHL (1)

διάβολος diabolus, delator, calumniator Բանս ի մէջ արկօղ քսութեան. չարախօս. քսու. որոմնացան. հակառակ. որ եւ սեպհականեալ անուն սատանայի. բան խառնօղ.


Բանտարկեալ

adj.

cf. Բանտարգել.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ սուրբն ի բանտին անդադար ուսուցանէ զբանտարգեալս. (Հ=Յ. սեպտ. ՟Գ.։)


Բարեխօս, աց, ից

adj. s. intercessor, mediator;
— լինել, cf. Բարեխօսեմ.

· Calfa


Բարեկենդան, ի

s.

carnival, holy day time;
բուն —, the day before lent, shrovetuesday, shrovetide.

· Calfa

NBHL (1)

ռմկ. բարկենտանք. ուստի եւ պ. պէրգէտան. τὸ βακχεύματα bacchanalia իտ. carnevale ուստ թ. էթ փէսմէլէրի. Օր եւ ժամանակ բարիոք կենդանութեան, կամ բարեկեցութեան եւ ուրախութեան. որ սեպհականեալ է աւուրց յառաջելոց քան զերեւելի քան շաբաթապահս, մանաւանդ քան զմեծ պահս. վասն որոյ կոչի սա՝ ԲՈՒՆ ԲԱՐԵԿԵՆԴԱՆ.


Բարերար, աց

adj.

beneficent, benefactor, friend, obliging, indulgent, favourable, kind.

· Calfa

NBHL (1)

ԲԱՐԵՐԱՐ. ա. որ եւ ԲԱՐԵՐԱՐԱԿԱՆ, ի, աց. ἁγαθός, ἁγαθώτατος bonus, -a;
benignus, benignissimus Որ ինչ սեպհական է բարերարի կամ բարերարութեան. մարդասիրական.


Բարձրեալ, ելոյ

adj. s. very high;
the Most

· Calfa


Բաւականանամ, ացայ

vn.

cf. Բաւական լինել.

· Calfa

NBHL (1)

Բաւական կամ հերիք համարել. շատանալ. հերիք սեպել, գոհ ըլլալ.


Բժշկական, ի, աց

adj.

medical;
բժշկականն, cf. Բժշկականութիւն.

· Calfa


Բիր, բրով

s.

large stick, club, cudgel.

· Calfa

NBHL (2)

Հարին զնա երկոտասան բիր. (Հ=Յ. սեպտ. ՟Դ.։)

Տանջեաց բրովք զմարմինս նոցա. (անդ. Հ=Յ. սեպտ. ՟Ի՟Է.։)


Բնաբնակ

adj.

native, natural;
— գաւառ, native country.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բնէ կամ բո՛ւն բնակութիւն եղեալ. հայրենի. բուն. սեպհական.


Բնաբոյս

adj.

natural, innate.

· Calfa

NBHL (1)

ԲՆԱԲՈՅՍՔ. գ. Բոյսք բնականք. ծաղիկք ինքնաբոյսք՝ ունօղք զբուն սեպհական, ուրոյն ի ծաղկանց ծառոց.


Բնակ, աց

adj. s. inhabitant, native, indigenous;
inherent;
habitation, dwelling;
sepulchre, tomb;
բնակք, cf. Գերեզման, cf. Շիրիմ.

· Calfa


Բնական, ի, աց

adj.

natural;
—, — իմաստասէր, այր, philosopher;
physician;
—ն, physics;
—ք արուաց, genitals;
—ք, — լոյս, օրէնք, light of nature, natural law.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ որպէս Բո՛ւն, իւրական, սեպհական. բնիկ. եւ Հարազատ. ընտանի.


Բնականաբար

adv.

naturally.

· Calfa

NBHL (1)

Գլխաւորք (օտարք), որք բնականաբար սեպհականէին զսահմանս քաղաքացն. (Յհ. կթ.։)


Բնաւոր, աց

adj.

natural, innate;
— յօժարութիւն, temper, inclination.

· Calfa

NBHL (1)

φυσικός, ἕμφυτος naturalis, a natura insitus Բնական. բնիկ. ընդաբոյս. սեպհական. տնկակից.


Բնաւորիմ, եցայ

vn.

to custom or habituate one's self.

· Calfa

NBHL (1)

ԲՆԱՒՈՐԵՑԱՒ, ցան, եալ է, են. դիմազ. πέφυκα, πέφυκεν (Ի φύω ), εἵωθε natus est, innatus est, solet Սովոր է ի բնէ, բնութիւն է. կամ սեպհական է, կամ ընդաբոյս է նմին. արմատացեալ է. սովորեալ է.


Բնիկ, նկի

adj. s.

natural, innate, original, proper, radical, native, natural, indigenous;
— քաղաքակցութիւն, state of a native;
—ք, aborigines.

· Calfa

NBHL (2)

ἵδιος proprius եւ այլն. որ եւ ԲՆԻ. Բուն. բնաւոր. հարազատ. սեպհական. հայրենի. վաղեմի.

Բնիկ թագաւորացն։ Ըստ բնիկ կարգին։ Թողուլ զբնիկ տեղիս, կամ զժառանգութիւնն։ Բնիկ սեպհական կալուած։ Տարան ի բնիկ գիւղն։ Զբնիկ տեարսդ մի՛ կորուսանել ջանայք. (Փարպ.։)


Բութակ, աց

s.

thumb;
prop, support;
pin, peg;
coppel, crucible;
cork;
ring put on the thumb.

· Calfa

NBHL (1)

(որպէս թէ բոյթ փոքրիկ). Սամիքն, կամ ծակ գործին, զոր ագուցեալ ի սեպս նուագարանաց, եւ պտոյաքեալ պնդեն կամ թուլացուցանեն զաղիս, կամ զթելս.


Բուսական, ի, աց

adj.

vegetable, vegetative;
—ք, plants, vegetables.

· Calfa


Բռնակալ, աց

adj. s. tyrant, despot, usurper;
բռնակալ լինիմ, cf. Բռնակալեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զմեծ մասն երկրիս բռնակալեալ՝ սեպհականաբար իմն տիրէր։ Այլք ոմանք բռնակալեալ. (Յհ. կթ.։)


Բռնակալեմ, եցի

va.

to tyrannize.

· Calfa

NBHL (1)

Զմեծ մասն երկրիս բռնակալեալ՝ սեպհականաբար իմն տիրէր։ Այլք ոմանք բռնակալեալ. (Յհ. կթ.։)


Բռնաւորական, ի, աց

adj.

tyrannical, violent.

· Calfa


Բրած

s.

hollow, cavity.

· Calfa

NBHL (1)

Խորագոյն լիցի բրածդ։ Կատարեցին զբրածն։ Ի խորութեան բրածին. (Լմբ. էր ընդ եղբ.։ Հ=Յ. սեպտ. ՟Ի՟Զ.։)


Գազանական, ի, աց

adj.

brutal, beastly, fierce, wild.

· Calfa

NBHL (1)

θηριώδης ferus, belluinus, saevus Գազանային. սեպհական գազանաց. վայրենի. մոլեգին. եւ Նման գազանի. վահշի, տէշթի, եավուզ.


Դժուարանամ, ացայ

vn.

to be difficult, to have trouble;
to be angry, perplexed.

· Calfa

NBHL (1)

δυσκολαίνω, δυσχεραίνω, βαρύνομαι indigne fero, morosus sum, gravor Դժուարին եւ ծանր համարել. դժուարիլ. դժկամակիլ. նեղասրտիլ. վշտանալ. դժար սեպել, եւ դժարը գալ, նեղանալ.


Դիպող

cf. Դիպան.

· Calfa

NBHL (1)

Անսան դիպող ժամանակի. (Հ=Յ. սեպտ. ՟Ժ՟Գ.։)


Դիր, դրից

s.

position, situation, posture;
state, place, figure, seat;
system;
theme;
application;
tomb, sepulchre;
— օճառի, bar, stick of soap;
— գրոց;
size of a book;
— եւ տար առնեմ, to scatter, to disperse.

· Calfa

NBHL (1)

Յորում էր դիր մի մարմարիոն. (Հ=Յ. սեպտ. ՟Լ.։)


Դիւական, ի, աց

adj.

diabolic;
enraged.

· Calfa


Դիւցազնական, ի, աց

adj.

heroic;
epic.

· Calfa


Դնեմ, եդի, դիր

va.

to lay, to set, to put, to place;
to constitute, to found, to establish;
to apply;
— ի վերայ, to impose;
to put on;
— ընդ մէջ, to interpose;
վերստին —, to reinstate;
անուն —, to give a name, to name;
մարտ —, to make war;
պատիւ —, to honour, to show honour and respeet;
— զունկն, to obey;
— արծաթ ի շահ, to place money, to invest;
— գիրս, to compose books;
— ի սրտի, to think;
— առաջի, to propose;
— զանձն ի ձեռին, — զոգի ի բռին, to expose one's life;
to dedicate one's self;
— յապականութիւն, to to destroy;
մեզս —, վնաս ինչ or բազայս ի վերայ —, to blame;
to accuse, to impute;
— բանս, բան — ընդ ումեք, to agree, to come to an understanding;
to promise, to make an appointment;
վէրս —, վէրս ի վերայ —, to wound;
— ի դպրոց, to send to a hoarding-school;
— զոք ի նախատինս աղգաց, to make one the shame or laughing-stock of nations;
ի պահ —, to reserve, to put by;
խորհուրդ յանձին —, to take a resolution or decision;
պատուէր —, to give orders, to command;
— առ մինեանս, ընդդէմ մինեանց, to compare, to confront;
ընդդէմ բանս —, to speak against, to contradict, to oppose;
ձայն զկնի — ուրուք, to cry after some one, to call;
կեանս եւ մահ — ընդ ումեք, to agree to live or die together;
զգիշեր տիւ գնալ, to turn night into day;
քայլս —ի գնալ, to begin to walk;
եդից զքեզ յազգս, I will make thoe a father to nations;
եդից զքեզ յանապատ, I will turn thee into a desert;
սուր ի վերայ եդեալ կոտորել, to condemn to be shot (to put to the sword);
հանդստեան եւ գիւր կենաց — զանձն, to abandon ones self to dissipation;
դսրովանս թշնամանս, to outrage, to offend, to insult;
ասպատակ —, to ravage with troops;
արշաւանս —, to make inroads, to plunder;
երկիւղ մահու — ի վերայ, to threaten with death;
աղաղակ —, to cry;
աշխար —, to weep;
— առ իմիք, to add, to subjoin;
— զանձն ուրուք, to kill some one, to slay.

· Calfa

NBHL (2)

ԴՆԵԼ. որպէս Առդնել. համարել. սեպել.

ԴԻՑՈ՛ՒՔ. θῶμεν ponamus իբր Տացուք, ենթադրեսցուք. դնենք՝ թէ. սեպենք՝ թէ


Գարնային, այնոյ, ոց

adj. s. vernal, spring;
spring.

· Calfa

NBHL (1)

ԳԱՐՆԱՅԻՆ կամ ԳԱՐՆԱՆԱՅԻՆ ԳԱՐՆԱՅՆԻ կամ ԳԱՐՆԱՆԻ. ἕαρ (ἑάροσ) Ver, (veris), ἑαρινός, -ον Vernus, vernalis, -le Գարուն, եւ Որ ինչ սեպհական է գարնան. պահար, պահարի. ըստ առաջնոյն ասի.


Գաւառական, ի, աց

adj.

provincial;
native.

· Calfa


Գեղականութիւն, ութեան

s.

the condition of a peasant;
peasant-life.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ ի գեղականութենէ ի սեպհական ազատութիւն եւ ի քաղաքականութիւն փոխեսցուք. (Միսայէլ ՟Խ՟Լ։)


Գերագոյակ

cf. Գերագոյ.

· Calfa


Երկնային

adj.

celestial;
ethereal;
— մարմինք, celestial bodies, planets, etc.;
— բարկութիւն, the wrath of heaven.

· Calfa

NBHL (1)

οὑρανικός, οὑράνιος , ὅλυμπιος caelestis Որ ինչ յերկինս է, եւ սեպհական երկնից, երկնաւոր. երկնական. ( ի սուրբ գիրս ասի Երկնից, կամ Երկնաւոր).


Երկնաւոր, աց

adj.

celestial, divine;
հայրն մեր —, our heavenly father.

· Calfa


Եօթանասուն, ասնից

adj.

seventy;
—ք, the Septuagint.

· Calfa

NBHL (1)

ԵՕԹԱՆԱՍՈՒՆՔ. իբր սեպհական անուն՝ նախ եօթանասուներկու աշակերտացն քրիստոսի. եւ երկրորդ՝ նոյնչափ րաբունեաց, որք զսուրբ գիրս յեբրայականէ ի յոյն թարգմանեցին յաւուրս պտղոմեայ փիղավեղփոսի արքային եգիպտացւոց.


Գայլենի, նւոյ

s.

wolf's skin.

· Calfa


Գահակցիմ, եցայ

vn.

to sit on the same throne, to have the same dignity as another.

· Calfa

NBHL (1)

Համբարձեալ գահակցեցաւ ի սեպհականսն ընդ հօր. (Նիւս. խոստով.։)