incredulous, who makes difficulties;
obstinate, subborn, headstrong.
Անհաւան բարք, կամ բնութիւն. (Փարպ.։)
henceforth, henceforward, hereafter, for the future;
as for the rest;
now, then, but.
Մեռայց այսուհետեւ, որովհետեւ տեսի զերեսս քո։ Ոչ եւս յաւելից հարկանել ... այսուհետեւ ... մի՛ դադարեսցեն։ Ննջեցէ՛ք այսուհետեւ, եւ հանգերուք։ Ժամանակս կարճեալ է այսուհետեւ։ Այսուհետեւ եղբարք, ո՛ղջ լերուք, հաստատո՛ւն կացէք. եւ այլն։
not subject to diseases or passions.
Որ զմեղս ամենից ինքեան ոչ համարեսցի ... որպէս անախտակիր գոլ բնութեանս. (որ հայի եւ ի նախընթաց նշ)։ Բաշխօղ ժլատ, ոգի անախտակիր, բարք ատեցօղ. (Նար. Ծ. ԾԶ։)
nature of the brute creation;
brutality, bestiality.
ἁλογία. rationis privatio, brutalitas. Անասնային բնութիւն կամ բարք. անբանութիւն. գազանութիւն. հայվանլըգ.
free, unembarrassed;
without obstacle, freely.
Անարգել բարք, կամ մոլորութիւն, կամ պղծութիւնք. (Յհ. կթ.։)
that does not love money, generous, liberal.
vulture.
to be rascally, to be knavish, to be wicked;
to become mad, to grow mischievous.
Քաւ լիցի ձեզ ե՛ղբարք, մի՛ ինչ անզգամիք։ Անզգամեցար պղծել զճանապարհս քո։ Եւ դուք անզգամեցայք առնել առաւել քան զհարսն ձեր. (Դատ. ՟Ժ՟Բ. 23։ Երեմ. ՟Բ. 33։ ՟Ժ՟Զ. 22։)
narrow;
desirable.
Եղբարք իմ սիրելիք եւ անձկալիք. (Փիլիպ. ՟Դ. 1։)
unanimous, with one accord.
Հաւատացեալքն ընդ ամենայն աշխարհ անձնակիցք եւ եղբարք. (Լմբ. պտրգ.։)
animated, alive, rational;
personal;
hypostatical.
Անձնաւորք ինչ յանձնաւորաց։ Անձնաւոր եւ կերպարանաւոր։ Մարդն անձնաւոր է, եւ բարքն չանձնաւորք. (Եզնիկ.։)
female, feminine, womanly, womanish;
effeminate;
— սեր, ազգ —, womankind, the fair sex;
— ձայն, womanish voice;
— զգեստ, woman's garments;
— զարդ, female attire or ornaments;
զգենուլ —, to dress oneself in female attire;
մտանել զմուտ —, ննջել զգործ —, to lie with mankind;
—ք, women;
the menses.
Մարմին մի, եւ գլուխ երկուս, կանացիս եւ առնիս։ Կանացի բարք։ Արք կանացիք. (Եւս. քր. ՟Ա։)
to amass, to collect, to heap up, to heap together, to pile.
Կուտեալ հաւաքեցի։ Յաճախեա կուտեա՛, բարդեա՛ եւ դիզեա՛։ Կարդացի կուտեցի, արձանացուցի, դիզի, բարդեցի։ Կուտին քեզ համբարք։ Ահա բարդեցան կուտեցան շրջանակք ամացս ընդունայնութեան. (Նար.։)
sharp, diesis;
cf. Կիսակատար.
Մի՛ ճանաչեսցուք զաստուած իբրեւ զկիսակս, եղբարք, իբր թէ այլ ոք իցէ արարիչ, եւ այլ ոք դատաւոր, այլ կատարելապէս ծանիցուք. (Վրք. հց. ՟Ժ։)
sharp to the taste, sour, acid, tart;
pungent, biting, piquant, slandering, rude, satirical.
Տտիպք՝ որչափ ջերմացուցիչքն են, կծուք կոչեցան, եղբարք գոլով. (անդ.)
handle;
cf. Կոթուն.
Նոճին ասէ. վա՛յ մեզ ե՛ղբարք, զի կոթն ի մեզանէ են՝ որ կոտորեն զմեզ. (Ոսկիփոր.։)
humour;
moisture;
succulency;
— պտղոց, juice;
syrup;
— բուսոց, sap;
— մսոյ, gravy;
— փորոտեաց, intestinal juices;
— ստամոքային, gastric juice;
ապակային —, vitreous humour.
Ո՛վ հիւթք ստահակութեան, ո՛վ բարք զազրութեան. (Ոսկ. ի յհ. մկ.։)
to grow old;
to wear out, to waste;
— լուսնի, to wane;
— ախտից, to grow inveterate, to get rooted, to take root, to become chronic, inveterate, rooted;
— սովորութեան, to become obsolete, disused;
— ուրեք, to make a lengthened sojourn, to pass many years in a place;
հնացեալ մոլորութիւն, inveterate or rooted error;
հնացեալ աւուրբք or ծերութեամբ, հնացեալ եւ մաշեալ ալեւոր, wasted, worn out with old age, aged, very old, in years, decrepit;
հնացեալ աւուրբք չարութեան, aged in guilt.
Ախտ հնացեալ յանձին՝ բարք լինին, եւ բարք հնացեալք՝ բնութիւն. (Անյաղթ հց. իմ.։)
equivocally.
Նմանամասնաբարքն՝ եւ միմեանց հոմանունաբար ասին, եւ բոլորումն. իսկ տեսականն եւ գործնականն թէպէտեւ բոլորումն հոմանունաբար ասին, այլ ո՛չ եւ միմեանց. (Սահմ. ՟Ժ՟Թ։)
truthful, sincere, upright.
Ճշմարտասէր սիրտ, կամ միտք, կամ բարք, կամ սովորութիւն. (Լմբ. սղ.։ Աթ. ՟Ը։ Երզն. մտթ.։ Ոսկ. յհ. ՟Բ. 2։)
voluptuous, libidinous, sensual, lewd.
Հեշտասէր ցանկութիւն, կամ բարք, բնութիւն, խորհուրդք, միտք. (Փիլ.։ Խոսր.։ Սարգ.։ Լմբ.։ Մաշկ.։)
remote, distant;
far;
— առնել, տանել, to remove far off;
to scatter;
to turn aside or away, to avert, to ward off;
— ունել, to keep away, or at a distance;
— ունել զանձն յիմեքէ, to keep off, to avert;
to abstain, to refrain;
— առնիմ, լինիմ, cf. Հեռանամ;
աստուած իմ, միʼ — առնիր յինէն, remove not Thyself, o God, from me!.
Հեռի առնել յանձնէ կամ ի յարկէ եւ կամ յայլմէ զանօրէնութիւն. զանիրաւութիւն. զօգնականութիւն. զծանօթս կամ զանձն յաստուծոյ։ Աստուած իմ մի՛ հեռի առնիր յինէն։ Յիրաւանց քոց հեռի եղեն։ Հեռի եղեն յինէն եղբարք իմ, կամ մխիթարիչք իմ։ Հեռի եղիցի ի նմանէ օրհնութիւն։ Սուր եւ թշնամի հեռի լիցի ի նոցանէ։ Որպէս հեռի են երկինք յերկրէ, այնպէս հեռի են ճանապարհք իմ ի ճանապարհաց ձերոց։ Հեռի իցէ ի քէն ճանապարհն։ Հեռի եմք ի ձէնջ յոյժ։ Հեռի եմք ի միմեանց։ Հեռի է ի մեղաւորաց փրկութիւն։ Հեռի լիցին ի փրկութենէ։ Առ ի քէն իմաստութիւնդ հեռի է ի նմանէ։ Խորհուրդ ամպարշտաց հեռի է ի նմանէ։ Մերձ ես դու տէր ի բերանս նոցա, եւ հեռի յերիկամանց նոցա, եւ այլն։
twin-born, twin;
coeval, of the same age;
innate, inborn.
Մանուկք ցանկալի ի բեթղեհեմի, ծննընդակից՝ եղբարք քրիստոսի. (Գանձ.։)
to incline, to lean, to bend, to bow.
Հակել յայս կշէռս յայս կոյս կամ յայն։ Երիտասարդին բարք երբեմն ի չարն հակէ, եւ երբեմն ի բարին։ Ունիմք զկամս՝ ընդ որ ախորժեմքն, հակել. (Լմբ. առակ. եւ Լմբ. ատ.։)
cf. Համազն.
Իշխանն սիւնեաց համազուն եղբարքն իւրով. (Յհ. կթ.։)
born of the same father, consanguineous;
— եղբայր քոյր, half-brother, half-sister, by the father's side.
Եղբարք համահարք. (Արծր. ՟Դ. 11։ Վրք. հց. ՟Ի՟Գ։)
born of the same mother;
— եղբայր, uterine, by the mother's side.
Զքոյր իւր ոչ համամայր։ Եղբարք համամայր՝ յայլեւայլ հօրէ. (Խոր. ՟Բ. 85. եւ Խոր. առ արծր.։)
Եղբարք միմեանց համամարք. (Շ. մտթ.։)
congeneric, homogeneous.
Իմ եղբարք եւ մարմնակիցք՝ ի համասեռից եւ յայլալեզուաց. (Լմբ. պտրգ.։)
possession, domain, land, estate, landed property, fief;
farm, arable land;
possession, occupancy, holding;
dominion, empire, power;
— որովայնի, costiveness, constipation of bowels.
Ամենեքին եմք մարդիկ ազգակջցք եւ եղբարք՝ ըստ վերին ազգակցութեան կալուածոց ընտանացեալք. (Փիլ. լին. ՟Բ. 60։)
coreligionary.
այսպիսի հրամանօք վարժեալքս եղբարք. այսչափ զգուշութեամբ խրատեալ կրօնակիրք. (Լմբ. պտրգ.։)
furnace;
foundry;
crucible, coppel;
— պառակաւոր, muffle-furnace or furnace-mill.
Համբարք կերակրոց կուտեսցին ի հալոցսն բէլայ. (Արծր. ՟Ա. 2։)
lamp;
torch, flambeau;
Ի բերանոյ նորա ղամբարք (կամ լամպարք) բորբոքեալք։ Իբրեւ զտեսիլ ղամբարաց։ Տեսիլ նորա իբրեւ զղամբարաց (կամ լամբարաց)։ Իբրեւ զլամպարս հրոյ ի մէջ եղեգան։ Եօթն լամբարք հրոյ բորբոքելոյ։ Անկաւ յերկնից աստղ մի մեծ բորբոքեալ իբրեւ զլամբար. (Յոբ. ՟Ի՟Ա. 10։ Եզեկ. ՟Ա. 13։ Նաւ. ՟Բ. 4։ Զաք. ՟Ժ՟Բ. 6։ Յայտ. ՟Դ. 5։ ՟Ը. 10։)
of the same belief, faith or religion, coreligionary.
Հաւատակից եղբարք. (Մծբ. ՟Ե։ Բրս. հց. ՟Է։ Լմբ. սղ.։)
heathenism, paganism, gentilism.
Անարգել բարք հեթանոսութեան. (Յհ. կթ.։)
mass, heap, pile, accumulation;
provision, store, hoard;
remainder;
filth, dirt;
— առ —, in a heap, like a heap, in quantity.
ՄԹԵՐ. գ. (որպէս արմատ Մթերելոյ) ἁποθήκη repositorium, reconditorium περισσεύων abundantia χρεία usus, utilitas λῆμμα sumtio, lucrum. Ամբարք իրաց հաւաքելո, որպէս մթին սենեակ. համբարանոց. շտեմարան. եւ Իրք համբարեալք. կոյտ եւ պահեստ ո՛ր եւ է իրաց.
cf. Համագունդ.
Ի հանդիսական տօնիս մերոց վկայից՝ միախումբ եկա՛յք եղբարք պարառեալ երգօք եւ այլն. (Տաղ.։)
cf. Համահայր.
Նորին եղբայր միահայր, եւ ոչ համահայր։ Երկուք էին եղբարք միահարք, այլ եւ ոչ ի մօրէ. (Եւս. քր. ՟Ա։ Սոկր.։)
one-handed.
Եղբարք ամենեքեան, յաղագս միաձեռն սրբոյ միաբանութեան. յն. ի ձեռն սիրոյն միաբանութեան. (Բրս. ՟խ. մկ.։)
uniform, equal.
Միաձեւ միանման յամենայնի բարք (այսինքն գոյաւորութիւն) ոգւոց. (Կոչ. ՟Դ։)
uniform, equal.
Միաձեւ միանման յամենայնի բարք ոգւոց. (Կոչ. ՟Դ։)
Նոցունց այնոցիկ միանման էին բարքն. յն. ոմանք ի նոցանէ։
cf. Համանուն.
Աստուծոյ կոչին որդիք, եւ եղբարք քրիստոսի, եւ միանուն քրիստոնեայք. (Տօնակ.։)
walking in the same steps, conformable, like.
Եղբարքն երկոքին՝ հարազատք, միաշաւիղք, համակցորդք, եւ զուգածիրանիք. (Նար. խչ.։)
fed, reared or brought up together.
Եղբարք ըստ մարմնոյ, եւս առաւել հոգւով միասնունդք՝ միակրօնք ի կարգս աստուծոյ. (Ասող. ՟Գ. 17։)
born together, twin.
Ռոմելոս եւ ռեմոս՝ երկոքեանն միափոր եղբարք էին։ Եղբարք միափոր եւ միահաղոյն ծնեալ էին. (Մարթին.։)
debtor;
culprit;
— լինել, to owe, to be indebted.
Որպէս եւ մեք թողումք մերոց պարտապանաց։ Պարտապան մի բիւր քանքարոյ։ Յունաց եւ բարբարոսաց, իմաստնոց եւ անմտից պարտապան եմ։ Այնուհետեւ ե՛ղբարք պարտապան եմք ոչ մարմնով ըստ մարմնոյ կեալ. (Մտթ. ՟Ղ. 12։ ՟Ծ՟Ը. 24։ Հռ. ՟Ա. 14։ ՟Ը. 12։)
warehouse, storehouse, granary, loft;
larder, pantry;
provisions, furnishing, supplying, victualing;
— զօրաց, magazine;
stores, ammunition;
— անասնոց, fodder, provender;
forage.
Համբարս կերակրոց։ Համբարք նուազեալ են։ Լցին համբարօք։ Բազում համբարս դնէ։ Սպառեցին զհամբարս մթերեալս։ Ի համբարոցն (կամ րացն) բազմութիւն հայէին։ Շտեմարանք քո, եւ համբարք քո։ Առին զամենայն համբարս նոցա։ Համբարս բերդին արասցէ։ Համբարս ի ներքս արասցուք։ Գանձել ի համբարս եւ այլն։ Կուտին քեզ համբարք ի տարածանելն քան ի շտեմարանելն։ Համբարք բարեաց, կամ ոչնչից, չարի, անօրէնութեանց. (Նար.։)
Haiganian, Armenian.
Վասակ հայկազուն՝ որ գաբուռն յորջորջէր։ Հայկազուն եղբարքն սահակ եւ վասակ. (Յհ. կթ.։)
ripe, mature, grown up;
wise, prudent, judicious;
— հասակ, ripe or advanced age;
— այր, man of mature age, a discreet sober-minded man;
— օրիորդ, marriageable young lady;
— խորհուրդ, միտք, mature judgment;
— խաղաւարտ, ripe imposthume;
— գործել, to ripen, to make ripe, to mature, to bring to maturity.
Որդիք եւ եղբարք հասունք. (՟Ա. Մնաց. ՟Ի՟Զ. 9։)
necessary, important, essential;
intimate;
ministering, serving;
necessaries.
Կիրք հարկաւորք, բարք անժուժկալք։ Ընդ երկիր հարկաւոր կրիւքն բերէ։ Ըստ հարկաւոր կրիցն իւրոց մեղանդել. (Նար. ՟Ծ՟Ե։ Լմբ. սղ.։)
army, troops, warriors, cavalry;
officer;
—ք զօրուն, the officers of an army.
Յուդա մակաբէ, եւ եղբարք իւր, եւ ամենայն սպայ (կամ սպահ) հրէաստանեայց։ Գունդ եւ սպայ ազգին հրէաստանեայց. (՟Ա. Մակ. ՟Ը. 20։ ՟Ժ՟Բ. 6։)