Definitions containing the research ոյն : 10000 Results

Արծաթ, ոյ

See full entry →

s.

silver;
coin, money, species;
—ոյ տալ, վաճառել, to sell for ready money;
քերել զ—, to take or wear the silver off;
անօթ —ոյ, a silver vase.

NBHL (1)

ἁργύριον argentum Մետաղ սպիտակափայլ՝ պատուականագոյն յետ ոսկւոյն.( նոյն է եւ յն. լտ. արղի՛ռիօն, արճէնդում.


Արծաթազօծ

See full entry →

adj.

silvered.

NBHL (1)

Դրունս ձուլածոյս ի յոսկեգոյն պղնձոյ արծաթազօծս. (Մաթին.) ուր վրիպակաւ գրի՝ ԱՐԾԱԹԱԶՕԹՍ, զոր կարէ ոք ընթեռնուլ եւ Արծաթազօդ։


Արծաթասէր, սիրաց

See full entry →

adj.

that loves money, avaricious, covetous, too fond of money.

NBHL (1)

Արծաթասէրն զհարկաւոր կարիսն առաջի արկանէ։ Ցանկութիւն արծաթասիրի ոչ յագի ի բազմութենէ ընչիցն։ Բարիոք թուի արծաթասիրացն՝ նիւթոյն գեղեցկագունութիւն. (Նիւս. կազմ. ՟Ի՟Բ։)


Արծաթափայլ

See full entry →

adj.

shining or polished like silver, silvery, having the colour of silver.

NBHL (1)

Զսպիտակութիւն արծաթափայլ հոգւոյն շնորհաց. (Լմբ. սղ.։)


Արծաթեղէն, ղինի, նաց

See full entry →

adj. s.

silvery, made of silver;
silver plate.

NBHL (1)

Աստուածս արծաթեղէնս։ Ոսկեղէն սեղանոյն, նոյնպէս եւ զարծաթեղինացն. (Ել. ՟Ի 23։ ՟Ա. Մնաց. ՟Ի՟Ը 16։)


Արծարծանեմ, ծի

See full entry →

va.

to stir, to poke, to blow the fire;
to incense, to animate, to irritate;
to revive, to renovate, to renew.

NBHL (2)

Մինն արծարծէ, եւ միւսն շիջուցանէ։ Զշիջեալ չարիսն նոյնչափ արծարծեմ. (Նար. ՟Լ. ՟Հ՟Ա։)

Թոյնք մահուն ինձ արծարծեցաւ. (Նար. ՟Ի՟Դ։)


Արծարծումն, ման

See full entry →

s.

rekindling.

NBHL (1)

Արծարծումն լուսաւորութեան։ Զլուսոյն արծարծման պէտս։ Արծարծմամբ լաւագունիցն հասից յառաջին ծայր կատարելութեանն. (Պիտ.։)


Բարեգործեմ, եցի

See full entry →

vn.

to do well, good.

NBHL (2)

Բարեգործել եւս զլաւագոյնն յորդորէ. (Պիտ.։)

Զանգործութիւն բարւոյն, որ է ձեռաց նշանակ, ի բարիս բարեգործեաց. (Կամրջ.։)


Բարեխառն

See full entry →

adj.

sober, temperate, moderate.

NBHL (1)

Ամենայն մարմին խառնուած ունի ... ինն գոլով խառնուածոցն. նոյնպէս եցոյց ... ութ՝ զվատախառնիցն, եւ մի՝ զբարեխառինն։ Եւ թէ զբարեխառինն ասէ խառնել զմարդն, բայց ոչ զամենայն, այլ զմիջակին խառնուածոյ. (Նիւս. բն.։)


Բարեխառնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

temperance;
temperature, moderation, modification, mitigation;
— օդոց, temperature of the air.

NBHL (5)

Զանշէջ տոչորումն տրփւոյն՝ իւրեանց բնական սաստիկ ցրտովն բարեխառնութիւնս առնելով. (Շիր.) իմա՛ բարեխառնս։

Կամ Բարեխառն վիճակ հիւթոց մարմնոյն.

Բարեխառնութեան եւ վատախառնութեան մարմնոյն ըստ բնութեան եւ անձին՝ հետեւանան զօրութիւնք. (Անյաղթ որակ.։)

Զմաղասոյն յուզմունս նմանապէս բարեխառնութեամբ այսինքն բարեխառնելով. (Պիտ.։)

Տեսանէ զկուրութեան զծառայեալս, որք մեծամեծս վարկանին զմարմնոյն զբարեխառնութիւնն. (Նիւս. կուս.։)


Բարեխօս, աց, ից

See full entry →

adj. s.

intercessor, mediator;
— լինել, cf. Բարեխօսեմ.

NBHL (1)

ԲԱՐԵԽՕՍ. Սեպհականեալ անուն է հոգւոյն սրբոյ, նովին առմամբ՝ որով կոչի Մխիթարիչ. ըստ յն. παράκλητος paracletus, consolator. Եւս որպէս ὐπερτυγχάνων Գերօրինակ յանդիման եղեալ՝ միջնորդ.


Բարեխօսեմ, եցի

See full entry →

vn.

to intercede.

NBHL (3)

Զի բարեխօսեսցէ թագուհոյն. (Ճ. ՟Բ.։)

Առ Քրիստոս բարեխօսեա՛, փրկել զժողովուրդս իւր։ Բարեխօսեա՛ վասն անձանց մերոց։ Բարեխօսեցէ՛ք առ տէր. եւ այլն. (Շար.։ Ժմ.։) Իսկ զասելն զհոգւոյն սրբոյ.

Բարեխօսել նորա (այսինքն Քրիստոսի) վասն սրբոց, եւ բարեխօսել հոգւոյն սրբոյ՝ առ ի վարդապետելոյ մեզ, զի ընդ միմեանց բարեխօսիցեմք. եւ ոչ եթէ առ բարձրագոյն ոք՝ միածնին կամ հոգւոյն սրբոյ բարեխօսելն գիտելի է. քանզի միապատիւ է աստուածականն, եւ աչ բազմաբար. (Ագաթ.։ եւ Կորիւն.։)


Բարեխօսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

intercession, mediation.

NBHL (1)

Աբրահամ զնոյն թիւ յիշեցուցանէ ի բարեխօսութեան Սոդոմայ. (Արշ.։)


Բարեկամ, աց

See full entry →

s.

friend;
familiar, dear;
մտերիմ՝ անկեղծ՝ ճշմարիտ՝ անձնանուէր՝ սիրելի սուտ —, intimate, sincere, true, devoted, dear, false friend.

NBHL (3)

Խօսէր տէր ընդ Մովսիսի դէմ յանդիման, որպէս ոք՝ զի խօսիցի ընդ բարեկամի իւրում։ Ղազարոս բարեկամ մեր ննջեաց։ Դուք բարեկամք էք իմ։ Եղբայր քո, կամ բարեկամ հանգոյն անձին քո։ Լուեալ երից բարեկամացն զչարիսն ամենայն։ Բարեկամք իմ եւ մերձաւորք իմ։ Հեռի արարեր յինէն զբարեկամս իմ եւ զծանօթս իմ։ Եւ եղէն բարեկամք. քանզի յառաջ թշնամիք էին միմեանց. եւ այլն։

Թողեալ զօտարն եւ զթշնամին, սիրելոյն եւ բարեկամին բարկանաս. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)

ԲԱՐԵԿԱՄ ԱՐՔԱՅԻ. որպէս Ներքին եւ առաջին խորհրդական եւ ընկեր թագաւորի. կոմս. ... յն. ἐταῖρος socius, sodalis, comes եւ ἁρχιεταῖρος, πρῶτος φίλος praecipuus կամ arachites amicus Ուստի նոյն է ասել՝


Բարեկամուհի, հւոյ, հեաց

See full entry →

s.

friend.

NBHL (1)

Յաղագս խրախճանութեանցն՝ զբարեկամս եւ զբարեկամուհիս ոչ յոլովագոյնս հնգից՝ երկաքանչիւրոցն ի միասին կոչիլ. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)


Բարեկենդանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

happiness, felicity, prosperity, rejoicing.

NBHL (1)

Աննիազ բարեկենդանութեան հասումն բաշխեալ ... Եւ ինքն ամենայն բարութեանց պատճառն Աստուած արբենալ ասի՝ վասն գերալրին եւ գերագոյն քան զմիտս բարեկենդանութեանն. (Դիոն. թղթ.։)


Բարեկերպ

See full entry →

adj.

that has a good figure, handsome, graceful, genteel, pretty, well-made.

NBHL (1)

Չարն՝ ի ներքոյ դառն ապաժոյժ ղեղւոյն. Իսկ ի վերոյ բարեկերպ գունեալ. (Անյաղթ հց. իմ.։)


Բարեհաճոյ

See full entry →

adj.

very agreeable;
բարեհաճոյ լինել, cf. Բարեհաճոյանամ.

NBHL (1)

Որոց բարեհաճոյն լինել դէպ եղեւ, ապաքէն ամենայն իրօք բարեբաստիկ. (Փիլ. իմաստն.։)


Բարեհաճոյանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be very agreeable or very amiable.

NBHL (1)

Որոց բարեհաճոյն լինել դէպ եղեւ, ապաքէն ամենայն իրօք բարեբաստիկ. (Փիլ. իմաստն.։)


Բարեհամբաւեմ, եցի

See full entry →

va.

to celebrate, to publish with praise.

NBHL (1)

Թէ գոհութեամբ բարեհամբաւես զնոյն։ Այլք կուռս բարեհամբաւեցին. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. ժղ.։)


Բարեհամբաւութիւն, ութեան

See full entry →

s.

good name, renown, reputation, fame, praise.

NBHL (2)

Գովութիւնդ ո՛վ սուրբ կոյս՝ վերագոյն է քան զամենայն բարեհամբաւորութիւնս. (Ճ. ՟Գ.։)

Զուարճացեալք ի տեղւոյն բարեհամբաւութիւնն. (Խոր. պտմ. հռիփս.։)


Բարեհռչակ

See full entry →

cf. Բարեհամբաւ.

NBHL (1)

Աճեցուցեալ զտարփանս նոցա խանդաղատանօք բարեհռչակ բարբառոյն. (Լմբ. պտրգ.։)


Բարեձեւ

See full entry →

adj.

of a good shape, well made, genteel;
graceful.

NBHL (1)

Մի եւ նոյն բարեձեւս բաբելոնի հնոցն՝ եւ բաբելացի անօրինացն բոցանայր. (Փարպ.։)


Բարեմիտ, մտաց

See full entry →

adj.

sincere, ingenuous, frank, naive;
innocent, good, well disposed.

NBHL (1)

Կայծ մի փոքրիկ յանդունդս անկեալ՝ վաղվաղակի շիջանի. սոյնպէս եւ տրտմութիւն ի սիրտս բարեմտաց. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)


Բարեմտաբար

See full entry →

adv.

ingenuously, frankly, naively.

NBHL (1)

Ես՝ որք բարեմտաբար առ իսն լինին, զշնորհս հոգւոյն սրբոյն բաշխեմ։ (Եփր. աւետար.)


Բարեմտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sincerity, innocence, goodness, indulgence.

NBHL (1)

Արժան է եւ ընդ մայրն յաղագս բարեմտութեանն խնամոյն զարմանալ. (Փիլ. լին.։)


Բարեշունչ

See full entry →

adj.

mild (speaking of the wind), the mild zephyr.

NBHL (1)

Բարեշունչ բանք. այսինքն քաղցրաբարբառ. կամ շնչեալ, ազդեալ ի հոգւոյն սրբոյ. (Նար. առաք.։)


Բարեշքութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Բարեշքեղութիւն.

NBHL (1)

Ասացեալ զմարմնոյն բարեշքութիւն (կամ բարեշքեղութիւն). (Պիտ.։)


Բարեպաշտ, ից, աց

See full entry →

adj. s.

pious, religious, devout.

NBHL (1)

Առն բարեպաշտի։ Նախնոյն քո բարեպաշտի։ Բարեպաշտ կաթողիկոսն։ Բարեպաշտ եպիսկոպոսօք. (Փարպ.։)


Բարեպաշտեմ, եցի

See full entry →

vn.

to be religious, to lead a pious life, to do good works.

NBHL (1)

Այսպէս եւ դու՝ զբան հաւատոյն՝ տնօրինական, այս երկոքումբք բարեպաշտեա՛ փառատրական. որ է դաւանել բանիւ եւ գործով. (Երզն. ոտ. երկն.։)


Բարեպատեհ

See full entry →

adj.

very convenient, proper, decent, fit, worthy.

NBHL (1)

Յոյժ պատեհ. կարի պատշաճ. դիպողագոյն. բարեյարմար. վայելչական. աղէկ յարմար.


Բարեպարիշտ

See full entry →

cf. Բարեպաշտ.

NBHL (1)

Անծանօթք բարեպարիշտ հաւատոյն եղեալք. (Պիտ.։)


Բարեսէր, սիրաց

See full entry →

adj.

good, virtuous, pious, religious;
benevolent, indulgent, obliging.

NBHL (1)

Բարեսէր եւ ազնուականագոյն մարդկան անձինք։ Բոլոր բարեսիրացն խուսափեալ։ Հի՞մ զհարազատ եւ զբարեսէր եղբայր սպանանես. (Պիտ.։)


Բարեսնունդ

See full entry →

adj.

well instructed, well brought up, well educated.

NBHL (1)

Բարեսնունդ կարգօք կալով սրբոյն ամս բազումս. (Ճ. ՟Ա.։)


Բարեվայելուչ

See full entry →

adj.

becoming, conformable, convenient, proper, handsome, pretty;
graceful.

NBHL (2)

Փոխանակ նոցա զբարեվայելուչսն եւ զօգտակարագոյնսն ի տեղւոջն արձանացուցանել. (Յհ. իմ. ատ.։)

Ի բարեվայելուչ բողբոջել շքեղաշուք գեղոյն. (Լմբ. ժղ.։)


Բարետեսակ

See full entry →

adj.

having a good prospect, aspect or countenance, handsome, charming, graceful, genteel, delicate, pretty, agreeable.

NBHL (1)

Բարետեսակք են, եւ զոր յետ իւրեանցն են՝ կցորդ առնեն բարւոյն պարգեւաց։ Որպէս բարետեսակ քահանայապետութիւն՝ եւ զորս յետ իւրն զնոյնհետայն հաղորդեցոյց. (Դիոն. ածայ. եւ Դիոն. երկն.։)


Բարետիպ

See full entry →

adj.

becoming, proper;
of good figure, genteel.

NBHL (1)

Քաղցրածաղիկ ծառոյն բարետիպ պտուղ։ Աշտարակ կանգնեաց զբարետիպ պտուղ։ Աշտարակ կանգնեաց զբարետիպ դիտաւորութիւն շնորհին. (Նար. խչ. եւ Նար. մծբ.։)


Բարերար, աց

See full entry →

adj.

beneficent, benefactor, friend, obliging, indulgent, favourable, kind.

NBHL (2)

Ի խորհրդոց իւրոց ուղղեսցի այր բարերար. (Առակ. ՟Ժ՟Դ. 14.) յն. բարի. որպէս ռմկ. աղէկ մարդ։ Նոյնպէս իմա՛ եւ ի սոսին.

Վճարիլ ի բարերար լուսոյն. (Փարպ.։)


Բարերջանկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

blissfulness;
good fortune, happiness.

NBHL (1)

Ունայնանայ մարդոյ բարերջանկութիւն ի կենցաղս։ Յուսաս դու յԱստուած, եւ նա առաջնորդէ քեզ ի բարիս, եւ ես այնու հետեւմամբն ի բարերջանկութեան։ Սիրոյն բորբոքումն, եթէ առ Աստուած՝ բարերջանկութեամբ, եւ եթէ յախտս՝ թշուառութեամբ. (Լմբ. ժղ.։ Լմբ. առակ. եւ այլն. ստէպ։)


Բարեփառ, աց

See full entry →

adj.

glorious, illustrious, splendid, magnificent.

NBHL (1)

Ի քաջատոհմիկ եւ ի բարեփառ գլխոյն իմմէ զրկեալ լինիմ. (Արծր. ՟Դ. 11։)


Բարեփառութիւն, ութեան

See full entry →

s.

splendour, grandeur, magnificence, majesty.

NBHL (2)

Այսքան յառաջագոյն յափշտակեմ զբարեփառութիւնն. (Ածաբ. ի կիպր.։)

Առաքինութեան քան զամենայն ինչ ընտանեգոյն է բարեփառութիւն։ Զէին խնդիր ոչ թողցուք, զհանճար գիտութեան նորա՝ կատարած բարեփառութեան գոլ սովորեալք (այսինքն ուսեալք)։ Կատարած բարեփառութեան՝ յառ Աստուածն նմանութիւն. (Փիլ.։)


Բարեքիկ

See full entry →

cf. Բարեքի.

NBHL (1)

Ի բառէս Բարեք, իբրու բարւոք կամ բարւոքիկ. ըստ յն. պայծառ. պայծառագոյն. λαμπρότερος աղէկուկ, լաւկեկ, կոկիկ.


Բարէ

See full entry →

conj.

at least, at the least.

NBHL (1)

Նոյն ընդ ռմկ. պա՛րէ. որ եւ ՓԱՐԹԱՐ, եւ ԲԱՐԻ. Գոնեա. գէթ. Բա՛րէ դուք հաց եւ ջուր ճաշակեցիք յայնժամ. այլ ես եւ ո՛չ զայն առի. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Զ. 5.) (տպ. բարի է։)


Բարի, րւոյ, րեաց

See full entry →

adj. adv. s.

good, nice, kind, indulgent;
fit;
fine, handsome;
well, right;
good, benefit, favour, goods;
— է, it is good;
— առնել, to do well;
— or բարեաւ եկիք, be welcome ! համբաւ բարեաց, good reputation;
գիտել զ— կամ զչար, to ignore the difference between good and evil;
զինչ — գործեցից, what shall I do well ? հատուցեր ինձ —ս, you have done me good;
ընկալար անդէն զ—ս քո, you have received good in your life;
յորժամ — լինիցի քեզ, when will you be happy;
բարեօք, cf. Բարւոք;
բարով իմն, cf. Սիրելապէս, cf. Մարդասիրապէս;
cf. Բարեաւ.

NBHL (1)

Բարի եկիր ճանապարհորդ խաղաղութեան... Բարւոք գտաք զձեզ՝ օթեվանք սրբոյ հոգւոյն. (Զենոբ.)


Բարկացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to exasperate, to irritate, to anger, to displease, to offend, to enrage.

NBHL (1)

Սէր տեսանելւոյն բարկացուցանէ եւ բորբոքեցուցանէ զքեզ ա՛չք։ Նանրութիւն շատխօսութեանն բարկացուցանէ զքեզ լե՛զու։ Ծանրասիրտք եղէք, բարկացայք ի չար ցանկութիւնս ... այլ զբարկանալն յետ ցանկութեանց մեղաց հատէք ի ձէնջ զղջմամբն. (Լմբ. սղ.։)


Բարկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

anger, wrath, ire, indignation, passion;
harshness;
disgrace;
զիջանել, ցածնուլ, դառնալ ի բարկութենէ, to be appeased, to allay one's anger;
թափել զ—, to give vent to one's anger;
— or հրացան —, thunder-bolt;
սրտմտիլ բարկութեամբ, to rage, to get into a passion;
— սրտմտութեան, սրտմտութիւն բարկութեան, furry, ire, wrath.

NBHL (2)

Է՛ բարկութիւն, որ պարսաւելի ... եւ է՛ բարկութիւն՝ որ ի վրէժխնդրութիւն յանցաւորաց է. որպէս Աստուծոյն անբարկանալի բնութեանն. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)

Բարկութիւն բորբոքեալ բոցոյն. (Յհ. կթ.։)


Բարձրաբարբառ

See full entry →

adj. adv.

that has a strong voice;
sounding, that has a loud or shrill sound;
resounding, clamorous, sonorous, clangous;
loudly, aloud.

NBHL (1)

Բարձր եւ վսեմ օրինակաւ. բարձրագոյնս եւ նրբագոյնս.


Բարձրագահ

See full entry →

s. adj.

seat, the chair, the highest place;
president, the most honourable;
high, elevated.

NBHL (2)

Քննեցաւ (սոդոմ) ի բարձրագահ տեառնէն. այսինքն ի բարձրելոյն. (Ագաթ.։)

Կամ Պերճ, վեհ, վսեմ. բարձրագոյն.


Բարձրանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to rise, to ascend, to re-ascend, to surmount, to exceed, to surpass;
to increase, to grow;
to be proud, to pride one's self;
բարձրացեալ, cf. Բարձր, cf. Բարձրաբերձ, cf. Փառաւոր, cf. Յաղթական.

NBHL (3)

Վերացոյց զտապանն, եւ բարձրացաւ յերկրէ։ Հնգետասան կանգուն ջուրն ի վեր։ Բարձրացաւ ջուրն ի վերայ երկրի։ Եթէ բարձրասցի բաբելոն իբրեւ զերկինս։ Որպէս Մովսէս բարձրացոյց զօձն յանապատին, նոյնպէս բարձրանալ պարտ է որդւոյն մարդոյ. այսինքն ի վերայ խաչին. եւ այլն։

Ոչ եթէ բարձրեալն բարձրանայ, այլ մարմինն բարձրելոյն ... Որպէս մարդ բարձրանայ՝ առեալ անուն ի վերայ քան զամենայն անուն. (Աթ. ՟Ա։)

Առ զզօրութիւն բարձրացեալ բլրոյն քո։ Խոնարհեցուցանեմ զփայտ (այսինքն ծառ) բարձրացեալ։ Կործանեսցին պարիսպք քո բարձրացեալք։ Մայրից բարձրացելոց, բլրոց բարձրացելոց, պարսպաց բարձրացելոց։ Օր տեառն զօրութեանց ի վերայ ամենայն հպարտից եւ ամբարտաւանից, եւ ի վերայ ամենայն բարձրացելոց եւ վերացելոց.եւ այլն։


Բարձրանշան

See full entry →

adj.

remarkable, signal, signalized, famous, renowned.

NBHL (1)

Տեսանե՞ս զբարձրանշան, զհռչակաւոր, եւ զյանկարծահաս զմուտ հոգւոյն սրբոյ. (Ագաթ.։)