Entries' title containing իմ : 2260 Results

Ձեռնաձիգ լինիմ

See full entry →

sv.

to stretch out the hand;
to make an attempt on, to encroach.


Ձեռնամերձ լինիմ

See full entry →

sv.

to touch, to put the hand on.


Ձեռնամուխ լինիմ

See full entry →

sv.

to put one's hand to, to undertake;
to meddle with, to prepare or dispose oneself;
— անձամբ յանձն, to lay violent hands on oneself, to commit suicide.

NBHL (1)

Ձեռնամուխ լինել ի բարեգործութիւնս, կամ յիր ինչ, ի պատմել. ի գործ պատերազմի. յարիւն որդւոյն աստուծոյ. ի քրիստոս, ի միմեանս, ի ձեզ, ի մարդ ոք։ Ձեռնամուխ լինել եւ չարչարել։ Ձեռնամուխ լինել մտանել յեկեղեցին։ Ձեռնամուխ լեալ բռնութեամբ. (Խոր. ՟Բ. 14։ Խոսր.։ Արծր.։ Երզն. մտթ.։ Եւս. պտմ. եւ Եւս. քր.։ Սարգ.։ ՃՃ.։ Ոսկ. մտթ. եւ այլն։)


Ձեռնատուր լինիմ

See full entry →

sv.

to surrender, to give in.


Ձեռնթափ լինիմ

See full entry →

sv.

to draw back one's hands, to withdraw from, to abandon, to forsake entirely;
to extend one's empire, to conquer, to dominate;
— յամենայնէ, to abandon all, to throw the helve after the hatchet;
to venture the saddle after loosing the horse.

NBHL (1)

Յանարժանիցն ձեռնթափ լինի՝ ասելով, ոչ եղիցի անձն իմ ընդ նոսա. (Լաստ. ՟Ժ՟Է։)


Ձեռնկալիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be helped, succoured, to find aid or assistance.


Ձեռնպահ լինիմ

See full entry →

sv.

not to touch, to take care, to avoid.


Ձերբազատիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be emancipated, set free;
to be of age, to do without help.


Ձեւափոխ լինիմ

See full entry →

sv.

to be transformed.


Ձիարձակ՞՞՞լինիմ

See full entry →

sv.

cf. Ձիարձակ՞՞՞արշաւեմ.


Ձիաւորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Ձիարկեմ.


*Ձիմէթ

See full entry →

s.

snow-blindness.


Ձիւնահեղձ լինիմ

See full entry →

sv.

to be smothered in snow.


Ձոխիմ

See full entry →

vn.

to err, to stray.


Ձորամուտ լինիմ

See full entry →

sv.

to enter the valleys.


Ձորձիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be fit for making clothes.


Ճռաքաղ լինիմ

See full entry →

sv.

cf. Ճռաքաղեմ.


Ճռնչիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to creak, to screak.


Ճօճիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to oscillate, to vibrate, to balance, to move up and down, or to and fro;
to swing, to have a swing, to go in a swing;
to see-saw, to have a game at see-saw.


Մազմզկիմ

See full entry →

vn.

to shoot out small fibres.


Մածանիմ, ծայ

See full entry →

vn.

cf. Մածնում.

NBHL (3)

Եւ մի՛ յարձան աղի մածանիցիմք ի վատթար դառնալոյն. (Ածաբ. պասք. ՟Բ։)

Որ այսչափ շուրջ զմեօք մածեալ ունիմք զբազմութիւն վկայից։ Իբրեւ զմարախ մածեալ զցանգով յաւուր ցրտոյ։ Մածեալ է ի տախտակս սրտից նոցա։ Մածանէր ահն ի վերայ. (Եբր. ՟Ժ՟Բ. 1։ Նաւ. ՟Գ. 17։ Երեմ. ՟Ժ՟Է. 1։ Իմ. ՟Ժ՟Է. 15։)

Դողալով յերկիր մածայ։ Ի հող խոնարհեալ՝ մածայ ընդ երկրի։ Աստուածասէրք՝ յերկիր մածի՛ք՝ իւր յանդիման. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։ Նար. ՟Լ՟Բ։ Շ. բարձր.։)


Մակաղիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be folded, in the pen, to halt, to rest, to repose, to lie down.

NBHL (1)

Առ միմեանս մակաղին (անասունք)։ Առ միմեամբ մակաղել, եւ շուրջ զմիմեամբք բնակել. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 15. եւ 13։)


Մակարդիմ, եցայ

See full entry →

vn. va.

to curdle, to coagulate, to clot, to congeal.


Մակաւասարիմ, եցայ

See full entry →

va. phys.

to put on a level with, to level, to make even;
to dip into a liquid up to a certain mark.

NBHL (1)

Իւրաքանչիւր ուրուք մեկնիչ՝ սահմանն իմանի, ոչինչ մակաւասարելով այլում ումեք. (Նիւս. կազմ.։)


Մահակից լինիմ

See full entry →

vn.

to die with another, to share death with another.


Մահակուլ լինիմ

See full entry →

vn.

to be swallowed up by death.


Մահապարտիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to deserve death;
to be condemned to death.


Մաղաղիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be burnt.


Մաղկատիմ, եցայ

See full entry →

va.

to bite, to sting, to prick, to nettle, to pique;
to transpierce, to run through.

NBHL (1)

Վասն իմ հարուածեալ՝ մաղկատիս իմովս, եւ գանակոծ գանից համբերես ո՛վ տէր. (Զքր. կթ.։)


Մանկակորոյս լինիմ

See full entry →

sv.

to miscarry, to abort.


Նեխիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to become putrid, to be corrupted, spoiled, rotten, stinking.

NBHL (2)

Նեխեսցին մարմինք նորա։ Զթաղումն իշոյ թաղեսցի, նեխեալ ընկեսցի արտաքոյ դրանն Երուսաղէմի։ Պտուղ նորա նեխեսցի։ Նեխեցան եւ փտեցան վէրքիմ։ Նեխեսցի գետ ... նեխեցաւ գետն կամ երկիրն։ Եռաց ի նմա որդն, եւ նեխեցաւ.եւ այլն։

Նեխիլ կամիմ ի վէրս իմ։ Իբրեւ ի նեխելոյ գիշոյ փախչէին ի մէնջ։ Միս՝ որ ոչ ունիցի յինքն զաղն, նեխեսցի յոյժ. (Վրք. հց. ՟Բ. ՟Գ։)


Նեղապատիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Նեղասրտիմ.


Նեղասրտիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be impatient, fretful, to fidget, to lose patience, to be vexed;
to be ill-tempered, cross, angry, irritated, exasperated.

NBHL (1)

Նեղասրտեցայ յոյժ ի բազում աշխատութենէն։ Մի՛ նեղասրտիր, այժմ արձակեմ զսա, եւ խօսիմ ընդ քեզ։ Ոչ նեղասրտեցաւ, եւ խոժոռեցաւ ինչ. (Վրք. հց. ՟Ի՟Ա. ՟Ի՟Զ։)


Նեղիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be put to straits, to be constrained or necessitated;
to be uneasy, disquieted, afflicted, troubled, tormented, vexed, molested;
եւ մղիլ ի սեղան, to be intruded upon or thrust in;
to meddle with, to interpose.


Նենգիմ

See full entry →

vn.

to be deceived, betrayed;
— տեսութէան, to lose the sight, to become blind.


Ներգեւիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to become weak, lean, faint, to grow languid.


Ներշնչիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be inspired, transported.


Նզովիմ

See full entry →

vn.

to be excommunicated, anathematized;
եղիցի նզովեալ, let him he anathema.


Նիզակակցիմ, եցայ

See full entry →

vn.

fight together;
to be allied, leagued, to form a coalition with, to enter into an alliance, to league together;
to help, to succor, to aid.


Նիզակընկէց լինիմ

See full entry →

sv.

to throw down one's arms and desert, to abandon one's post, to flee.


Նիրհիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to fall into a doze, to begin to nod, to doze, to nap, to be drowsy, to drop off to sleep, to take a nap or snooze;
— ի քուն թանձրութեան, to fall fast asleep or into a sound sleep, to be fallen into a deep sleep;
նիրհեալ ջրհորք, waterless or dried wells.


Նիւթաւորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be formed, to be composed of matter, to exist, to be.


Նկատ լինիմ

See full entry →

sv.

cf. Նկատեմ.


Նկրտիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to endeavour, to exert oneself, to take pains, to make great efforts, to strive hard, to do one's best.

NBHL (3)

ἑπεκτείνομαι extendor συνέρχομαι congredior ἁγωνιάω , ἁγωνιάζω nitor, certo, sollicitus sum. Ի ներքս իմն կրթիլ. ուժգին բերիլ. ճգնիլ. մրցիլ. թեւակոխել. գուն գործել. ջանալ փութոյ պնդութեամբ.

Ի վեր՝ վերամբարձ թուէի միշտ նկրտիլ ըստ ոգւոցս իմն աստուածարելոց։ Յօժարութեամբ ամենայն սրտմտութեամբ նկրտէին, ձգտեցուցանէին զինքեանս առ ի յընթացս փութոյ. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. լիւս.։)

Մաքսիմիանոս նկրտէր ի կորուստ իւր, եւ նոքա ի կեանս յաւիտենից. (Ճ. ՟Գ.։)


Նմանակերպիմ

See full entry →

vn.

to conform to, to become like, to resemble.


Նմանիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be alike, similar, to resemble, to approach, to be equal with;
to imitate, to follow, to tread in the steps of;
նմանեալ մարդկան, in the human form;
նմանի՛, it suits;
it is very probable;
— եթէ, it seems, it appears.


Նշանադիմակք

See full entry →

s.

notable or important events.


Նորածնանիմ, ծնեալ

See full entry →

vn.

to be regenerated.


Նորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Նորանամ.


Նորիմաց

See full entry →

cf. Նորահնար.

NBHL (2)

Նո՛ր իմացեալ կամ խորհեալ. նորահնար. նորագիւտ. նորաձեւ.

Եկեալ ի մի վայր, խորհուրդ առեալ ի պաշտօնս նորիմաց խորհրդոց (շինութեան աշտարակի). (Ագաթ.։)


Definitions containing the research իմ : 10000 Results

Բաբախումն, ման

See full entry →

s.

cf. Բաբախիւն.

NBHL (3)

Բ. Անուն գրոյս Բեն, ուր նմանաձայնն առ այլս ասի բէ, կամ բի, կամ փէ. իսկ երկրորդ տառ այլոց է պէ, պէթ, վիթա։ Եւ են միջակքն, բենն ի մէջ մենի, պէի, եւ փիւրի. Թր. քեր.։ Բենն, բնութիւն բանի ի քեզ բղխէ, զկաթն իմասից արբուցանէ. ձեւովն իւրով վարդապետէ, ըզխոնարհիլն որդւոյ պատմէ։ Բենըն՝ բանից, ասէ, չարաց, սանձեա զլեզուդ վասն ընկերաց. նաեւ ի բան բամբասանաց դիր պահապան քոյոց շրթանց. Շ. այբուբ.։

Բ. Կազմէ երբեմն զհոլով գործիական. զոր օրինակ հուր, հուրբ, կամ հրով. ջուր, ջուրբ, կամ ջրով. հայր, հարբ, հարբք. տարր, տարերբ. աստղ, աստեղբ. հիմն, հիմամբ. գառն, գառամբ. եւ այլն. զի եւ լծորդք տառիս՝ այսինքն են ւ, եւ վ, կազմեն զգործիական. զոր օրինա քաղաքաւ, մարդով եւ այլն։

Բ. Ի սկիզբն այլոց բառից՝ վերածէ զնոսա յայլ իմն առումն նշանակութեան. զոր օրինակ. ոլոր, բոլոր. ողջ, ամբողջ, ուղխ, բուղխ. ողոք, բողոք. ուտ, բուտ. արի, բարի. ողջախոհ, բողջախոհ։


Բաբէական, ի, աց

See full entry →

adj.

admirable, surprising, astonishing.

NBHL (1)

Բա՛բէ, ո՞րպիսի բարութեամբ լի է ողջոյնս այս։ Բա՛բէ, տե՛ս զմեծազօր տէրութիւնն։ Բա՛բէ, որպիսի ինչ զօրութիւն նորա է՝ որ պատուիրէրն, եւ որպիսի հնազանդութիւն նոցա՝ որք լսէին։ Բա՛բէ, ո՞րչափ իմաստութիւն էր կնոջն այնմիկ (սամարացւոյ)։ Բա՛բէ Աստուծոյ մարդասիրութեանն, եւ մինչեւ յո՞ր վայր խոնարհեցաւ։ (Ոսկ. հռ.։ Ոսկ. ես.։ Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. յհ.։)


Բագին, գնաց

See full entry →

s.

altar of an idol;
idol, statue of a false god;
altar;
temple.

NBHL (1)

Յանդիման կացեալ բագնից եւ տաճարաց։ Կալով ոչ հեռագոյն ի բագնիցն. (Պղատ. օրին. ՟Է։)


Բագձաձական, ի, աց

See full entry →

adj. gr.

collective.

NBHL (1)

Բակձաձական իմն ձայնիվ զամենայն միանգամայն առ հասարակ առեալ. (Նիւս. կազմ.։)


Բագձաձեմ, եցի

See full entry →

va.

to amass, to gather, to collect.

NBHL (1)

Ոչ բագձաձին (տեղեաւ) անմարմինքն։ Ո՛չ տեղական իմն պարագրութեամբ բագձաձել զանմարմին բնութիւնն։ Ամենայն մարդկութիւն յառաջնումն կազմածին (այսինքն յԱդամ) բակձաձեալ է. (Նիւս. կազմ.։)


Բադէն, ի

See full entry →

cf. Բադեան.

NBHL (1)

Ըստ եբր. եւ քաղդ. պատտիմ. այսինքն կտաւի, կամ բեհեղեայ, ի բառէս պատ, յորմէ պէզ, որ է կտաւ. նոյն բառ է եւ ի յոյննշ βαδδίν շ որ է βύσσινα . լտ. lintea Կտաւիք, բեհեզեայք. սպիտակ շապիկ, կամ պճղնաւոր նուիրական ի բեհեզոյ.


Բազայ

See full entry →

s.

falcon;
merlin;
gerfalcon;
hawk.

NBHL (1)

Եթէ ի քումմէ՞ իմաստութենէ եկաց բազէ տարածեալ զթեւս՝ անշարժ դիտել ընդ հարաւ. (Յոբ. ՟Լ՟Թ։)


Բազկաձիգ

See full entry →

adj.

that stretches out the arm;
received with open arms.

NBHL (1)

Ձդօղ, կամ ձգելով զբազուկն՝ առ ի ունել զիմն.


Բազմաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

redundancy of words, verbosity, polylogy.

NBHL (1)

Եւ թէ ջանամք, բազմաբանութեան կարօտիմք. (Լմբ. պտրգ.։)


Բազմաբաշխ

See full entry →

adj.

that distributes, gives much;
that is given abundantly, abundant;
polynomial.


Բազմաբեղուն

See full entry →

cf. Բազմաբեղ.


Բազմաբերձ

See full entry →

adj.

very high.

NBHL (1)

Յայտնելով նմա զգերադունիցն իմացութեանց զբազմաբերձ զօրութիւնն. (Դիոն. երկն.։)


Բազմաբիծ

See full entry →

adj.

that has many stains.

NBHL (1)

Ա՛նձն իմ մեղաւոր՝ բազմաբիծ։ Դարձո՛ զբազմաբիծս յանբծութիւն։ Նար. (՟Ը. ՟Կ՟Գ։)


Աղաղակ, ի, աւ

See full entry →

s.

cry, scream, clamour, uproar, alarm, racket, noise, shout;
scolding;
voice;
exclamation;
— առնել՝ բառնալ՝ դնել՝ հարկանել՝ տալ, to cry, to make a noise, to alarm, cf. Աղաղակեմ.

NBHL (1)

Լուիցէ գոյժ ընդ առաւօտս, եւ աղաղակ ի միջօրեայ ժամանակի։ Աղաղակ խոյոցն մաքեաց։ Աղաղակեաց ամենայն ժողովուրդն առ հասարակ մեծ եւ ուժգին աղաղակաւ։ Ամբոխ յոյժ եւ լալականս, եւ աղաղակ յոյժ։ Աղաղակ սոդոմացւոց եւ գոմորացւոց յաճախեաց։ Եւ եղեւ աղաղակ մեծ։ Սրտմտութիւն, եւ աղաղակ, եւ հայհոյութիւն։ Ոչ սուգ, եւ ոչ աղաղակ։ Տէր լո՛ւր աղօթից իմոց, եւ աղաղակ իմ առ քեզ եկեսցէ։ Լուաւ աղաղակի իմում։ Ել ել աղաղակ նոցա առաջի Աստուծոյ ի գործոյ անտի։ Զի՞նչ է ձայն աղաղակին այնորիկ։ Աղաղակ ի բանակին այլազգեաց։ Լցցին տունք նոցա աղաղակաւ. եւ այլն։


Աղաղակեմ, եցի

See full entry →

vn.

to cry, to make a loud noise, to halloo, to shout;
to scold;
to make an exclamation.

NBHL (3)

Աղաղակեաց ժողովուրդն, եւ հարին քահանայքն զփողսն։ Այլազգիքն աղաղակեցին, եւ ընթացան ընդդէմ նորա։ Աղաղակեցի առ Աստուած բարձրեալ։ Աղաղակեսցուք առ Աստուած փրկիչ մեր։ Սաղմոսիւք աղաղակեսցուք առ նա։ Աղաղակեցէ՛ք առ Տէր ամենայն երկիր։ Առ փայտն աղաղակէ։ Աղաղակեսցեն ի վերայ քո։ Աղաղակեսցէ ամենայն ժողովուրդն, եւ յաղաղակելն նոցա կործանեսցին ինքնին պարիսպք։ Աղաղակեաց ամենայն Իսրայէլ մեծաձայն։ Ի ձայն բարձր աղաղակել։ Աղաղակեաց յականջս իմ մեծաձայն։ Աղաղակեաց Մովսէս առ Տէր։ Աղաղակեցի ի ձայն բարձր։ Մեծաբարբառ աղաղակեցի։ Որ աղաղակեն առ նա ի տուէ եւ ի գիշերի։ Գոչեա՛ եւ աղաղակեա՛։ Ամբոխն աղաղակէր, թէ Աստուծոյ բարբառ է։ Վասն որո՞յ յանցման այնպէս աղաղակէին զնմանէ։ Աղաղակեաց ի ձայն մեծ առ հրեշտակն. եւ այլն։

Աղաղակեցին բերկրալիր բարբառով։ Անձայն աղաղակեն։ Սոյն գիր իմովս ձայնիւ իբրեւ զիս ընդ իմ աղաղակեսցէ. (Նար.։)

Այլք այլ իմն աղաղակէին (զնմանէ) յամբոխին. (Գծ. ՟Ժ՟Թ. 32։)


Աղամարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Տխմարութիւն.

NBHL (1)

Յայտնի է թագաւորացն մերոց եւ այլոցն առաջնոց առ ի յիմաստն աղամարութիւն. (Խոր. ՟Ա. 2։)


Աղամողեմ, եցի

See full entry →

vn.

to stray, to dissipate.


Աղանձեմ, եցի

See full entry →

va.

to brown, to roast, to broil, to toast.

NBHL (1)

Այրիմ եւ աղանձնիմ. (Ոսկ. եբր. ՟Ի՟Դ։)


Աղաչանք, նաց

See full entry →

s. pl.

supplication, prayer, orison, entreaty, humble request;
— or նամակ աղաչանաց, petition.

NBHL (1)

Աղաչանք իմ եւ խնդրուածք իմ այս են։ Բան աղաչանացս իմոյ ընդունելի քեզ լիցի։ Զի՞նչ են աղանչանքդ քո. (Եսթ. ՟Ե. ՟Է. ՟Ժ՟Ե։)


Աղաչեմ, եցի

See full entry →

va.

to supplicate, to pray, to conjure.

NBHL (1)

Զսոյն եւ ի Պօղոսէ աղաչիմք՝ գթութեամբն Աստուծոյ պաղատեալ. ոճ է յն. այս ինքն զսոյն աղաչէ մեզ Պօղոս, կամ վասն սորին աղաչէ զմեզ։ (Խոսր.)


Աղապատանք, նաց

See full entry →

s. pl.

sympathy, affection, tenderness.

NBHL (1)

Զայն որ ըստ երկնայնոց առ երկրայինս աղապատանք. (Փիլ. իմաստն.։)


Աղաջուր

See full entry →

s. adj.

brine;
flagitious, wicked.

NBHL (1)

Դուքսն ասէ, ո՛վ աղաջուր դու։ Ասա՛ ինձ ո՛վ աղաջուր դու։ Չարիմաց հոգւով, եւ աղաջուր բարուք. (ՃՃ.։)


Աղարտեմ, եցի

See full entry →

va.

to besprinkle with salt;
to spoil, to desolate;
to cast a stain upon, to wound the reputation of, to slander, to calumniate.

NBHL (1)

Ո՞վ ոք ոչ զիմս աղարտեսցէ յանդգնութիւն. (Նանայ.։)


Աղացիկ

See full entry →

adj.

ground, bruised, broken.

NBHL (1)

Զիւղսն անուշունս, զխունկսն աղացիկս. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Բ։)


Աղաւաղեմ, եցի

See full entry →

va.

to spoil, to corrupt, to adulterate, to taint, to impair, to disorder, to discompose, to vitiate.

NBHL (1)

Յանդնդային աղաւաղեալ խորխորատ. իմա՛ խարդաւանեալ։ (ՃՃ.)


Աղաւաղիչ

See full entry →

adj.

destructive.

NBHL (1)

Զկարկուտ՝ իմանալի բուսոցս մերոց աղաւաղիչս. (Լմբ. սղ.։)


Աղաւնեակ, նեկի, կաց

See full entry →

s.

dove, pigeon;
վայրի —, stock-dove, wood-pigeon, wild pigeon.

NBHL (1)

Ե՛կ դու աղաւնեա՛կ իմ ընդ հովանեաւ վիմիդ. (Երգ. ՟Բ. 14։)


Աղբերանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to flow as a fountain, to stream;
to abound.

NBHL (1)

Ի կարծր վիմէն աղբերանա՛յր յանապատն կամաւն Աստուծոյ. (Դամասկ.։)


Աղբիւր, բեր, բերաւ, բիւրք, բերք, բերաց, բերց, բերբք, բերօք

See full entry →

s.

fountain, source, spring, brook;
origin.

NBHL (2)

Ջուր յաղբերի մինչ ոչ գոյ, տուն դատարկ եւ ընդունայն է. (Կլիմաք.։)

Աղբիւրքն իմաստութեան. (Ագաթ.։)


Աղբիւրաբար

See full entry →

adv.

like a fountain, fluently;
abundantly, copiously.

NBHL (1)

Բանն ճշմարտութեան բղխեալն ի հօրէ աղբեւրաբար. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Աղբիւրանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Աղբերանամ.

NBHL (1)

Զուարճանայ սիրտ իմ, աղբիւրանան միտք իմ. այլ սուղ է լեզուս. (Բրս. ծն.։)


Աղեկարծ

See full entry →

adj.

cf. Յեղակարծ.

NBHL (1)

իբր Այլակարծ. յեղակարծ եւ նորատեսիլ իմն անկարծելի.


Աղեկէզ

See full entry →

adj.

cf. Աղէկէզ.


Աղեղնաւոր, աց

See full entry →

s.

archer;
Sagittarius.

NBHL (1)

Զայս իմացեալ աղեղնաւորին Հայկայ. (Խոր. ՟Ա. 10։)


Աղեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Յաղեմ.

NBHL (1)

Հողմով հիւսիսոյ փչելով ի գէջ ամպ, եւ աղեալ՝ առնէ կարկուտ. ընթերցի՛ր կամ իմա՛, պաղեալ, եւ պնդեալ իբրեւ զաղ։ (Վրդն. սղ. ՟Ճ՟Խ՟Ը.)


Աղերս, ի, ոյ, ից

See full entry →

s.

supplication, petition, deprecation, entreaty;
— արկանել, — մատուցանել, յ— մատչել, to supplicate, to implore, to pray, to request.

NBHL (7)

Ընկալեալ աղերս ի յիմոյս ձայնէ։ Րոտեմք ի քէն աղերսիւ բանի, որ ես քաղցրալուր գրաւ աշխարհի։ Աղերս հառաչման։ Յստակութիւն աղերսին իսպառ պղտորեալ։ Որոց աղերսիցն յարգմամբ ընկա՛լ զիս նորոգ. (Նար.։)

Յաղերս ածեմ վասն իմ անձին՝ զարդարութիւն գործոց նորին։ Յաղերս բանիւ քեզ ընդ բազմին՝ ըզվարս ածեմ զԵղիային. (Յիսուս որդի.։)

Արդար ես տէր, եւ մատուցից առաջի քո աղերս։ Տեսից առ ի քէն զվրէժխնդրութիւն ի վերայ նոցա, զի առ քեզ յայտնեցի զաղերս իմ. (Երեմ. ՟Ժ՟Բ. 1։ ՟Ի. 12։)

Դառնայ այնուհետեւ յաղերս։ Գրեթէ աղերսիւ իմն իրաւունս ցուցանէ։ Աղերսիւ ասէ. զայլս ուսուցանես, եւ զանձն քո ո՛չ ուսուցանես. (Ոսկ. ես. եւ Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. ՟բ. կոր.։)

Ի դնելս իմ ընդ քեզ դատ խառնեալ աղերսիւ. (Նար. ՟Ա։)

Եթէ ասիցեմ, թէ կայցէ ինչ ինձ աղերս, եւ լինիցիմ առն աշխարհականացեալ. (Հռութ. ՟Ա. 12։)

ԱՂԵՐՍ. ա. Աղերսական. ողո՛ք. մեղմ. սիրտ առնելու, կակուղ, անուշ. միւլայիմ. խօշ. խադը ելե ալաճագ.


Աղերսեմ, եցի

See full entry →

va.

to supplicate, to implore, to entreat, to petition.

NBHL (1)

Բերան իմ աղաչէր, եւ աղերսէի զկին իմ։ Աղաչիցէ զքեզ թշնամին քո, եւ ի ձայն բարձր աղերսիցէ։ Աղերսեա՛ առաջի նորա. (Յոբ. ՟Ժ՟Թ. 17։ Առակ. ՟Ի՟Զ. 28։ Սիր. ՟Ժ՟Է. 22։)


Աղէխարշ

See full entry →

adj.

cf. Աղէխորով.

NBHL (1)

Առաջի ունելով զմեռեալ որդի՝ աղէխարշ գորովոյն տագնապեալ զնա։ Աղէխարշ գթով կորզել հնարիմ. (Լմբ. պտրգ.։)


Աղէտ, ետի, իտի, ից

See full entry →

s.

misfortune, misery, evil, calamity, disaster;
ո՜վ աղետիցս, alas! oh how unfortunate I am !


Աղիւսագործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

the employment, the art of making bricks.

NBHL (1)

Դարձաւ յԵգիպտոս այս ինքն ի խաւարումն աղիւսագործութեան իմանալի փարաւոնի. (Վրք. հց. ՟Գ։)


Աղիւսեայ

See full entry →

adj.

made of brick, brick.

NBHL (1)

Յաղիւսեայ տունս բնակեալ եմք։ Մարթիմք եւ յաղիւսայս (իբր յաղիւսեայս) տունս կեալ. (Ոսկ. փիլ. ՟Ժ։ եւ Ոսկ. եբր. ՟Ի՟Ը։)


Աղծապիղծ

See full entry →

adj.

unchaste, lascivious.

NBHL (1)

Յաղծապղծից անուն կուռքն կանգնեալ լինէին. (Յհ. իմ. պաւլ։)


Աղկաղկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

indigence, destitution, poverty, beggarliness.

NBHL (1)

Յիշել եւ զիմ աղկաղկութիւնս արտօսրաբուղխ մաղթանօք. (Սարգ. յուդ. եւ Սարգ. յիշատ. եւ այլն։)


Աղճատանք, նաց

See full entry →

s. pl.

idle words, frivolous discourse, chitchat, nonsense;
cf. Աղճատաբանութիւն.

NBHL (4)

λῆρος, λήρημα delirium, nugae, ἁηδία taedium, molestia (որ թարգմանի եւ ԱՂՄՈՒԿ) Ցնորք մտաց եւ բանից. զառանցանք. բանդագուշանք. շաղփաղփութիւն. անմիտ եւ անհամ զրոյցք եւ իրք. յիմարութիւն. փճախօսութիւն, պառւու խօսքեր. հէրզէ. թիւրրէհաթ. սաֆուր՝ սուֆուր՝ տէլի սէօհպէթի.

Ի մանիքեցւոցն հայի աղճատանս. (Յհ. իմ. երեւութ.։)

Աղճատանք պառաւանց. (Շ. իմ. եղակ.։)

Նմա պատահին անարգանք, ատելութիւնք, գանք, եւ յամենեցունց աղճատանք. (Կլիմաք.։)


Աշմկասէր

See full entry →

adj.

mutinous, seditious, turbulent, inclined to excite sedition.

NBHL (1)

Անուն պատուական քարի. թերեւս ռմկ. եէշիմ, եէշմ. լտ. եասբիս, իտ. տիա՛սբրօ.


Աղմկեմ, եցի

See full entry →

va.

to trouble, to disquiet;
to alarm;
to put into disorder, to jumble, to mix, to confound.

NBHL (1)

Աղմկեալ ի ցնորից իմն խելագարաց. (Խոր. ՟Բ. 58։)


Աղմկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Աղմուկ.


Աղմուկ, մկի, աւ, աց

See full entry →

s.

alarm, noise, uproar, tumult, bustle;
squabble, fray, scuffle, broil, quarrel, contest;
disorder, confusion;
clamour, riot, rising, sedition, revolt, revolution;
plot, intrigue;
— առնել՝ յարուցանել, յարուցանել աղմուկս շփոթից, աղմուկս յուզել, to trouble, to disturb, to alarm, to embroil, to excite to mutiny or sedition;
զաղմկաւ լինել, to be troubled, in confusion, agitated, embroiled.

NBHL (1)

Տեսանե՞ս զատեանն լի աղմկաւ։ Սուրբ են յարկք նոցա յայնպիսի յաղմկոյ (յն. յաղմկաց). (Ոսկ. յհ. եւ Տիմ.։)


Աղու

See full entry →

adj.

soft, sweet, agreeable, affable;
delicious, tender, delicate;
knavish, dodge.

NBHL (1)

Ելոյծ զնա պատիր, աղու, եւ դագ բանիւք։ Վատթարն չարաբարոյ՝ դժոխաբարկ, աղու, նենգաւոր։ Աղու իմաստութեամբ է լի, ոչինչ առողջ խորհեալ. (Փիլ. սամփս. եւ լին։)


Աղուաշ, ի

See full entry →

adj.

cf. Աղուաշիկ.

NBHL (1)

ԱՂՈՒԱՇ որ եւ ԱՂԱՒԱՇ. (գրի եւ ԱՂՎԱՇ, ԱՂԱՇ, ԱՒԱՂԱՇ) ասի եւ սալոն. այն է ըստ յն. σάλος Յիմար (ձեւացեալն). բախած. բախուկ, խենդուկ. ահմագ. ուզուշ. խաշմէր.