Definitions containing the research գործ : 4939 Results

Գաւառապետ, ի, աց

See full entry →

s.

governor of a province, prefect;
agent, manager;
— միմանձանց, provincial.

NBHL (2)

ἑπίτροπος Procurator, οἱκονόμος dispensator, κωμαρχῆς praefectus vici Վերակացու գաւառի, աւանի, տան. հազարապետ. գործակալ. տնտես. գեղապետ. հաքիմի էյալէթ, վէքիլխարճ, սու պաղը. տես (Մտթ. ՟Ի. 8։ Գաղ. ՟Դ. 2։ ՟Ա. Մնաց. ՟Ի՟Թ. 9։ Եսթ. ՟Բ. 3։)

Որպէս թագաւորն զգաւառապետին զգործոն քննել պահանջէ։ Որպէս ձեր գաւառապետքն ընդ ձեր հրամանաւ. (Լմբ. իմ.։)


Գաւառապետութիւն, ութեան

See full entry →

s.

dignity of a provincial;
prefecture;
— վանորէից, provincialship.

NBHL (1)

Գործէր նա զգործս գաւառապետութեան ի վարձու միում ումեմն ի գլխաւորաց. (Եւս. պտմ. ՟Զ. 41։)


Գելարան, աց

See full entry →

s.

an instrument of torture, press, gag, torture, fetters.

NBHL (1)

ԳԵԼԱՐԱՆ որ եւ ԳԵԼՈՑ. իբր στρεβλωτής Tortura, eculeus եւ corum եւ այլն. Պրկոց, ոլորան. գործի եւ մեքենայ պրկիչ, եւ ոլորմամբ ճնշիչ եւ ճմլիչ. որպէս կոճղ, մամուլ, փոկ, լար, եւ այլ տունջանարան երկաթի կամ փայտեղէն. իսքէնճէ, շիքենճէ.


Գեղեցկասէր

See full entry →

adj.

who loves the beautiful, who admires fine things.

NBHL (1)

φιλόκαλος boni vel honesti amans Որ սիրէ զիրս գեղեցիկս, եւ զգովելի գործս եւ զանձինս.


Գեղջկաբանեմ, եցի

See full entry →

va.

to speak vulgarly or like a peasant.

NBHL (1)

Իբրեւ գեղջուկ կամ ռամկօրէն բարբառել.


Գետին, գետնի

See full entry →

s.

ground, earth, soil, land, place;
զգետնի, ընդ —, ի գետնի, ի —, on the ground, in the earth;
կորացեալ մտանել or պշնուլ ընդ —, covered with confusion to look on the ground;
անկեալ ի — երկիր պագանել, prostrated to worship;
հարկանել զգլուխն ի —, to knock one's head on the ground;
զարկանիլ, հարկանիլ զգետնի, to throw one's self violently on the ground;
զարկուցանել, հարկանել զգետնի, cf. Զգետնեմ;
գետնի աղիք or պտուղ, earth-worm.

NBHL (1)

Գետինս անօգուտ հերկագործութեան. (Նար. ՟Լ՟Թ։)


Գետնանախանձութիւն, ութեան

See full entry →

s.

attachment to earth, love of the vanities of the world.

NBHL (1)

Տաժանէ (որթն զերկրագործն) ի գետնանախանձութենէ ի վեր ամբառնալ (զինքն). (Պիտ.։)


Գերագոյութիւն, ութեան

See full entry →

s.

essence or excellent nature;
supreme being.

NBHL (1)

Զի որքան դու զմեծութիւն էութեանդ անհաս գերագոյութեամբդ ամփոփեցեր, այսքան ներգործութեամբք տեսանելի մեզ արարեր. (Պիսիդ.։)


Գերադրական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

superlative.

NBHL (1)

ԳԵՐԱԴՐԱԿԱՆ. իբր Յարանուն՝ ըստ թարգմանութեան Բագարատայ ուրումն ի գործս դամասկացւոյն.


Գերազանցեմ, եցի

See full entry →

vn.

to surpass, to surmount, to excel, to exceed.

NBHL (1)

Սքանչելի է խորհուրդ փրկագործութեանս՝ ամենայն մտաց եւ բանի գերազանցեալ. (իբր գերազանց). (Սկեւռ. ես.։)


Գերակայ, ից

See full entry →

adj.

eminent, pre-eminent, supreme.

NBHL (1)

Վայելչաբար մեկուսեալ եւ ի գերակայ մասին եդեալ զընտրեալսն ի քահանայագործութիւն. (Մեկն. ղեւտ.։)


Դառնացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to imbitter;
to sour, to irritate, to offend, to tire, to displease.

NBHL (2)

Կենդանի է ... ամենակալն, որ դառնացոյց զանձն իմ։ Դառնացոյց զիս բաւականն յոյժ։ Դառնացոյց զթագաւորս բազումս, եւ ուրախ արար զյակոբ ի գործս իւր. (Յոբ. ՟Հ՟Է. 2։ Հռութ. ՟Ա. 20։ ՟Ա. Մակ. ՟Գ. 7։)

Դառնացուցանէին զիսահակ եւ զռեբեկա. Փորձեցին դառնացուցին զաստուած բարձրեալ։ Դառնացուցանել զիս գործովք ձեռաց իւրոց։ Դառնացուցեր զբանն տեառն (այսինքն հեստեցեր ի բանէն). եւ այլն։


Դառնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

bitterness, disgust, sharpness, gall, distaste;
grief, displeasure, vexation;
rigour;
enormity;
mordacity.

NBHL (1)

Գոյժ կամ գործ կամ հնարք դառնութեան. այսինքն դառն, չար. (Եղիշ. ՟Գ. ՟Զ։ Խոր. ՟Գ. 55։)


Դաս, ուց

See full entry →

s.

order, rank, division, body, class;
choir;
place;
lesson, precept, dictate, instruction;
— ասել ումեք, to lecture, to read, to teach.

NBHL (1)

Բանն է եւ ունի զառաջին դաս ամենայն հոգեկան զօրութեանց։ Նախ է դասիւ սիրելն քան զգործելն. (Լմբ. սղ.։)


Դաստապակք

See full entry →

s. pl.

exquisite food or cakes.

NBHL (1)

(եթէ չկայցէ սխալ գրչի). Թուին ձեռագործք ճարտարք ի պէտս սեղանոց.


Դաստառակ, աց

See full entry →

s.

handkerchief;
towel, napkin.

NBHL (1)

Զսուրբ պատկերն քրիստոսի՝ որ ի սուրբ դաստառակին։ Զսուրբ դաստառակն քրիստոսի զանձեռագործ նկարն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)


Դաստիարակարան

See full entry →

s.

place of educa-tion;
preceptor.

NBHL (1)

Տեղի եւ գործի դաստիարակութեան. կրթարան, եւ կրթիչ.


Դատապարտեմ, եցի

See full entry →

va.

to condemn, to damn, to censure, to reprobate;
to sentence, to execute.

NBHL (1)

Իրաւի դատապարտեցաւ այրն ըստ արժանի գործոց իւրոց. (Եղիշ. ՟Է։)


Դատարկաբան, ից

See full entry →

adj.

that speaks in vain.

NBHL (1)

ἁργολόγος, κενολόγος, ματαιολόγος vaniloquus, inaniloquus Վայրախօս. զրախօս. ունայնաբան. անգործ. փճախօս.


Դատարկաժամ

See full entry →

s.

leisure-time.

NBHL (1)

Ուր իցէ անգործութիւն, կամ պարապորդ ժամ.


Դատարկանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be vacant, void;
to be empty;
to be useless;
to be idle or unoccupied.

NBHL (2)

ἁργέω, ἁργός εἱμί otior, otiosus sum Անգործ լինել եւ կալ. խափանիլ գործոյն, եւ ի գործոց. պարապ կենալ.

Խափանեալ դատարկացաւ գործ տաճարին։ Դատարկացան աղօրիք։ Յաւուրն շաբաթուց եգիտ զհրէայսն դատարկացեալս։ Կամիս, զի մի՛ դատարկասցի գործ իմաստութեանն։ Ոտք նոցա դատարկացեալք ի գնալոյ։ Որոց դատաստանն ի բնէ ոչ դատարկանայ. (՟Բ. Եզր. ՟Դ. 24։ Ժող. ՟Ժ՟Բ. 3։ ՟Բ. Մակ. ՟Ե. 25։ Իմ. ՟Ժ՟Դ. 5։ ՟Ժ՟Ե. 15։ ՟Բ. Պետ. ՟Բ. 3։)


Դատարկանձն, ձունք

See full entry →

cf. Դատարկակեաց.

NBHL (1)

ἁργός otiosus Պարապորդ. անգործ.


Դատարկապորտ

See full entry →

adj.

blackguard, rogue, rover, vagabond;
— կեանս վարել, to play the blackguard.

NBHL (1)

Անգործ եւ որովայնապար. դատարկասուն. յն. որովայն անգործ. լտ. որովայն ծոյլ.


Դատարկարան

See full entry →

s.

place of vacation.

NBHL (2)

Տեղի եւ ժամանակ դատարկանալոյ ի գործոց.

Շաբաթ, որ է հանգիստ ... ի դատարկարանին գործարան. (եւ այլն. Մամբր.։)


Դատարկացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to empty, to evacuate, to clear;
to exhaust.

NBHL (1)

Խափանել ի գործոց. անգործ անցուցանել. ի դերեւ հանել. ունայնացուցանել. պարապ անցնել.


Դատարկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

emptying, vacuum, space;
evacuation;
vacuity;
vacancy;
exhaustion;
idleness, sloth-fulness, laziness, leisure.

NBHL (2)

ἁργία, ἁγρεία, ὁκνηρία otium, otiositas Պարապորդութիւն. անգործութիւն. ծուլութիւն. դադարումն. պօշ պարապ կենալը, չբանիլը.

Դատարկութեամբն եւ անգործութեամբն։ Դրժօղ դատարկութեամբն խամանալ. (Պիտ.։)


Դարագլուխ, գլխոյ

See full entry →

s.

completion of a century.

NBHL (1)

Սատակմամբ մարդկան զազրագործաց դարուն երկրորդի. (Խոր. Ա. 3.) զի յադամայ ցնոյ դար մի գրի։


Դարահոսեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Դարահոս՞՞՞առնեմ.

NBHL (2)

ԴԱՐԱՀՈՍ ԱՌՆԵԼ. գործել, լինել. ԴԱՐԱՀՈՍԵՄ ԴԱՐԱՀՈՍԻՄ. Հոսել կամ հոսիլ ի դարէ ի վայր. գահավէժ առնել, եւ լինել.

Գահավէժ առնէ, եւ դարահոս գործիցէ. (Երզն. մտթ.։)


Դարանակալութիւն, ութեան

See full entry →

s.

ambush, ambuscade, obsession.

NBHL (1)

ἑνέδρα insidiae Դարանագործութիւն. դարան. նենգութիւն. որոգայթ չարարուեստ.


Դարանամուտ, մտից

See full entry →

cf. Դարանակալ.

NBHL (1)

ԴԱՐԱՆԱՄՈՒՏ ԼԻՆԵԼ. ἑνεδρεύω insidior Ի դարան մտանել. դարանակալ լինել. դարան գործել.


Դարանիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to lie in ambuscade, to be on the watch, to suborn, to circumvent;
to hide one's self.

NBHL (1)

Յանդգնեաց զեղբարսն վանուցն դարանել վասն գործոյն այնորիկ. (Վրք. հց. ՟Ը։)


Դարբնական, ի, աց

See full entry →

adj.

belonging to a smith;
—ն, smithcraft.

NBHL (1)

Ոմանք յարուեստից գործականք են. հիւսնական, դարբնական. (Փիլ. այլաբ.։)


Դարբնեմ, եցի

See full entry →

vn.

to forge.

NBHL (1)

χαλκέω Դարբնութիւն առնել. շինել կամ թեքել ինչ որպէս դարբին.


Դարբնոց, աց

See full entry →

s.

forge, smithery, smithy.


Դարբնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

lock-smiths trade or work, ironmongers trade, ironware, smithcraft.

NBHL (1)

χαλκευτική Արհեստ դարբնաց. երկաթագործութիւն. պղնձագործութիւն. դարբնականն (ըստ յն. ոճոյ).


Դարիճակ, աց

See full entry →

s.

pattern, model.

NBHL (1)

ռմկ. դէրէճէ. Անօթ արծաթագործաց՝ պղնձի կամ թուճեղէն՝ լցեալ աւազանման կաւով, յոր տպաւորեն զգաղափար, եւ ի նմին ձուլեն զխնդրելին.


Դաւաճան, աց

See full entry →

adj. s.

fraudulent, fallacious, disloyal;
impostor;
felon, cheat, prevaricator, sycophant, traitor.

NBHL (1)

ἑπίβουλος insidiator, insidiosus Դաւօղ. նենգօղ. դարանակալ. որոգայթադիր. սատան. նենգնգործ.


Դաւանահամբոյր

See full entry →

cf. Դաւանակից.

NBHL (1)

Համակրօն դաւանահամբոյր գործակցօք. (Նար. առաք.։)


Դաւեմ, եցի

See full entry →

va.

to defraud, to cheat, to contrive.

NBHL (1)

Դաւ գործել. դաւաճանել. նենգել. վնասել կամ սպանանել չարարուեստ հնարիւք. խաբել.


Դգալ, ի

See full entry →

s.

cf. Դրգալ.

NBHL (1)

ԴՐԳԱԼ կամ ԴԳԱԼ կամ ԴՔԱԼ կամ ՏԱՐԳԱԼ. Մի ի սպասուց ի վերայ սեղանոյ առ ըմպելոյ զթան կամ զօշարակ. գործի գոգեալ կիսաբոլոր կամ կէս ձուաձեւ, մեծ կամ փոքր.


Դեդեւումն, ման

See full entry →

s.

vacillation, unsteadiness, uncertainty, irresolution.

NBHL (1)

Յորժամ ոչ է ըստ աստուծոյ եւ վասն աստուծոյ գործն, միշտ ի դեդեւումն է գործօղն. (Լմբ. առակ.։)


Դեհկանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

government of a province;
office or dignity of the governor of a province;
cf. Կողմնակալութիւն.

NBHL (1)

Սկիզբն գործակալութեան, աշխարհատարած դեհկանութեան. (Բուզ. ՟Դ. 2։) (իսկ պ. եւ ար. տիհգան, տիխհան, է գիւղապետ, եւ շինական)։


Դեղառեալ

See full entry →

adj.

poisoned.

NBHL (1)

Կամէր երկոցունց կողմանցն՝ դեղատուին եւ դեղառելոցն զփրկութիւն գործել. (Աբր. մամիկ.։)


Դեղատուութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Դեղատութիւն.

NBHL (1)

Ոչ կարօտանաս սպեղանեաց, ոչ սրագործութեան, ըստ երկրաւորս դեղատուութեան, առ որս միշտ է վրիպութիւն. (Նար. ՟Խ՟Գ։)


Դեղարար

See full entry →

cf. Դեղագործ.


Դեղդիր

See full entry →

cf. Դեղադիր.


Դեռ, — եւս

See full entry →

adv.

still, yet, to this hour;
newly, recently.

NBHL (1)

Մարմնոյդ հասակդ առոյգ եւ գործասէր, մինչչեւ է ի դեռ ծերութեան հասեալ. (Լմբ. ժղ. ՟Ժ՟Բ. 1.) իմա՛ ի տարիս կամ ի տիս, ի ժամանակ։


Դերանունութիւն, ութեան

See full entry →

s.

antonomasia.

NBHL (1)

Ոչինչ են պէտք դերանունութեամբ զայնոսիկ, յաղագս որոց բանս ընթանայր, նշանակել (այսինքն զթոնդրակեցի աղանդաւորս՝ պաւլիկեանս կոչել). զի համագործութիւն իրի յանդիմանակաց եղեալ՝ ոչ կարօտանայ անուանակոչութեան. (Յհ. իմ. պաւլ.)


Դերեւ

See full entry →

adj.

eluded, vain, useless, frustrated;
—, ի —, ի —ս առնել, կացուցանել, հանել, to frustrate, to deceive, to deprive, to elude, to avoid, to render vain, to render abortive, to make useless;
to annul, to invalidate;
—, —ս լինել, ելանել, to deceive one's self, to be frustrated, to deprive one's self, to be vain, useless, to miscarry, to escape.

NBHL (4)

(լծ. դեր, դերբուկ). Անգործ, իբր ունայն. զուր. անպիտան. եւ Խոպան. ամայի.

ԴԵՐԵՒ, Ի ԴԵՐԵՒ, Ի ԴԵՐԵՒՍ ԱՌՆԵԼ, ՀԱՆԵԼ, ԿԱՑՈՒՑԱՆԵԼ. χερσεύω irritum facio, reddo Ունայնացուցանել, անգործ առնել. յոչինչ դնել. եղծանել. անհետ առնել. փճացնել, աւրել.

Դերեւս արար զհակառակութիւն հակառակողաց։ Ի դերեւս առնեմք զփրկագործութիւնն։ Մի՛ դարձուցաներ զերեսս քո առ ի դերեւ առնել զխնդրուածս մեր։ Ի դերեւս արար զմահն քրիստոսի. (Լմբ.։)

Ի ԴԵՐԵՒ ԵԼԱՆԵԼ. ԴԵՐԵՒ ԼԻՆԵԼ. Իբր կր. վերնոյն. Ունայնանալ. անգործ լինել. եւ Վրէպ լինել. փճանալ.


Դերեւանք, նաց

See full entry →

s. pl.

vanity, uselessness, privation, want.

NBHL (1)

Վարժօղքն (աշակերտաց) պղերգագոյնք՝ ի բարի յուսոյն միշտ լքուցանելով՝ ի դերեւանս զնոցա զառածեն զոգիս, ախմարագոյնս յոյժ գործելով։ Փարատել զտաղտկալի դերեւանս անգործութեան՝ յառաջադէմք ելով. (Պիտ.։)