Definitions containing the research երկիր : 1373 Results

Քաջապաճար

See full entry →

adj.

abounding in cattles, full of cattle.


Քաջաջուր

See full entry →

adj.

abounding in good water, irriguous.


Քաջորդի, դւոց

See full entry →

adj.

having virtuous or illustrious children;
good, dutiful.

NBHL (1)

Քաջորդի՛ վահան՝ ո՞ւր էիր, ոչ վաղ երկիր յօգնութիւն. (Մամիկ.։)


Քարկոթող, ի

See full entry →

s.

obelisk, cippus;
cf. Կոթող.

NBHL (1)

Մի՛ քարկոթող գնիցէք յերկրի ձերում երկիրպագանել նմա. ո՛չ է մի բառ, այլ երկու. λίθος σκοπός lapis signum.


Քարշեմ, եցի

See full entry →

va.

to draw, to drag, to pull or haul about, to drag along, to lead away;
— յինքն, to attract, to win, to gain or bring over;
— ընդ գետին, to drag on the ground;
— առ դատաւորն, to lead or drag before the judge, to bring to justice;
յարտասուս —, to stir to pity, to affect, to move;
— զոք, to defame, to slander, to bite.

NBHL (2)

Քարշել զնոս ընդ երկիր։ Քարշեսցո՛ւք զնոսա (պարանօք) մինչեւ ցհեղեատս։ Ի գնացս իւրեանց քարշէին զստորոտս նւրեանց։ Քարշէին զգործիսն հանդերձ ձկամբքն։ Քարշեալ զարս եւ զկանայս մատնէր ի բանտ։ Քարշել առ քաղաքապետսն, կամ առ դատաւորն, կամ ի դատաստան, կամ ի տեղւոջէ իւրմէ. կամ ի վայր. կամ ի ներքուստ արտաքս, կամ արտաքս քան զքաղաքն. կամ զմարմինս փշովք։ Տուտն նորա քարշէր զերրորդ մասն աստեղաց։ Քարշեա՛ զալիս քո. եւ այլն։

Նոքա տակաւին անմտութեամբն իւրեանց ընդ երկիր քարշէին. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 4։)


Քարշիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be led, drawn, dragged, trailed;
— ընդ երկիր, to crawl along on the ground, to creep;
— ընդ փոշի, to be dragged along in the dust.


Քարշումն, ման

See full entry →

s.

attraction, act of drawing to, dragging or drawing along.

NBHL (1)

Առցուք զվրէժս չարաչար քարշմամբ, մինչեւ մեռցի։ Զառ ի վայր քար քարշումն։ Զունայն քարշումն։ Առ Աստուած ձգէ ի բարւոք քարշումն։ Ընդ երկիր զքարշումնն առնէին։ Քարշումն քղանցից. (Ճ. ՟Ե.։ Փիլ.։ Նար. երգ.։ Արծր. յռջբ։ Մագ. ՟Ծ՟Դ։)


Քարուտ, ից

See full entry →

adj.

full of stones, rough, stony.

NBHL (1)

Որ զխիստ եւ զքարուտ երկիր վարեն։ Զքարուտ եւ ղապալերկ վայրն սրեմանեն. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. տեսական.։)


Քաւեմ, եցի

See full entry →

va.

to expiate, to atone for;
to justify;
to propitiate, to satisfy, to conciliate, to render favorable or propitious;
աստուած, քաւեա զիս զմեղա ւորս, God, be merciful to me, a sinner;
քաւեալ եմ ես, I am innocent.

NBHL (1)

Քաւեսցէ ահարոն։ Քաւեսցէ վասն նոցա քահանայն, եւ թողցին նոցա մեղքն։ Քաւեսցէ վասն նորա քահանայն ի մեղացն իւրոց, եւ թողցի նմա։ Ոչ քաւիցի երկիրն յարենէն հեղհւյ ի վերայ նորա։ Ոչ քաւեսցի տնօրէնութիւն տանն հեղեայ խնկովք եւ զոհիւք. եւ այլն։


Քերեմ, եցի

See full entry →

va. mar.

to erase, to scratch out;
to scrape, to scratch, to grate, to graze, to rasp, to plane, to polish;
to rub the skin off, to excoriate, to flay, to lacerate, to torture;
to take away, to remove, to annul;
to engrave, to inscribe, to write;
— առ, to graze, to touch slightly;
— առ ափամբք, to skirt, to coast along, to keep close to the shore;
— զափամբք, to go terra a terra, to sail along the coast;
— զամօթն ի բաց —, to lay aside all sense of shame, cf. Ունչք.

NBHL (1)

Անդ առ երկնիւք քերէր, եւ այսր յերկիր անցանէր։ Գնաց ի կողմանս ազովտայ, մօտ քերէր առ դաշտիւն. (իմ. ՟Ժ՟Ը. 16։ ՟Ա. Մակ. ՟Ժ. 78։)


Քիլ, քլի, քլաւ

See full entry →

s.

space between the tips of the thumb and forefinger;
or.

NBHL (1)

Ո՞ չափեաց զերկինս թզաւ, եւ զերկիր ամենայն քլաւ. (Ես. ՟Խ. 12։)


Քիստ, քստոյ

See full entry →

s.

awn, beard of corn.

NBHL (1)

Զարդարեալս թեփովք եւ ցողնով եւ քստով, զոր յաւելու նոցա երկիր. (Եփր. ՟գ. կոր.։)


Քղամիդ, մդաց, միդաց

See full entry →

s.

chlamys, mantle, cloak.

NBHL (1)

Ապականեաց զթագաւորական քղամիդն։ Զգեցոյց նմա զթագաւորական քղամիդն։ Պատառեաց զքղամիթն, եւ զծածկոյթ գլխոյ նորա ընկէց յերկիր. (Հ=Յ. յնվր.։ եւ Հ=Յ. սեպտ. եւ այլն։)


Քուեայ, էի, էից, եայց

See full entry →

s.

cube, die;
suffrage, vote, ball, ballot;
տուփ քուէից, urn, ballot-box;
տուփ քուէիւք, by an unanimous vote;
— արկանել, տալ ձգել, to vote, to ballot, to come to the vote, to poll.

NBHL (1)

Զերկիր ոմանք ասացին որպէս քուեայ երկեռեան դիմի։ Ի չորեքանկիւնեացն քուեայն է, սա է ձեւ երկրի. (Շիր.։ Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Քսակագին

See full entry →

adj.

bought very dear, at a high price.


Քսանանիստ

See full entry →

s.

icosahedron.

NBHL (1)

Հուրն հասաւ համանունակին հրաձեւի. իսկ օդն զութանիստն, եւ ջուր զքսանանիստն, եւ երկիր զքուայն. (Փիլ. լին. ՟Գ. 49։)


Քստմնեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Քստմնիմ.

NBHL (1)

Դողումն եւ սոսկումն ունի զարարածսն. յայտ առնէ երկիր շարժելովն, օդքն դժդմելովն եւ քստմելով, եւ ծով սաստկութեամբ ալեացն սպառնալեօք. (Եզնիկ.։)


Քրիստոնէութիւն, ութեան

See full entry →

s.

christianism, christianity;
christendom.

NBHL (1)

Կամ որպէս Ազգ եւ երկիր քիստոնէից.


Օդագնաց

See full entry →

adj.

traversing, moving, flying in the air.

NBHL (1)

տեսեալ զօդագնաց նաւավարն փութալով՝ ի նաւահանգիստն՝ զերկիրս բանայ նմա. (Ճ. ՟Ժ.։)


Քաղաքականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

polity;
cf. Քաղաքավարութիւն.

NBHL (1)

Յանգրանկութիւն երկնայնոց քաղաքկանութեանն գրեցան։ Մեր քաղաքականութիւն՝ ասէ (պօղոս), յերկինս է։ Մեք յերկնաւոր քաղաքականութենէն յերկիր կործանեցաք։ Փոփոխեալ յերկնային քաղաքականութիւն։


Քան

See full entry →

prep. conj.

more than, more, under, beneath, over;
as, as well as, as much as;
or;
—եթէ, —թէ, that;
more, than;
անդր —, further, beyond;
ոչ ոք — զնա, no one but he;
առաւել -զե րեսուն եւ հինգ ամք են իմ, I am more than thirty five years old;
զքեզ ըն տրեաց -զազգս ամենայն, he chosed thee before all the nations;
պատրաստ եմք մեռանել —անցանել ընդ օրէնս հայրենիս, we are ready to die, rather than violate our country's laws;
հասաւ — զամենայն սուր, much keener than any other sword;
ո՛րքան քաղաղութիւն է ի տունս շինականաց — ի տունս թագաւորաց, when will peace reign alike in the cottage and in the palace !.

NBHL (1)

Չափ մեծութեան նորա քան զցամաք երկիր (այսինքն որքան է ցամաքն). (Վանակ. տարեմտ.։)


Քանցեմ, եցի

See full entry →

va.

to lacerate, to tear in pieces, to rend asunder;
to separate, to detach, to divide;
— զոսկերս, to bone.

NBHL (1)

Կցեցաւ ոսկր իմ ի հող, եւ մարմին իմ յերկիր քանցեցաւ. (Մանդ.։)


Քաջաբեր, ից

See full entry →

adj.

producing much, very fertile, fruitful.

NBHL (1)

Քաջաբեր հոզ։ Քաջաբեր հող։ Քաջաբեր երկիր։ Քաջաբեր այգի։ Քաջաբեր անդաստան։ Անդն քաջաբեր. (Պտմ. աղեքս.։ Պիտ.։ Աթ. ՟Ը։ Մեսր. երէց.։ Սկեւռ. լմբ.։)


Փոքրագոյն

See full entry →

adj.

smaller;
minor.

NBHL (1)

Փոքրագունւք պարսպեալ որմովք։ Զարեգակն՝ շատ փոքրագոյն քան զերկիրս լինել։ Նմա ասացին փոքրագոյն գծագրել վասն անձուկ գոլոյ բոլորակին. (Խոր. ՟Ա. 13. եւ Խոր. աշխարհ.։)


Փրծանիմ, փրծայ, ծեալ, ծուցեալ

See full entry →

vn.

to be detached, taken away, to escape, to break away, to shake off, to get rid of;
cf. Յիշատակ.

NBHL (1)

Եւ այսպէս եղեւ ամենեցուն փրծանել յերկիր։ փրծանիցին որդիք նոցա։ Արդարն յորսողաց փրծանի. (Գծ. ՟Ի՟Է. 44։ Յոբ. ՟Լ՟Թ. 4։ Առակ. ՟Ժ՟Ա. 8։)


Փրկագործեմ, եցի

See full entry →

va.

to save, to redeem.

NBHL (1)

զբանաւոր երկիրս ոռոգելով փրկագործէ. (Անյաղթ բարձր.։)


Փրփրեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to cause to froth, to cover with foam;
cf. Փրփրամ;
— առ կատաղութեան, to foam with rage, to fume with anger.

NBHL (1)

Զարկուցանէ զնա, եւ փրփրէ, եւ կրճտէ զատամունս իւր.. . Անկեալ յերկիր՝ թաւալէր, եւ փրփրեայր. (Մրկ. ՟Թ. 17. 19։ եւ Ճ. ՟Ա.։)


Փրփրերախ

See full entry →

adj.

foaming-mouthed, slobbering, slavering, drivelling;
— երիվար, foaming courser or steed.

NBHL (1)

Գետնաթաւալ եւ փրփրերախ դիւին խոնարհեալ երկիր պագանեն. (Յհ. իմ. պաւլ.։)


Բրիչ, չի, չաւ

See full entry →
NBHL (1)

ἁξίνη, πέλεκυς securis, bipennis, ascia, dolabra Երկաթի գործի բրելոյ զերկիր. փայտատ. փէտատ


Երկրամած

See full entry →
NBHL (1)

Մածեալ յերկիր. գետնամածեալ.


Զառաջինն

See full entry →
NBHL (1)

Զերկիր՝ զառաջինն ի ջուրցն փարատեցուցեալ. (Ագաթ.։)


Իննուտասնամեայ

See full entry →
NBHL (1)

Մանկունք որ իննուտասնամեայ էին ի ժամանակին՝ իբրեւ ելին յերկրէն եգիպտացւոց, մտին յերկիր պարգեւաց. (Եփր. ծն.։)


Իւրովին

See full entry →
NBHL (1)

Զոր զիւրովին պատկեր գործեաց, անկեալ առաջի այնմ երկիրպագանէ. (Եւս. ՟Խ՟Դ. 15։)


Լիբանոս

See full entry →
NBHL (1)

λίβανος, -νη arbor thurifera. եբր. լիպանօն. Կնդրկաբեր լեառն յերկիրն քանանացւոց, որ եւ կոչի Աներ լիբանանու. ուստի կարծի նշանակել եւ զծառն կնկրկի.


Անդատաստան

See full entry →
NBHL (1)

Եթէ անդատաստան է, զերկիրն աւերէ. (Ոսկիփոր.։)


Անյայտացուցանեմ, ուցի

See full entry →
NBHL (1)

Մինչդեռ յերկրի է ոսկին, յուզեն զհողն. յորժամ յայտ եղեւն, դարձեալ յերկիր անյայտացուցանեն. (Բրս. ընչեղ.։)


Քերսոն, ի

See full entry →

s.

chersonese, peninsula, (Crimea).

NBHL (1)

ՔԵՐՍՈՆ կամ ՔԵՌՍՈՆ. (ի յն. խէ՛ռսօն, խէ՛րրոն. թ. գըռ, խըռ. այսինքն չոր եւ ցամաք, ամայի. յորմէ քէռսօ՛նիսօս, կամ քէրըընիսըս. խըռըմ, գըրըմ ). Ցամաք կղզի. ցամաք ջրապատ յամենայն կողմանց իբր կղզի. ցամաք ջրապատ յամենայն կողմանց իբր կղզի, այլ կից ընդ ցամաք երկիր միով ծայրիւ. որպիսի են խըռըմ, եւ մօռա.


Ծնունդ, ծննդեան, ծննդոց

See full entry →
NBHL (1)

Ե՛րթ յերկիր ծննդեան քոյ։ Տօն ծննդոց էր փարաւոնի։ Ի ծննդենէ իմմէ մինչեւ ցայժմ։ Օր մահուան իւրոյ քան զօր ծննդեան իւրոյ։ Գիրք ծննդեան յիսուսի քրիստոսի։ Բազումք ի ծննդեան նորա խնդասցեն, եւ այլն։


Կայ, Կայք, ից

See full entry →
NBHL (1)

Որպէս շարժութիւնն առ կայսն, այսպէս ջուր առ երկիր. (Նիւս. բն.։)


Հանդիպիմ, եցայ

See full entry →
NBHL (1)

Ստուգապէս յայնժամ երկիրս երկինք հանդիպեցան. (Պրոկղ. յայտն.։)


Յուդայական

See full entry →
NBHL (1)

Յուդայ, եւ Բենիամին։ Յուդայ, եւ ամենայն Իսրայէլ։ Իշխանք Յուդայ։ Ի մի ի քաղաքացն Յուդայ։ Եւ դու Բեթղեհէմ երկիր Յուդայ. եւ այլն. որ եւ ստէպ թարգմանի, երկիր Հրէաստանի, Հրէաստան։


Նգաբեկեմ, եցի

See full entry →
NBHL (1)

Զերկին ի վեր, եւ զերկիր ի խոնարհ նգելով. (Վրդն. ծն.։)


Նենգաւորութիւն, ութեան

See full entry →
NBHL (1)

Նենգաւորութեամբ զմերոյ կորստեան խորհուրդ ի միտ արկանել՝ տարաւ ի գլուխ։ Բանսարկուն ի վար արկեալ զնենգաւուրութիւն իւր։ Նենգաւորութեամբն իւրեանց տարցան ի յօտար երկիր. (Փարպ.։ Սարգ. յկ. ՟Գ։ Ուռհ.։)


Շնորհահատոյց

See full entry →
NBHL (1)

Ոչ լինին շնորհահատոյցք բարութեանց նորա։ Շնորհահատոյց լինել պարտ էր, եւ ոչ հակառակաւն վարել ձայնիւ։ Աբրահամ որդւոցն քետայ երկիր պագանէր, եւ շնորհահատոյց լինէր. (Եփր. մն.։ Պիտ.։ Սարկ. պատկ.։)


Ողջէգալ

See full entry →
NBHL (1)

Եթէ յանկարծ ուրեք պատահի նմա հեթանոս անօրէն, յառաջ քան զնորա ողջէգալն կանխէ եւ երկիրպագանէ նմա հանդերձ ողջունիւն հարցանելով. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Չարաբանութիւն, ութեան

See full entry →
NBHL (1)

Զարհուրեցաւ երկիր ի տեառն երկայնմտութենէն, եւ ի ծառային չարաբանութենէ. (Բրսղ. մրկ.։)


Սգայուն

See full entry →
NBHL (1)

Սիրէր աստուած զերկիրն զայն վասն սգայուն ամանոյն, որ պաշտեցաւ ի նոսա աստուածութիւն. (Եփր. թուոց.։)


Սերմանական

See full entry →
NBHL (1)

Երկրագործք զսերմանական եւ զտնկածնօղ երկիր գործելով. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)


Ստորնասէր

See full entry →
NBHL (1)

Սիրօղ զստորինս՝ զերկրաւորս՝ զերկիր.