Definitions containing the research երէ : 2300 Results

Օտարանոց, աց

See full entry →

s.

place where strangers are lodged, guests house, residence for foreigners;
hospice for pilgrims or other travellers.

NBHL (1)

Յամենայն գիւղս վանս շինել, զի լինիցի օտարանոցք։ Վանորայս, օտարանոցս, եւ հիւանդանոց. Զվանորայսն քակել, եւ զօտարանոցս. (Խոր. ՟Գ. 20։ Յհ. կթ.։ Մեսր. երէց.։)


Օտարատուն

See full entry →

cf. Օտարանոց.

NBHL (1)

Էին շինեալ օտարատունք, հիւանդանոցք։ Հարկատուք են միմեանց սիրով. քանզի գոն ի միջի նոցա օտարատունք. (Բուզ. ՟Ե. 31։ Եղիշ. երէց.։)


Օտարոտի, ոտւոյ, տւոց

See full entry →

adj.

strange foreign, alien;
new, strange, extravagant;
diverse, different.

NBHL (1)

Փոխանակ զի արբին նոքա յօտար աղբերէ, ընկալան նոքա զհատուցումն ջուրբքն օտարոտեօք. (Եփր. ծն.։)


Օրաբեր

See full entry →

adj.

bringing day, luciferous.

NBHL (1)

Որ բերէ զօր կամ զտիւ. մակդիր արեգական, կամ լուսոյ մեղ երեւելոյ.


Օրինապէս

See full entry →

adv.

cf. Օրինաբար;
according to the ancient law.


Օրհնութիւնաբեր

See full entry →

adj.

bringing bless-ing or benediction;
— ցուցակ, Ritual.

NBHL (1)

Որ բերէ զօրհնութիւն.


Ախտաժէտ, ի, աց

See full entry →
NBHL (1)

Հեծես ի վերայ վշտագնելոցն եւ ախտաժետացն։ Ախտաժետացն ի վերայ բերէ զբժշկութեանն դեղս։ Ցաւս հալածէ, ախտաժէտս բժշկէ. (Մանդ. ՟Դ։ Յհ. իմ. պաւլ.։ Նար. ՟Հ՟Ե։)


Ակն, ական, կունք, կանք

See full entry →
NBHL (1)

Որպէս բիժ զակամբ եկեալ՝ ոչ թողացուցանէ տեսանել զպատշաճն։ Ճարպոյ եկեալ զակամբ՝ յայլայլութիւն մտաբերէին։ Յորժամ արբեցաւ, եւ գինին եկն զակամբ նորա. (Յճխ.։ Ագաթ. եւ Արծր. Դ. 12։ Բուզ. Է. 7։)


Ամբաստանական, ի, աց

See full entry →
NBHL (1)

Որ ինչ ի մէջ բերէ զամբաստանութիւն.


Ամենագործ

See full entry →
NBHL (1)

Եւ այլք բերէին զզէնս բազումս ամենագործ խորամանկ. (Պտմ. աղեքս.։)


Ամենալից

See full entry →
NBHL (1)

Զնմանութիւն խաչին ամենալից բերէ (խոյն Սաբեկայ). (Եփր. երաշտ.։)


Քաջալերեմ, եցի

See full entry →

va.

to encourage, to give courage, to animate, to reanimate, to invigorate, to incite, to embolden, to cheer up.

NBHL (2)

Բայց միայն լոկ զմիմեանս քաջալերէին։ Քաջալերեալ սրտապնդեալ զմի մի ի նոցանէ՝ քաջալերէր մխիթարէր իւրեանց բարառովն։ Քաջալերեսցէ հիւսն զդարբին.եւ այլն։

Գոչումն հրեշտակին քաջալերէր զնոսա՝ ասելով, ցնծացէ՛ք յարեաւ, որպէս յառաջն ասաց. (Շար.։)


Քաջալերիչ

See full entry →

adj.

encouraging.

NBHL (1)

Այն՝ որ քաջալերէ.


Քաջածեր

See full entry →

adj.

enjoying a vigorous old age.

NBHL (1)

εὕγηρος, καλόγηρος bonus, aut felix, seu nimis senex. Բարի ծեր. ծերունի. երէց. ալեւոր.


Քաջապաճար

See full entry →

adj.

abounding in cattles, full of cattle.

NBHL (1)

Որ բերէ բազում եւ ընտիր պաճարս. անասնասնոյց.


Քաջապէս

See full entry →

adv.

bravely, courageously, valiantly, stoutly, resolutely.

NBHL (1)

Պտղաբերէք քաջապէս, եւ այսու զուարճանայր տնկողն. (Մխ. առակ.։)


Քաջապինդ

See full entry →

adj. adv.

very solid, fir, constant;
strong, robust, vigorous;
stoutly, strongly, vigorously.

NBHL (1)

Որ կարշնեղագոյնք եւս են, եւ քաջապինդ զուժոյն կարեն ցուցանել հանդէս։ Քաջապինդս եւ սաստիկս քերէին. (Պիտ.։ ՃՃ.։)


Քաջասիրտ

See full entry →

adj. adv.

stout-hearted, courageous, intrepid, fearless;
courageously.

NBHL (1)

Մտերիմ եւ քաջասիրտ հաւատով։ Յառաջ կացեալ աներկիւղ եւ քաջասիրտ մտօք։ Խումբ արեալ քաջասիրտ պնդութեամբ. (Յճխ. ՟Զ։ Փարպ.։ Մեսր. երէց.։)


Քաջողկոյզ

See full entry →

adj.

well loaded with grapes;
— գինի, generous wine.

NBHL (1)

εὕβοτρος pulchros racemos habens. Որ բերէ ընտիր եւ շատ ողկոյզս խաղողոյ. կազմեալն ի լաւ ողկուզաց.


Քառառաջ, ջեայ

See full entry →

adj.

divided in four branches (river).

NBHL (1)

Յեդեմաբուղխ աղբերէն յառաջեալք՝ ըստ քառառաջ վտակացն յարձակման։ Գնդին միայնոյ թիւ քառառաջ ըստ եզակացն ի սմա. (Երզն. լս.։ Տաղ.։)


Քառորդ, աց

See full entry →

s.

fourth;
quarter, fourth part;
quarter of an hour;
*quadrant;
— լուսնի, quarter;
cf. Ժամ.

NBHL (1)

Քառորդ՝ զպարտութիւն եգիպտացւոցն յայտնապէս ի մէջ բերէ. (Փիլ. ել. ՟Ա. 2։)


Քարաբլուր

See full entry →

s.

cragged rock, rough, steep rock.

NBHL (1)

Ի մեծ եւ յանուանի դիւղաքաղաքն, որ ունի զքարաբլուրն մեծ բերդ. (Մեսր. երէց.։)


Քարակոյտ

See full entry →

s.

heap of stones.

NBHL (1)

Թաղեցին զնա՝ քարակոյտ արարեալ ի վերայ նորա. (Մեսր. երէց.։)


Քարայատակ, աց

See full entry →

adj. s.

paved with stones;
pavement.

NBHL (1)

Ի քարայատակ տեղւոջն։ Ի աղւոջն՝ որ կոչէր քարայատակ, եւ եբրայեցերէն կապպաթա (ի քիֆա, որ եւ կեփա, այսինքն վէմ). (՟Բ. Մնաց. ՟Է. 3։ Յհ. ՟Ժ՟Թ. 13։)


Քարաքոս, ի

See full entry →

s. med.

cf. Քարաբոյս;
morphew.

NBHL (1)

Ազգ բուսականց՝ առաջին, քոսն ի քարինս ... Առաջինն է քարաքոսն, որ մօտ է ի հողն։ Քարաքոսն փոշին է, զոր բերէ հողմ եւ արկանէ զքարամաբն, եւ ըստ ժամանակին արմատանայ եւ բուսանի. (Ոսկիփոր.։)


Քարտէզ, տիզաց

See full entry →

cf. Քարտէս.

NBHL (1)

Չնայիս ի քարտն եւ յերէգն, այլ ի պարգեւն ձեռին թագաւորին՝ որ գրեաց. (Սեբեր. ՟Գ։)


Քարտէն, տենի

See full entry →

cf. Քարտէս.

NBHL (1)

Չնայիս ի քարտն եւ յերէգն, այլ ի պարգեւն ձեռին թագաւորին՝ որ գրեաց. (Սեբեր. ՟Գ։)


Քարտէս, տիսաց

See full entry →

s.

card, paper, parchment;
cartoon, pasteboard;
letter;
book.

NBHL (1)

Չնայիս ի քարտն եւ յերէգն, այլ ի պարգեւն ձեռին թագաւորին՝ որ գրեաց. (Սեբեր. ՟Գ։)


Քերեմ, եցի

See full entry →

va. mar.

to erase, to scratch out;
to scrape, to scratch, to grate, to graze, to rasp, to plane, to polish;
to rub the skin off, to excoriate, to flay, to lacerate, to torture;
to take away, to remove, to annul;
to engrave, to inscribe, to write;
— առ, to graze, to touch slightly;
— առ ափամբք, to skirt, to coast along, to keep close to the shore;
— զափամբք, to go terra a terra, to sail along the coast;
— զամօթն ի բաց —, to lay aside all sense of shame, cf. Ունչք.

NBHL (6)

Առել խեցի՝ քերէր զթարախն։ Մաշեցի զկոշտս երկրի՝ առ ի զթարախս քերելոյ։ Քերեսցէ զտունն ի ներքոյ շուրջանակի։ Քերեաց ճարտարութեամբ զամենայն կեղեւ նորա։ Եթէ ի պղնձի անօթ եփեսցի, քերեսցէ զնա, եւ այլն։

Դատաւորն զդողն եւ զաւազակն պրկէ եւ քերէ։ Քերել եւ սպանանել զմարդասպանն. (Եզնիկ.։)

Զկէսս քերէր տանջանօք։ Քերեալ լինէր ի կողս իւր. (Եւս. պտմ.։ ՟Է. եւ ՟Ը։)

Պարտ է հիւրասիրին եւ զամօթն (հիւրին եկելոյ) ի բաց քերել։ Քերէ զայն մեծ հայհոյութիւն նոցա։ Քերէ զվնասն յաստուածակոյս կողմանէ անտի. (Ոսկ.։)

Անդ առ երկնիւք քերէր, եւ այսր յերկիր անցանէր։ Գնաց ի կողմանս ազովտայ, մօտ քերէր առ դաշտիւն. (իմ. ՟Ժ՟Ը. 16։ ՟Ա. Մակ. ՟Ժ. 78։)

Քերէր առ սահմանօք ասորւոց։ Քերեալ առ ափն ծովուն մեծի։ Առաջին արծուեացն առ ափն ծովուն մեծի։ Առաջին արծուեացն առ երկրաւս քերելոյ՝ սա զմեր միտս ի բարձունս համբառնայ. (Ագաթ.։ Յհ. կթ.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 3։)


Քինամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Քինանամ.

NBHL (1)

Քինացեալ եսաւայ՝ մտաբերէր սպանանալ զնա։ Իշավայրաց քինացելոց՝ զարու յաւանակս ի մատաղութեան կտրելոյ. (Շ. բարձր.։ Եզնիկ.։)


Քծուար, աց

See full entry →

s.

wedge, ingot.

NBHL (1)

Սակաւ ինչ քծուար յերկաթոյ։ Որ զքծուար երկաթոյ գողանալ մտաբերէ, նա թէ եւ ոսկւոյ պատահէր, ոչ ակնածէր. (՟Զ։ Մանդ. ՟Ժ՟Դ։)


Քճքճեմ, եցի

See full entry →

va.

to tear, to rend, to tear in pieces, to reduce in tatters.

NBHL (1)

Զիւր զգեստիկն քճքըճեալ (ի արդատայ) պատառատուն ի դուրս բերէր՝ յաղթծղ պահեալ զանձն իւր սրբութեամբ. (Ագաթ.։)


Քննեմ, եցի

See full entry →

va.

to examine, to study, to investigate, to discuss;
to censure, to control;
to meditate, to consider, to think;
cf. Տեղեկագոյն.

NBHL (1)

Զայլսն մեծապէս քննեաց, բայց նոքա համբերէին. (Եւս. պտմ. ՟Զ. 41։)


Քնքշանք, նաց

See full entry →

s.

pretty ways, mincing manner, smirking, prettiness, nicety, daintiness;
caress, endearment, fondling.

NBHL (1)

Թէպէտ եւ կան մարմնով, այլ ոչ վարին ըստ մարմնոյ քնքշանա։ Յաղերս դառնայ այնուհետեւ, այսինքն յողոքել իմն քնքշանօք։ Առ ծնօղսն քնքշանօք է. (Եղիշ. երէց.։ Գէ. ես.։ Վրդն. ես.։)


Քուք, քքոյ

See full entry →

s. fig.

scorpion, knotty cudgel, iron rod;
groan, moan, wail, sigh.

NBHL (1)

Կարիճն գործի ինչ տանջանաց է՝ նուրբ եւ երկայն իբրեւ զբաղանտն, զոր հայերէն քուքսն ասեն. զոր լնուն աւազով, եւ այնու հարկանեն ի գան. (Կիւրղ. թագ.։)


Քրայ

See full entry →

cf. Քուրայ.

NBHL (1)

Յիմանալի քրայէ արտաշիկագոյն առու։ Անդ առ քրային (դարբնաց) դեգերէին։ Ի քրայս հալողացաց։ Իբր ի քրայս ընտրութեան։ Հայեաց յոսկին՝ որ ի քայքայումն Իբրեւ ի քրայ ոսկեգործաց։ Զուլեսցե՛ս ի քրայս իմանալի. (Անյաղթ բարձր.։ Խոր. առ արծր.։ Նար. ՟Ժ՟Թ. ՟Ի՟Զ. ՟Կ՟Թ։ Շ. այբուբ. եւ Շ. թղթ.։ Սկեւռ. աղ.։)


Օգոստոս, ի

See full entry →

s.

august, empress;
— Տիրուհի, Holy Virgin, Queen of heaven & earth.

NBHL (1)

Ել հրաման յաւգոստոս կայսերէ. (Ղկ. ՟Բ. 1։)


Օգուտ, օգտի

See full entry →

s. adj. v. imp.

utility, profit, interest, advantage, emolument, gain, lucre;
useful, advantageous;
great, much;
— or յ— է, օգտի է, են, it is good for, it is useful, profitable;
գտանել զ— իւր, to find one's interest;
— քաղել, to derive or reap benefit from;
— լինել, to be useful, advantageous, to serve;
յ— արկանել, յ—ի կիր or ի վար արկանել, յ— անձին վարել, յ— իւր շրջել, առնուլ, to profit by, to avail oneself of, to turn to account, to turn to the best account;
յաչս դնել զամենայն ի շահ օգտի անձին, to sacrifice all to one's interest;
վասն օգտի քո է, յ— քոյին է, it is for your good, for your interest;
զ— ժամս աւուրն, the greater part of the day;
cf. Շահ.

NBHL (1)

Յոլովից՝ բանք խրատուց ոչինչ օգուտ գործեն։ Ըստ ամենայն օգտից։ Շահաւոր օգտիք։ Պատճառ օգտից լիել։ Քանի՞ օգուտս բերէ. (Յճխ.։)


Օգտաբեր

See full entry →

adj.

profitable, useful, lucrative, fruitful.

NBHL (1)

Որ բերէ զօգուտ. օգտակար. շահեկան.


Օգտակարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

utility, usefulness, advantage, good.

NBHL (1)

Ոչ ինչ վեհերէր վասն օգտակարութեան կղզոյն. (Փարպ.։)


Օդաբեր

See full entry →

adj.

aeriferous.

NBHL (1)

Որ բերէ զօդ կամ զհողմ զովացուցիչ. հավա՝ հով բերող դրսէն ներս.


Քաղաքառու, աց

See full entry →

s.

conqueror of a city.

NBHL (1)

Բերէ ի վերայ եւ այլս առանձինն քաղաքառուս ի մարդագերութեան. (Փիլ. լին. ՟Ա. 77։)


Քաղաքորմ, ոյ, ի

See full entry →

s.

wall of a town, fortification, rampart;
interval between two lines of defence.

NBHL (1)

Պարսպեալ փակեցին. եւ ապա զամենայն երէս եւ զգազանս հրամայեաց ժողովել թագաւորն, եւ լնուլ զքաղաքորմսն, զի լիցին նոցա տեղիք որսոց. (Բուզ. ՟Գ. 8։)


Քաղդէարէն

See full entry →

adv.

in Chaldean.

NBHL (2)

Քաղդէարէն՝ սառա, եւ հայերէն ծաղր. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. լին.։)

Որ քաղդէացերէն թաղատթայ անուանի. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Քաղցրաբաժակ

See full entry →

adj.

bearing sweet wine.

NBHL (1)

Որ բերէ յիւրմէ զքաղցր բաժակ, այս ինքն զգինի ընտիր.


Քաղցրաբեր

See full entry →

adj.

bearing sweets, producing agreeable fruits.

NBHL (1)

Որ բերէ յիւրմէ զքաղցրութիւն. ունօղ զքաղցր բերս կամ զպտուղս.


Քանդեմ, եցի

See full entry →

va.

to demolish, to destroy, to beat, to knock or pull down, to subvert, to overturn, to ruin, to dismantle, to rase;
to ravage, to devastate, to desolate;
cf. Քանդակեմ.

NBHL (1)

Քակեալ քանդեցին զպարիսպն երուսաղէմի։ Աւերէր քանդէր զամենայն գոմս խաշանց նոցա։ Քանդեաց զամենայն մեհետս նոցա (գերփեաց կամ կողոպտեաց)։ Քաղաքքն աւերակք ապականեալք եւ քանդեալք.եւ այլն։


Քաջաբեր, ից

See full entry →

adj.

producing much, very fertile, fruitful.

NBHL (1)

Քաջաբեր հոզ։ Քաջաբեր հող։ Քաջաբեր երկիր։ Քաջաբեր այգի։ Քաջաբեր անդաստան։ Անդն քաջաբեր. (Պտմ. աղեքս.։ Պիտ.։ Աթ. ՟Ը։ Մեսր. երէց.։ Սկեւռ. լմբ.։)


Քաջազուարթ, ի, ից

See full entry →

cf. Քաջազուարճ.

NBHL (1)

Քաջազուարճ վկայք բերեն զտանջանացն եւ զչարչարանացն զպարծանս։ Տնկէ զտունկն գեղեցիկ՝ զպտղաբեր եւ զքաջազուարճ։ Բերէ նա պտուղ քաջազուարճ, որ պիտանացու է հոգւոյ. (Վրք. հց. ձ։ կամ Եփր. դատաստ.։)


Քաջազուարճ, ի, ից

See full entry →

adj.

flourishing, full-blown;
cheerful, brisk, joyous, merry-looking.

NBHL (1)

Քաջազուարճ վկայք բերեն զտանջանացն եւ զչարչարանացն զպարծանս։ Տնկէ զտունկն գեղեցիկ՝ զպտղաբեր եւ զքաջազուարճ։ Բերէ նա պտուղ քաջազուարճ, որ պիտանացու է հոգւոյ. (Վրք. հց. ձ։ կամ Եփր. դատաստ.։)