Definitions containing the research որս : 2903 Results

Ակնարկեմ, եցի

See full entry →

vn.

to make signs with the eyes;
to indicate, to show, to mark, to denote, to signify;
to regard, to see, to revise;
to concern, to belong to;
to permit;
— ընդ ակամբ, to scowl.

NBHL (1)

Ակնարկէ ակամբ։ Ակնարկէին որսակցացն։ Ակնարկէ նմա սիմովն։ Յակնարկել նմա դատաւորին խօսել. եւ այլն։


Ակնկոր

See full entry →

adj.

ashamed, confounded;
sad.

NBHL (1)

Զմատնիչն՝ զպիղծ եւ զանամօթ եւ զակնկոր առ ամենեսեան։ Առ ի բազմաց փառաւորութիւնն՝ ակնկորս եւ կեղծաւորս գործէ։ Մի՛ առնիցես ակն կոր զլեզուդ. ապա թէ ոչ՝ զիա՞րդ պաղատիցի վասն քո, յորժամ ինքն զիւր համարձակութիւնն կորուսանէ. (Ոսկ. մտթ.։)


Ակօս, ից, աց

See full entry →

s.

furrow;
— ձգել, to make a furrow, to plough.

NBHL (3)

Առաքեալքն քաղցր լծովն Քրիստոսի եդին ակօս ի բնութիւնս՝ ի դաշտս մարդկեղէնս. (Համամ առակ.։ (Յորս Ակօս ձգել ասի եւ արջառն ե՛ւ արօրադիր հողագործն։))

Երկրագործ եզն՝ ակօս պատառելով ի ժամանակի սերմանահանութեան։ Եւ ոչ զդելփին ոք ետես ակօս պատառեալ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։ Առ որս. ՟Ժ՟Բ։)

Ի խորս մտաց ձերոց հատէ՛ք ակօսս. (Ոսկ. լուս.։)


Ահագին, գնի, ից

See full entry →

adj.

terrible, alarming, frightful;
horrible, hideous, monstrous.

NBHL (1)

Ահագինք էին ի տեսանել։ Զթագաւորսն հզօրս եւ ահագինս. (Պիտ.։)


Անճառ, ից

See full entry →

adj.

ineffable, unspeakable.

NBHL (1)

Առ անճառ ցնորս, առ այն՝ զոր ես եւ ոչ ի գրի իշխեցի առնել. (Եւագր. ՟Ե. ՟Ի՟Ա. ՟Ի՟Է։)


Անճարակ

See full entry →

cf. Անճար.

NBHL (1)

Պա՛րտ է բժշկին անճարակ՝ որ գիտենայ զչորս ժամանակսն ... Զի անճարակ՝ բժշկին կարիք ունի նոցա գիտութիւն. (Մխ. բժիշկ.։)


Անմահացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to immortalize, to eternize.

NBHL (1)

Զպատուիրանապահսն անմահացուցանէ յիւր Աստուածութիւնն, եւ զմեղաւորսն անմահացուսցէ ի տանջանսն յաւիտենից. (Ագաթ.։)


Անմարդագոյն

See full entry →

adj.

more or very inhuman, — fierce, — unkind.

NBHL (1)

Եղաք քան զմիմեանս անմարդագոյնք. (Առ որս. ՟Ը։)


Անմարմնական, ի, աց

See full entry →

cf. Անմարմին.

NBHL (1)

Ընդ զորս անմարմնականացն. (Շար.։)


Անմերձենալի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

not to be accosted, inaccessible;
untouched.

NBHL (2)

Գեղեցկութիւն անմերձենալի. (Առ որս ՟Ժ՟Գ։)

Պաշտամանց անօթս, որք յոլովից անմերձանալիք էին. (Առ որս. ՟Ը։)


Անմիտ, մտի, աց, ից

See full entry →

adj.

mad, silly, brainless, senseless, stupid, foolish, irrational, crazy.

NBHL (1)

(Ապողինար) մարդ անմիտ ընդունելով զտէրունականն։ Եթէ յանմիտ մարդ յուսացաւ, առանց մտաց արդարեւ է. զի եւ ո՛չ անմիտ կենդանի մարդն է. (Առ որս. ՟Թ։)


Անմոլար, ի, ից, աց

See full entry →

adj.

infallible, unerring;
— աստեղք, fixed stars.

NBHL (2)

Երեւելիս այս երկին՝ ունի աստեղս մոլորականս եւ անմոլարս. իսկ երկրորդն այն երկին՝ ունի աստեղս բնաւին անմոլարս, ամենեւիմբ լուսաւորս, միշտ կենդանիս եւ անփոփոխելիս. (Վրք. հց. ՟Ա։)

Ի վայր է լուսինն քան զայլ լուսաւորսն՝ սկսեալ յանմոլար գնդիցն. (Շ. բարձր.։)


Անմոլորապէս

See full entry →

adv.

infallibly.

NBHL (1)

Որովք զիմաստիցն տեսութիւն անմոլորապէս ապագայիցն թողցեն յիշատակ։ Զորս պարտ է մեզ ի կարգիս անմոլորապէս դնել. (Սարգ. յռջբ. եւ Սարգ. յկ. ՟Դ։)


Անմտանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to lose senses, to become crazy or stupid.

NBHL (1)

Դադարեսցեն յանմտանալոյ. (Առ որս. ՟Թ։)


Անյագ, աց

See full entry →

adj. adv.

insatiable, greedy, gluttonous;
— ուտել, to devour;
cf. Անյագաբար.

NBHL (3)

Զլերինս եւս կլանել ախորժէր առ անյագ որկորստութեանն. (Մանդ. ՟Ժ՟Է։)

Ո՞ւր անյագից նմանեցի։ Յոյժ անյագիցն եւ պատուասիրացն. (Առ որս. ՟Ը. ՟Ժ՟Բ։)

Անյագաբար կոտորեցին զորս եւ գտին. (Լաստ. ՟Ժ՟Զ։)


Անյագութիւն, ութեան

See full entry →

s.

insatiableness, greediness, gluttony.

NBHL (2)

ἁπληστία, τὸ ἁκόρεστον. insatiabilitas, aviditas inexplebilis. Չյագելն. որկորստութիւն. եւ անյագ լինելն. անգահութիւն. եւ Սաստիկ տենչ. անչափ կարօտ. գաթը հավէս.

Զի՞նչ է նոր ախտն, եւ անյագութիւնն. (Առ որս. ՟Ա։)


Անյիշաչարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

forgiveness, amnesty, pardon.

NBHL (1)

Գնեա՛ դու զժամանակն զայն անյիշաչարութեամբ եւ հեզութեամբ։ Գոյ ճշմարտութեամբ անյիշաչարութիւն ի կրօնաւորսն. (Վրք. հց. ՟Բ. եւ ՟Ժ՟Է։)


Անյուսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

despair.

NBHL (1)

Յառաւել պնդութենէն՝ յանյուսութեան ընկղմի խորս. (Յհ. իմ. ատ.։)


Անյօդ

See full entry →

adj.

inarticulate;
not joined, simple.

NBHL (2)

Անյօդս կատարեալ բանաւորս (հրեշտակս), եւ զյօդապատս (զմարդիկ). (Գանձ.։)

Իսկ զմեզ անյարմարս եւ անյօդս, եւ ոչ երբէք կարացեալ ի նոյն գալ. (Առ որս. ՟Ժ՟Ե։)


Աննման, ից

See full entry →

adj.

unlike, dissimilar, different;
not uniform;
incomparable.

NBHL (1)

Զաննմանս եւ զանմօտաւորս ինքեան խօսէր։ Յանձն էառ ասել զաննմանսն վասն իւր։ Աննմանքն վայելեն եւ ոչ վայելեն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 18։)


Անշաղախ

See full entry →

adj.

free from dirt, clean;
not contaminated, pure, clear.

NBHL (1)

Հաւատս անխոտորս եւ անշաղախս. (Պրպմ. ՟Լ՟Բ։)


Անշարժ, ից

See full entry →

adj.

immovable, fixed, stable, firm;
not commutable;
real, not personal.

NBHL (1)

Գեղեցկաբար առաջնորդէ եւ անշարժաբար. (Առ որս. ՟Է։)


Անշարժաբար

See full entry →

adv.

immovably, firmly.

NBHL (1)

Գեղեցկաբար առաջնորդէ եւ անշարժաբար. (Առ որս. ՟Է։)


Անշօշափելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

impalpable.

NBHL (2)

Անշօշափելին շօշափի։ Անձեւն, եւ անշօշափելին (Ածաբ. ծն. եւ Ածաբ. առ որս. ՟Է։)

Ձեռք ոմանք զանշօշափելիսն շօշափեցին. այսինքն զանմատոյց, կամ զսրբազան իրս. (Առ որս. ՟Ժ՟Գ։)


Անոլորտ

See full entry →

adj.

unbounded, unlimited, infinite.

NBHL (1)

Զանոլորտ աստուածային բնութեանն ցուցանելով զխորս. (Նանայ.։)


Անողորմաբար

See full entry →

adv.

cruelly, barbarously, atrociously;
— չարչարել, to tyrannize.

NBHL (1)

Հրեշտակք անողորմ դատին զմեղաւորս. (Շար.։)


Անորդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Անզաւակութիւն.

NBHL (1)

Զանորդութիւնն աղօթեն իմում անձին. (Առ որս. ՟Ը։)


Անորիշ

See full entry →

adj.

inseparable, indivisible.

NBHL (1)

Անցեալն ունի զանազանակս չորս, յարաձգական, յարակայ, գերակատար, անորիշ. որոց բաղազանութիւնք են երեք. ներկային ընդ յարաձգին, յարակային (ընդ անցելոյն) գերակատարին, անորոշին ընդ ապառնւոյն. (Թր. քեր.։)


Անորոշաբար

See full entry →

adv.

indefinitely;
confusedly, indistinctly;
implicitly.

NBHL (1)

Աստ անորոշաբար ասէ, այլուր յայտնապէս. (Առ որս. ՟Է։)


Անուանակցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Անուանակրութիւն.

NBHL (1)

Զի՞նչ օգուտ է յանուանակցութենէն, եթէ զուգապատիւ ոչ ունիցիմք. (Առ որս. ՟Գ։)


Անուանեմ, եցի

See full entry →

va.

to name, to call, to denominate, to term.

NBHL (1)

Այն են տօնք տեառն, եւ նոքա անուանեալք են սուրբք, զորս անուան անուանիցէք ի տօնս նոցա. (Ղեւտ. ՟Ի՟Գ. 4։)


Անուշահոտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sweetness of smell, perfume.

NBHL (1)

Իւղոցն անուշահոտութիւն. (Առ որս. ՟Ա։)


Անուսումն, սմանց

See full entry →

adj.

cf. Անուս.

NBHL (3)

Զորս անուսումքն եւ յողդողդքն կամակորեն. (՟Բ. Պետ. ՟Գ. 16։)

Ողոքանօք որսան զանուսումնս ի խաբէութիւն. (Եղիշ. ՟Բ։)

Զդէմս գողանան զանուսմանցն. (այսինքն պատրեն զաչս տգիտաց)։ Անուսմանցն բանաւորաց. (Առ որս. ՟Ա. ՟Է։)


Անուսումնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Անուսութիւն.

NBHL (1)

Յանդգնութիւն՝ անուսումնութեան է ծնունդ. (Առ որս. ՟Ժ՟Բ։)


Անուտելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

uneatable, unfit for food.

NBHL (1)

Զոմանս պիղծս, զորս եւ անուտելի ասաց լինել. (Շ. թղթ.։)


Անչափութիւն, ութեան

See full entry →

s.

immensity;
enormity;
superfluity, superabundance, exuberance;
immoderation, intemperance.

NBHL (1)

Արգելում, ո՛չ զվարդապետութիւն, այլ զանչափութիւնն. (Առ որս. ՟Ա։)


Անպահապան

See full entry →

cf. Անպահակ.

NBHL (1)

Պատասխանի՛ տուր ինձ ո՛վ վիճաբան դու, եւ անպահապան. (Առ որս. ՟Բ. յն.) փոքր մի այլազգ է։


Անպաճոյճ, ճուճից

See full entry →

adj.

unadorned, simple, plain, unpolished.

NBHL (1)

Փոքր ինչ նուազ ի գազանացն, որոց կենցաղս անպաճոյճ եւ առանց պատրաստութեան, զանազանեմք. (Առ որս. ՟Ը։)


Անպաճուճաբար

See full entry →

adv.

without ornament, simply, plainly.

NBHL (1)

Կեամք այսպէս պարզաբար, եւ անպաճուճաբար. (Առ որս. ՟Ը։)


Անպատիւ, տուաց, ից, ոց

See full entry →

adj. adv.

dishonoured, dishonourable, abject, base, vile;
dishonourably, vilely;
— դրամ, false money.

NBHL (1)

Զկնի որկորից զուգապատուացն, մանաւանդ թէ անպատուոց (կամ անպատուաց), նմանապէս եւ ի բաց ընկեցելոցն. (Առ որս. ՟Ը։)


Անպատկան

See full entry →

cf. Անպատեհ.

NBHL (1)

Անպատկանաւորս արձակէ ձայնս. (Պիտ.։)


Անպատկանաւոր

See full entry →

cf. Անպատեհ.

NBHL (1)

Անպատկանաւորս արձակէ ձայնս. (Պիտ.։)


Անպատճառ

See full entry →

adj. adv.

without cause, — principle, causeless;
without reason or motive;
absolutely, peremptorily.

NBHL (3)

Անպատճառդ միշտ իմում կորստեան. (Նար. ՟Կ՟Գ։)

Եթէ մեծ է հօր ոչ յումեքէն լինել, ոչ ինչ նուազ որդւոյ՝ յանպիսւոյ հօրէ (գոլ). վասն զի անպատճառի փառացն հաղորդի, եւ յանպատճառէն (է). (Առ որս. ՟Գ։)

Անխիղճ եւ անպատճառ իցեն առ հեռաւորս եւ առ մերձաւորս. (Յճխ. ՟Ժ՟Ղ։)


Անպատուասէր

See full entry →

adj.

that does not love honours.

NBHL (1)

Մին անպատուասէր է, եւ միւսն անկարգ. (Առ որս. ՟Ժ՟Դ։) Ըստ կրկին նշ. ասի եւ յն. ἁφιλότιμος.


Անպատուեմ, եցի

See full entry →

va.

to dishonour.

NBHL (2)

Աստ զժամանակն միայն անպատուեմք, ուր մանաւանդ պատուելի՛ է զի դէպ ժամանակն։ Մի՛ որ յայսոսիկ է զարդն՝ անպատուեսցուք։ Ընդ բեթղեհեմի դասեցայց, ընդ մսրոյն անպատուեցայց։ Զաստուած անպատուես. (Առ որս. ՟Ա. ՟Ը։)

Անպատուել զդիս, կամ զթագաւորս. (Ագաթ.։)


Անպատրաստ, ից

See full entry →

adj. adv.

unprepared, unfurnished, unprovided;
յանպատրաստից, without preparation, unawares, unexpectedly;
cf. Յանկարծակի.

NBHL (1)

ՅԱՆՊԱՏՐԱՍՏԻ ԼԻՆԵԼ. Անպատրաստ գտանիլ. չեւ պատրաստեալ ունել զկարեւորս. թէտարիքսիզ պուլունմագ.


Անպարունակ

See full entry →

cf. Անպարոյր.

NBHL (1)

Անհասանելի եւ անպարունակելի. եւ ասեմ, ոչ զի էն, այլ եթէ զի՞նչ է. (Առ որս. ՟Է։)


Անպարունակելի

See full entry →

cf. Անպարունակ.

NBHL (1)

Անհասանելի եւ անպարունակելի. եւ ասեմ, ոչ զի էն, այլ եթէ զի՞նչ է. (Առ որս. ՟Է։)


Անպարտելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

invincible, unquered;
insurmountable, unsubdued.

NBHL (1)

Ոչ յամենայնի լեալ իմաստունք, եւ մի՛ (այսինքն եւ ո՛չ) անպարտելիք. (Առ որս. ՟Գ։)


Անջան

See full entry →

adj. adv.

careless, remiss, negligent;
easily.

NBHL (1)

Մանուկ կրօնաւոր՝ որ ոչ է առ ոտս ծերոց, անջան որս է սատանայի. (Նեղոս.։)